
Rishi: Traditionally Ṛgvedic; in AV 20 the seer-attribution follows the borrowed RV hymn tradition (Indra-stuti).
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-type cadence as in RV-style praise (exact metrical parsing depends on pada recension).
AV 20.71 ઋગ્વેદમાંથી લીધેલી ઇન્દ્ર-સ્તુતિ છે, જેને અથર્વવેદના પૌષ્ટિક (સમૃદ્ધિ) પરિપ્રેક્ષ્યમાં પુનઃપ્રયોજિત કરવામાં આવી છે. તેનો હેતુ ઇન્દ્રની “પસંદ કરેલી, તેજસ્વી દાન-વર્ષા”ને યજમાન/આશ્રયદાતા તરફ આકર્ષવાનો છે. અનુસર્તા સવનો (સોમપાનના પ્રસંગો) સાથે સ્તુતિ દ્વારા ઇન્દ્રને તે-તે દબાણ/સવન સાથે “બંધાઈ” તાત્કાલિક સહાય, રક્ષા, વિજય, તેમજ ધન અને સફળતાનો સતત આગમનપ્રવાહ પ્રાપ્ત કરવો ઇચ્છે છે. દાશુષ્ (ઉદાર અર્પણ કરનાર) માટે તેની શક્તિ તત્ક્ષણ અને અસરકારક ગણાય છે, કારણ કે ઇન્દ્રની સહાયતાઓ ઉપાસક માટે પહેલેથી જ હાજર છે એમ વર્ણવાય છે.
Mantra 1
म॒हां इन्द्रः॑ प॒रश्च॒ नु म॑हि॒त्वम॑स्तु व॒ज्रिणे । द्यौर्न प्र॑थि॒ना शवः॑
ઇન્દ્ર મહાન છે—હા, એથી પણ પરે મહાન; હવે વજ્રધારી માટે મહિમા સ્થિર થાઓ. તેનું બળ આકાશ સમું, વિસ્તૃત અને વિશાળ છે.
Mantra 2
स॒मो॒हे वा॒ य आश॑त॒ नर॑स्तो॒कस्य॒ सनि॑तौ । विप्रा॑सो वा धिया॒यवः॑
સંમોહમાં અથવા આઘાતના ક્ષણે જે પુરુષોએ તેને પ્રાપ્ત કર્યું—સંતાન-પ્રાપ્તિના વિજયમાં; અથવા તો પ્રેરિત વિપ્રો, ધી દ્વારા શોધનારા—
Mantra 3
यः कु॒क्षिः सो॑म॒पात॑मः समु॒द्र इ॑व॒ पिन्व॑ते । उ॒र्वीरापो॒ न का॒कुदः॑
જેનું કુક્ષિ—સોમપાનમાં અતિશય—સમુદ્રની જેમ ફૂલે છે; વિશાળ આપો જેવી, જાણે ઊંચે ઉઠતી કાકુદ (તરંગ-શિખર) —
Mantra 4
ए॒वा ह्य॑स्य सू॒नृता॑ विर॒प्शी गोम॑ती म॒ही। प॒क्वा शाखा॒ न दा॒शुषे॑
એવાં જ, તેની સૂનૃતા (કૃપાભરી સત્યવાણી) દૂર સુધી વ્યાપે છે—ગોમતી, મહી, સમૃદ્ધ; દાશુષે (ઉદાર યજમાન) માટે પાકેલી શાખા જેવી।
Mantra 5
ए॒वा हि ते॒ विभू॑तय ऊ॒तय॑ इन्द्र॒ माव॑ते । स॒द्यश्चि॒त् सन्ति॑ दा॒शुषे॑
હે દાનશીલ ઇન્દ્ર! તારી પ્રગટ વિભૂતિઓ અને રક્ષાઓ તો એવા જ છે—હા, તરત જ—ઉદાર યજમાન/દાનકર્તા ઉપાસક માટે હાજર રહે છે.
Mantra 6
ए॒वा ह्य॑स्य॒ काम्या॒ स्तोम॑ उ॒क्थं च॒ शंस्या॑ । इन्द्रा॑य॒ सोम॑पीतये
કારણ કે ખરેખર, તેના માટે કામના ફળ આપનાર સ્તોત્ર અને ઉક્ત (ગંભીર સ્તુતિ-ગાન) પ્રખ્યાત કરવાં યોગ્ય છે—સોમપાન કરનાર ઇન્દ્ર માટે.
Mantra 7
इन्द्रेहि॒ मत्स्यन्ध॑सो॒ विश्वे॑भिः सोम॒पर्व॑भिः । म॒हां अ॑भि॒ष्टिरोज॑सा
હે ઇન્દ્ર, આવ; સર્વ સોમ-પર્વો (સોમ દબાવવાના સર્વ પ્રસંગો) સાથે સોમરસમાં આનંદ કર. તારી સહાય મહાન છે—તારા બળથી.
Mantra 8
एमे॑नं सृजता सु॒ते म॒न्दिमिन्द्रा॑य म॒न्दिने॑ । चक्रिं॒ विश्वा॑नि॒ चक्र॑ये
સુત (પીસી કાઢેલા) સોમને દબાવતાં આ આનંદદાયક પેયને વહાવો—આનંદિત ઇન્દ્ર માટે, આનંદ આપનારને; સર્વ કર્મો કરનાર કર્તા માટે, સર્વ કાર્યો સિદ્ધ કરવા માટે.
Mantra 9
मत्स्वा॑ सुशिप्र म॒न्दिभि॒ स्तोमे॑भिर्विश्वचर्षणे । सचै॒षु सव॑ने॒ष्वा
હે સુશિપ્ર (સુંદર હોઠવાળા), આનંદદાયક પેયો સાથે અને સ્તોત્રો સાથે આનંદ કર; હે વિશ્વચર્ષણે (સમસ્ત માનવજાતિના સ્વામી), આ સવનો (દબાણ-યજ્ઞ)માં જોડા—અહીં આવ.
Mantra 10
असृ॑ग्रमिन्द्र ते॒ गिरः॒ प्रति॒त्वामुद॑हासत । अजो॑षा वृष॒भं पति॑म्
હે ઇન્દ્ર, તારી ગિરઃ (સ્તુતિગીતો) પ્રસરાવી દેવાઈ છે; તારી તરફ તેઓ ઉંચે સ્વરે પોકારી ઉઠ્યા છે. તું વૃષભ—પતિ (પ્રભુ)ને સ્વીકારી લીધો છે.
Mantra 11
सं चो॑दय चि॒त्रम॒र्वाग् राध॑ इन्द्र॒ वरे॑ण्यम्। अस॒दित् ते॑ वि॒भु प्र॒भु
હે ઇન્દ્ર, તારી ચિત્ર (દીપ્તિમય) દાન-સંપત્તિને અહીં પ્રેર—વરણ્ય, પસંદગીયોગ્ય; હા, તે નિશ્ચયે સિદ્ધ થાઓ—તું સર્વવ્યાપી, પ્રભુ, કાર્યસાધક સ્વામી.
Mantra 12
अ॒स्मान्त्सु तत्र॑ चोद॒येन्द्र॑ रा॒ये रभ॑स्वतः । तुवि॑द्युम्न॒ यश॑स्वतः
હે ઇન્દ્ર, અમને તેમાં સારા રીતે આગળ ધપાવ—ધન તરફ; હે બળવાન, બહુ-દ્યુમ્ન (મહિમાવાન), યશસ્વી (ઉચ્ચ કીર્તિવાળા).
Mantra 13
सं गोम॑दिन्द्र॒ वाज॑वद॒स्मे पृ॒थु श्रवो॑ बृ॒हत्। वि॒श्वायु॑र्धे॒ह्यक्षि॑तम्
હે ઇન્દ્ર, અમને ગાયોવાળું ધન, વિજયશક્તિવાળું ધન આપ; વિશાળ યશ, મહાન કીર્તિ આપ. અને અમામાં સર્વ રીતે વ્યાપતું, અક્ષય આયુષ્ય સ્થાપિત કર.
Mantra 14
अ॒स्मे धे॑हि॒ श्रवो॑ बृ॒हद् द्यु॒म्नं स॑हस्र॒सात॑मम्। इन्द्र॒ ता र॒थिनी॒रिषः॑
અમામાં મહાન યશ સ્થાપિત કર; અને સહસ્રોમાં સર્વોત્તમ વિજય આપતું તેજ (દ્યુમ્ન) ધરી દે. હે ઇન્દ્ર, તે રથવાહક સમૃદ્ધિના પ્રેરણાઓ (ઇષઃ) અમને આપ.
Mantra 15
वसो॒रिन्द्रं॒ वसु॑पतिं गी॒र्भिर्गृ॒णन्त॑ ऋ॒ग्मिय॑म्। होम॒ गन्ता॑रमू॒तये॑
ગીરો (સ્તુતિઓ) વડે વસુના સ્વામી, ઋગ્મિય—સ્તુતિયોગ્ય ઇન્દ્રને સ્તુતિ કરો. હે હોમ (હવિષ્કર્તા/આહ્વાતા), સહાય માટે આવનાર તેને (સ્તુતિ કરો).
Mantra 16
सु॒तेसु॑ते॒ न्योऽकसे बृ॒हद् बृ॑ह॒त एद॒रिः । इन्द्रा॑य शू॒षम॑र्चति
દરેક સોમ-સુતિમાં તે તેને પોતાના યોગ્ય આસનમાં બેસાડે છે—મહાન, મહાનને પ્રેરનાર; ઇન્દ્ર માટે તે ઉગ્ર શૂષ (વીર્ય-બળ)નું સ્તવન કરે છે.
It is primarily a Paustika (prosperity) hymn: it summons Indra’s splendid bounty, asks for immediate help, and stabilizes protection and success for the patron.
Savana language ‘stations’ Indra in repeated ritual moments, so his presence is not brief but continuous—supporting ongoing protection and steady gain.
No. The sukta’s stated mechanism is stoma (praise) and invitation; later practice may add simple offerings, but the text itself does not require substances.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.