Adhyaya 75: Description of Jambūdvīpa: its regions, mountains, measurements, and cosmic structure

Verse 1

रुद्र उवाच । अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथातथम् । संख्यां चापि समुद्राणां द्वीपानां चैव विस्तरम् ॥ ७५.१ ॥

Rudra dijo: «De aquí en adelante expondré Jambūdvīpa tal como es, y también el número de los océanos, así como la extensión de los dvīpas.»

Verse 2

यावन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च याः स्मृताः । महाभूतप्रमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोः पृथक् ॥ ७५.२ ॥

«(Describiré) cuántos años hay y los ríos recordados en esas regiones; también las medidas de los grandes elementos (mahābhūtas) y, por separado, los cursos de la Luna y del Sol.»

Verse 3

द्वीपभेदसहस्राणि सप्तस्वन्तर्गतानि च । न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैर् विततं जगत् ॥ ७५.३ ॥

«Las miles de divisiones de los dvīpas, y las que están contenidas dentro de los siete (principales), no pueden aquí relatarse en orden; por ellas el mundo se halla extendido.»

Verse 4

सप्तद्वीपान् प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह । येषां मनुष्यास्तर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते ॥ ७५.४ ॥

«Expondré los siete dvīpas, junto con los astros lunares y solares; acerca de ellos, los seres humanos, mediante el razonamiento, establecen las medidas (y criterios de conocimiento).»

Verse 5

अचिन्त्याः खलु ये भावाः न तांस्तर्केण साधयेत् । प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं विभाव्यते ॥ ७५.५ ॥

En verdad, las realidades inconcebibles no deben establecerse por mero razonamiento; y cuanto está más allá de los constituyentes materiales (prakṛti) se entiende como inconcebible.

Verse 6

नव वर्षं प्रवक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथातथम् । विस्तारान्मण्डलाच्चैव योजनैस्तन्निबोधत ॥ ७५.६ ॥

Expondré los nueve varṣas de Jambūdvīpa tal como son en verdad: su extensión, su configuración circular y sus medidas en yojanas; por ello, compréndelo con atención.

Verse 7

शतमेकें सहस्राणां योजनानां समन्ततः । नानाजनपदाकीर्णं योजनेर्विविधैः शुभैः ॥ ७५.७ ॥

Se extiende por cien mil yojanas en todas direcciones, y está colmado de numerosos janapadas (comarcas), delimitados por diversas y auspiciosas medidas en yojanas.

Verse 8

सिद्धचारणसंकीर्णं पर्वतैरुपशोभितम् । सर्वधातुविवृद्धैश्च शिलाजालसमुद्भवैः । पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिः सर्वतश्चितम् ॥ ७५.८ ॥

Está poblado de Siddhas y Cāraṇas, y embellecido por montañas: rebosa de toda clase de riquezas minerales y de entramados de rocas que allí se originan; y por doquier está colmado de ríos que nacen de las montañas.

Verse 9

जम्बूद्वीपः पृथुः श्रीमान् सर्वतः परिमण्डलः । नवभिश्चावृतः श्रीमान् भुवनैर्भूतभावनः ॥ ७५.९ ॥

Jambūdvīpa es vasto y espléndido, circular por todos lados. Está rodeado por nueve varṣas; es glorioso y, mediante sus mundos, nutre a los seres vivientes.

Verse 10

लवणेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः । जम्बूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः ॥ ७५.१० ॥

Está rodeado por todas partes por el Océano de Sal; y, en torno a él, se extiende de manera uniforme conforme a la anchura de Jambūdvīpa.

Verse 11

तस्य प्रागायताः दीर्घाः षडेते वर्षपर्वताः । उभयत्रावगाढाश्च समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ ॥ ७५.११ ॥

Para esa región, que se prolonga hacia el oriente y es extensa en longitud, éstos son los seis ‘montes varṣa’; y a ambos lados se hallan los océanos, al este y al oeste.

Verse 12

हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान् । सर्वत्र सुसुखश्चापि निषधः पर्वतो महान् ॥ ७५.१२ ॥

Himaprāya y Himavān, Hemakūṭa y Hemavān; y también Niṣadha —la gran montaña— (son descritos como) portadores de sosiego y bienestar por doquier.

Verse 13

चतुर्वर्णः स सुवर्णो मेरुश्चोल्बमयो गिरिः । वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्त्रः समुच्छितः ॥ ७५.१३ ॥

El Monte Meru es descrito como de cuatro colores; es dorado, una montaña compuesta de una masa mineral o metálica resplandeciente. Su medida es de forma circular y, a la vez, de cuatro lados, elevándose con gran altura.

Verse 14

नानावर्णस्तु पार्श्वेषु प्रजापतिगुणान्वितः । नाभिमण्डलसम्भूतो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ॥ ७५.१४ ॥

En sus flancos aparece de múltiples colores, dotado de las cualidades de un Prajāpati; y nació de la región del ombligo de Brahmā, el Señor supremo (Parameṣṭhin).

Verse 15

पूर्वतः श्वेतवर्णस्तु ब्राह्मण्यं तेन तस्य तत् । पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्यते ॥ ७५.१५ ॥

Mirando hacia el oriente, es de tez blanca; por ello se le asigna la condición de brāhmaṇa. Y, cuando en el lado meridional es amarillo, por ello se considera para él la condición de vaiśya.

Verse 16

भृङ्गपत्रनिभश्चासौ पश्चिमेन यतोऽथ सः । तेनास्य शूद्रता प्रोक्ता मेरोर् नामार्थकर्मणः ॥ ७५.१६ ॥

Y se dice que se asemeja a una hoja de la planta bhṛṅga; además, puesto que se halla hacia el occidente, se declara para él la clasificación de “śūdra”, con base en el nombre, el sentido y la función asociados a Meru.

Verse 17

पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्णं विभाव्यते। तेनास्य क्षत्रभावः स्यादिति वर्णाः प्रकीर्तिताः॥ ७५.१७॥

En su lado septentrional se observa una coloración roja; por ello se infiere en él una disposición de Kṣatriya; así se describen los varṇas.

Verse 18

वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः । नीलश्च वैडूर्यमयः श्वेतशुक्लो हिरण्मयः । मयूरबर्हिवर्णस्तु शातकुम्भश्च श्रृङ्गवान् ॥ ७५.१८ ॥

Se le describe como naturalmente redondo, caracterizado por el color y por la medida: azul y hecho de vaidūrya (gema semejante al lapislázuli), blanco—blanco puro—dorado; y del tono de la pluma del pavo real, también de śātakaumbha (oro fino), y provisto de cuernos.

Verse 19

एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः । तेषामन्तरविष्कम्भो नवसाहस्र उच्यते ॥ ७५.१९ ॥

Estos son los montes regios, servidos por Siddhas y Cāraṇas; su anchura interna (o el tramo intermedio) se dice que es de nueve mil (unidades).

Verse 20

मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः स सम्भवः । नवैव तु सहस्राणि विस्तीर्णः सर्वतश्च सः ॥ ७५.२० ॥

En el centro se halla la región llamada Ilāvṛta, el dominio central asociado con el Mahāmeru. Se extiende por nueve mil yojanas en todas las direcciones.

Verse 21

मध्यं तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः । वेद्यर्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्धं तथोत्तरम् ॥ ७५.२१ ॥

En su centro se alza el gran Meru, como un fuego sin humo. La mitad meridional de Meru se llama Vedya-ardha, y de igual modo la mitad septentrional es la división del norte.

Verse 22

वर्षाणि यानि षडत्र तेषां ते वर्षपर्वताः । योजनाग्रं तु वर्षाणां सर्वेषां तद्विधीयते ॥ ७५.२२ ॥

Aquí, las seis regiones (varṣas) ya descritas tienen sus respectivas montañas de varṣa (varṣaparvatas). Para todas esas varṣas, se prescribe como medida estándar una anchura de un yojana.

Verse 23

द्वे द्वे वर्षे सहस्राणां योजनानां समुच्छ्रयः । जम्बूद्वीपस्य विस्तारस्तेषामायाम उच्यते ॥ ७५.२३ ॥

Para cada par de varṣas, se dice que la elevación es de dos mil yojanas; y la anchura de Jambūdvīpa se describe como su extensión longitudinal.

Verse 24

योजनानां सहस्राणि शतौ द्वौ चायतौ गिरौ । नीलश्च निषधश्चैव ताभ्यां हीनाश्च ये परे । श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवान् शृङ्गवांश्च यः ॥ ७५.२४ ॥

Dos montañas—Nīla y Niṣadha—se extienden por doscientas mil yojanas. Las que están más allá de ellas son de menor extensión: Śveta, Hemakūṭa y Himavān, la cordillera provista de cumbres.

Verse 25

जम्बूद्वीपप्रमाणेन निषधः परिकीर्तितः । तस्माद् द्वादशभागेन हेमकूटः प्रहीयते । हिमवान् विंशभागेन हेमकूटात् प्रहीयते ॥ ७५.२५ ॥

Conforme a las medidas de Jambūdvīpa, así se describe a Niṣadha. Según ese patrón, Hemakūṭa se reduce en una doceava parte; y Himavān se reduce en una vigésima parte con respecto a Hemakūṭa.

Verse 26

अष्टाशीतिसहस्राणि हेमकूटो महागिरिः । अशीतिर्हिमवान्शैल आयतः पूर्वपश्चिमे ॥ ७५.२६ ॥

El gran monte Hemakūṭa se extiende por ochenta y ocho mil yojanas. La cordillera de Himavān se extiende por ochenta mil (yojanas) en dirección este–oeste.

Verse 27

द्वीपस्य मण्डलीभावाद् ह्रासवृद्धी प्रकीर्त्यते । वर्षाणां पर्वतानां च यथा चेमे तथोत्तरम् ॥ ७५.२७ ॥

Puesto que el continente (dvīpa) adopta una configuración circular, se describe su disminución y su expansión; y del mismo modo se exponen las regiones (varṣas) y las montañas: tal como aquí se ha dicho, así también se dirá en lo que sigue.

Verse 28

तेषां मध्ये जनपदास्तानि वर्षाणि चैव तत् । प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु ॥ ७५.२८ ॥

Entre ellos se hallan los países habitados (janapadas), y también esas regiones (varṣas). Están cercados por montañas ásperas, con precipicios y terrenos desiguales.

Verse 29

संततानि नदीभेदैरगम्यानि परस्परम् । वसन्ति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः ॥ ७५.२९ ॥

Separadas por las divisiones de los ríos, esas extensiones se prolongan y son inaccesibles entre sí; en ellas habitan seres vivos de muchas clases, por doquier.

Verse 30

एतद्धैमवतं वर्षं भारती यत्र सन्ततिः । हेमकूटं परं यत्र नाम्ना किम्पुरुषोत्तमः ॥ ७५.३० ॥

Ésta es la región Haimavata (Himalaya), donde mora la estirpe Bhāratī (la descendencia de Bhārata); y allí se alza el excelso Hemakūṭa, conocido por el nombre de Kiṁpuruṣottama.

Verse 31

हेमकूटात् तु निषधं हरिवर्षं तदुच्यते । हरिवर्षात् परं चैव मेरुपार्श्व इलावृतम् ॥ ७५.३१ ॥

Desde Hemakūṭa, la tierra de Niṣadha es llamada Harivarṣa; y más allá de Harivarṣa, en la ladera del monte Meru, se halla Ilāvṛta.

Verse 32

इलावृतात् परं नीलं रम्यकं नाम विश्रुतम् । रम्यकाच्च परं श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्मयम् । हिरण्मयात् परं चैव शृङ्गवन्तं कुरु स्मृतम् ॥ ७५.३२ ॥

Más allá de Ilāvṛta se halla el Nīla y la región célebre llamada Ramyaka. Más allá de Ramyaka está el afamado monte Śveta; y más allá de éste, la región Hiraṇmaya. Más allá de Hiraṇmaya, Kuru es recordada como Śṛṅgavant (la tierra asociada a las montañas Śṛṅgavat).

Verse 33

धनुःसंस्थे तु द्वे वर्षे विज्ञेये दक्षिणोत्तरे । द्वीपानि खलु चत्वारि चतुरस्त्रमिलावृतम् ॥ ७५.३३ ॥

En la región dispuesta con forma de arco, deben entenderse dos varṣas: la meridional y la septentrional. En verdad hay cuatro islas (dvīpas), y Ilāvṛta es de figura cuadrangular.

Verse 34

अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्धं दक्षिणं स्मृतम् । परं शृङ्गवतो यच्च वेद्यर्धं हि तदुत्तरम् ॥ ७५.३४ ॥

Al sur de Niṣadha se entiende tradicionalmente la mitad meridional de la Vedi; y lo que está más allá de Śṛṅgavat es, en verdad, la mitad septentrional de la Vedi.

Verse 35

वेद्यर्धे दक्षिणे त्रीणि वर्षाणि त्रीणि चोत्तरे । तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो यत्र मेरुस्त्विलावृतः ॥ ७५.३५ ॥

En la mitad meridional de la Vedi hay tres regiones (varṣas), y del mismo modo tres en la mitad septentrional. Entre ambas debe entenderse la región central, donde se halla el Meru, a saber: Ilāvṛta.

Verse 36

दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण च । उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः ॥ ७५.३६ ॥

Al sur del monte Nīla y al norte del monte Niṣadha se extiende hacia el norte una gran montaña, llamada Mālyavān.

Verse 37

योजनानां सहस्रे द्वे विष्कम्भोच्छ्रय एव च । आयामतश्चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि प्रकीर्तितः ॥ ७५.३७ ॥

Su diámetro y su altura se declaran, cada uno, de dos mil yojanas; y su longitud se proclama de treinta y cuatro mil yojanas.

Verse 38

तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः । आयामोच्छ्रयविस्तारात् तुल्यो माल्यवता तु सः ॥ ७५.३८ ॥

Al occidente de ella debe conocerse la montaña llamada Gandhamādana; en longitud, altura y anchura es comparable a Mālyavat.

Verse 39

परिमण्डलस्तयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः । चतुर्वर्णः ससौवर्णश्चतुरस्त्रः समुच्छ्रितः ॥ ७५.३९ ॥

En medio de aquellas regiones se halla el monte Meru, la montaña de oro: de forma circular; de cuádruple coloración, con fulgor dorado; de cuatro lados y de elevada altura.

Verse 40

अव्यक्ता धातवः सर्वे समुत्पन्ना जलादयः । अव्यक्तात् पृथिवीपद्मं मेरुस्तस्य च कर्णिका ॥ ७५.४० ॥

Desde lo inmanifestado (avyakta) surgieron todos los constituyentes elementales, comenzando por el agua y los demás. De ese inmanifestado emergió la Tierra como un loto, y el Meru se dice que es su karṇikā, el pericarpio central.

Verse 41

चतुष्पत्रं समुत्पन्नं व्यक्तं पञ्चगुणं महत् । ततः सर्वाः समुद्भूता वितता हि प्रवृत्तयः ॥ ७५.४१ ॥

Entonces surgió un principio de cuatro pétalos: manifiesto, grande y caracterizado por cinco cualidades; de él, en verdad, nacieron todas las pravṛttis, las actividades e impulsos, y se extendieron ampliamente.

Verse 42

अनेककल्पजीवद्भिः पुरुषैः पुण्यकारिभिः । कृतात्मभिर्महात्मभिः प्राप्यते पुरुषोत्तमः ॥ ७५.४२ ॥

El Puruṣottama, la Persona Suprema, es alcanzado por quienes han vivido a través de muchos eones, realizan obras meritorias y se han disciplinado a sí mismos: grandes almas.

Verse 43

महायोगी महादेवो जगद्ध्येयो जनार्दनः । सर्वलोकगतोऽनन्तो व्यापको मूर्तिरव्ययः ॥ ७५.४३ ॥

Él es el gran yogui, el gran Señor; Janārdana, digno de ser meditado por el mundo. Es el Infinito que mora en todos los ámbitos, omnipenetrante, con forma, e imperecedero.

Verse 44

न तस्य प्राकृताः मूर्तिर्मांसमेदोऽस्थिसंभवा । योगित्वाच्चेश्वरत्वाच्च सत्त्वरूपधरो विभुः ॥ ७५.४४ ॥

Su forma no es material (prākṛta), ni nace de carne, grasa y hueso; más bien, por su naturaleza yóguica y por su señorío, el Omnipresente porta una forma constituida de sattva (claridad y pureza).

Verse 45

तन्निमित्तं समुत्पन्नं लोके पद्मं सनातनम् । कल्पशेषस्य तस्यादौ कालस्य गतिरीदृशी ॥ ७५.४५ ॥

De esa causa surgió en el mundo el loto eterno. Al comienzo de la fase restante del kalpa, tal era el curso del tiempo.

Verse 46

तस्मिन् पद्मे समुत्पन्नो देवदेवश्चतुर्मुखः । प्रजापतिपतिर्देव ईशानो जगतः प्रभुः ॥ ७५.४६ ॥

De aquel loto nació el dios de los dioses, el de cuatro rostros. Señor de los Prajāpatis, soberano divino, regente y dueño del mundo.

Verse 47

तस्य बीजनिसर्गं हि पुष्करस्य यथार्थवत् । कृत्स्नं प्रजानिसर्गेण विस्तरेणैव वर्ण्यते ॥ ७५.४७ ॥

En verdad, el relato de su origen a partir de la semilla—el de Puṣkara—será expuesto conforme a su sentido verdadero, íntegro y con detalle, mediante la narración de la emanación de las criaturas (prajā-sarga).

Verse 48

तदम्बु वैष्णवः कायो यतो रत्नविभूषितः । पद्माकाराऽ समुत्पन्ना पृथिवी सवनद्रुमा ॥ ७५.४८ ॥

Aquella agua se volvió un cuerpo vaiṣṇava, adornado con joyas; y la Tierra surgió con forma de loto, junto con bosques y árboles.

Verse 49

तत् तस्य लोकपद्मस्य विस्तारं सिद्धभाषितम् । वर्ण्यमानं विभागेन क्रमशः शृणुत द्विजाः ॥ ७५.४९ ॥

Escuchad ahora, oh nacidos dos veces, en orden y por secciones, la extensión de ese “loto del mundo”, tal como se describe en las palabras de los Siddhas.

Verse 50

महावर्षाणि ख्यातानि चत्वार्यत्र च संस्थिताः । तत्र पर्वतसंस्थानो मेरुर्नाम महाबलः ॥ ७५.५० ॥

Aquí se dice que están asentadas cuatro grandes regiones célebres (mahāvarṣa); allí se alza una masa de tierra con forma de montaña, el poderoso llamado Meru.

Verse 51

नानावर्णः स पार्श्वेषु पूर्वतः श्वेत उच्यते । पीतं च दक्षिणं तस्य भृङ्गवर्णं तु पश्चिमम् ॥ ७५.५१ ॥

Se describe que tiene diversos colores en sus flancos: al oriente se dice que es blanco; su lado meridional es amarillo; y su lado occidental es del color de la abeja (oscuro).

Verse 52

उत्तरं रक्तवर्णं तु तस्य पार्श्वं महात्मनः । मेरुस्तु शोभते शुक्लो राजवंशे तु धिष्टितः ॥ ७५.५२ ॥

El flanco septentrional de ese gran ser es de color rojo; pero el monte Meru resplandece blanco, establecido en la estirpe real.

Verse 53

तरुणादित्यसंकाशो विधूम इव पावकः । योजनानां सहस्राणि चतुराशीतिरुच्छ्रितः ॥ ७५.५३ ॥

Resplandecía como el sol joven, como fuego sin humo; su altura se elevaba a ochenta y cuatro mil yojanas.

Verse 54

प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतः षोडशैव तु । शरावसंस्थितत्वाच्च द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः ॥ ७५.५४ ॥

Se introduce dieciséis (unidades) hacia abajo y se extiende asimismo dieciséis (unidades) a lo ancho; y, por estar dispuesto como un cuenco poco hondo (śarāva), en la cima se ensancha hasta treinta y dos (unidades).

Verse 55

विस्तारस्त्रिगुणश्चास्य परिणाहः समन्ततः । मण्डलेन प्रमाणेन व्यस्यमानं तदिष्यते ॥ ७५.५५ ॥

Se dice que su anchura es triple, y que su circunferencia se extiende por todos los lados; cuando se traza y se mide conforme a la norma del círculo, eso es lo que se acepta como medida correcta.

Verse 56

नवतिश्च सहस्राणि योजनानां समन्ततः । ततः षट्काधिकानां च व्यस्यमानं प्रकीर्तितम् । चतुरस्त्रेण मानेन परिणामः समन्ततः ॥ ७५.५६ ॥

«Su extensión es de noventa mil yojanas por todos los lados. Después, se declara también un añadido de seis (mil yojanas) como diámetro. Según la norma de una medida cuadrangular, su circunferencia se enuncia en cada lado.»

Verse 57

स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः । सवैनैरावृतः सर्वो जातरूपमयैः शुभैः ॥ ७५.५७ ॥

Aquel monte es sumamente espléndido y celestial, provisto de hierbas medicinales divinas; y está enteramente cubierto de auspiciosas formas hechas de oro.

Verse 58

तत्र देवगणाः सर्वे गन्धर्वोरगराक्षसाः । शैलराजे प्रमोदन्ते तथैवाप्सरसां गणाः ॥ ७५.५८ ॥

Allí, todas las huestes de los devas—junto con Gandharvas, Nāgas y Rākṣasas—se regocijan en el rey de las montañas; y del mismo modo lo hacen las compañías de Apsaras.

Verse 59

स तु मेरुः परिवृतो भवनैर्भूतभावनैः । चत्वारो यस्य देशास्तु नानापार्श्वेषु धिष्ठिताः ॥ ७५.५९ ॥

Ese monte Meru, en verdad, está rodeado de moradas que sustentan a los seres; y tiene cuatro regiones, establecidas en sus diversos flancos.

Verse 60

भद्राश्वो भारतश्चैव केतुमालश्च पश्चिमे । उत्तरे कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः ॥ ७५.६० ॥

Bhadrāśva y Bhārata, y también Ketumāla en el occidente; y asimismo los Kurus en el norte: éstos son moradas que sirven de refugio a quienes han adquirido mérito (puṇya).

Verse 61

कर्णिका तस्य पद्मस्य समन्तात् परिमण्डला । योजनानां सहस्राणि योजनानां प्रमाणतः ॥ ७५.६१ ॥

El pericarpio (karnikā, núcleo central) de aquel loto es circular por todos lados; según la medida estándar del yojana, se extiende por miles de yojanas.

Verse 62

तस्य केसरजालानि नवषट् च प्रकीर्तिताः । चतुरशीतिरुत्सेधो विवरान्तरगोचराः ॥ ७५.६२ ॥

Se proclama que sus redes de kesara (filamentos del polen) son cincuenta y nueve; su altura es ochenta y cuatro, extendiéndose por los ámbitos entre las aberturas (intersticios).

Verse 63

त्रिंशच्चापि सहस्राणि योजनानां प्रमाणतः । तस्य केसरजालानि विकीर्णानि समन्ततः ॥ ७५.६३ ॥

Medido en yojanas, se extiende incluso hasta treinta mil; y sus redes de kesara están esparcidas por todas partes.

Verse 64

शतसाहस्रमायाममशीतिḥ पृथुलानि च । चत्वारि तत्र पर्णानि योजनानां चतुर्दश ॥ ७५.६४ ॥

Su longitud es de cien mil yojanas y su anchura de ochenta; allí hay cuatro parṇas (hojas), cada una de catorce yojanas.

Verse 65

तत्र या सा मया तुभ्यं कर्णिकीत्यभिविश्रुता । तां वर्ण्यमानामेकाग्र्यात् समासेन निबोधत । मणिपर्णशतैश्चित्रां नानावर्णप्रभासिताम् ॥ ७५.६५ ॥

Allí, aquello que es célebre con el nombre de «Karṇikī», de lo cual te he hablado—escucha con atención concentrada mientras se describe brevemente: está adornado con cientos de hojas semejantes a joyas, iluminado por el resplandor de muchos colores.

Verse 66

अनेकपर्णनिचयं सौवर्णमरुणप्रभम् । कान्तं सहस्रपर्वाणं सहस्रोदरकन्दरम् । सहस्रशतपत्रं च वृत्तमेकं नगोत्कतमम् ॥ ७५.६६ ॥

Se describió una sola montaña excelentísima, de forma redondeada, que lleva un cúmulo de muchas hojas y resplandece con un fulgor dorado y rojizo; hermosa a la vista, con mil crestas, con mil cavernas en su interior, y con formaciones semejantes al loto de mil y de cien pétalos.

Verse 67

मणिरत्नार्पितश्वभ्रैर्मणिभिश्चित्रवेदिकाम् । सुवर्णमणिचित्राङ्गैर्मणिचर्चिततोरणैः ॥ ७५.६७ ॥

Con hondonadas incrustadas de gemas y joyas, y con una plataforma (vedikā) ornamentada con diversas piedras preciosas; con elementos estructurales variados por oro y gemas, y con pórticos (toraṇas) embellecidos con joyas.

Verse 68

तत्र ब्रह्मसभा रम्या ब्रह्मर्षिजनसंकुला । नाम्ना मनोव्रती नाम सर्वलोकेषु विश्रुता ॥ ७५.६८ ॥

Allí había una hermosa sala de asamblea de Brahmā, colmada de multitudes de brahmarṣis. Era célebre en todos los mundos con el nombre de «Manovratī».

Verse 69

तत्रेशानस्य देवस्य सहस्रादित्यवर्चसः । महाविमानसंस्थस्य महिमा वर्त्तते सदा ॥ ७५.६९ ॥

Allí, la gloria del divino Īśāna—radiante como mil soles, morador de un gran palacio celeste—permanece perpetuamente.

Verse 70

तत्र सर्वे देवगणाश्चतुर्वक्त्रं स्वयं प्रभुम् । इष्ट्वा पूज्यनमस्कारैरर्चनीयमुपस्थिताः ॥ ७५.७० ॥

Allí, todas las huestes de los dioses—tras adorar al Señor auto-luminoso de cuatro rostros—permanecieron presentes, ofreciendo reverencia, veneración y salutaciones al Digno de honor ritual.

Verse 71

यैस्तदा दिहसंकल्पैर्ब्रह्मचर्यं महात्मभिः । चीर्‍णं चारुमनोभिश्च सदाचारपथि स्थितैः ॥ ७५.७१ ॥

Por aquellos magnánimos—entonces—cuyas resoluciones eran firmes, de ánimo refinado y establecidos en la senda de la recta conducta, fue observada debidamente la disciplina del brahmacarya.

Verse 72

सम्यगिष्ट्वा च भुक्त्वा च पितृदेवार्चने रताः । गृहाश्रमपरास्तत्र विनीताः अतिथिप्रियाः ॥ ७५.७२ ॥

Habiendo cumplido debidamente los deberes sacrificiales y luego tomado su alimento, permanecen dedicados al culto de los antepasados (pitṛ) y de los dioses; allí se consagran al āśrama del cabeza de familia (gṛhastha), disciplinados en su conducta y amantes de honrar a los huéspedes.

Verse 73

गृहिणः शुक्लकर्मस्थाः विरक्ताः कारणात्मकाः । यमैर्नियमदानैश्च दृढनिर्दग्धकिल्बिषाः ॥ ७५.७३ ॥

Los cabezas de familia, establecidos en obras puras, desapegados y asentados en el discernimiento de la causalidad, han quemado firmemente sus deméritos mediante los yamas, los niyamas y los actos de dāna (donación).

Verse 74

तेषां निवसनं शुक्लब्रह्मलोकमनिन्दितम् । उपर्युपरि सर्वासां गतिनां परमा गतिः । चतुर्दशसहस्राणि योजनानां तु कीर्तितम् ॥ ७५.७४ ॥

Su morada se describe como el inmaculado Śukla-brahma-loka; es, cada vez más alto por encima de todos los destinos, la meta suprema entre todas las sendas. Su extensión se declara de catorce mil yojanas.

Verse 75

ततोऽर्द्धरुचिरे कृष्णे तरुणादित्यवर्चसि । महागिरौ ततो रम्ये रत्नधातुविचित्रिते ॥ ७५.७५ ॥

Entonces llegaron a una gran montaña: de tono oscuro y, sin embargo, medio resplandeciente, con el fulgor del sol joven; y después a una región deleitosa, variada por vetas minerales portadoras de gemas.

Verse 76

नैकरत्नसमावासे मणितोरणमन्दिरे । मेरोः सर्वेषु पार्श्वेषु समन्तात् परिमण्डले ॥ ७५.७६ ॥

En una morada colmada de muchas clases de gemas—en un palacio con pórticos engalanados de joyas—en todos los flancos del monte Meru, por todas partes, en una extensión circular.

Verse 77

त्रिंशद्योजनसाहस्रं चक्रपाटो नगोत्तमः । जारुधिश्चैव शैलेन्द्र इत्येते उत्तराः स्मृताः ॥ ७५.७७ ॥

Cakrapāṭa, el más excelso de los montes, se extiende por treinta mil yojanas; y Jārudhi, asimismo, es un señor de montañas: éstos son recordados como los (montes/regiones) del norte.

Verse 78

एतेषां शैलमुख्यानामुत्तरेषु यथाक्रमः । स्थलीरन्तरद्रोण्यश्च सरांसि च निबोधत ॥ ७५.७८ ॥

Aprended ahora, en el debido orden, las llanuras, los valles intermedios y los lagos que se hallan al norte de estas montañas principales.

Verse 79

दशयोजनविस्तीर्णा चक्रपाटोपनिर्गता । सा तूर्द्ध्ववाहिनी चापि नदी भूमौ प्रतिष्ठिता ॥ ७५.७९ ॥

Con una anchura de diez yojanas, ella (la corriente) brotó de la abertura de Cakrapāṭa. Ese río—que también fluye hacia arriba—quedó establecido sobre la tierra.

Verse 80

सा पुर्याममरावत्यां क्रममाणेन्दुरा प्रभौ । तया तिरस्कृता वा अपि सूर्येन्दुज्योतिषां गणाः ॥ ७५.८० ॥

En la ciudad de Amarāvatī, aquella de fulgor radiante avanzaba con paso mesurado; por ella, aun las huestes de luces—el sol, la luna y los astros—parecían quedar eclipsadas.

Verse 81

उदयास्तमिते सन्ध्ये ये सेवन्ते द्विजोत्तमाः । तान् तुष्यन्ते द्विजाः सर्वानष्टावप्यचलोत्तमान् ॥ ७५.८१ ॥

En las uniones del alba y del ocaso, los mejores entre los dos veces nacidos que cumplen la observancia prescrita; por ellos quedan complacidos todos los dos veces nacidos, y aun las ocho montañas más excelsas.

Verse 82

परिभ्रमज्ज्योतिषां या सा रुद्रेन्द्रमता शुभा ॥ ७५.८२ ॥

Esa manifestación auspiciosa, compuesta de luces que giran, es tenida en alta estima en las doctrinas vinculadas a Rudra e Indra.