
Sukta 1.93
Uncertain here from supplied data; traditionally RV 1.93 is attributed to seers of the Gotama lineage (needs external confirmation)
Agni-Soma (dual deity)
Gāyatrī/Anuṣṭubh-like? (requires verification; verse appears in a compact form but needs metrical count)
આ સૂક્ત યજ્ઞની એક સંયુક્ત શક્તિરૂપે અગ્નિ અને સોમ—આ જોડિયા દેવતાઓને આહ્વાન કરે છે: અગ્નિ વહનકર્તા અને પ્રજ્વલક, સોમ પ્રાણવર્ધક પેય અને પ્રેરક. કવિની સુઘડ સ્તુતિ તેઓ સાંભળે, ગોઠવેલી આહુતિઓ સ્વીકારે, અને યજમાનને રક્ષા, બળ, આનંદ તથા સુશ્રુત (સારી રીતે સાંભળાયેલ) અને સફળ યજ્ઞકર્મ પ્રદાન કરે—એવી પ્રાર્થના છે. ભાવ પ્રાયોગિક અને વિધિકેન્દ્રિત છે: “આવો, આસ્વાદ લો, અમને આશ્રય આપો, અને ઉપાસકમાં શમ/યોઃ (શાંતિ અને કલ્યાણ) સ્થાપિત કરો.”
Mantra 1
अग्नीषोमाविमं सु मे शृणुतं वृषणा हवम् । प्रति सूक्तानि हर्यतं भवतं दाशुषे मयः ॥
હે અગ્નિ અને સોમ, હે વૃષણૌ (બળવાન યુગલ), મારી આ આહ્વાનને સુપણે સાંભળો. આ સુગઠિત સૂક્તોમાં આનંદ લો; દાન આપનાર માટે આનંદ અને આંતરિક શાંતિની શક્તિ બની રહો.
Mantra 2
अग्नीषोमा यो अद्य वामिदं वचः सपर्यति । तस्मै धत्तं सुवीर्यं गवां पोषं स्वश्व्यम् ॥
અગ્નિ-સોમા, જે કોઈ આજે આ વચનથી તમારું સપర్యા (પૂજન-સેવા) કરે છે, તેને તમે સુવીર્ય (વીરબળ) આપો; ગવાં—ગાયો/કિરણોનો પોષ (વૃદ્ધિ) અને સ્વશ્વ્ય—ઉત્તમ અશ્વ-શક્તિ પણ પ્રદાન કરો.
Mantra 3
अग्नीषोमा य आहुतिं यो वां दाशाद्धविष्कृतिम् । स प्रजया सुवीर्यं विश्वमायुर्व्यश्नवत् ॥
અગ્નિ-સોમા, જે કોઈ તમારે માટે આહુતિ અર્પે છે, જે વાંને હવિષ્કૃતિ—યથાવિધિ ઘડાયેલું હવિષ્ય-અર્પણ આપે છે, તે પ્રજયા (સંતતિ/વૃદ્ધિ) સાથે સુવીર્ય પ્રાપ્ત કરે છે અને વિશ્વમાયુઃ—જીવનની સર્વ વ્યાપ્તિ સુધી પહોંચે છે.
Mantra 4
अग्नीषोमा चेति तद्वीर्यं वां यदमुष्णीतमवसं पणिं गाः । अवातिरतं बृसयस्य शेषोऽविन्दतं ज्योतिरेकं बहुभ्यः ॥
અગ્નિ-સોમા, તમારું તે વીર્ય પ્રગટ છે: યજ્ઞ-અર્પણ નકારનાર પાણિ પાસેથી તમે ગાઃ—કિરણ-ગાયો છીનવી લીધી; બૃસયના જે શેષ રહ્યા હતા તેમને તમે પછાડી દીધા; અને બહુજન માટે એકમાત્ર જ્યોતિ (એક પ્રકાશ) તમે શોધી કાઢ્યો.
Mantra 5
युवमेतानि दिवि रोचनान्यग्निश्च सोम सक्रतू अधत्तम् । युवं सिन्धूँरभिशस्तेरवद्यादग्नीषोमावमुञ्चतं गृभीतान् ॥
હે અગ્નિ અને સોમ, દૃઢ સંકલ્પવાળા, તમે બંનેએ સ્વર્ગમાં આ તેજસ્વી પ્રદેશો સ્થાપ્યા. શત્રુવાણીના શાપથી બંધાયેલા સિંધુઓ (નદીઓ)ને તમે મુક્ત કર્યા; હે અગ્નિ-સોમ, જે પકડાઈ ગયેલું હતું તેને તમે છોડાવ્યું.
Mantra 6
आन्यं दिवो मातरिश्वा जभारामथ्नादन्यं परि श्येनो अद्रेः । अग्नीषोमा ब्रह्मणा वावृधानोरुं यज्ञाय चक्रथुरु लोकम् ॥
દિવ્ય ખજાનોમાંથી એક માતરિશ્વાએ સ્વર્ગથી લાવ્યો; બીજું શ્યેન (બાજ)એ અદ્રિ—શિલામાંથી મથન કરીને મેળવ્યું. હે અગ્નિ-સોમ, બ્રહ્મ (પવિત્ર વચન)થી વૃદ્ધિ પામેલા, તમે યજ્ઞ માટે વિશાળ લોક-અવકાશ રચ્યો.
Mantra 7
अग्नीषोमा हविषः प्रस्थितस्य वीतं हर्यतं वृषणा जुषेथाम् । सुशर्माणा स्ववसा हि भूतमथा धत्तं यजमानाय शं योः ॥
હે અગ્નિ-સોમ, પ્રસ્થિત હવિષ્ય પાસે આવો; હે વૃષણ (બળવાન) દ્વય, તેમાં આનંદ લો, તેને સ્વીકારો. તમારી સ્વવસા—સ્વતંત્ર શક્તિથી અમારા માટે સુશર્મા (સારા આશ્રય) બનો; પછી યજમાનને શાંતિ અને કલ્યાણ અર્પો.
Mantra 8
यो अग्नीषोमा हविषा सपर्याद्देवद्रीचा मनसा यो घृतेन । तस्य व्रतं रक्षतं पातमंहसो विशे जनाय महि शर्म यच्छतम् ॥
જે અગ્નિ-સોમાને હવિષ્યથી ઉપાસે, દેવદૃષ્ટિ મનથી, અને ઘૃતથી—તેના વ્રતનું રક્ષણ કરો; તેને અંહસ (પાપ-અંધકાર)થી બચાવો; અને વિશને, જનને—માનવને—મહાન શર્મ (આશ્રય) અર્પો.
Mantra 9
अग्नीषोमा सवेदसा सहूती वनतं गिरः । सं देवत्रा बभूवथुः ॥
અગ્નિ-સોમા, સવેદસા (એક જ જ્ઞાનવાળા), સહૂતી (એક જ આહ્વાનમાં એકત્ર) — આ ગિરઃ (વાણી/સ્તુતિ) સ્વીકારો; દેવત્રા (દેવમાર્ગે) તમે બંને સંપૂર્ણ રીતે ઉપસ્થિત થાઓ.
Mantra 10
अग्नीषोमावनेन वां यो वां घृतेन दाशति । तस्मै दीदयतं बृहत् ॥
અગ્નિ-સોમા, આ વનમાં (આ ઉપાસનામાં) જે તમને ઘૃતથી દાન કરે છે—તેને માટે બૃહત્ (વિશાળ) પ્રકાશિત કરો; મહાન તેજ પ્રજ્વલિત થાઓ.
Mantra 11
अग्नीषोमाविमानि नो युवं हव्या जुजोषतम् । आ यातमुप नः सचा ॥
અગ્નિ-સોમા, આ અમારા હવ્યોને તમે બંને પ્રસન્નતાથી સ્વીકારો; અમારી પાસે આવો, અને સખાભાવે અમારી નજીક આવો.
Mantra 12
अग्नीषोमा पिपृतमर्वतो न आ प्यायन्तामुस्रिया हव्यसूदः । अस्मे बलानि मघवत्सु धत्तं कृणुतं नो अध्वरं श्रुष्टिमन्तम् ॥
અગ્નિ-સોમા, અમારા માર્ગને પૂર્ણ કરો, આગળ વધારશો; હવ્યને પિષણારી તેજસ્વી શક્તિઓ (ઉસ્રિયા) અમામાં વૃદ્ધિ પામે. દાતાઓમાં અમામાં બળો સ્થાપો; અમારા અધ્વરને શ્રુષ્ટિમંત—આજ્ઞાપાલન અને સમ્યક્ શ્રવણથી સમૃદ્ધ—બનાવો.
Agni is the fire that carries offerings to the gods, and Soma is the sacred pressed draught that gives vigor and inspiration. Invoked together, they represent the complete sacrificial power: offering and its enlivening essence working as one.
It asks Agni–Soma to hear the prayer, come to the prepared offering, accept it with delight, protect the worshipper, and grant strength, prosperity, and especially peace and well-being (śam and yoḥ).
It is most naturally used in Soma-sacrifice settings and related fire-offering sequences, when oblations are set out and the priest invites Agni and Soma to partake and bless the yajamāna with a successful rite.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.