
કૃષિ-સંપત્તિની સમૃદ્ધિ અને રક્ષણ માટેના વિધિઓ—ગાય-ઢોરના કાન પર નિશાની (ear‑marking) સુરક્ષિત રીતે કરીને રક્તસ્રાવ/સંક્રમણ તથા અમંગળ ટાળવું, અને ધાન્ય-સમૃદ્ધિ સુનિશ્ચિત કરવી. કાન-નિશાની જેવી સંભવિત હાનિકારક ક્રિયાને શાસ્ત્રીય રીતે શુભચિહ્ન તરીકે માન્ય કરવી, પશુધનનું રક્ષણ અને વૃદ્ધિ, અન્ન/યવને સ્વયં વધતી સમૃદ્ધિના દેવતારૂપે સ્તુતિ, કોઠાર–ધાન્યના ઢગલા–સંગ્રહપાત્રોની સુરક્ષા, તેમજ ગૃહસ્થ અને પશુપાલન સંબંધિત પૌષ્ટિક સમૃદ્ધિમાં ભૈષજ્ય (ઉપચાર/રક્ષણ)નો સ્પર્શ—આ આ અનુવાકનો મુખ્ય વિષય છે.
આ સંક્ષિપ્ત પૌષ્ટિક–ભૈષજ્ય સૂક્ત ગાય-ઢોરના કાન પર નિશાની (ear-marking) કરવાની ક્રિયાને વિધિપૂર્વક માન્યતા આપે છે, જેથી તે હાનિકારક કાપ નહીં રહે, પરંતુ રક્ષિત અને સમૃદ્ધિ લાવતું શુભચિહ્ન બને. તેમાં દૈવી શક્તિઓના સમૂહને આહ્વાન કરવામાં આવે છે—વાયુ અશુદ્ધિ/દૂષણને સુધારે, ત્વષ્ટૃ તે નિશાનીને ‘ઘડીને સ્થિર’ કરે, ઇન્દ્ર સર્વાધિકારી વાણીથી અધિકૃત મંજૂરી આપે, અને રુદ્ર (તથા અશ્વિનો) ઘા સાજો કરી ઝુંડ માટે સમૃદ્ધિ, સંતાન અને સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે.
આ ટૂંકું પૌષ્ટિક સૂક્ત યવ/અન્નને દેવરૂપે સ્થાપે છે—તેને સ્વયં ઉગતું, સ્વયં રક્ષણ કરતું, પ્રચુર સમૃદ્ધિરૂપ એવું દર્શાવે છે, જે ઊંચે ઊઠીને મહાન, અક્ષય ભંડાર બને છે. તે ધાન્યના ઢગલા અને સંગ્રહપાત્રોને વિસ્તરણરૂપ સમૃદ્ધિ (સમૃદ્ધિ) અને ‘અક્ષિતિ’ (અનક્ષય/ન-વેડફાતું) નો આશીર્વાદ આપે છે; તેમજ પાકો કે કોઠારોને બગાડી શકે એવા આકાશીય પ્રહાર (આશની) સહિતની આપત્તિઓને સ્પષ્ટ રીતે દૂર કરે છે.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.