Sukta 2
Rishi: Traditionally associated with marriage-hymn seers (Atharvanic transmission; specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī)
Devata: Soma, Gandharva, Agni, and the human husband as ritual agents
Chandas: Anuṣṭubh (predominant marriage-meter in AV/ṚV parallels)
AV 14.2 અથર્વવેદની વિવાહ-લિતુર્ગી છે. તે વધૂને દૈવી/સીમાંત રક્ષકત્વમાંથી વિધિસંમત માનવીય વૈવાહિક બંધનમાં ક્રમશઃ સ્થાનાંતરિત કરી, પતિના ગૃહમાં સુરક્ષિત રીતે સ્થાપિત કરે છે. સામાજિક વૈધતા, અવિધિ અથવા દૈત્ય/ભૂતાદિ દાવાઓથી રક્ષણ, તેમજ ગૃહ્યજીવનના પરંપરાગત લાભો—સૌહાર્દ, ગોસંપત્તિ, અને ફળદાયી, વીર સંતાન—આ બધું તે સુનિશ્ચિત કરે છે. સોમ–ગંધર્વ–અગ્નિ–માનવ (પતિ) એવા રક્ષક/પતિના ક્રમને અનુસરી, વધૂને ગાર્હપત્ય અગ્નિ સાથે બંધાઈ, અને દંપતીની પ્રજનનવ્યવસ્થા તથા ગૃહક્રમને આશીર્વાદ આપી, આ સૂક્તની શક્તિ કાર્યરત બને છે.
Mantras
Mantra 1
विवाह-प्रकरणम्। ६९ त्र्यवसाना षट् पदाऽतिशक्वरी,७१ बृहती। तुभ्य॒मग्रे॒ पर्य॑वहन्त्सू॒र्यां व॑ह॒तुना॑ स॒ह। स नः॒ पति॑भ्यो जा॒यां दा अग्ने॑ प्र॒जया॑ स॒ह
વિવાહ-પ્રકરણ. શરૂઆતમાં તારા માટે સૂર્યાને વરયાત્રા સાથે પરિભ્રમણ કરાવીને લાવ્યા. તેથી, હે અગ્નિ, અમારા પતિઓને પ્રજાસહિત પત્ની આપ.
Mantra 2
पुनः॒ पत्नी॑म॒ग्निर॑दा॒दायु॑षा स॒ह वर्च॑सा । दी॒र्घायु॑रस्या॒ यः पति॒र्जीवा॑ति श॒रदः॑ श॒तम्
અગ્નિએ ફરીથી પત્નીને આયુષ્ય અને વર્ચસ (તેજ) સાથે આપી છે. દીર્ઘાયુ છે તેનો પતિ, જે સો શરદો સુધી જીવતો રહે છે.
Mantra 3
सोम॑स्य जा॒या प्र॑थ॒मं ग॑न्ध॒र्वस्तेऽप॑रः॒ पतिः॑ । तृ॒तीयो॑ अ॒ग्निष्टे॒ पति॑स्तु॒रीय॑स्ते मनुष्य॒जाः
પ્રથમ અવસ્થામાં સોમ તારો પતિ છે; ત્યારપછી ગંધર્વ તારો સ્વામી છે. ત્રીજો અગ્નિ તારો પતિ છે; ચોથો મનુષ્યજ—મર્ત્ય—તારો સહચર છે.
Mantra 4
सोमो॑ ददद् गन्ध॒र्वाय॑ गन्ध॒र्वो द॑दद॒ग्नये॑ । र॒यिं च पु॒त्रांस्चा॑दाद॒ग्निर्मह्य॒मथो॑ इ॒माम्
સોમે તેણીને ગંધર્વને અર્પી; ગંધર્વે તેણીને અગ્નિને અર્પી. અને અગ્નિએ, મને માટે તેણીને સ્વીકારીને, ધન અને પુત્રો આપ્યા—હા, આ જ કન્યાને.
Mantra 5
आ वा॑मगन्त्सुम॒तिर्वा॑जिनीवसू॒ न्यश्विना हृ॒त्सु कामा॑ अरंसत । अभू॑तं गो॒पा मि॑थु॒ना शु॑भस्पती प्रि॒या अ॑र्य॒म्णो दुर्यां॑ अशीमहि
હે વાજિનીવસુ અશ્વિનો—ધન અને વિજયના દાતા—તમારી સુમતિ અમારી પાસે આવી છે; હે અશ્વિનો, અમારી હૃદયોમાં કામનાઓ સ્થિર થઈ છે. હે શુભસ્પતિઓ, તમે બંને રક્ષક યુગલ બનો; આર્યમણના પ્રિય ગૃહમાં અમે ગૃહસુખ પ્રાપ્ત કરીએ.
Mantra 6
सा म॑न्दसा॒ना मन॑सा शि॒वेन॑ र॒यिं धे॑हि॒ सर्व॑वीरं वच॒स्यऽम्। सु॒गं ती॒र्थं सु॑प्रपा॒णं शु॑भस्पती स्था॒णुं पथि॑ष्ठा॒मप॑ दुर्म॒तिं ह॑तम्
હર્ષિત અને કલ્યાણકારી મનથી, અમારી સર્વવીર—શૂરવીરોવાળી, વાણીમાં પ્રભાવશાળી—સંપત્તિ સ્થાપિત કર. હે શોભાના સ્વામી, સુગમ માર્ગ, સારો તીર્થ (ઉતરાણ), સુપાનિય—સારી પીવાનું પાણી—અપાવ; અને માર્ગમાં ઊભેલા ઠૂંઠ સમાન દુર્મતિ (દુષ્ટ વિચાર)ને દૂર હણી નાખ.
Mantra 7
या ओष॑धयो॒ या न॒द्यो॒३ यानि॒ क्षेत्रा॑णि॒ या वना॑ । तास्त्वा॑ वधु प्र॒जाव॑तीं॒ पत्ये॑ रक्षन्तु र॒क्षसः॑
જે ઓષધિઓ છે, જે નદીઓ છે, જે ક્ષેત્રો છે, જે વનો છે—તે બધાં, હે વધૂ, તને પ્રજાવતી (સંતાનસમૃદ્ધ) બનાવી, પતિ માટે, રક્ષસો (રાક્ષસ-દુષ્ટ શક્તિઓ)થી રક્ષા કરે.
Mantra 8
एमं पन्था॑मरुक्षाम सु॒गं स्व॑स्ति॒वाह॑नम्। यस्मि॑न् वी॒रो न रिष्य॑त्य॒न्येषां॑ वि॒न्दते॒ वसु॑
આ માર્ગને અમે અહિતરહિત, સુગમ અને સ્વસ્તિ (કલ્યાણ) વહન કરનાર બનાવીએ છીએ. આ માર્ગ પર વીરસમાન પુરુષને આઘાત થતો નથી; તે અન્યોથી ધન મેળવે છે.
Mantra 9
इ॒दं सु मे॑ नरः शृणुत॒ यया॒शिषा॒ दंप॑ती वा॒मम॑श्नु॒तः । ये ग॑न्ध॒र्वा अ॑प्स॒रस॑श्च दे॒वीरे॒षु वा॑नस्प॒त्येषु॒ येऽधि॑ त॒स्थुः । स्यो॒नास्ते॑ अ॒स्यै व॒ध्वै भ॑वन्तु॒ मा हिं॑सिषुर्वह॒तुमु॒ह्यमा॑नम्
હે નરો, મારી આ વાણી સાંભળો—આ આશીર્વાદથી દંપતી કલ્યાણ અને સુખ પ્રાપ્ત કરે. જે ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ—દેવીઓ—આ વનસ્પતિજન્ય/લાકડાના પદાર્થોમાં અધિષ્ઠિત થઈ બેઠાં છે, તેઓ આ વધૂ માટે સ્યોણ (મંગલકારી, સુખદ) બને; વહાતુમાં લઈ જવાતી આ વધૂને તેઓ હિંસા ન કરે.
Mantra 10
ये व॒ध्वश्च॒न्द्रं व॑ह॒तुं यक्ष्मा॒ यन्ति॒ जनाँ॒ अनु॑ । पुन॒स्तान् य॒ज्ञिया॑ दे॒वा नय॑न्तु॒ यत॒ आग॑ताः
વધૂના ચમકતા વહાતુને, જનસમૂહને અનુસરી, જે ક્ષયકારી રોગો (યક્ષ્મા) વધૂના વેશમાં આવે છે—તે બધાને યજ્ઞયોગ્ય દેવો ફરી પાછા ત્યાં જ લઈ જાય, જ્યાંથી તેઓ આવ્યા હતા.
Mantra 11
मा वि॑दन् परिप॒न्थिनो॒ य आ॒सीद॑न्ति॒ दंपती । सु॒गेन॑ दु॒र्गमती॑ता॒मप॑ द्रा॒न्त्वरा॑तयः
દંપતી પર ઘાતમાં બેઠેલા માર્ગલૂંટારુઓ તેમને ન શોધી શકે. સરળ માર્ગથી તેઓ કઠિન માર્ગ પાર કરે; શત્રુતા અને અરીતિઓ દૂર દોડી જાય.
Mantra 12
सं का॑शयामि वह॒तुं ब्रह्म॑णा गृ॒हैरघो॑रेण॒ चक्षु॑षा मि॒त्रिये॑ण । प॒र्याण॑द्धं वि॒श्वरू॑पं॒ यदस्ति॑ स्यो॒नं पति॑भ्यः सवि॒ता तत् कृ॑णोतु
હું બ્રહ્મશક્તિથી, ગૃહના આશ્રયથી, અઘોર—અનિષ્ટરહિત—દૃષ્ટિથી અને મૈત્રીભાવથી વધૂને વહન કરાવતી વિધિને સંપૂર્ણ રીતે પ્રગટ કરું છું. જે કંઈ સર્વરૂપે બંધાયેલું, શણગારેલું અને સજ્જ છે—તે બધું સવિતા પતિઓ માટે સુખદ, કલ્યાણકારી બનાવે.
Mantra 13
शि॒वा नारी॒यमस्त॒माग॑न्नि॒मं धा॒ता लो॒कम॒स्यै दि॑देश । ताम॑र्य॒मा भगो॑ अ॒श्विनो॒भा प्र॒जाप॑तिः प्र॒जया॑ वर्धयन्तु
શુભલક્ષણી આ વધૂ ઘર આવી છે; તેના માટે ધાતૃએ આ નિયમિત લોક/વ્યવસ્થિત ક્ષેત્ર નિર્ધારિત કર્યું છે. આર્યમન અને ભગ, બંને અશ્વિનો, તથા પ્રજાપતિ તેને પ્રજાથી વધારતા રહે.
Mantra 14
आ॒त्म॒न्वत्यु॒र्वरा॒ नारी॒यमाग॒न् तस्यां॑ नरो वपत॒ बीज॑मस्याम्। सा वः॑ प्र॒जां ज॑नयद् व॒क्षणा॑भ्यो॒ बिभ्र॑ती दु॒ग्धमृ॑ष॒भस्य॒ रेतः॑
આત્મવતી, ઉર્વર ખેતર સમી, આ વધૂ આવી છે; હે પુરુષો, તેમાં—તેમાં—બીજ વાવો. તે તમારી માટે કટિ/પાર્શ્વમાંથી પ્રજા જનમાવે, વૃષભના દૂધ સમાન રેતસ (વીર્ય) ધારણ કરતી.
Mantra 15
प्रति॑ तिष्ठ वि॒राड॑सि॒ विष्णु॑रिवे॒ह स॑रस्वति । सिनी॑वालि॒ प्र जा॑यतां॒ भग॑स्य सुम॒ताव॑सत्
આગળ ઊભી રહો; તું વિરાટ છે; અહીં, હે સરસ્વતી, વિષ્ણુ સમી. હે સીનીવાલી, ભગની સુમતિ અને સહાયથી પ્રસવ થાઓ—જન્મ પામે.
Mantra 16
उद् व॑ ऊ॒र्मिः शम्या॑ ह॒न्त्वापो॒ योक्त्रा॑णि मुञ्चत । मादु॑ष्कृतौ॒ व्येनसाव॒घ्न्यावशु॑न॒मार॑ताम्
શાંતિપૂર્વક ઊઠતી તરંગ આગળ ધસી પ્રહાર કરે; હે આપઃ (જળો), તમે જુગના બંધન (યોક્ત્ર) છોડી દો. દુષ્કૃત્યમાં નહિ—પાપથી દૂર; કૂતરાને હાંકી કાઢો; અઘ્ન્યા (અહિંસ્ય ગાય/નિર્દોષ) અહત ન રહે; તે દૂર ચાલ્યું જાય.
Mantra 17
अघो॑रचक्षु॒रप॑तिघ्नी स्यो॒ना श॒ग्मा सु॒शेवा॑ सु॒यमा॑ गृ॒हेभ्यः॑ । वी॒रसूर्दे॒वका॑मा॒ सं त्वयै॑धिषीमहि सुमन॒स्यमा॑ना
મૃદુ-દૃષ્ટિવાળી, પતિને અહિત ન કરતી, સુખદ, બળવાન, અતિ કૃપાળુ, અમારા ઘરો માટે સુમાર્ગદર્શક—વીરપ્રસૂ, દેવકામા—હે (દેવી), તારી સાથે અમે એકત્ર વૃદ્ધિ અને સમૃદ્ધિ પામીએ, સદ્મનસ્ક બનીને.
Mantra 18
अदे॑वृ॒घ्न्यप॑तिघ्नी॒हैधि॑ शि॒वा प॒शुभ्यः॑ सु॒यमा॑ सु॒वर्चाः॑ । प्र॒जाव॑ती वीर॒सूर्दे॒वका॑मा स्यो॒नेमम॒ग्निं गार्ह॑पत्यं सपर्य
અહીં એવી બની રહે, જે પતિના કુટુંબને હાનિ ન કરે, જે પોતાના સ્વામીનો વધ ન કરે; તું વૃદ્ધિ પામ—પશુઓ માટે શિવ (કલ્યાણકારી), સુયમ (સુવ્યવસ્થિત), સુવર્ચા (ઉજ્જ્વલ તેજવાળી). પ્રજાવતી, વીરપ્રસૂ, દેવકામા—આ સ્યોન (સુખદ) ગાર્હપત્ય અગ્નિનું તું સપર્યા (પૂજા-સેવા) કર.
Mantra 19
उत् ति॑ष्ठे॒तः किमि॒च्छन्ती॒दमागा॑ अ॒हं त्वे॑डे अभि॒भूः स्वाद् गृ॒हात्। शू॒न्यै॒षी नि॑रृते॒ याज॒गन्थोत्ति॑ष्ठाराते॒ प्र प॑त॒ मेह रं॑स्थाः
ઉઠ, ઊભી થા! શું શોધતી તું આ સ્થાન પર આવી છે? હું તને સંબોધું છું, તને દબાવીને—અમારા પોતાના ઘરથી દૂર. હે શૂન્યતા-શોધનારી, તું નિરૃતિ પાસે ગઈ છે; ઊઠ, હે અરાતિ; ઉડી જા—અહીં અટકી ન રહે.
Mantra 20
य॒दा गार्ह॑पत्य॒मस॑पर्यै॒त् पूर्व॑म॒ग्निं व॒धूरि॒यम्। अधा॒ सर॑स्वत्यै नारि पि॒तृभ्य॑श्च॒ नम॑स्कुरु
જ્યારે આ વધૂએ પ્રથમ ગાર્હપત્ય અગ્નિનું સન્માન કર્યું હોય, ત્યારે, હે નારી, સરસ્વતીને તથા પિતૃઓને નમસ્કાર કર.
Mantra 21
शर्म॒ वर्मै॒तदा ह॑रा॒स्यै नार्या॑ उप॒स्तिरे॑ । सिनी॑वालि॒ प्र जा॑यतां॒ भग॑स्य सुम॒ताव॑सत्
આ શર્મ, આ વર્મ—આ સ્ત્રી માટે અહીં લાવી દે; તેના નીચે પાથરવા માટે. હે સીનીવાલી, ભગના સુમન અને સહાય હેઠળ તે બહુ સંતાન પ્રસવે.
Mantra 22
यं बल्ब॑जं॒ न्यस्य॑थ॒ चर्म॑ चोपस्तृणी॒थन॑ । तदा रो॑हतु सुप्र॒जा या क॒न्या वि॒न्दते॒ पति॑म्
તમે જે બલ્બજ પાથરો છો અને જે ચર્મ નીચે વિસ્તારો છો—તેના બળથી પતિ મેળવનારી કન્યાને સુપ્રજા ઉગે, વધે.
Mantra 23
उप॑ स्तृणीहि॒ बल्ब॑ज॒मधि॒ चर्म॑णि॒ रोहि॑ते । तत्रो॑प॒विश्य॑ सुप्र॒जा इ॒मम॒ग्निं स॑पर्यतु
હે રોહિતે (લાલવર્ણે), ચર્મ પર બલ્બજ ઘાસ પાથર. ત્યાં તે બેસે પછી, સુપ્રજા (સંતાનવતી) સ્ત્રી આ અગ્નિનું સપર્યા—પૂજન કરે.
Mantra 24
आ रो॑ह॒ चर्मोप॑ सीदा॒ग्निमे॒ष दे॒वो ह॑न्ति॒ रक्षां॑सि॒ सर्वा॑ । इ॒ह प्र॒जां ज॑नय॒ पत्ये॑ अ॒स्मै सु॑ज्यै॒ष्ठ्यो भ॑वत् पु॒त्रस्त॑ ए॒षः
ચર્મ પર આરોહણ કર; અગ્નિ પાસે બેસ. આ દેવ સર્વ રક્ષસોને હણે છે. અહીં આ તારા પતિ માટે સંતાન જનાવ; શુભ પ્રાધાન્ય રહે—આ તારો પુત્ર થશે.
Mantra 25
वि ति॑ष्ठन्तां मा॒तुर॒स्या उ॒पस्था॒न्नाना॑रूपाः प॒शवो॒ जाय॑मानाः । सु॒म॒ङ्ग॒ल्युप॑ सीदे॒मम॒ग्निं संप॑त्नी॒ प्रति॑ भूषे॒ह दे॒वान्
આ માતાના અંકમાંથી વિવિધ રૂપવાળા પશુઓ—જન્મ લેતા-લેતા—ઉઠી આગળ વધે. હે સુમંગળી પત્ની, આ અગ્નિ પાસે બેસ; સાચી સહધર્મિણી બની અહીં દેવોને આદર અર્પણ કર.
Mantra 26
सु॒म॒ङ्ग॒ली प्र॒तर॑णी गृ॒हाणां॑ सु॒शेवा॒ पत्ये॒ श्वशु॑राय शं॒भूः । स्यो॒ना श्व॒श्र्वै प्र गृ॒हान् वि॑शे॒मान्
હે સુમંગળી, ઘરોમાં આગળ વધવા માટે તું પ્રતરણિ (સુરક્ષિત પાર ઉતારનારી) થા; સેવા માં સુશીલા બની પતિ અને શ્વશુર માટે શાંતિદાયિની થા. શ્વશ્રૂ માટે સ્નિગ્ધ-મૃદુ બની, અમે ઘરમાં પ્રવેશ કરીએ.
Mantra 27
स्यो॒ना भ॑व॒ श्वशु॑रेभ्यः स्यो॒ना पत्ये॑ गृ॒हेभ्यः॑ । स्यो॒नास्यै सर्व॑स्यै वि॒शे स्यो॒ना पु॒ष्टायै॑षां भव
શ્વશુરો પ્રત્યે સ્નિગ્ધ-મૃદુ થા; પતિ પ્રત્યે સ્નિગ્ધ, ઘરમાં પણ સ્નિગ્ધ રહેજે. આ સમગ્ર જનસમૂહ પ્રત્યે સ્નિગ્ધ થા; તેમની પુષ્ટિ-સમૃદ્ધિ માટે પણ સ્નિગ્ધ થા.
Mantra 28
सु॒म॒ङ्ग॒लीरि॒यं व॒धूरि॒मां स॒मेत॒ पश्य॑त । सौभा॑ग्यम॒स्यै द॒त्त्वा दौर्भा॑ग्यैर्वि॒परे॑तन
આ અતિ સુમંગળી વધૂને અહીં એકત્ર થઈને જુઓ. તેને સૌભાગ્ય અર્પણ કરીને, તમારા દૌર્ભાગ્યો સાથે અહીંથી વિદાય લો.
Mantra 29
या दु॒र्हार्दो॑ युव॒तयो॒ याश्चे॒ह ज॑रती॒रपि॑ । वर्चो॒ न्व॑स्यै सं द॒त्ताथास्तं॑ वि॒परे॑तन
હે દુર્ભાવવાળી યુવતીઓ, અને અહીં રહેલી વૃદ્ધ સ્ત્રીઓ પણ—હવે તેને વર્ચસ્/તેજ અર્પો; પછી તમારા ઘરો તરફ જઈ અહીંથી વિદાય લો.
Mantra 30
रु॒क्म॒प्रस्त॑रणं व॒ह्यं विश्वा॑ रू॒पाणि॒ बिभ्र॑तम्। आरो॑हत् सू॒र्या सा॑वि॒त्री बृ॑ह॒ते सौभ॑गाय॒ कम्
સુવર્ણથી પાથરેલું, વહન કરવા યોગ્ય, સર્વ સુંદર રૂપો ધારણ કરતું—તે પર સૂર્યા, સાવિત્રી ચઢી; મહાન સૌભાગ્ય અને આનંદ માટે.
Mantra 31
आ रो॑ह॒ तल्पं सुमन॒स्यमा॑ने॒ह प्र॒जां ज॑नय॒ पत्ये॑ अ॒स्मै। इ॒न्द्रा॒णीव॑ सु॒बुधा॒ बुध्य॑माना॒ ज्योति॑रग्रा उ॒षसः॒ प्रति॑ जागरासि
સુપ્રસન્ન મનથી શય્યા પર ચઢ; અહીં આ તારા પતિ માટે સંતાન ઉત્પન્ન કર. ઇન્દ્રાણી જેવી સુજાગ, જાગૃત કરતી, આગળ પ્રકાશ ધરાવતી—તું ઉષાઓ તરફ જાગી રહીને રક્ષા કરે છે.
Mantra 32
दे॒वा अग्रे॒ न्यपद्यन्त॒ पत्नीः॒ सम॑स्पृशन्त त॒न्वऽस्त॒नूभिः॑ । सू॒र्येव॑ नारि वि॒श्वरू॑पा महि॒त्वा प्र॒जाव॑ती॒ पत्या॒ सं भ॑वे॒ह
પ્રાચીન કાળે દેવોએ પત્નીઓ સ્વીકારી; દેહથી દેહ જોડાઈ એકત્વે સ્પર્શ કર્યો. સૂર્ય જેવી, હે નારી, વિશ્વરૂપા, મહિમાવતી—અહીં પતિ સાથે સંપૂર્ણ સંયુક્ત થા; સંતાનવતી થા.
Mantra 33
उत् ति॑ष्ठे॒तो वि॑श्वावसो॒ नम॑सेडामहे त्वा । जा॒मिमि॑च्छ पितृ॒षदं॒ न्यक्तां॒ स ते॑ भा॒गो ज॒नुषा॒ तस्य॑ विद्धि
હે વિશ્વાવસુ! અહીંથી ઊઠી ઊભો થા; નમસ્કાર સાથે અમે તારો સ્તુતિગાન કરીએ છીએ. પિતૃઓ સાથે બેઠેલી, પરાવર્તિત (પરાંમુખ) રહેલી તારી યોગ્ય જામી (સહચરી/સમજાત જોડ) શોધ. એ તારો જન્મસિદ્ધ ભાગ છે—એ ભાગને તું જાણી લે.
Mantra 34
अ॒प्स॒रसः॑ सध॒मादं॑ मदन्ति हवि॒र्धान॑मन्त॒रा सूर्यं॑ च । तास्ते॑ ज॒नित्र॑म॒भि ताः परे॑हि॒ नम॑स्ते गन्धर्व॒र्तुना॑ कृणोमि
અપ્સરાઓ હવિર્ધાન (હવનસ્થાન) અને સૂર્યની વચ્ચે સામાન્ય ઉત્સવમાં આનંદ કરે છે. તારા જન્મસ્થાન તરફ—તેમની પાસે—તું પ્રસ્થાન કર; હે ગંધર્વ, તને નમસ્કાર: ઋતુના નિયમિત ક્રમથી હું આ ક્રિયા સિદ્ધ કરું છું.
Mantra 35
नमो॑ गन्ध॒र्वस्य॒ नम॑से॒ नमो॒ भामा॑य॒ चक्षु॑षे च कृण्मः । विश्वा॑वसो॒ ब्रह्म॑णा ते॒ नमो॒ऽभि जा॒या अ॑प्स॒रसः॒ परे॑हि
ગંધર્વને નમો—અમે નમસ્કાર કરીએ છીએ; તેની ભયંકર તેજસ્વિતા અને તેની આંખને પણ નમો કરીએ છીએ. હે વિશ્વાવસુ, બ્રહ્મમંત્રથી તને નમસ્કાર: પત્ની વિષયે, હે અપ્સરાઓ, અહીંથી દૂર પ્રસ્થાન કરો.
Mantra 36
रा॒या व॒यं सु॒मन॑सः स्या॒मोदि॒तो ग॑न्ध॒र्वमावी॑वृताम । अग॑न्त्स दे॒वः प॑र॒मं स॒धस्थ॒मग॑न्म॒ यत्र॑ प्रति॒रन्त॒ आयुः॑
ધન-સમૃદ્ધિ સાથે અમે સુમનસ્ક રહીએ; ઉદિત ગંધર્વ માટે માર્ગ ખુલ્લો થાઓ. તે દેવ પરમ સધસ્થાનમાં ગયો છે; અમે તે સ્થાનને પ્રાપ્ત થયા છીએ જ્યાં આયુષ્ય અટકાવવામાં અને લંબાવવામાં આવે છે.
Mantra 37
सं पि॑तरा॒वृत्वि॑ये सृजेथां मा॒ता पि॒ता च॒ रेत॑सो भवाथः । मर्य॑ इव॒ योषा॒मधि॑रोहयैनां प्र॒जां कृ॑ण्वाथामि॒ह पु॑ष्यतं र॒यिम्
ઋતુ અનુસાર બંને માતા-પિતા મળીને સૃજન કરો; માતા અને પિતા, તમે રેતસ્ (વીર્ય)થી યુક્ત થાઓ. જેમ યુવાન પુરુષ યુવાન પત્ની પર આરોહણ કરે તેમ તું તેના પર આરોહણ કર; અહીં સંતાન ઉત્પન્ન કરો અને સમૃદ્ધિ (રયિ)ને પોષી વધારતા રહો.
Mantra 38
तां पूषं॑छि॒वत॑मा॒मेर॑यस्व॒ यस्यां॒ बीजं॑ मनु॒ष्या॒३वप॑न्ति । या न॑ ऊ॒रू उ॑श॒ती वि॒श्रया॑ति॒ यस्या॑मु॒शन्तः॑ प्र॒हरे॑म॒ शेपः॑
હે પૂષન્! અતિશય શિવકર એવી તેણીને તું પ્રેર અને માર્ગે દોર—જેનામાં મનુષ્યો બીજ વાવે છે. જે ઇચ્છાથી અમારા માટે પોતાની ઊરુઓ (જાંઘો) વિસ્તારે છે; જેના અંદર અમે ઇચ્છાથી વીర్యાંગ (શેપ) પ્રવેશ કરાવીએ.
Mantra 39
आ रो॑हो॒रुमुप॑ धत्स्व॒ हस्तं॒ परि॑ ष्वजस्व जा॒यां सु॑मन॒स्यमा॑नः । प्र॒जां कृ॑ण्वाथामि॒ह मोद॑मानौ दी॒र्घं वा॒मायुः॑ सवि॒ता कृ॑णोतु
જાંઘ પર ચઢ; ત્યાં હાથ મૂક; શુભ મનથી પત્નીને ચારે તરફથી આલિંગન કર. અહીં આનંદથી સાથે મળીને સંતાન ઉત્પન્ન કરો; સવિતા તમારે માટે દીર્ઘ આયુષ્ય કરે.
Mantra 40
आ वां॑ प्र॒जां ज॑नयतु प्र॒जाप॑तिरहोरा॒त्राभ्यां॒ सम॑नक्त्वर्य॒मा। अदु॑र्मङ्गली पतिलो॒कमा वि॑शे॒मं शं नो॑ भव द्वि॒पदे॒ शं चतु॑ष्पदे
પ્રજાપતિ તમારે બંને માટે પ્રજા ઉત્પન્ન કરે; અર્યમા દિવસ-રાતથી તમને સર્વથા અભિષેક કરે. અમંગળથી રહિત થઈ હું પતિના લોકમાં પ્રવેશ કરું; અમારે કલ્યાણ થાઓ—દ્વિપદને કલ્યાણ, ચતુષ્પદને કલ્યાણ.
Mantra 41
दे॒वैर्द॒त्तं मनु॑ना सा॒कमे॒तद् वाधू॑यं॒ वासो॑ व॒ध्वऽश्च॒ वस्त्र॑म्। यो ब्र॒ह्मणे॑ चिकि॒तुषे॒ ददा॑ति॒ स इद् रक्षां॑सि॒ तल्पा॑नि हन्ति
દેવોએ આપેલું, મનુ સાથે જોડાયેલું આ છે—વધૂનું વાધૂય વસ્ત્ર, વધૂનું પરિધાન. જે જાણકાર બ્રાહ્મણને તે આપે છે, તે ખરેખર શય્યાઓમાંથી રક્ષાંસિઓ (દૈત્ય-દોષ)ને હણે છે.
Mantra 42
यं मे॑ द॒त्तो ब्र॑ह्मभा॒गं व॑धू॒योर्वाधू॑यं॒ वासो॑ व॒ध्वऽश्च॒ वस्त्र॑म्। यु॒वं ब्र॒ह्मणे॑ऽनुमन्य॑मानौ॒ बृह॑स्पते सा॒कमिन्द्र॑श्च द॒त्तम्
જે મને બ્રહ્મનો ભાગ તરીકે અપાયું છે—વધૂનું લગ્નવસ્ત્ર, વધૂનું વસ્ત્ર—તેને અનુમોદન કરતાં, હે બૃહસ્પતિ, ઇન્દ્ર સાથે મળીને, તમે બન્નેએ બ્રહ્મણને આપ્યું છે.
Mantra 43
स्यो॒नाद्योने॒रधि॒ बध्य॑मानौ हसामु॒दौ मह॑सा॒ मोद॑मानौ । सु॒गू सु॑पु॒त्रौ सु॑गृ॒हौ त॑राथो जी॒वावु॒षसो॑ विभा॒तीः
શુભ આસનથી, યોનિના જ મૂળ સ્ત્રોતથી, તેમાં દૃઢ બંધાયેલા—હસતાં, આનંદિત, મહાન તેજમાં મગ્ન થઈ હર્ષિત; સુખપૂર્વક ગમન કરનાર, સારા પુત્રોથી સમૃદ્ધ, સારા ગૃહવાળા—તમે બન્ને નિર્ભયતાથી પાર ઉતરો; પ્રભાતની પ્રકાશમાન ઉષાઓમાં જીવંત રહો.
Mantra 44
नवं॒ वसा॑नः सुर॒भिः सु॒वासा॑ उ॒दागां॑ जी॒व उ॒षसो॑ विभा॒तीः । आ॒ण्डात् प॑त॒त्रीवा॑मुक्षि॒ विश्व॑स्मा॒देन॑स॒स्परि॑
નવા વસ્ત્રો ધારણ કરેલો, સુગંધિત અને સુશોભિત—તે જીવિત રહેતાં, પ્રકાશમાન ઉષાના ઉદયમાન દિવસોમાં આગળ વધે. અંડામાંથી પંખી સમાન (જેમ) બહાર આવે તેમ, સર્વ પાપ-કલુષથી પરે રહેવા માટે તેને છાંટીને શુદ્ધ કર.
Mantra 45
शुम्भ॑नी॒ द्यावा॑पृथि॒वी अन्ति॑सुम्ने॒ महि॑व्रते । आपः॑ स॒प्त सु॑स्रुवुर्दे॒वीस्ता नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
દ્યુ અને પૃથ્વીને શોભાવનારી, સ્નેહભરી કૃપા નજીક ધરાવનારી, મહાવ્રત (મહાન નિયમ)માં અડગ—એવી દેવીઓ સાત આપો વહેતી નીકળી છે; તે અમને કષ્ટ અને પાપ (અંહસ)માંથી મુક્ત કરે.
Mantra 46
सू॒र्यायै॑ दे॒वेभ्यो॑ मि॒त्राय॒ वरु॑णाय च । ये भू॒तस्य॒ प्रचे॑तस॒स्तेभ्य॑ इ॒दम॑करं॒ नमः॑
સૂર્યાને, દેવોને, મિત્રને અને વરુણને—જે સર્વ ભૂત-ભવિષ્ય-વર્તમાનનું પૂર્વજ્ઞાન ધરાવે છે—તેમને માટે મેં આ કર્મ કર્યું છે; તેમને નમસ્કાર.
Mantra 47
य ऋ॒ते चि॑दभि॒श्रिषः॑ पु॒रा ज॒त्रुभ्य॑ आ॒तृदः॑ । संधा॑ता सं॒धिं म॒घवा॑ पुरू॒वसु॒र्निष्क॑र्ता॒ विह्रु॑तं॒ पुनः॑
જે સહાય વિના પણ, પ્રાચીન કાળે, ગળા પર પડતા આક્રમક દબાણને ઠેલી દૂર કરનાર છે—ઘણા ધન-વસુ ધરાવનાર મઘવાન, સંધિ જોડનાર સંધાતા, બંધ બાંધનાર, મુક્તિ આપનાર નિષ્કર્તા—તે વિખૂટું પડેલું/અવ્યવસ્થિત થયેલું ફરીથી યથાવત્ સ્થાપે.
Mantra 48
अपा॒स्मत् तम॑ उच्छतु॒ नीलं॑ पि॒शङ्ग॑मु॒त लोहि॑तं॒ यत्। नि॒र्द॒ह॒नी या पृ॑षात॒क्य॑१स्मिन् तां स्था॒णावध्या स॑जामि
અમાથી અંધકાર દૂર થઈ ઊઠે અને વિલીન થઈ જાય—જે નીલું છે, જે પીશંગ (ભૂરું-પીળું) છે, અને જે લાલ છે તે પણ. આમાં રહેલી દહનકારી પૃષાતકી (Pṛṣātakī) — જે બધું ભસ્મ કરી નાખે તેવી શક્તિ — તેને હું ઠૂંઠા પર બાંધીને સ્થિર કરું છું.
Mantra 49
याव॑तीः कृ॒त्या उ॑प॒वास॑ने॒ याव॑न्तो॒ राज्ञो॒ वरु॑णस्य॒ पाशाः॑ । व्यृद्धयो॒ या अस॑मृद्धयो॒ या अ॒स्मिन् ता स्था॒णावधि॑ सादयामि
નિવાસસ્થાને જેટલી કૃત્યાઓ (જાદુ-ટોણા) હોય, અને રાજા વરુણના જેટલા પાશ (ફાંસા) હોય—જે વિઘ્નો છે, જે અસમૃદ્ધિ છે, જે આમાં છે—તે બધાને હું ઠૂંઠા પર જ બેસાડી દઉં છું.
Mantra 50
या मे॑ प्रि॒यतमा त॒नूः सा मे॑ बिभाय॒ वास॑सः । तस्याग्रे॒ त्वं व॑नस्पते नी॒विं कृ॑णुष्व॒ मा व॒यं रि॑षाम
જે મારી સર્વથી પ્રિય તનુ (દેહ/પ્રાણરૂપા) છે, તે વસ્ત્રથી ભય પામે છે. હે વનસ્પતિપતિ, તેના અગ્ર ભાગે તું નીવિ (કમરબંધ) બાંધી દે, જેથી અમને હાનિ ન થાય.
Mantra 51
ये अन्ता॒ याव॑तीः॒ सिचो॒ य ओत॑वो॒ ये च॒ तन्त॑वः । वासो॒ यत् पत्नी॑भिरु॒तं तन्नः॑ स्यो॒नमुप॑ स्पृशात्
જે અંતો છે, જેટલી પણ સિલાઈઓ છે, જે વણાટો છે અને જે તાંતણા છે—પત્નીઓ સાથેનું જે વસ્ત્ર છે; તે અમને સુખદ, ઘરેલું કલ્યાણરૂપ કૃપાથી સ્પર્શે.
Mantra 52
उ॒श॒तीः क॒न्यला॑ इ॒माः पि॑तृलो॒कात् पतिं॑ य॒तीः । अव॑ दी॒क्षाम॑सृक्षत॒ स्वाहा॑
આ ઉત્સુક કન્યાઓ પિતૃલોકમાંથી પતિ તરફ જતી, દીક્ષા (દીક્ષાં) ઉતારી નાખી છે—સ્વાહા!
Mantra 53
बृह॒स्पति॒नाव॑सृष्टां॒ विश्वे॑ दे॒वा अ॑धारयन्। वर्चो॒ गोषु॒ प्रवि॑ष्टं॒ यत् तेने॒मां सं सृ॑जामसि
બૃહસ્પતિ દ્વારા પ્રસૃત (મોકલાયેલ) તેને સર્વ દેવોએ સ્થિર કર્યું છે. જે વર્ચસ્ (તેજસ્વી કાંતિ) ગાયો (ગોષુ)માં પ્રવેશ્યું છે—તે જ વડે અમે આ સ્ત્રીને દૃઢ રીતે સંયોજિત (સં સૃજામસિ) કરીએ છીએ.
Mantra 54
बृह॒स्पति॒नाव॑सृष्टां॒ विश्वे॑ दे॒वा अ॑धारयन्। तेजो॒ गोषु॒ प्रवि॑ष्टं॒ यत् तेने॒मां सं सृ॑जामसि
બૃહસ્પતિ દ્વારા પ્રસૃત (મોકલાયેલ) તેને સર્વ દેવોએ સ્થિર કર્યું છે. જે તેજઃ (અગ્નિમય બળ, દીપ્તિ) ગાયો (ગોષુ)માં પ્રવેશ્યું છે—તે જ વડે અમે આ સ્ત્રીને દૃઢ રીતે સંયોજિત (સં સૃજામસિ) કરીએ છીએ.
Mantra 55
बृह॒स्पति॒नाव॑सृष्टां॒ विश्वे॑ दे॒वा अ॑धारयन्। भजो॒ गोषु॒ प्रवि॑ष्टो॒ यस्तेने॒मां सं सृ॑जामसि
બૃહસ્પતિ દ્વારા પ્રેરિત (અવસૃષ્ટ) આ શક્તિને સર્વ દેવોએ સ્થિર કરી છે. ગાયોમાં પ્રવેશેલું જે ‘ભજ’—શુભ ભાગ/કલ્યાણ-હિસ્સો—તે જ દ્વારા અમે આ સ્ત્રીને દૃઢ રીતે સંયોજિત કરીએ છીએ.
Mantra 56
बृह॒स्पति॒नाव॑सृष्टां॒ विश्वे॑ दे॒वा अ॑धारयन्। यशो॒ गोषु॒ प्रवि॑ष्टं॒ यत् तेने॒मां सं सृ॑जामसि
બૃહસ્પતિ દ્વારા પ્રેરિત (અવસૃષ્ટ) આ શક્તિને સર્વ દેવોએ સ્થિર કરી છે. ગાયોમાં પ્રવેશેલું જે ‘યશ’—કીર્તિ/પ્રતિષ્ઠા—તે જ દ્વારા અમે આ સ્ત્રીને દૃઢ રીતે સંયોજિત કરીએ છીએ.
Mantra 57
बृह॒स्पति॒नाव॑सृष्टां॒ विश्वे॑ दे॒वा अ॑धारयन्। पयो॒ गोषु॒ प्रवि॑ष्टं॒ यत् तेने॒मां सं सृ॑जामसि
બૃહસ્પતિ દ્વારા પ્રેરિત (અવસૃષ્ટ) આ શક્તિને સર્વ દેવોએ સ્થિર કરી છે. ગાયોમાં પ્રવેશેલું જે ‘પયઃ’—દૂધ/ક્ષીર-રસ—તે જ દ્વારા અમે આ સ્ત્રીને દૃઢ રીતે સંયોજિત કરીએ છીએ.
Mantra 58
बृह॒स्पति॒नाव॑सृष्टां॒ विश्वे॑ दे॒वा अ॑धारयन्। रसो॒ गोषु॒ प्रवि॑ष्टो॒ यस्तेने॒मां सं सृ॑जामसि
બૃહસ્પતિ દ્વારા મુક્ત કરાયેલું તેને સર્વ દેવોએ ધારણ કર્યું છે. ગાયોમાં પ્રવેશેલો જે રસ છે—તે જ દ્વારા અમે આ સ્ત્રી/આ અવસ્થાને યોગ્ય રીતે ગોઠવી, સુવ્યવસ્થિત કરીએ છીએ.
Mantra 59
यदी॒मे के॒शिनो॒ जना॑ गृ॒हे ते॑ स॒मन॑र्तिषू॒ रोदे॑न कृण्व॒न्तो॒३घम्। अ॒ग्निष्ट्वा॒ तस्मा॒देन॑सः सवि॒ता च॒ प्र मु॑ञ्चताम्
જો આ લાંબા વાળવાળા લોકો તારા ઘરમાં, સામૂહિક નૃત્યમાં, રડાણાથી ઉપદ્રવ/અઘ કરે—તો અગ્નિ તને તે પાપદોષથી, અને સવિતા પણ, મુક્ત કરે.
Mantra 60
यदी॒यं दु॑हि॒ता तव॑ विके॒श्यरु॑दद् गृ॒हे रोदे॑न कृण्व॒त्य॑१घम्। अ॒ग्निष्ट्वा॒ तस्मा॒देन॑सः सवि॒ता च॒ प्र मु॑ञ्चताम्
જો તારી આ દીકરી, વાળ છૂટા રાખીને, ઘરમાં રડી હોય અને તેના રડાણાથી ઉપદ્રવ/અઘ કર્યું હોય—તો અગ્નિ તને તે પાપદોષથી, અને સવિતા પણ, મુક્ત કરે.
Mantra 61
यज्जा॒मयो॒ यद् यु॑व॒तयो॑ गृ॒हे ते॑ स॒मन॑र्तिषू॒ रोदे॑न कृण्व॒तीर॒घम्। अ॒ग्निष्ट्वा॒ तस्मा॒देन॑सः सवि॒ता च प्र मु॑ञ्चताम्
ઘરમાં જે કંઈ તારી સ્ત્રીઓએ, જે કંઈ તારી યુવતીઓએ, સામૂહિક નૃત્યમાં રોદન કરીને અઘ (અપશકુન/હાનિ) કર્યું હોય—તે પાપ-દોષ (એનસ)માંથી અગ્નિ અને સવિતા તને મુક્ત કરે.
Mantra 62
यत् ते॑ प्र॒जायां॑ प॒शुषु॒ यद् वा॑ गृ॒हेषु॒ निष्ठि॑तमघ॒कृद्भि॑र॒घं कृ॒तम्। अ॒ग्निष्ट्वा॒ तस्मा॒देनसः सवि॒ता च॒ प्र मु॑ञ्चताम्
તારી પ્રજામાં, તારા પશુઓમાં, અથવા તારા ઘરોમાં—અઘકર્તાઓ દ્વારા કરાયેલું જે અઘ (હાનિ) સ્થિર/લગેલું હોય—તે પાપ-દોષ (એનસ)માંથી અગ્નિ અને સવિતા તને મુક્ત કરે.
Mantra 63
इ॒यं नार्युप॑ ब्रूते॒ पूल्या॑न्यावपन्ति॒का। दी॒र्घायु॑रस्तु मे॒ पति॒र्जीवा॑ति श॒रदः॑ श॒तम्
આ નવવધૂ કહે છે: ‘જેમ સ્ત્રીઓ ભૂસો છાંટી કાઢે છે, તેમ મારો પતિ દીર્ઘાયુ થાય; તે સો શરદઋતુઓ સુધી જીવતો રહે.’
Mantra 64
इ॒हेमावि॑न्द्र॒ सं नु॑द चक्रवा॒केव॒ दंप॑ती । प्र॒जयै॑नौ स्वस्त॒कौ विश्व॒मायु॒र्व्यऽश्नुताम्
હે ઇન્દ્ર, અહીં આ બંનેને એકસાથે હાંકી લાવ; ચક્રવાકના જોડા જેવા, દંપતી સ્વામી-સ્વામિની સમાન. પ્રજાથી યુક્ત થઈ, કલ્યાણમાં, તેઓ સમગ્ર આયુષ્ય પ્રાપ્ત કરે.
Mantra 65
यदा॑स॒न्द्यामु॑प॒धाने॒ यद् वो॑प॒वास॑ने कृ॒तम्। वि॒वा॒हे कृ॒त्यां यां च॒क्रुरा॒स्नाने॒ तां नि द॑ध्मसि
આસન પર, તકીયા પર, અથવા તમારા આવરણ-વસ્ત્રમાં જે કંઈ કરેલું હોય; વિવાહમાં, સ્નાનમાં જે કૃત્યાઓ (જાદુ-ટોણા) તેમણે રચ્યાં—તેને અમે અહીં નીચે મૂકી દઈએ છીએ, દૂર કરી નાખીએ છીએ.
Mantra 66
यद् दु॑ष्कृ॒तं यच्छम॑लं विवा॒हे व॑ह॒तौ च॒ यत्। तत् सं॑भ॒लस्य॑ कम्ब॒ले मृ॒ज्महे॑ दुरि॒तं व॒यम्
વિવાહમાં અને વહેતૌ (વધૂને લાવવાની વિધિ/પ્રવેશ)માં જે કોઈ દુષ્કૃત્ય, જે કોઈ કલંક હોય—તે દુષિતતા અમે સંભલના કમ્બલ (આવરણ) પર પુંછીને દૂર કરીએ છીએ.
Mantra 67
सं॒भ॒ले मलं॑ सादयित्वा क॑म्बले दु॑रितं व॒यम्। अभू॑म य॒ज्ञियाः॑ शु॒द्धाः प्र ण॒ आयूं॑षि तारिषत्
સંભલે મલને બેસાડી, કમ્બલમાં દુષ્કૃત્ય/દુરિતને ઠેરવીને, અમે યજ્ઞયોગ્ય, શુદ્ધ બન્યા છીએ. અમારા આયુષ્યો સુરક્ષિત રીતે આગળ વહે અને દીર્ઘ થાય.
Mantra 68
कृ॒त्रिमः॒ कण्ट॑कः श॒तद॒न् य ए॒षः । अपा॒स्याः केश्यं॒ मल॒मप॑ शीर्ष॒ण्यं लिखात्
આ કૃત્રિમ કાંટો, આ સો દાંતવાળો અગ્ર—તે વાળમાંથી ઉપજેલું મેલ, માથાની અશુદ્ધિ, ખૂંચી કાઢી, ઘસીને દૂર કરી, ફેંકી દે.
Mantra 69
अङ्गा॑द॒ङ्गाद् व॒यम॒स्या अप॒ यक्ष्मं॒ नि द॑ध्मसि । तन्मा प्राप॑त् पृथि॒वीं मोत दे॒वान् दिवं॒ मा प्राप॑दु॒र्व॑१न्तरि॑क्षम्। अ॒पो मा प्राप॒न्मल॑मे॒तद॑ग्ने य॒मं मा प्राप॑त् पि॒तॄंश्च॒ सर्वा॑न्
તેના અંગેથી અંગે અમે ક્ષયકર યક્ષ્માને નીચે મૂકી દૂર કરીએ છીએ. તે મને ન પહોંચે; પૃથ્વીને ન પહોંચે, દેવોને પણ ન પહોંચે; સ્વર્ગને ન પહોંચે, વિશાળ અંતરિક્ષને પણ ન પહોંચે. હે અગ્નિ, આ મેલરૂપ અશુદ્ધિ જળોને ન સ્પર્શે; તે યમને ન પહોંચે, અને સર્વ પિતૃઓને પણ ન પહોંચે.
Mantra 70
सं त्वा॑ नह्यामि॒ पय॑सा पृथि॒व्याः सं त्वा॑ नह्यामि॒ पय॒सौष॑धीनाम्। सं त्वा॑ नह्यामि प्र॒जया॒ धने॑न॒ सा संन॑द्धा सनुहि॒ वाज॒मेमम्
હું તને પૃથ્વીના પોતાના દૂધ (પયસ)થી દૃઢ બાંધું છું; હું તને ઔષધિઓના દૂધ (પયસ)થી દૃઢ બાંધું છું. હું તને પ્રજા અને ધનથી દૃઢ બાંધું છું; તેથી, સુસજ્જ અને સુબંધાયેલો બની, આ બળનો પુરસ્કાર પ્રાપ્ત કર.
Mantra 71
अमो॒ऽहम॑स्मि॒ सा त्वं सामा॒हम॒स्म्यृक् त्वं द्यौर॒हं पृ॑थि॒वी त्वम्। तावि॒ह सं भ॑वाव प्र॒जामा ज॑नयावहै
હું બળ (અમો) છું; તું તે—સામન્. હું ઋચ્ છું; તું દ્યૌ (આકાશ) છે; હું પૃથ્વી છું; તું (પૃથ્વી) છે. અહીં અમે બંને સંયુક્ત થઈએ; અમે બંને પ્રજાને જન્મ આપીએ.
Mantra 72
ज॒नि॒यन्ति॑ ना॒वग्र॑वः पुत्रि॒यन्ति॑ सु॒दान॑वः । अरि॑ष्टासू सचेवहि बृह॒ते वाज॑सातये
નીચા વિલાપવાળા (અગ્રવ) સંતાન ઉત્પન્ન કરતા નથી; સુદાનવ—ઉદાર દાતા—પુત્રની ઇચ્છા કરે છે. અરીષ્ટા—અક્ષત અને સુરક્ષિત સ્ત્રીઓ સાથે તું સંગ કર; મહાન બળના પુરસ્કારને જીતવા માટે.
Mantra 73
ये पि॒तरो॑ वधूद॒र्शा इमं व॑ह॒तुमाग॑मन्। ते अ॒स्यै व॒ध्वै संप॑त्न्यै प्र॒जाव॒च्छर्म॑ यच्छन्तु
જે પિતૃઓ વધૂ-દર્શા બની આ વધૂ-વહન (વિવાહ-પ્રસ્થાન) માટે આવ્યા, તેઓ આ વધૂને—સંપત્ની, યોગ્ય સહધર્મિણીને—પ્રજાસમૃદ્ધ આશ્રય અને રક્ષણ આપે.
Mantra 74
येदं पूर्वाग॑न् रशना॒यमा॑ना प्र॒जाम॒स्यै द्रवि॑णं चे॒ह द॒त्त्वा। तां व॑ह॒न्त्वग॑त॒स्यानु॒ पन्थां॑ वि॒राडि॒यं सु॑प्र॒जा अत्य॑जैषीत्
જે આ કાર્યમાં પહેલાં ગયા—રશનાથી કમર કસી—અહીં આને પ્રજા અને ધન આપીને, તેઓ ગયા-પહેલાના (અગત) પતિના માર્ગ અનુસાર તેને લઈ જાય. સુપ્રજા વિરાટીએ વિજય મેળવ્યો છે.
Mantra 75
प्र बु॑ध्यस्व सु॒बुधा॒ बुध्य॑माना दीर्घायु॒त्वाय॑ श॒तशा॑रदाय । गृ॒हान् ग॑च्छ गृ॒हप॑त्नी॒ यथासो॑ दी॒र्घं त॒ आयुः॑ सवि॒ता कृ॑णोतु
ઉઠ, સુજાગૃત બની જાગ; દીર્ઘ આયુષ્ય માટે, સો શરદઋતુઓ (સો વર્ષ) સુધી. ગૃહોમાં જા—ગૃહપત્ની તરીકે, યથાવિધિ—કે સવિતા તારો આયુષ્ય દીર્ઘ કરે.
Frequently Asked Questions
It expresses a ritual sequence of guardianship. Soma sanctifies, the Gandharva guards the liminal sexuality of maidenhood, Agni witnesses and installs the bride in the household, and only then does the human husband receive her in lawful marriage.
The Gārhapatya is the stable domestic hearth that ‘holds’ the household. Honoring it makes the marriage socially and ritually anchored, and it becomes the ongoing witness for prosperity, harmony, and fertility.
Both: its shāntika force protects the bride and marriage from harmful/illicit influences, and its paustika aim seeks prosperity—cattle, radiance, household order—and abundant offspring (praja), ideally ‘heroic’ children (vīrasū).
Ask anything about Sukta 2 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
