Sukta 17
Rishi: Atharvanic tradition (hymn-unit attribution varies; commonly treated as Atharvan/Bṛghu-Aṅgiras milieu)
Devata: Viśvakarman (with the Seven Ṛṣis as protective associates)
Chandas: Mixed/prose-like Atharvanic cadence (often treated as anuṣṭubh-like in parts, but not strictly metrical)
AV 19.17 દિશાત્મક રક્ષણ (કવચ) સૂક્ત છે. તેમાં મંત્ર-દુર્ગ/કોટ (પુર) રચાઈ સાધકને દિશાઓમાં સ્થિત દેવતાઓની રક્ષાધીનતા હેઠળ મૂકવામાં આવે છે. “તસ્મિન ક્રમે… તાં પુરં પ્રૈમિ” એવો ધ્રુવપદ પુનરાવર્તિત કરીને વિધિપૂર્વક રક્ષિત પરિસરમાં ‘પગલું મૂકી’ પ્રવેશ કરાવવામાં આવે છે; અને “તસ્મૈ આત્માનં પરિ દદે સ્વાહા” દ્વારા રક્ષણકર્તા શક્તિ પ્રત્યે સંપૂર્ણ આત્મ-સમર્પણની મુદ્રા સીલ થાય છે. તેની શક્તિ એમાં છે કે પાઠકની આસપાસના અવકાશ પર વિશ્વ-વ્યવસ્થાનો નકશો ગોઠવાઈ જાય છે, જેથી શત્રુત્વકારી પ્રભાવ (રક્ષસ, ભય, અપશકુન) દિશાઓની સીમાઓ પર જ પાછા ઠેલાઈ જાય છે.
Mantras
Mantra 1
सुरक्षा। अ॒ग्निर्मा॑ पातु॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता॒त् तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
સુરક્ષા: વસુઓ સહિત અગ્નિ મને આગળથી રક્ષે. તે પગલે હું પગ મૂકું છું; તેમાં જ હું આશ્રય લઉં છું; તે દુર્ગમાં હું પ્રવેશું છું. તે મને રક્ષે, તે મને ગોપવે; તેને હું મારું આત્મસ્વરૂપ સર્વથા અર્પણ કરું છું—સ્વાહા.
Mantra 2
वा॒युर्मा॒न्तरि॑क्षेणै॒तस्या॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
વાયુ અંતરિક્ષ સાથે આ દિશાથી મારી રક્ષા કરે. તેમાં હું પગલું મૂકો છું; તેમાં હું આશ્રય લઉં છું; તે દુર્ગ (પુર) તરફ હું આગળ વધું છું. તે મને રક્ષે; તે મને ગોપાવે: તેને હું મારું આત્મસ્વરૂપ સર્વથા સોંપું છું—સ્વાહા.
Mantra 3
सोमो॑ मा रु॒द्रैर्दक्षि॑णाया दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
સોમ રુદ્રો સાથે દક્ષિણ દિશાથી મારી રક્ષા કરે. તેમાં હું પગલું મૂકો છું; તેમાં હું આશ્રય લઉં છું; તે દુર્ગ (પુર) તરફ હું આગળ વધું છું. તે મને રક્ષે; તે મને ગોપાવે: તેને હું મારું આત્મસ્વરૂપ સર્વથા સોંપું છું—સ્વાહા.
Mantra 4
वरु॑णो मादि॒त्यैरे॒तस्या॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
આ દિશાથી વરુણ, આદિત્યો સાથે, મારી રક્ષા કરે. તેમાં હું પગલું મૂકો છું; તેમાં હું આશ્રય લઉં છું; તે દુર્ગમાં હું આગળ વધું છું. તે મને રક્ષે; તે મને સંભાળે: તેને હું મારું આત્મસ્વરૂપ સર્વથા અર્પણ કરું છું—સ્વાહા.
Mantra 5
सूर्यो॑ मा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्यां॑ प्र॒तीच्या॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
પશ્ચિમ દિશાથી સૂર્ય, દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને ધરતી) સાથે, મારી રક્ષા કરે. તેમાં હું પગલું મૂકો છું; તેમાં હું આશ્રય લઉં છું; તે દુર્ગમાં હું આગળ વધું છું. તે મને રક્ષે; તે મને સંભાળે: તેને હું મારું આત્મસ્વરૂપ સર્વથા અર્પણ કરું છું—સ્વાહા.
Mantra 6
आपो॒ मौष॑धीमतीरे॒तस्या॑ दि॒शः पा॑न्तु॒ तासु॑ क्रमे॒ तासु॑ श्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । ता मा॑ रक्षन्तु॒ ता मा॑ गोपायन्तु॒ ताभ्य॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
આ દિશાથી આપઃ—ઔષધિ-સમૃદ્ધ જળ—મારી રક્ષા કરે. તેમાં હું પગલું મૂકો છું; તેમાં હું આશ્રય લઉં છું; તે દુર્ગમાં હું આગળ વધું છું. તે જળો મને રક્ષે; તે જળો મને સંભાળે: તેમને હું મારું આત્મસ્વરૂપ સર્વથા અર્પણ કરું છું—સ્વાહા.
Mantra 7
वि॒श्वक॑र्मा मा सप्तऋ॒षिभि॒रुदी॑च्या दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॑ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
ઉત્તર દિશાથી વિશ્વકર્મા સાત ઋષિઓ સાથે મારી રક્ષા કરે. એ પગલામાં હું પગ મૂકો છું; એમાં જ હું આશ્રય લઉં છું; એ દુર્ગમાં હું પ્રવેશું છું. તે મને રક્ષે; તે મને સંભાળે; તેને હું પોતાનું આત્મસ્વરૂપ સર્વથા અર્પું છું—સ્વાહા.
Mantra 8
इन्द्रो॑ मा म॒रुत्वा॑ने॒तस्या॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
આ દિશામાંથી મરુતોથી સહિત ઇન્દ્ર મને રક્ષે. તેમાં હું પગલું મૂકો છું; તેમાં હું શરણ લઉં છું; તે દુર્ગમાં હું પ્રવેશ કરું છું. તે મને રક્ષે; તે મારી દેખરેખ રાખે; તેને હું મારું આત્મસ્વરૂપ સર્વથા અર્પણ કરું છું—સ્વાહા.
Mantra 9
प्र॒जाप॑तिर्मा प्र॒जन॑नवान्त्स॒ह प्र॒तिष्ठा॑या ध्रु॒वाया॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
ધ્રુવ પ્રતિષ્ઠા સાથે, પ્રજનનશક્તિથી સમૃદ્ધ પ્રજાપતિ સ્થિર દિશામાંથી મને રક્ષે. તેમાં હું પગલું મૂકો છું; તેમાં હું શરણ લઉં છું; તે દુર્ગમાં હું પ્રવેશ કરું છું. તે મને રક્ષે; તે મારી દેખરેખ રાખે; તેને હું મારું આત્મસ્વરૂપ સર્વથા અર્પણ કરું છું—સ્વાહા.
Mantra 10
बृह॒स्पति॑र्मा॒ विश्वै॑र्दे॒वैरू॒र्ध्वाया॑ दि॒शः पा॑तु॒ तस्मि॑न् क्रमे॒ तस्मिं॑छ्रये॒ तां पुरं॒ प्रैमि॑ । स मा॑ रक्षतु॒ स मा॑ गोपायतु॒ तस्मा॑ आ॒त्मानं॒ परि॑ ददे॒ स्वाहा॑
ઊર્ધ્વ દિશામાંથી સર્વ દેવો સાથે બૃહસ્પતિ મને રક્ષે. તેમાં હું પગલું મૂકો છું; તેમાં હું શરણ લઉં છું; તે દુર્ગમાં હું પ્રવેશ કરું છું. તે મને રક્ષે; તે મારી દેખરેખ રાખે; તેને હું મારું આત્મસ્વરૂપ સર્વથા અર્પણ કરું છું—સ્વાહા.
Frequently Asked Questions
It is a ritually constructed safe enclosure—formed by mantra and intention—into which the reciter ‘steps’ and ‘takes refuge,’ so harmful forces are kept outside its boundary.
Each quarter is guarded by a deity and an allied host; naming them installs a complete protective perimeter so threats linked to any direction are checked by the appropriate guardian power.
Not strictly. Svāhā functions as a sealing formula of commitment; if a lamp/fire and ghee are available, it may be paired with a small offering, but the hymn also works as a spoken kavaca with mental oblation.
Ask anything about Sukta 17 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
