Sukta 41
Rishi: Atharvanic tradition (often treated as anonymous/collective in AV ancillary rites)
Devata: Manas–Cetas–Dhī–Ākūti etc. (personified faculties); implicitly Āyus (Life) as the goal
Chandas: Anuṣṭubh (4 pādas of 8 syllables; Atharvanic anuṣṭubh style)
આ સંક્ષિપ્ત આથર્વણિક સૂક્ત આયુષ્યવર્ધન માટેનું મંત્ર-ચર્મ છે. તે જીવનનાં આંતરિક સાધનો—મન, ચેતના, ઇચ્છા/સંકલ્પ અને ઇન્દ્રિયો—ને સ્થિર કરે છે, જેથી ગ્રહણશક્તિ નિષ્ફળ ન જાય અને પ્રાણબળ વિખેરાઈ ન પડે. તે પ્રાણ-સમૂહ (પ્રાણ, અપાન, વ્યાન) ને સુસંગત કરે છે અને સરસ્વતીની પોષક વાણીનું આવાહન કરે છે; ત્યારબાદ દૈવી ઋષિઓને ‘તનૂપાઃ’ (દેહ-રક્ષકો) તરીકે પ્રાર્થના કરે છે કે તેઓ મર્ત્ય સાથે જ રહી આયુષ્ય દીર્ઘ કરે.
Mantras
Mantra 1
दीर्घायुःप्राप्तिः। मन॑से॒ चेत॑से धि॒य आकू॑तय उ॒त चित्त॑ये । म॒त्यै श्रु॒ताय॒ चक्ष॑से वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम्
મનને, ચેતનાને, પવિત્ર ધીને, સંકલ્પોને તથા સ્થિર ચિત્તને; મતિને, શ્રવણને અને દૃષ્ટિને—અમે હવિષ્ય અર્પી પૂજા કરીએ.
Mantra 2
अ॒पा॒नाय॑ व्या॒नाय॑ प्रा॒णाय॒ भूरि॑धायसे । सर॑स्वत्या उरु॒व्यचे॑ वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम्
અપાનને, વ્યાનને, પ્રાણને—ભૂરિધાયસે (પ્રચુર દાતા/વ્યવસ્થાપક)ને; અને ઉરુવ્યચા સરસ્વતીને—અમે હવિષ્ય અર્પી પૂજા કરીએ.
Mantra 3
मा नो॑ हासिषु॒र्ऋष॑यो॒ दैव्या॒ ये त॑नू॒पा ये न॑स्त॒न्वऽस्तनू॒जाः । अम॑र्त्या॒ मर्त्यां॑ अ॒भि नः॑ सचध्व॒मायु॑र्धत्त प्रत॒रं जी॒वसे॑ नः
દૈવી ઋષિઓ—જે તનૂપા (દેહના રક્ષક) છે, જે અમારા દેહમાંથી જન્મેલા તનૂજ રક્ષકો છે—તેઓ અમને ન ત્યજે. અમર્ત્યો, અમ મર્ત્યોને ચોંટીને રહો; અમારા જીવવા માટે વધુ દીર્ઘ આયુષ્ય અમને આપો.
Frequently Asked Questions
It is used to seek long life by stabilizing mental faculties (mind, attention, understanding) and harmonizing the vital breaths (prāṇa, apāna, vyāna), along with protective support from divine guardians.
In Atharvanic ritual language, key functions of life are treated as personified powers; honoring them with oblation is a way to ‘secure’ their steady presence so they do not weaken or wander.
No special herb is required by the hymn itself; the basic medium is havis (ghee/food offering). The main emphasis is correct recitation with calm breath and a clear intention for āyus (extended life).
Ask anything about Sukta 41 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.