Sukta 5
Rishi: Atharvanic tradition (Svapna-hymn seer not uniformly fixed across ancillary lists)
Devata: Svapna (Dream), with implicit linkage to Yama/Mṛtyu
Chandas: Anuṣṭubh-like (Atharvanic mixed cadence; requires pada-count verification)
આ સ્વપ્ન-સૂક્ત અશુભ સ્વપ્નોને મૃત્યુ સાથે જોડાયેલી, સ્પર્શ્ય એવી શક્તિ તરીકે માને છે અને તેનું નામ લઈને, ઓળખીને, તથા તેની ઉત્પત્તિ અને કાર્યને વિધિપૂર્વક “જાણી” તેને નિષ્ક્રિય કરે છે. સ્વપ્ન યમનું સાધન—અંતક અને મૃત્યુ—છે એવી ખુલ્લી ઘોષણા ભયને નિયંત્રિત કરી શકાય તેવી વાક્શક્તિમાં ફેરવે છે અને દુષ્સ્વપ્ન (ખરાબ સ્વપ્ન)થી સૂતેલા વ્યક્તિનું રક્ષણ કરવા સ્વપ્નદેવતાને જ પ્રાર્થના કરે છે. તેની શક્તિ અપોત્રોપાયક ઓળખમાં છે: જોખમ એકવાર ઉઘાડું પડી જાય પછી તેને દૂર હંકાળી, નિયંત્રિત કરીને બંધાઈ રાખી શકાય છે.
Mantras
Mantra 1
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्रं॒ ग्राह्याः॑ पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः
હે સ્વપ્ન (નિદ્રા), અમે તારો જન્મસ્થાન જાણીએ છીએ; તું ગ્રાહ્ય છે—પકડવામાં આવનાર. તું યમનો પુત્ર છે, તેની ક્રિયાનું સાધન છે.
Mantra 2
अन्त॑कोऽसि मृ॒त्युर॑सि
તું અંતક છે; તું મૃત્યુ છે.
Mantra 3
तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
હે સ્વપ્ન, તને અમે આ રીતે સંપૂર્ણ જાણીએ છીએ; તેથી, હે સ્વપ્ન, દુઃસ્વપ્નથી અમને રક્ષા કર.
Mantra 4
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्रं॒ निरृ॑त्याः पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः । अन्त॑कोऽसि मृ॒त्युर॑सि । तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
હે સ્વપ્ન! અમે તારો જન્મસ્થાન જાણીએ છીએ; તું નિરૃતિનો પુત્ર છે; તું યમનું કરણ (ઉપકરણ) છે. તું અંતક છે; તું મૃત્યુ છે. હે સ્વપ્ન! તને અમે આ રીતે સંપૂર્ણ રીતે ઓળખીએ છીએ; તેથી હે સ્વપ્ન! અમને દુઃસ્વપ્નથી રક્ષા કર.
Mantra 5
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्र॒मभू॑त्याः पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः । अन्त॑कोऽसि मृ॒त्युर॑सि । तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
હે સ્વપ્ન! અમે તારો જન્મસ્થાન જાણીએ છીએ; તું અભૂતિનો પુત્ર છે; તું યમનું કરણ (ઉપકરણ) છે. તું અંતક છે; તું મૃત્યુ છે. હે સ્વપ્ન! તને અમે આ રીતે સંપૂર્ણ રીતે ઓળખીએ છીએ; તેથી હે સ્વપ્ન! અમને દુઃસ્વપ્નથી રક્ષા કર.
Mantra 6
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्रं॒ निर्भू॑त्याः पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः । अन्त॑कोऽसि मृ॒त्युर॑सि । तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
હે સ્વપ્ન! અમે તારો જન્મસ્થાન જાણીએ છીએ; તું નિર્ભૂતિનો પુત્ર છે; તું યમનું કરણ (ઉપકરણ) છે. તું અંતક છે; તું મૃત્યુ છે. હે સ્વપ્ન! તને અમે આ રીતે સંપૂર્ણ રીતે ઓળખીએ છીએ; તેથી હે સ્વપ્ન! અમને દુઃસ્વપ્નથી રક્ષા કર.
Mantra 7
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्रं॒ परा॑भूत्याः पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः । अन्त॒कोऽसि मृ॒त्युर॑सि । तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
હે સ્વપ્ન! અમે તારો જન્મસ્થાન જાણીએ છીએ; તું પરાભૂતિનો પુત્ર છે; તું યમનું સાધન છે. તું અંતક છે; તું મૃત્યુ છે. હે સ્વપ્ન! આમ અમે તને સંપૂર્ણ રીતે ઓળખીએ છીએ; તેથી હે સ્વપ્ન, દુઃસ્વપ્નથી અમારું રક્ષણ કર.
Mantra 8
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्रं॑ देवजामी॒नां पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः
હે સ્વપ્ન, તારો જન્મસ્થાન અમે જાણીએ છીએ; તું દેવજામીનો પુત્ર છે, યમનો કરણ (ઉપકરણ/સાધન) છે.
Mantra 9
अन्त॑कोऽसि मृ॒त्युर॑सि
તું અંતક છે; તું મૃત્યુ છે.
Mantra 10
तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
હે સ્વપ્ન, તને અમે આમ સંપૂર્ણ રીતે જાણીએ છીએ; તેથી, હે સ્વપ્ન, દુઃસ્વપ્નથી અમને રક્ષા કર.
Frequently Asked Questions
In Atharvanic thought, certain dreams are treated as carriers of death-omens and affliction. By naming Svapna as Antaka/Mṛtyu and Yama’s instrument, the hymn “unmasks” the danger so it can be ritually constrained and turned away.
No. Its focus is duṣvapnya—harmful, frightening, loss-bringing or death-portending dreams. The aim is to secure auspicious rest and safety, not to eliminate ordinary dreams.
It is recited before sleep, or after a frightening dream, with the intention of warding off evil dreaming. The key method is repeated identification (vidma/saṃ vidma) followed by a protective petition that Svapna guard the sleeper.
Ask anything about Sukta 5 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.