Adhyaya 17

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । अर्कस्थलस्य देवस्य यथा पूज्यो नरोत्तमैः

Īśvara dijo: Ahora te expondré el rito de adoración, oh ilustre; cómo el Señor de Arkasthala ha de ser venerado por los más nobles entre los hombres.

Verse 2

सर्वेषामेव देवानामादिरादित्य उच्यते । आदिकर्त्ता त्वसौ यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते

Entre todos los dioses, Āditya es llamado el Primero; pues Él es en verdad el Hacedor primordial, por eso se le denomina Āditya.

Verse 3

नादित्येन विना रात्रिर्न दिवा न च तर्पणम् । न धर्मो वै न चाधर्मो न संतिष्ठेच्चराचरम्

Sin Āditya no habría noche ni día, ni los ritos de tarpaṇa (libación); ni el dharma ni el adharma obrarían, y el mundo entero, móvil e inmóvil, no podría sostenerse.

Verse 4

आदित्यः पालयेत्सर्वमादित्यः सृजते सदा । आदित्यः संहरेत्सर्वं तस्मादेष त्रयीमयः

Āditya preserva todo; Āditya crea sin cesar; Āditya recoge y reabsorbe todo—por eso Él es la esencia misma de la triple Veda.

Verse 5

आराधनविधिं तस्य भास्करस्य महात्मनः । कथयामि महादेवि वेदोक्तैर्मंत्रविस्तरैः । तं शृणुष्व वरारोहे सर्वपापप्रणाशनम्

Declararé, oh Mahādevī, el método de propiciar al magnánimo Bhāskara, con mantras extensos enseñados en la Veda. Escúchalo, oh noble dama: es destructor de todos los pecados.

Verse 6

मूर्त्तिस्थः पूज्यते येन विधानेन महेश्वरि । द्वादशात्मा यथा सूर्यस्तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

Oh Maheśvarī, te diré por completo el procedimiento por el cual debe adorarse al Sol, morando en una mūrti (imagen sagrada), Él cuya esencia es docefold.

Verse 7

मुखशुद्धिं च कृत्वाऽदौ स्नानं कृत्वा विशेषतः । वस्त्रशुद्धिं देह शुद्धिं कृत्वा सूर्यं स्पृशेत्ततः

Primero, tras purificar la boca, báñese con especial esmero; habiendo purificado las vestiduras y el cuerpo, entonces acérquese y toque ritualmente la imagen del dios Sol, Sūrya.

Verse 9

दन्तकाष्ठविधानं तु प्रथमं कथयामि ते । मधूके पुत्रलाभः स्यादर्के नेत्रसुखं प्रिये

Primero te expondré la norma del palillo dental. Con una ramita de madhūka se obtiene la gracia de la descendencia; con una ramita de arka, oh amada, se alcanza bienestar y alivio para los ojos.

Verse 10

रोगक्षयः कदम्बे तु अर्थलाभोऽतिमुक्तके । मरुतां याति सर्वत्र आटरूषकसंभवैः

Al acogerse al Kadamba, las enfermedades menguan; al servir al Atimuktaka, se obtiene ganancia de riqueza. Y mediante las plantas nacidas del Āṭarūṣaka se alcanza por doquier la morada de los Maruts: tal es el fruto proclamado.

Verse 11

जातिप्रधानतां जातावश्वत्थो यच्छते यशः । श्रियं प्राप्नोति निखिलां शिरीषस्य निषेवणात्

Por la Jāti, el Aśvattha concede preeminencia entre los propios y otorga fama; y por el devoto servicio al Śirīṣa se alcanza la prosperidad en toda su plenitud.

Verse 12

प्रियंगुं सेवमानस्य सौभाग्यं परमं भवेत् । अभीप्सितार्थसिद्धिः स्यान्नित्यं प्लक्षनिषेवणात्

Para quien sirve al Priyaṅgu, surge la más excelsa buena fortuna; y por el constante recurso al Plakṣa se obtiene siempre la realización de los fines deseados.

Verse 13

न पाटितं समश्नीयाद्दंतकाष्ठं न सव्रणम् । न चोर्द्धशुष्कं वक्रं वा नैव च त्वग्विवर्ज्जितम्

No debe usarse un palillo dental partido, ni uno herido o dañado; tampoco uno medio seco, ni torcido, ni despojado de su corteza.

Verse 14

वितस्तिमात्रमश्नीयाद्दीर्घं ह्रस्वं च वर्जयेत् । उदङ्मुखो वा प्राङ्मुखः सुखासीनोऽथ वाग्यतः

Debe usarse un palillo dental de la medida de un vitasti (un palmo), evitando el demasiado largo o el demasiado corto. Sentado cómodamente, mirando al norte o al oriente, debe guardarse silencio.

Verse 15

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वा समभिमन्त्र्य च । मंत्रेणानेन मतिमानश्नीयाद्दन्तधावनम्

Habiendo formado en el corazón el deseo según se anhele, y habiendo consagrado debidamente aquel palo, el prudente debe usar el limpiador de dientes recitando este mantra.

Verse 16

वरं दत्त्वाऽभिजानासि कामं चैव वनस्पते । सिद्धिं प्रयच्छ मे नित्यं दन्तकाष्ठ नमोऽस्तु ते

Oh señor del bosque, tú conoces el otorgar dones y también cumplir los deseos. Concédeme siempre la realización; oh madera dental, reverencia sea para ti.

Verse 17

त्रीन्वारान्परिजप्यैवं भक्षयेद्दंतधावनम् । पश्चात्प्रक्षाल्य तत्काष्ठं शुचौ देशे विनिक्षिपेत्

Tras recitar así el mantra tres veces, debe usarse el limpiador de dientes. Luego, enjuagando aquel palo, debe depositarse en un lugar limpio.

Verse 18

दंतकाष्ठेन देवेशि न जिह्वां परिमार्जयेत् । पृथक्पृथक्तदा कार्यं यदीच्छेद्विपुलं यशः

Oh Diosa, no debe rasparse la lengua con el palillo para los dientes. Más bien, cada acto ha de hacerse por separado, si se desea una fama abundante.

Verse 19

अंगुल्या दंतकाष्ठं च प्रत्यक्षं लवणं च यत् । मृत्तिकाभक्षणं चैव तुल्यं गोमांसभक्षणैः

Usar el dedo en lugar de la debida purificación, mal emplear el palillo dental y tomar sal abiertamente; y también comer arcilla: todo ello se declara, en culpa, igual a comer carne de vaca.

Verse 20

मुखे पर्युषिते नित्यं भवत्यप्रयतो द्विजः । तस्माच्छुष्कमथार्द्रं वा भक्षयेद्दंतधावनम्

Si la boca permanece con residuos añejos, el dos veces nacido es tenido siempre por descuidado en la pureza. Por ello debe usar una ramita para limpiar los dientes, seca o fresca y húmeda, para la limpieza.

Verse 21

वर्जिते दिवसे चैव गडूषांश्चैव षोडश । तत्तत्पद्मसुगन्धैर्वा मुखशुद्धिं च कारयेत्

Y en los días en que debe evitarse la ramita dental, hágase en su lugar dieciséis enjuagues de boca; o purifíquese la boca con fragancias, como preparaciones perfumadas de loto.

Verse 22

मुखशुद्धिमकृत्वा यो भास्करं स्पृशति द्विजः । त्रीणि वर्षसहस्राणि स कुष्ठी जायते नरः

El dos veces nacido que, sin haber purificado la boca, toca (o se acerca en adoración a) Bhāskara, el Sol, se vuelve leproso durante tres mil años.

Verse 23

एवं वस्त्रादि संशोध्य ततः स्नानं समाचरेत् । शुचौ मनोरमे स्थाने संगृह्यास्त्रेण मृत्तिकाम्

Así, después de purificar las vestiduras y lo demás, debe realizarse el baño ritual. En un lugar puro y agradable, ha de recogerse la tierra para el baño (arcilla) empleando el mantra protector «astra».

Verse 24

सानुस्वारोकारयुतो हकारः फट्समन्वितः । अनेनास्त्रेण संगृह्य स्नानं तत्र समाचरेत्

El «astra» es la sílaba ha unida a la vocal o con nasalización (anusvāra), y provista de la exclamación phaṭ. Con este astra, recójase la tierra purificadora y cúmplase allí el baño ritual.

Verse 25

भागत्रयं तु संशुद्धं तृणपाषाणवर्जितम् । एकमस्त्रेण चालभ्य तथान्यं भास्करेण तु

Deben tomarse tres porciones de arcilla bien purificada, libre de hierba y piedras: tocando una porción con el mantra «astra» y otra con el mantra de Bhāskara (Sūrya).

Verse 26

अंगैश्चैव तृतीयं तु अभिमंत्र्य सकृत्सकृत् । जप्त्वास्त्रेण क्षिपेद्दिक्षु निर्विघ्नं तु जलं भवेत्

Y la tercera porción debe consagrarse una y otra vez con los aṅga-mantras (mantras de los miembros). Tras recitar el «astra», debe arrojarse a las direcciones; entonces el agua queda libre de obstáculos e infortunios.

Verse 27

सूर्यतीर्थ द्वितीयेन तृतीयेन सकृत्सकृत् । गुंठयित्वा ततः स्नायाद्रवितीर्थेन मानवः

Luego, con la segunda y la tercera porción, debe aplicarse y frotarse repetidamente como «Sūryatīrtha»; después, la persona debe bañarse en Ravi-tīrtha.

Verse 28

तूर्यशंख निनादेन ध्यात्वा देवं दिवाकरम् । स्नात्वा राजोपचारेण पुनराचम्य यत्नतः

Con el resonar de tambores y caracolas, meditando en el dios Divākara (el Sol), tras bañarse con reverencia y ofrendas al modo regio, debe realizar de nuevo el ācamanā con esmero.

Verse 29

स्नानं कृत्वा ततो देवि मंत्रराजेन संयुतम् । हरेफौ बिंदु लक्ष्मीश्च तथाऽन्यो दीर्घया सह

Después del baño, oh Diosa, debe proseguirse con el “Rey de los Mantras”, compuesto de ha y repha (r), con bindu (nasalización) y “Lakṣmī” (śrī), y otra sílaba unida a una vocal larga, debidamente formado.

Verse 30

मात्रया रेफसंयुक्तो हकारो बिंदुना सह । सकारः सविसर्गस्तु मंत्रराजोऽयमुच्यते

La sílaba “ha”, unida a “ra” (repha) y provista de mātrā (cantidad vocálica), junto con el bindu; y la sílaba “sa” con visarga: esto se proclama como el “Rey de los Mantras”.

Verse 31

ततस्तु तर्प्पयेन्मंत्रान्सर्वांस्तांस्तु कराग्रजैः । तुलनादूर्ध्वतो देवान्सव्येन च मुनींस्तथा । पितॄंश्चैवापसव्येन हृद्बीजेन प्रतर्पयेत्

Luego, con las yemas de los dedos, debe ofrecerse tarpaṇa a todos esos mantras. Desde la región por encima del punto de equilibrio (cerca del pecho), con la mano izquierda se satisface a los dioses y asimismo a los munis; y en el modo apasavya se satisface a los antepasados, empleando el hṛd-bīja (semilla del corazón).

Verse 32

यद्गीतं प्रवरं लोके अक्षराणां मनीषिभिः । एकोनविंशं मात्राया अक्षरं तत्प्रकीर्त्तितम्

Aquello que los sabios han cantado como lo más excelso entre las sílabas del mundo se declara como la sílaba de diecinueve mātrās (unidades métricas).

Verse 33

एवं स्नात्वा विधानेन संध्यां वंदेद्विधानतः । ततो विद्वान्क्षिपेत्पश्चाद्भास्करायोदकांजलिम्

Así, tras bañarse conforme a la regla, debe venerarse el rito de Sandhyā según lo prescrito. Luego, el sabio ha de ofrecer después, con las palmas unidas, una ofrenda de agua a Bhāskara, el Sol.

Verse 34

जपेच्च त्र्यक्षरं मंत्र षण्मुखं च यदृच्छया । मंत्रराजेति यः पूर्वं तवाख्यातो मया प्रिये

Y también debe recitarse el mantra de tres sílabas, y el mantra de Ṣaṇmukha, el de seis rostros, según la propia capacidad. Aquel que antes te declaré, amada, como el «Rey de los Mantras»—

Verse 35

पश्चात्तीर्थेन मंत्रास्तु संहृत्य हृदये न्यसेत् । मंत्रैरात्मानमेकत्र कृत्वा चार्घं प्रदापयेत्

Después, con el agua de tīrtha, deben recogerse de nuevo los mantras y colocarlos en el corazón. Habiéndose unificado por los mantras, entonces debe presentarse la ofrenda de arghya.

Verse 36

रक्तचंदनगंधैस्तु शुचिःस्नातो महीतले । कृत्वा मंडलकं वृत्तमेकचित्तो व्यवस्थितः

Purificado y bañado, ungido con la fragancia del sándalo rojo, sobre la tierra debe trazarse un maṇḍala circular y permanecer allí firme, con la mente en un solo punto.

Verse 37

गृहीत्वा करवीराणि ताम्रे संस्थाप्य भाजने । तिलतंदुलसंयुक्तं कुशगन्धोदकेन तु

Tomando flores de karavīra (adelfa), y colocándolas en un recipiente de cobre, debe prepararse junto con sésamo y arroz, y con agua perfumada por hierba kuśa.

Verse 38

रक्तचंदन धूपेन युक्तमर्घ्योपसाधितम् । कृत्वा शिरसि तत्पात्रं जानुभ्यामवनिं गतः

Habiendo preparado debidamente el arghya, provisto de sándalo rojo e incienso, póngase ese recipiente sobre la cabeza y, apoyado en ambas rodillas, desciéndase hasta la tierra en reverencia.

Verse 39

मूलमंत्रेण संयुक्तमर्घ्यं दद्याच्च भानवे । मुच्यते सर्वपापैस्तु यो ह्येवं विनिवेदयेत्

Debe ofrecerse a Bhānava (el Sol) el arghya consagrado con el mantra raíz. Quien lo presenta de este modo queda, en verdad, liberado de todos los pecados.

Verse 40

यद्युगादिसहस्रेण व्यतीपातशतेन च । अयनानां सहस्रेण यत्फलं ज्येष्ठपुष्करे । तत्फलं समवाप्नोति सूर्यायार्घ्य निवेदने

El mérito que se obtiene en Jyeṣṭha-puṣkara por mil días de Yugādi, cien momentos de Vyatīpāta y mil transiciones de ayana, ese mismo fruto se alcanza al ofrecer arghya al Sol.

Verse 41

दीक्षामंत्रविहीनोऽपि भक्त्या संवत्सरेण तु । फलमर्घेण वै देवि लभते नात्र संशयः

Oh Diosa, aun quien carece de iniciación y de los mantras requeridos, si lo realiza con devoción durante un año, obtiene el fruto mediante la ofrenda de arghya; de ello no hay duda.

Verse 42

यः पुनर्दीक्षितो विद्वान्विधिनार्घ्यं निवेदयेत् । नासौ संभवते भूमौ प्रलयं याति भास्करे

Pero el iniciado y sabio que ofrece el arghya conforme al rito, no vuelve a nacer en la tierra; al alcanzar a Bhāskara (el Sol), se disuelve en la liberación final.

Verse 43

इह जन्मनि सौभाग्यमायुरारोग्यसंपदम् । अचिराल्लभते देवि सभार्यः सुखभाजनम्

Oh Diosa, en esta misma vida él alcanza pronto buena fortuna, larga vida y la riqueza de la salud; junto con su esposa, se vuelve un receptáculo de dicha.

Verse 44

एवं स्नानविधिः प्रोक्तः सौरः संक्षेपतस्तव । हिताय मानवेन्द्राणां सर्वपापप्रणाशनः

Así se te ha expuesto brevemente el rito del baño solar (Sūrya); es benéfico para los reyes entre los hombres y destruye todos los pecados.

Verse 45

अथवा वेदमार्गेण कुर्यात्स्नानं द्विजोत्तमः । यद्येवं मन्त्रविस्तारे ह्यशक्तो दीक्षया विना

O bien, el mejor de los dos veces nacidos puede realizar el baño según la senda védica, si—sin dīkṣā (iniciación)—no es capaz de emprender la extensa recitación de mantras.

Verse 46

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । वेदमार्गेण दिव्येन ब्राह्मणानां हिताय वै

Īśvara dijo: Ahora te declararé el procedimiento de adoración, oh ilustre; por la senda divina de los Vedas, ciertamente para el bienestar de los brāhmaṇas.

Verse 47

एवं संभृतसंभारः पुष्पादिप्रगुणीकृतः । तत आवाहयेद्भानुं स्थापयेत्कर्णिकोपरि

Habiendo reunido así los implementos requeridos y dispuesto debidamente las flores y demás, debe entonces invocar a Bhānu (el Sol) y establecerlo sobre el pedestal central (karṇikā).

Verse 48

उपस्थानं तु वै कृत्वा मंत्रेणानेन सुव्रते । उदुत्यं जातवेदसमिति मंत्रः संपरिकीर्तितः

Oh virtuosa, tras realizar el upasthāna (asistencia devocional) con este mantra, se proclama el mantra: «ud utyaṃ jātavedasam».

Verse 49

अग्निं दूतेति मंत्रेण अनेनावाह्य भामिनि । आकृष्णेन रजसा मंत्रेणानेन वाऽर्चयेत्

Oh dama resplandeciente, invócalo (āvāhana) con el mantra «agniṃ dūta»; y luego adóralo, pudiendo también hacerlo con el mantra «ākṛṣṇena rajasā».

Verse 50

हंसः शुचिषदिति मंत्रेणानेन पूजयेत् । अपत्येतेति मन्त्रेण सूर्यं देवि प्रपूजयेत्

Con el mantra que comienza «haṃsaḥ śuciṣat…» debe hacerse la adoración. Y con el mantra que comienza «apatyete…», oh Diosa, debe venerarse a Sūrya con especial reverencia.

Verse 51

अदृश्रमस्य चैतेन सूर्यं देवि समर्च्चयेत् । तरणिर्विश्वदर्शेति अनेन सततं जपम्

Y con el mantra que comienza «adṛśram asya…», oh Diosa, debe adorarse debidamente a Sūrya. Con el mantra que comienza «taraṇir viśvadarśī…», debe mantenerse el japa continuo.

Verse 52

चित्रं देवानामुदेति भद्रां देवो सदार्चयेत् । विभूतिमर्च्चयेन्नित्यं येना पावक चक्षसा

Con el mantra que comienza «citraṃ devānām udeti…», el devoto debe honrar siempre el poder auspicioso. Y cada día debe venerar a Vibhūti con el mantra que comienza «yena pāvaka-cakṣasā…».

Verse 53

विद्यामेपिरजस्पृथ्वित्यनेन विमलां सदा । अमोघां पूजयेन्नित्यं मंत्रेणानेन सुव्रते

Con el mantra que comienza “vidyām ehi rajas pṛthvi…”, debe adorarse siempre a la Diosa Vimalā. Y con este mismo mantra, oh tú de excelentes votos, debe adorarse cada día a Amoghā.

Verse 54

सप्त त्वा हरितोऽनेन सिद्धिदां सर्वकर्मसु । विद्युतामर्चयेद्देवं सप्त त्वा हरितेन च

Con el mantra que comienza “sapta tvā haritaḥ…”, debe adorarse a Siddhidā, dadora de éxito en todas las acciones. Y con “sapta tvā harita…”, debe adorarse también a la deidad Vidyutā.

Verse 55

नवमीं पूजयेद्देवीं सततं सर्वतोमुखीम् । मन्त्रेणानेन वै देवि उद्वयन्तमितीह वै

Debe adorarse constantemente a la Diosa Navamī, la de Rostro en todas direcciones (presente por doquier). Con este mantra, oh Diosa—el que comienza “udvayantam…”—en verdad ha de ser venerada.

Verse 56

उद्यन्नद्य मित्रमहः प्रथममक्षरं जपेत् । द्वितीयं पूजयेद्देवि शुकेषु मे हरिमेति वै

Debe recitarse la primera sílaba-semilla con el mantra “udyann adya mitramahaḥ…”. La segunda, oh Diosa, ha de ser adorada con “śukeṣu me hariḥ…”.

Verse 57

उदगादयमादित्यो ह्यनेनापि तृतीयकम् । तत्सवितुर्वरेण्येति चतुर्थं परिकीर्तितम्

Con el mantra “udagād ayam ādityaḥ…”, se establece también la tercera (sílaba-semilla). La cuarta se declara (con) “tat savitur vareṇyam…”.

Verse 58

महाहिवो महायेति पञ्चमं परिकीर्तितम् । हिरण्यगर्भः समवर्तत षष्ठं बीजं प्रकीर्तितम्

El quinto se declara con “mahāhivo mahā…”. La sexta sílaba-semilla (bīja) se proclama con “hiraṇyagarbhaḥ samavartata…”.

Verse 59

सविता पश्चातात्सविता सप्तमं वरवर्णिनि । एवं बीजानि विन्यस्य आदित्यं स्थापयेच्छुभे

Con “savitā paścātāt savitā…”, oh de hermosa tez, se confiere la séptima (semilla). Así, tras disponer los bīja-mantras, oh señora auspiciosa, debe instalarse a Āditya.

Verse 60

आदित्यं स्थापयित्वा तु पश्चादङ्गानि विन्यसेत्

Habiendo instalado primero a Āditya, después debe realizarse la colocación (nyāsa) de los miembros (aṅga-nyāsa) en el debido orden.

Verse 61

आग्नेय्यां हृदयं न्यस्य ऐशान्यां तु शिरो न्यसेत् । नैरृत्यां तु शिखां चैव कवचं वायुगोचरे

Colocando el mantra del “Corazón” en el sudeste (Āgneya), colóquese la “Cabeza” en el noreste (Aiśānya). En el suroeste (Nairṛtya) colóquese la “Śikhā” (moño sagrado), y el “Kavaca” (armadura protectora) en la región de Vāyu, el noroeste.

Verse 62

अस्त्रं दिशासु विन्यस्य स्वबीजेन तु कर्णिकाम् । अमोसि प्राणितेनेति अनेन हृदयं यजेत्

Habiendo asignado el “Astra” (mantra-arma protectora) a las direcciones, y la “Karṇikā” (núcleo central) con el propio bīja, debe adorarse el “Corazón” con la fórmula: «am asi, prāṇitena», por el aliento vital.

Verse 63

शिरस्तु पूजयेद्देवि आयुष्यं वर्चसेति वै । गायत्र्या तु शिखां पूज्य नैरृत्यां तु व्यवस्थिताम्

Oh Diosa, debe adorarse la Cabeza con el mantra «āyuṣyaṃ varcase», para la longevidad y el resplandor; y con la Gāyatrī debe venerarse la Śikhā, establecida en el suroeste (Nairṛtya).

Verse 64

जीमूतस्येव भवति प्रत्येकं कवचं यजेत् । धन्वन्नागा धन्वनेति अनेनास्त्रं सदाऽर्चयेत्

Se vuelve como una nube de lluvia, un manto protector; debe adorarse cada kavaca (capa de resguardo) por separado. Con la fórmula «dhanvannāgā dhanvane», debe venerarse siempre el Astra (arma sagrada).

Verse 65

नेत्रं तु पूजयेद्देवि अश्विना तेजसेति च । ह्यतः पूर्वतः सोमं दक्षिणेन बुधं तथा

Oh Diosa, debe adorarse el Ojo con el mantra «aśvinā tejasā». Luego, al oriente debe colocarse y venerarse a Soma, y del mismo modo, al sur, a Budha (Mercurio).

Verse 66

पश्चिमेन गुरुं न्यस्य उत्तरेण च भार्गवम् । आग्नेय्यां मङ्गलं न्यस्य नैरृत्यां तु शनैश्चरम्

Colocando a Guru (Júpiter) en el occidente y a Bhārgava (Venus) en el norte, debe colocarse a Maṅgala (Marte) en el sureste (Agneya) y a Śanaiścara (Saturno) en el suroeste (Nairṛtya).

Verse 67

वायव्यां तु न्यसेद्राहुं केतुमीशानगोचरे । आप्यायस्वेति मन्त्रेण देवि सोमं सदार्चयेत्

En el noroeste (Vāyavya) debe colocarse a Rāhu, y a Ketu en el dominio de Īśāna (noreste). Oh Diosa, con el mantra «āpyāyasva» debe adorarse siempre a Soma (la Luna).

Verse 68

उद्बुध्यध्वं महादेवि बुधं तत्र सदार्चयेत् । बृहस्पतेति मन्त्रेण पूजयेत्सततं गुरुम्

«¡Despertad!»—oh Gran Diosa—allí debe uno venerar siempre a Budha (Mercurio). Con el mantra «bṛhaspate», debe adorarse sin cesar al Gurú (Bṛhaspati/Júpiter).

Verse 69

शुक्रः शुशुक्वानिति च भार्गवं देवि पूजयेत् । अग्निर्मूर्द्धेति मन्त्रेण सदा मंगलमर्चयेत्

Oh Diosa, debe venerarse a Bhārgava (Śukra/Venus) con el mantra «śukraḥ śuśukvān». Con el mantra «agnir mūrdhni», debe adorarse siempre a Maṅgala (Marte).

Verse 70

शमग्निरितिमन्त्रेण पूजयेद्भास्करात्मजम् । कयानश्चित्रेतिमन्त्रेण देवि राहुं सदाऽर्चयेत्

Con el mantra «śam agniḥ…», debe venerarse al hijo de Bhāskara (el Sol), es decir, Śani (Saturno). Y, oh Diosa, con el mantra «kayā naś citre…», debe adorarse siempre a Rāhu.

Verse 71

केतुं कृण्वेति केतुं वै सततं पूजयेद्बुधः । बाह्यतः पूर्वतः शुक्रं दक्षिणेन यमं तथा

Con el mantra «ketuṃ kṛṇv…», el sabio debe venerar continuamente a Ketu. En el lado exterior, hacia el este está Śukra (Venus), y asimismo hacia el sur está Yama.

Verse 72

ऐशान्यामीश्वरं विंद्यादाग्नेय्यामग्निरुच्यते । नैऋतेति विरूपाक्षं पवनं वायुगोचरे

En el noreste debe reconocerse a Īśvara; en el sureste se declara a Agni. En el suroeste está Virūpākṣa; y en la región de Vāyu se halla Pavana (el Viento).

Verse 73

तमुष्टवाम इति वै ह्यनेनेन्द्रमथार्चयेत् । उदीरतामवरेति सदा वैवस्वतं यजेत्

Con la fórmula “tamuṣṭavāma…”, debe adorarse a Indra mediante este mantra. Con “udīratām avar…”, debe rendirse siempre culto a Vaivasvata (Yama).

Verse 74

तत्त्वायामीति मन्त्रेण वरुणं देवि पूजयेत् । इन्द्रासोमावत इति मन्त्रेण धनदं यजेत्

Con el mantra “tattvāyāmi…”, oh Diosa, debe venerarse a Varuṇa. Con el mantra “indrāsomāvata…”, debe adorarse a Dhanada (Kubera).

Verse 75

पावकं पूजयेद्देवि अग्निमीऌए पुरोहितम् । रक्षोहणं वाजिनेति विरूपाक्षं सदार्चयेत्

Oh Diosa, debe venerarse a Pāvaka (Agni) con “agnim īḷe purohitam”. Con “rakṣohaṇaṃ vājina…”, debe adorarse siempre a Virūpākṣa.

Verse 76

वायवायाहि मन्त्रेण वायुं देवि सदार्चयेत् । यथाक्रममिमान्देवि सर्वान्वै पूजयेद्बुधः

Con el mantra “vāyav āyāhi…”, oh Diosa, debe venerarse siempre a Vāyu. Así, en el debido orden, oh Diosa, el sabio debe rendir culto a todos ellos.

Verse 77

बाह्यतः पूर्वतो देवि इन्द्रादीनां समन्ततः । रक्तवर्णं महातेजं सितपद्मोपरि स्थितम्

En la parte exterior, hacia el oriente, oh Diosa—rodeado por Indra y los demás por todos los lados—(aparece una forma) de color rojo, de gran resplandor, sentada sobre un loto blanco.

Verse 78

सर्वलक्षणसंयुक्तं सर्वाभरणभूषितम् । द्विभुजं चैकवक्त्रं च सौम्यपञ्चकधृक्करम्

Dotado de todos los signos auspiciosos y engalanado con todos los ornamentos; de dos brazos y un solo rostro; sosteniendo en sus manos el apacible conjunto de cinco atributos propicios.

Verse 79

वर्त्तुलं तेजबिंबं तु मध्यस्थं रक्तवाससम् । आदित्यस्य त्विदं रूपं सर्वलोकेषु पूजितम् । ध्यात्वा संपूजयेन्नित्यं स्थंडिलं मण्डलाश्रयम्

Un orbe circular de fulgor, situado en el centro, vestido con ropajes rojos: ésta es, en verdad, la forma de Āditya, venerada en todos los mundos. Tras meditar así, debe rendírsele culto cada día, con un maṇḍala dispuesto sobre el sthaṇḍila (altar preparado).

Verse 80

देव्युवाच । मण्डलस्थः सुरश्रेष्ठ विधिना येन भास्करः । पूज्यते मानवैर्भक्त्या स विधिः कथितस्त्वया

La Diosa dijo: «Oh el mejor de los dioses, has expuesto el rito por el cual Bhāskara (el Sol), morando en su sagrado maṇḍala, es adorado por los hombres con devoción.»

Verse 81

पूजयेद्विधिना येन भास्करं पद्मसंभवम् । मूर्त्तिस्थं सर्वगं देवं तन्मे कथय शंकर

«Dime, oh Śaṅkara, el procedimiento correcto por el cual debe adorarse a Bhāskara—nacido del loto—quien, aunque presente en una imagen, es el Dios que todo lo penetra.»

Verse 82

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि साधु पृष्टोऽस्मि सुवते । शृणुष्वैकमना देवि मूर्तिथं येन पूजयेत्

Īśvara dijo: «Excelente, excelente, oh Gran Diosa; bien has preguntado, oh tú de noble voto. Escucha con mente unificada, oh Devī, el método por el cual se adora a la deidad presente en una imagen.»

Verse 83

इषेत्वेति च मन्त्रेण उत्तमांगं सदार्चयेत् । अग्निमीऌएति मन्त्रेण पूजयेद्दक्षिणं करम्

Con el mantra «iṣetv…» debe adorarse siempre la cabeza de la Deidad. Con el mantra «agnim īḷe…» debe adorarse la mano derecha.

Verse 84

अग्न आयाहि मन्त्रेण पादौ देवस्य पूजयेत् । आजिघ्रेति च मन्त्रेण पूजयेत्पुष्पमालया

Con el mantra «agna āyāhi…» debe adorarse los pies de la Deidad. Y con el mantra «ājighre…» debe adorarse ofreciendo una guirnalda de flores.

Verse 85

योगेयोगेति मन्त्रेण मुक्तपुष्पांजलिं क्षिपेत् । समुद्रागच्छ यत्प्रोक्तमनेन स्नापयेद्रविम्

Con el mantra «yoge yoge…» debe arrojarse una ofrenda de puñados de flores sueltas. Con las palabras enseñadas como «samudrāgaccha…», debe bañarse a Ravi (el Sol).

Verse 86

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मन्त्रेण क्षालयेद्विधिवद्रविम्

Y, oh bella, con lo enseñado como «imaṃ me gaṅge…» y con el mantra «samudrajye…», debe enjuagarse y purificarse a Ravi (el Sol) conforme al rito.

Verse 87

सिनीवालीति मन्त्रेण स्नापयेच्छंखवारिणा । यज्ञं यज्ञेति मन्त्रेण कषायैः परिरक्षयेत्

Con el mantra «sinīvālī…» debe bañarse (al Sol) con agua vertida desde una concha. Con el mantra «yajñaṃ yajña…» debe protegerse debidamente el rito/la deidad con infusiones astringentes (kaṣāya).

Verse 88

स्नापयेत्पयसा देवि आप्यायस्वेति मंत्रतः । दधिक्राव्णेति वै दध्ना स्नापयेद्विधिवद्रविम्

Oh Devī, debe bañarse (al Sol) con leche mientras se recita el mantra «āpyāyasva…». Y con cuajada, en verdad, recitando «dadhikrāvan…», debe bañarse a Ravi conforme al rito prescrito.

Verse 89

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मंत्रेण स्नानमौषधिभिः स्मृतम्

Y, oh hermosa, con lo que se enseña como «imaṃ me gaṅge…», y con el mantra «samudrajye…», también se prescribe el baño con hierbas medicinales.

Verse 90

उद्वर्तयेत्ततो भानुं द्विपदाभिर्वरानने । मानस्तोकेति मंत्रेण युगपत्स्नानमाचरेत्

Luego, oh de bello rostro, debe ungirse y frotarse (la imagen de) Bhānu con los versos de dos pies; y con el mantra que comienza «mānastoka…», debe realizarse el rito del baño conjuntamente, en la debida secuencia del culto.

Verse 91

विष्णोरराटमन्त्रेण स्नापयेद्गंधवारिणा । सौवर्णेन तु मंत्रेण अर्घ्यं पाद्यं निवेदयेत्

Con el mantra llamado «Viṣṇor arāṭa…», debe bañarse (a la deidad) con agua perfumada. Y con el mantra llamado «Sauvarṇa…», deben ofrecerse arghya (agua de honor) y pādya (agua para los pies).

Verse 92

इदं विष्णुर्विचक्रमे मंत्रेणार्घ्यं प्रदापयेत् । वेदोसीति च मंत्रेण उपवीतं प्रदापयेत्

Con el mantra «idaṃ viṣṇur vicakrame…», debe ofrecerse el arghya. Y con el mantra «vedosi…», debe ofrecerse el cordón sagrado (upavīta).

Verse 93

बृहस्पतेति मंत्रेण दद्याद्वस्त्राणि भानवे । येन श्रियं प्रकुर्वाणः पुष्पमालां प्रपूजयेत्

Con el mantra que comienza “bṛhaspate…”, debe ofrecerse vestiduras a Bhānu (Sūrya); y luego, buscando hacer brotar la prosperidad, debe adorársele debidamente con una guirnalda de flores.

Verse 94

धूरसीति च मंत्रेण धूपं दद्यात्सगुग्गलम् । समिद्धोंजनमंत्रेण अंजनं तु प्रदापयेत्

Con el mantra “dhūr asī…”, debe ofrecerse incienso junto con resina de guggulu; y con el mantra “samiddhoṃjana…”, debe ofrecerse también el añjana (colirio).

Verse 95

युंजान इति मंत्रेण भानुं रोचनमालभेत् । आरार्त्तिकं च वै कुर्याद्दीर्घायुत्वाय वै पुनः

Con el mantra que comienza “yuñjāna…”, debe aplicarse rocanā (pigmento brillante y auspicioso) a Bhānu; y debe realizarse también ārati, de nuevo, para obtener larga vida.

Verse 96

सहस्रशीर्षा पुरुषः सूर्यं शिरसि पूजयेत् । शंभवायेति मंत्रेण रवेर्नेत्रे परामृशेत्

Con el mantra (Puruṣa-sūkta) “sahasraśīrṣā puruṣaḥ…”, debe adorarse a Sūrya en la cabeza; y con el mantra “śaṃbhavāya…”, deben tocarse con reverencia los ojos de Ravi.

Verse 97

विश्वतश्चक्षुरित्येवं भानोर्देहं समालभेत् । श्रीश्च ते लक्ष्मीश्चेति सर्वांगे पूजयेद्रविम्

Así, con el mantra “viśvataś cakṣuḥ…”, debe tocarse y honrarse el cuerpo de Bhānu; y con “śrīś ca te lakṣmīś ca…”, debe adorarse a Ravi en todos sus miembros.

Verse 98

ईश्वर उवाच अथ मेरोर्महादेवि अष्टशृंगस्य सुव्रते । पूजाविधानमंत्रांस्ते कथयामि समासतः

Dijo Īśvara: Ahora, oh Mahādevī, oh virtuosa, te expondré brevemente los mantras y el rito de adoración de Aṣṭaśṛṅga de Meru, la forma de ocho cumbres.

Verse 99

अष्टशृंगं महादेवि अनेन विधिनाऽर्चयेत् । प्रथमं पूजयेन्मध्ये मंत्रेणानेन सुव्रते

Oh Mahādevī, Aṣṭaśṛṅga debe ser adorado conforme a este mismo rito. Primero, oh virtuosa, adórese el centro con este mantra.

Verse 100

महाहिवोमहायेति नानापुष्पकदंबकैः । त्रातारमिंद्रमंत्रेण पूर्वशृंगं सदार्चयेत्

Con ramilletes de flores de muchas clases, adórese siempre la Cumbre Oriental recitando el mantra «mahāhivo mahāyeti»; y con el mantra de Indra «trātāram indram…», hónrese como al Señor protector.

Verse 101

तमुष्टवामेति मंत्रेण पूजयेत्सुरसुन्दरि । अग्निमीऌए पुरोहितमाग्नेयं शृंगमर्चयेत्

Oh belleza celestial, adórese con el mantra «tamuṣṭavām…». Y con «agnim īḷe purohitam», vénere la Cumbre Āgneya (del sureste).

Verse 102

आग्नेय्या चैव गायत्र्या अथवानेन पूजयेत् । यमाय त्वा मखाय त्वा दक्षिणं शृंगमर्च येत्

Puede adorarse con la Gāyatrī Āgneyī, o también con esta fórmula. Con el mantra «yamāya tvā, makhāya tvā», adórese la Cumbre del Sur.

Verse 103

उदीरतामवरेप्यथवानेन पूजयेत् । आयं गौरिति मंत्रेण नैरृत्यं शृङ्गमर्चयेत्

Debe rendirse culto con el mantra «udīratām…», o bien, en su defecto, con esta fórmula. Con el mantra «āyaṃ gauḥ…» se ha de venerar el Pico de Nairṛtya (suroeste).

Verse 104

रक्षोहणं वाजिनं वा पूजयेदसुरांतिकम् । इंद्रासोमा च यो मंत्रो ह्यथवा तेन पूजयेत्

Debe venerarse como el matador de rākṣasas, o como el veloz vencedor, o como el destructor de asuras. O bien, con cualquier mantra que comience «indrā-somā…», realícese el culto con ese mismo mantra.

Verse 105

अभि त्वा सूर नोन्विति चैशानं शृंगमर्चयेत् । येनेदं भूतमिति वा अथवानेन पूजयेत्

Con el mantra «abhi tvā sūra…» se ha de venerar el Pico de Īśāna (noreste). O con el mantra «yenedam bhūtam…», o bien, en su defecto, con esta fórmula, debe realizarse el culto.

Verse 106

नमोस्तु सर्पेभ्य इति मेरुपीठं सदाऽर्चयेत् । हिरण्यगर्भः समवर्त्ततेति पुनर्मध्ये सदार्चयेत्

Con la fórmula «namas tu sarpebhyaḥ» debe venerarse siempre el Merupīṭha, el asiento de Meru. Y de nuevo, en el centro, debe adorarse siempre con «hiraṇyagarbhaḥ samavartata…».

Verse 107

सविता पश्चातादिति वै पूजयेत्पुष्प मालया । त्रिकालमर्चयेद्देवि प्रदद्यादर्घ्यमादरात्

Con una guirnalda de flores debe adorarse al Sol con el mantra «savitā paścātāt…». Oh Diosa, debe rendirse culto en los tres momentos del día y, con reverencia, ofrecer el agua de arghya.

Verse 108

माता रुद्राणां दुहिता वसूनां पूर्वाह्ने चैव पूजयेत् । मध्याह्ने पूजयेद्देवि तद्विष्णोः परमं पदम्

Por la mañana debe adorarse con “mātā rudrāṇāṃ, duhitā vasūnām…”. Al mediodía, oh Diosa, debe adorarse con “tad viṣṇoḥ paramaṃ padam…”.

Verse 109

हंसः शुचिषदिति वा अपराह्णे सदार्चयेत् । एवं भानुं ग्रहैः सार्द्ध पूजयेद्वरवर्णिनि

Por la tarde debe adorarse siempre con “haṃsaḥ śuciṣat…”. Así, oh dama de bello semblante, debe adorarse a Bhānu (el Sol) junto con los planetas.

Verse 110

देव्युवाच । यानि पुष्पाणि चेष्टानि सदा भास्करपूजने । कानि चोक्तानि देवेश कथयस्व प्रसादतः

La Diosa dijo: «Oh Señor de los dioses, ¿qué flores se tienen por las más deseadas en la adoración constante de Bhāskara (el Sol)? Dímelo por gracia».

Verse 111

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पुष्पा ध्यायमनुत्तमम् । येन चार्कस्थले देवि शीघ्रं तुष्यति पूजितः

Īśvara dijo: «Escucha, oh Diosa. Te enseñaré el capítulo insuperable acerca de las flores; por él, en el lugar sagrado de Arka, el Sol queda pronto complacido cuando es adorado».

Verse 112

मालतीकुसुमैः पूजा भवेत्सांनिध्यकारिका । मल्लिकायाश्च कुसुमैर्भोगवाञ्जायते नरः

La adoración con flores de mālatī hace presente la cercanía de la deidad. Al ofrecer flores de mallikā, la persona queda dotada de goces y prosperidad.

Verse 113

सौभाग्यं पुंडरीकैस्तु भवत्यर्थश्च शाश्वतः । कदंबपुष्पैर्देवेशि परमैश्वर्यमश्नुते

Con los lotos puṇḍarīka nace la buena fortuna y también la riqueza perdurable. Con flores de kadamba, oh Señora divina, se alcanza la soberanía suprema y el esplendor más alto.

Verse 114

भवत्यक्षयमन्नं च बकुलै रर्चने रवेः । मदारपुष्पकैः पूजा सर्वकुष्ठविनाशिनी

Al adorar a Ravi (el Sol) con flores de bakula, se obtiene alimento inagotable y sustento constante. La ofrenda con flores de madāra destruye toda clase de kuṣṭha (enfermedad de la piel).

Verse 115

बिल्वस्य पत्रकुसुमैमहतीं श्रियमश्नुते । अर्कस्रजा भवत्यर्थः सर्वकामफलप्रदः

Con hojas y flores de bilva se alcanza una gran prosperidad. Con una guirnalda de arka surge la riqueza, que concede el fruto de todo deseo legítimo.

Verse 116

प्रदद्याद्रूपिणीं कन्यां पूजितो बकुलस्रजा । किंशुकैरर्चितो देवि न पीडयति भास्करः

Cuando el Sol es venerado con una guirnalda de bakula, se concede una doncella hermosa (una esposa digna). Venerado con flores de kiṃśuka, oh Diosa, Bhāskara no aflige al devoto.

Verse 117

अगस्तिकुसुमैस्तद्वदानुकूल्यं प्रयच्छ ति । करवीरैस्तु देवेशि सूर्यस्यानुचरो भवेत्

Asimismo, con flores de agasti el Sol concede favor y ayuda propicia. Con flores de karavīra, oh Señora, uno llega a ser servidor y acompañante en el servicio de Sūrya.

Verse 119

शतपत्रस्रजा देवि सूर्यसालोक्यतां व्रजेत् । बकपुष्पैर्महादेवि दारिद्यं नैव जायते

Oh Diosa, quien lleva una guirnalda de śatapatra (flores de cien pétalos) alcanza el mundo de Sūrya (sālokya). Con flores de baka, oh Gran Diosa, la pobreza jamás surge.

Verse 120

यः सूर्यायतनं भक्त्या गैरिकेणोपलेपयेत् । प्राप्नुयान्महतीं लक्ष्मीं रोगैश्चापि प्रमुच्यते

Quien, con devoción, enluce el santuario del Sol con gairika (ocre rojo), obtiene la gran Lakṣmī (prosperidad) y queda también libre de enfermedades.

Verse 121

अष्टादशेह कुष्ठानि ये चान्ये व्याधयो नृणाम् । प्रलयं यांति ते सर्वे मृदा यद्युपलेपयेत्

Aquí, las dieciocho clases de kuṣṭha (enfermedades de la piel) y cualesquiera otros males que afligen a los hombres se destruyen por completo, si uno se unge con la tierra sagrada (mṛd) de este lugar.

Verse 122

विलेपनानां सर्वेषां कुंकुमं रक्तचंदनम् । पुष्पाणां करवीराणि प्रशस्तानि वरानने

Oh de hermoso rostro, entre todos los ungüentos para la unción, el kuṅkuma (azafrán) y el sándalo rojo son los mejores; y entre las flores, los karavīra (adelfas) son especialmente alabados.

Verse 123

नातः परतरं किंचिद्भास्वतस्तुष्टिकारकम् । यादृशं कुङ्कुमं जाती शतपत्रं तथाऽगुरुः

Nada se conoce superior para complacer a Bhāsvat (el Sol) que esto: kuṅkuma (azafrán), jātī (jazmín), śatapatra (la flor de cien pétalos) y asimismo aguru (madera de áloe).

Verse 124

किं तस्य न भवेल्लोके यश्चैभिश्चार्चयेद्रविम् । उपलिप्यालयं यस्तु कुर्यान्मंडलकं शुभम्

¿Qué podría ser inalcanzable en este mundo para quien adora a Ravi, el Sol, con estas ofrendas? Y quien, tras ungir y purificar el santuario, traza un maṇḍala auspicioso: su mérito queda firmemente asegurado.

Verse 125

एकेनास्य भवेदर्थो द्वाभ्यामारोग्यमश्नुते । त्रिभिस्तु सर्वविद्यावांश्चतुर्भिर्भोगवान्भवेत्

Con uno (maṇḍala/observancia) obtiene prosperidad; con dos, alcanza la salud. Con tres, se vuelve versado en todas las ciencias; con cuatro, queda colmado de goces y comodidades.

Verse 126

पंचभिर्विपुलं धान्यं षड्भिरायुर्बलं यशः । सप्तमण्डलतारी स्यान्मंडलाधिपतिर्नरः

Con cinco obtiene abundante grano; con seis, larga vida, fuerza y fama. Con siete, se vuelve quien ‘cruza los siete círculos’ y llega a ser maṇḍalādhipati, señor de una región.

Verse 127

घृतदीपप्रदानेन चक्षुष्माञ्जायते नरः । कटुतैलस्य दीपेन स्वं शत्रुं जयते नरः

Al donar una lámpara llena de ghee (mantequilla clarificada), el hombre obtiene la bendición de una buena vista. Al ofrecer una lámpara de aceite acre, el hombre vence a su enemigo.

Verse 128

तैलदीपप्रदानेन सूर्यलोके महीयते । मधूकतैलदीपेन सौभाग्यं परमं लभेत्

Al donar una lámpara de aceite, uno es honrado en el mundo del Sol. Al ofrecer una lámpara de aceite de madhūka, se obtiene la suprema buena fortuna.

Verse 129

पुष्पाणां प्रवरा जाती धूपानां विजयः परः । गन्धानां कुंकुमं श्रेष्ठं लेपानां रक्तचंदनम्

Entre las flores, el jazmín es el más excelso; entre los inciensos, “Vijaya” es el supremo. Entre las fragancias, el kunkuma (azafrán) es lo mejor; y entre las pastas de unción, el sándalo rojo es el más excelente.

Verse 130

दीपदाने घृतं श्रेष्ठं नैवेद्ये मोदकः परम् । एतैस्तुष्यति देवेशः सांनिध्यं चाधिगच्छति

Para la ofrenda de lámpara, el ghee es lo más excelente; para el naivedya (ofrenda de alimento), el modaka es lo supremo. Con estas ofrendas se complace el Señor de los dioses y concede al devoto el sānnidhya: su presencia cercana y permanente.

Verse 131

एवं संपूज्य विधि वत्कृत्वा पितृप्रदक्षिणाम् । प्रणम्य शिरसा देवं तत्र चार्कस्थलं प्रिये

Así, tras adorar conforme al rito debido y realizar la pradakṣiṇā para los Pitṛs (los antepasados), debe uno inclinar la cabeza y postrarse ante la deidad; y luego, oh amada, dirigirse allí a Arkasthala, el santo lugar del Sol.

Verse 132

सुखासीनस्ततः पश्येद्रवेरभिमुखे स्थितः । एकं सिद्धार्थकं कृत्वा हस्ते पानीयसंयुतम्

Luego, sentado cómodamente y colocado de frente al Sol, debe contemplar. Y, habiendo preparado un solo siddhārthaka (semilla de mostaza blanca) junto con agua, debe sostenerlo en la mano.

Verse 133

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वार्कस्थलसन्निधौ । पिबेत्सतोयं तद्देवि ह्यस्पृष्टं दशनैः सकृत्

En la misma presencia de Arkasthala, formando en el corazón el deseo elegido, oh Diosa, debe beberse esa agua una sola vez, sin que los dientes la toquen.

Verse 134

एवं कृत्वा नरो देवि कोटियात्राफलं लभेत् । ब्रह्मा विष्णुर्महादेवो ज्वलनो धनदस्तथा

Haciendo así, oh Diosa, un hombre obtiene el fruto de un crore de peregrinaciones. Brahmā, Viṣṇu, Mahādeva, Agni y asimismo Dhanada (Kubera)…

Verse 135

भानुमाश्रित्य सर्वे ते मोदन्ते दिवि सुव्रते । तस्माद्भानुसमं देवं नाहं पश्यामि कञ्चन

Apoyándose en Bhānu (el Sol), todos esos dioses se regocijan en el cielo, oh tú de excelentes votos. Por ello, no veo deidad alguna igual al Sol.

Verse 136

इति कृत्वा महादेवि पुनर्भानौ प्रदक्षिणम् । कुर्यान्मन्त्रेण देवेशि सप्तकृत्वो वरानने

Hecho esto, oh Gran Diosa, debe realizarse de nuevo la pradakṣiṇā alrededor de Bhānu (el Sol). Oh Señora de los dioses, oh de bello rostro, hágase con un mantra—siete veces.

Verse 137

तमुष्टवाम इति ऋक्प्रथमा परिकीर्तिता । एतोन्विन्द्रं स्तवामेति द्वितीया परिकीर्तिता

«tamuṣṭavāma» se proclama como el primer verso Ṛk; y «etonvindraṃ stavāma» se proclama como el segundo.

Verse 138

इंद्र शुद्धो न आगहि तृतीया परिकीर्तिता । इन्द्रं शुद्धो हि नो रयिं चतुर्थी परिकीर्तिता

«iṃdra śuddho na āgahi» se proclama como el tercero; y «indraṃ śuddho hi no rayiṃ» se proclama como el cuarto.

Verse 139

अस्य वामस्येति शुभे पञ्चमी परिकीर्तिता । त्रिभिष्ट्वं देव इति वै षष्ठी च परिकीर्तिता

«asya vāmasya»: este auspicioso se proclama como el quinto; y «tribhiṣṭvaṃ deva», en verdad, se proclama como el sexto.

Verse 141

तानि ते कथयाम्यद्य दश सामानि सुन्दरि । हुंकारः प्रणवोद्गीथः प्रस्तावश्च चतुष्टयम्

Hoy te diré, oh hermosa, esos diez cantos Sāman: el huṃkāra, el praṇava-udgītha y el prastāva; éstos constituyen un conjunto de cuatro.

Verse 142

पञ्चमं प्रहरो यत्र षष्ठमारण्यकं तथा । निधनं सप्तमं साम्नां सप्तसिद्धिमिति स्मृतम्

En esa serie, el quinto se llama “Prahara”, el sexto “Āraṇyaka”, y el séptimo, entre los cantos Sāman, “Nidhana”; esto se recuerda como la “saptasiddhi”, la realización séptuple.

Verse 143

पञ्चविध्यमिति प्रोक्तं ह्रींकारप्रणवेन तु । अष्टमं च तथा साध्यं नवमं वामदेवकम्

Esto se declara “quintuple”, por su vinculación con la sílaba hrīṃ y el praṇava (Oṃ). El octavo se dice asimismo “Sādhya”, y el noveno “Vāmadevaka”.

Verse 144

ज्येष्ठं तु दशमं साम वेधसे प्रियमुत्तमम् । एतेषां देवि साम्नां वै जाप्यं कार्यं विधानतः

Pero el décimo Sāman se llama «Jyeṣṭha», supremamente excelente y amado por el Creador (Vedhas). Oh Diosa, el japa de estos cantos Sāman debe realizarse conforme al rito prescrito.

Verse 145

ज्येष्ठसामपरं चैव द्वितीयं गदतः शृणु । न च श्राव्यं द्वितीयं तु जप्तव्यं मुक्तिमिच्छता

Ahora escucha de mí la segunda fórmula que sigue al Jyeṣṭha-sāman. Esta segunda no debe recitarse en público; quien anhela la liberación ha de repetirla en japa, en secreto.

Verse 146

तज्जाप्यं परमं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना । जाप्यस्य विनियोगोऽस्य लक्षणं च निबोध मे । स्तोभसारं श्वासलीनमोंकारादि स्मृतं बुधैः

Este japa es declarado supremo, enseñado por el propio Bhānu, el divino Sol. Aprende de mí su aplicación y sus señales: su esencia está en las sílabas stobha, se funde con el aliento y comienza con Oṃ, así lo recuerdan los sabios.

Verse 147

ऊर्भानुश्च तथा धर्मं धर्मः सत्यं ह्यृत तथा । धर्मं ये धर्मवद्धर्मे धर्मे वै निधनं गताः

«Ūrbhānu», y asimismo «Dharma»; y «Dharma» es la verdad, en efecto, y también Ṛta, el orden cósmico. Quienes, firmes en el dharma, viven conforme al dharma y aun en el dharma hallan su fin, alcanzan la plenitud nacida del dharma.

Verse 148

यदेभिश्च यजेच्छब्दैरुचितं सामगैर्द्विजैः । जाप्यं चैतत्परं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना

Aquello que, mediante estas expresiones «yajet», emplean debidamente en el culto los dvijas, cantores del Sāma, también es proclamado como el japa supremo, enseñado por Bhānu mismo, el divino Sol.

Verse 149

एतद्वै जप्यमानस्तु पुनरावर्तते न तु । सर्वरोगविनिर्मुक्तो मुच्यते ब्रह्महत्यया

En verdad, quien lo recita en japa sin cesar no vuelve de nuevo (al renacimiento). Libre de toda enfermedad, queda absuelto incluso del pecado de brahma-hatyā, el homicidio de un brāhmaṇa.

Verse 150

आज्यदोहाद्यदोहेति ज्येष्ठसाम्नोऽपि लक्षणम्

«Ājyadohādyadoha»: esto también se declara como señal distintiva del Jyeṣṭha-sāman.

Verse 151

इति संपूज्य देवेशं ततः कुर्यात्परां स्तुतिम् । ऋग्भिर्वे पंचभिश्चैव शृणुष्वैकमनास्तु ताः

Así, tras adorar debidamente al Señor de los dioses, debe ofrecerse luego un himno supremo de alabanza—en verdad con cinco versos Ṛg. Escúchalos con atención unificada.

Verse 152

उक्षाणं पृश्निमिति वै प्रथमा परिकीर्तिता । चत्वारि वाक्परीति वै द्वितीया परिकीर्तिता

«Ukṣāṇaṃ pṛśnim» se proclama como el primer (ṛc). «Catvāri vākparī» se proclama como el segundo (ṛc).

Verse 153

इंद्रं मित्रं तृतीया तु ऋक्चैव परिकीर्तिता । कृष्णं नियानं हि तथा चतुर्थी परिकीर्तिता

«Indraṃ mitraṃ» se proclama como el tercer ṛc; y «Kṛṣṇaṃ niyānaṃ» asimismo se proclama como el cuarto.

Verse 154

द्वादशप्रथम इति पंचमी परिकीर्तिता । यो रत्नवाहीत्यनया किरीटं योजयेद्रवेः

«Dvādaśa-prathama» se proclama como el quinto (ṛc). Con el mantra «ratnavāhī», debe colocarse la corona sobre Ravi (el Sol).

Verse 155

गतेहनामित्यनया अव्यंगं भास्करं न्यसेत् । अनेन विधिना देवि पूजयेद्विधिवद्रविम्

Con el mantra «gatehanām», debe instalarse a Bhāskara, libre de toda mancha. Oh Diosa, por este método debe adorarse a Ravi conforme al orden ritual.

Verse 156

इत्येष ते मया ख्यातः प्रतिमापूजने विधिः

Así, te he expuesto el método de adoración de la imagen sagrada.

Verse 157

अनेनविधिना यस्तु सततं पूजयेद्रविम् । स प्राप्नोत्यधिकान्कामानिह लोके परत्र च

Quien adore continuamente a Ravi por este método alcanza abundantes deseos cumplidos, aquí en este mundo y también en el venidero.

Verse 158

पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । कन्यार्थी लभते कन्यां विद्यार्थी वेदविद्भवेत्

Quien anhela un hijo obtiene un hijo; quien anhela riqueza obtiene riqueza. Quien anhela una hija obtiene una hija; quien anhela saber llega a ser conocedor de los Vedas.

Verse 159

निष्कामः पूजयेद्यस्तु स मोक्षं याति वै ध्रुवम् । अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यादर्कसूर्यप्रभावतः

Pero quien adore sin deseo alguno alcanza con certeza la liberación. Esto se debe a la grandeza de este lugar sagrado y al poderoso influjo de Arka—Sūrya.

Verse 160

अन्यत्र ब्राह्मणानां च कोटिना यत्फलं लभेत् । अर्कस्थले तथैकेन भोजितेन तु तत्फलम्

El mérito que en otros lugares se obtiene alimentando a un crore de brāhmaṇas—en Arkasthala se alcanza ese mismo mérito con alimentar siquiera a uno solo.

Verse 161

स्नानं दानं जपो होमः सूर्यपर्वणि यत्कृतम् । तत्सर्वं कोटिगुणितं सूर्यकोटिप्रभावतः

El baño ritual, la caridad, la recitación de mantras y la ofrenda al fuego—todo cuanto se realice en un día festivo de Sūrya se multiplica por un crore, por el inmenso poder de Sūrya.

Verse 162

माघमासे नरो यस्तु सप्तम्यां रविवासरे । कृष्णपक्षे महादेवि जागरं श्रद्धयाऽचरेत् । अर्कस्थलसमीपे तु स याति परमां गतिम्

Oh Mahādevī, en el mes de Māgha, quien en la Saptamī que cae en domingo, durante la quincena oscura (Kṛṣṇa-pakṣa), guarda vigilia nocturna con fe cerca de Arkasthala—alcanza el estado supremo.

Verse 163

गोशतस्य प्रदत्तस्य कुरुक्षेत्रे च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति तत्रार्कस्थलदर्शनात्

El mérito que se obtiene al donar cien vacas en Kurukṣetra—ese mismo mérito se alcanza allí con solo contemplar Arkasthala.

Verse 164

अर्कस्थलः पूजनीयस्तत्र स्थाने निवासिभिः । जपापुष्पैरर्कपुष्पै रोगिभिस्तु विशेषतः

Arkasthala debe ser venerado por quienes habitan en esa región—con flores de japa (hibisco) y flores de arka; y de modo especial, por los enfermos.

Verse 165

न च पत्रोर्णकुसुमैर्न चैवोन्मत्तसंभवैः । न चाम्रातकजैः पुष्पैरर्चनीयो दिवाकरः

Al Sol (Divākara) no se le debe rendir culto con flores patrorṇa, ni con flores nacidas de la planta unmattā, ni con las flores del āmrātaka.

Verse 166

आम्रातकस्य कुसुमं निर्माल्यमिव दृश्यते । अप्रत्यग्रं बहिर्यस्मात्तस्मात्तत्परिवर्जयेत्

La flor del āmrātaka parece como si fuera nirmālya, un resto ya desechado; como exteriormente no se muestra fresca, por eso debe evitarse.

Verse 167

नाविज्ञातं प्रदातव्यं न म्लानं न च दूषितम् । न च पर्य्युषितं माल्यं दातव्यं भूतिमिच्छता

Quien desea prosperidad no debe ofrecer lo desconocido, ni lo marchito ni lo manchado; tampoco debe ofrecer guirnaldas envejecidas y ya pasadas.

Verse 168

देवमुल्लोचयेद्यस्तु तत्क्षणात्पुष्पलोभतः । पुष्पाणि च सुगन्धानि भोजकेनेतराणि च

Pero si un Bhojaka, por codicia de flores, arranca o retira las ofrendas del dios, en ese mismo instante—aunque las flores sean fragantes, aunque sean de otras clases—

Verse 169

ब्रह्महत्यामवाप्नोति भोजको लोभमोहितः । महारौरवमासाद्य पच्यते शाश्वतीः समाः

Ese Bhojaka, extraviado por la codicia, incurre en el pecado de brahma-hatyā; y al llegar al infierno Mahāraurava, es atormentado por años interminables.

Verse 170

हन्त ते कीर्त्तयिष्यामि धूपदानविधिं परम् । प्रदानाद्देवदेवस्य येन धूपेन यत्फलम्

Ahora te proclamaré el supremo rito de la ofrenda de incienso: al ofrecer tal incienso al Dios de los dioses, ¿qué fruto se obtiene por ello?

Verse 171

सदार्चने च धूपेन सामीप्यं कुरुते रविः । प्रदद्यात्सकलं कामं यद्यदिच्छति मानवः

Con la adoración constante mediante incienso, Ravi (el Sol) concede cercanía a sí mismo; y otorga todo deseo, cualquiera que el ser humano anhele.

Verse 172

तथैवागुरुधूपेन निधिं दद्यादभीप्सितम् । आरोग्यार्थी धनार्थी च नित्यदा गुग्गलं दहेत्

Asimismo, ofreciendo incienso de aguru (madera de áloe), se obtiene el tesoro deseado. Quien busca salud y quien busca riqueza también, que queme a diario guggulu como ofrenda.

Verse 173

पिंडातधूपदानेन सदा तुष्यति भानुमान् । आरोग्यं च स्वयं दद्यात्सौख्यं च परमं भवेत्

Con la ofrenda del incienso piṇḍāta, Bhānumān (el Sol) queda siempre complacido. Él mismo concede salud, y surge la dicha suprema.

Verse 174

श्रीवासकस्य धूपेन वाणिज्यं सकलं लभेत् । रसं सर्जरसं चैव दहतोऽर्थागमो भवेत्

Con el incienso de śrīvāsaka se alcanza éxito en toda clase de comercio. Y quien quema resina—en especial la resina de sarja—ve surgir un flujo de riqueza.

Verse 175

देवदारुं च दहतो भवत्यन्नमथाक्षयम् । विलेपनं कुंकुमेन सर्वकामफलप्रदम्

Quien quema devadāru obtiene alimento inagotable. Y al ungirse con kuṅkuma (azafrán), recibe el fruto de todos los fines deseados.

Verse 176

इह लोके सुखी भूत्वा अक्षयं स्वर्गमाप्नुयात् । चंदनस्य प्रलेपेन श्रियमायुश्च विंदति

Siendo dichoso en este mismo mundo, alcanza un cielo imperecedero. Con la unción de sándalo, halla prosperidad y larga vida.

Verse 177

रक्तचन्दनलेपेन सर्वं दद्याद्दिवाकरः । अपि रोगशतैर्ग्रस्तः क्षेममारोग्यमाप्नुयात्

Con la unción de sándalo rojo, Divākara (el Sol) lo concede todo. Aun quien padece cientos de dolencias alcanza seguridad y salud.

Verse 178

गतिगंधं च सौभाग्यं परमं विंदते नरः । कस्तूरिकामर्दनकैरैश्वर्यमतुलं लभेत्

El hombre obtiene una fragancia grata y la más alta buena fortuna. Al frotarse con kastūrī (almizcle), alcanza prosperidad y señorío incomparables.

Verse 179

कर्पूरसंयुतैर्गंधैः क्ष्माधिपाधिपतिभवेत् । चतुःसमेन गंधेन सर्वा न्कामानवाप्नुयात्

Con fragancias mezcladas con alcanfor, uno llega a ser señor entre los reyes. Con un perfume de cuatro partes en equilibrio, alcanza todos los deseos.

Verse 180

एतत्ते कथितं देवि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम् । सविस्तरं मया ख्यातं किमन्यत्परिपृच्छसि

Oh Diosa, te he narrado la excelsa grandeza de Sūrya. Te la he expuesto con detalle—¿qué más deseas preguntar?

Verse 181

देव्युवाच । यद्येवं भगवान्सूर्यः सर्वतेजस्विनां वरः । स कथं ग्रस्यते देव सैंहिकेयेन राहुणा

Dijo la Diosa: Si el bienaventurado Sūrya es el primero entre todos los seres radiantes, ¿cómo, oh Señor, es tragado por Rāhu, hijo de Siṃhikā?

Verse 182

ईश्वर उवाच । शृणु दैवि प्रवक्ष्यामि सर्व पापप्रणाशनम् । कारणं ग्रहणस्यापि भ्रांतेर्विच्छेदकारकम्

Īśvara dijo: Escucha, oh Diosa. Declararé aquello que destruye todos los pecados—también la verdadera causa del eclipse—por lo cual se corta la ilusión.

Verse 183

राहुरादित्यबिंबस्याधस्तात्तिष्ठति भामिनि । अमृतार्थी विमानस्थो यावत्संस्रवतेऽमृतम्

Oh dama resplandeciente, Rāhu permanece bajo el disco del Sol, en su carro celestial, anhelando el amṛta—mientras el néctar siga fluyendo.

Verse 184

बिंबेनांतरितो देवि आदित्यग्रहणं हि तत् । न कश्चिद्ग्रसितुं शक्त आदित्यो दहति ध्रुवम्

Oh Diosa, cuando el Sol queda oscurecido por el disco que se interpone, eso se llama “eclipse solar”. Pero nadie tiene poder para tragar verdaderamente al Sol, pues Āditya ciertamente lo abrasa todo.

Verse 185

आदित्यदेहजाः सर्वे तथान्ये देवदानवाः

Todos los dioses, y también los Dānavas, nacen del cuerpo de Āditya; así igualmente los demás.

Verse 186

आदिकर्त्ता स्वयं यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते । प्रभासे संस्थितो देवः सर्वपातकनाशनः

Porque él mismo es el artífice primordial, por eso se le llama ‘Āditya’. Ese dios, establecido en Prabhāsa, destruye todo pecado.

Verse 187

भुक्तिमुक्तिप्रदो देवो व्याधिदुष्कृतनाशकृत् । तत्र सिद्धाः पुरा देवि लोकपाला महर्षयः

Ese dios otorga tanto el goce mundano como la liberación, y destruye la enfermedad y las malas acciones. Allí, en tiempos antiguos, oh diosa, los Siddhas, los guardianes de los mundos y los grandes sabios alcanzaron la perfección.

Verse 188

सिद्धा विद्या धरा यक्षा गंधर्वा मुनयस्तथा । धनदोऽपि तथा भीष्मो ययातिर्गालवस्तथा

Siddhas, Vidyādharas, Yakṣas, Gandharvas y también los sabios; asimismo Dhanada (Kubera), y también Bhīṣma, Yayāti y del mismo modo Gālava: todos están vinculados a ese lugar sagrado y a sus logros.

Verse 189

सांबश्चैव तथा देवि परां सिद्धिमितो गताः । इदं रहस्यं देवेशि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम्

Y Sāmba también, oh diosa, alcanzó desde aquí la suprema perfección. Oh soberana de los dioses, éste es el secreto supremo: la excelsa grandeza del Sol.

Verse 190

न देयं दुष्टबुद्धीनां पापिनां च विशेषतः । न नास्तिकेऽश्रद्दधाने न क्रूरं वा कथंचन

No debe darse a los de mente perversa, y menos aún a los pecadores; no al ateo, ni al que carece de fe, ni al cruel—bajo ninguna circunstancia.

Verse 191

इमां कथामनुब्रूयात्तथा नाऽसूयके शिवे । इदं पुत्राय शिष्याय धर्मिणे न्यायवर्तिने

Esta narración sagrada debe exponerse a un śaiva devoto y libre de envidia. Ha de entregarse a un hijo o a un discípulo: a quien es recto y permanece en la justicia.

Verse 192

कथनीयं महाब्रह्म सूर्यभक्ताय सुव्रते । अर्कस्थलस्य देवस्य माहात्म्यमिदमुत्तमम्

Oh gran Brahmā, esta suprema gloria del Señor divino de Arkasthala debe enseñarse a un devoto de Sūrya, de voto recto y disciplina firme.

Verse 193

यः श्राद्धे श्रावयेद्देवि ब्राह्मणान्संशितव्रतान् । तस्यानंतं भवेद्देवि यद्दानं पुरुषस्य वै

Oh Devī, si un hombre, en un Śrāddha, hace que brāhmaṇas de votos austeros escuchen este relato sagrado, entonces el mérito de su dána se vuelve infinito.

Verse 194

यातुधाना न हिंसंति तच्छ्राद्धं भयविह्वलाः

Aterrados, los Yātudhānas no dañan ese Śrāddha.

Verse 195

पंक्तिपावनतां यांति येऽपि वै पंक्तिदूषकाः । सुतवाञ्जन्मवांश्च स्यात्सर्वकाममनोरमः

Aun quienes de otro modo corromperían la fila del banquete llegan a ser purificadores de la fila; y uno es bendecido con hijos y con un buen nacimiento, gozando de todo fin deseado.

Verse 196

प्रवासिभिर्बंधुवर्गैः संयुज्येत सदा नरः । नष्टैः संयुज्यते चार्थैरपरैश्चापि चिंतितैः

El hombre se reúne siempre con los parientes que viven en tierras lejanas; y también recobra las riquezas perdidas y otros logros largamente anhelados.

Verse 197

रक्ष्यते यागिनीभिश्च प्रियैश्च न वियुज्यते । उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा शृणुयाद्ब्राह्मणः सदा । सर्वान्कामांश्च लभते नात्र कार्या विचारणा

Es protegido por las Yāginīs y no se separa de lo que ama. Tras sorber el agua de purificación (ācamana) y quedar puro, el brāhmaṇa debe escuchar siempre; obtiene todos los deseos—no hay aquí lugar para duda.

Verse 198

वैश्यः समृद्धिमतुलां क्षत्रियः पृथिवीपतिः । वणिजश्चापि वाणिज्यमखंडं शतसंख्यया । लभेयुः कीर्तनादस्याः सूर्योत्पत्तेर्वरानने

Oh de bello rostro, al alabar este relato del advenimiento del Sol, el vaiśya alcanza una prosperidad incomparable; el kṣatriya llega a ser señor de la tierra; y el mercader obtiene un comercio ininterrumpido, multiplicado por cien.

Verse 199

शूद्राश्चैवाभिलषितान्कामान्प्राप्स्यंति भामिनि । अपमृत्युभयं घोरं मृत्युतोऽपि महाभयम्

Oh dama resplandeciente, los śūdras también alcanzan los fines que anhelan; y se disipa el terrible temor a la muerte prematura—más espantoso que la propia muerte.

Verse 200

नश्यते नात्र संदेहो राजद्वारकृतं च यत् । सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोके महीयते

Aquí no hay duda: incluso la falta cometida a la puerta del rey queda destruida. Aquel cuyo ser interior está colmado de todos los logros deseados es honrado en el mundo de Sūrya.

Verse 201

इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सूर्यदैवतम् । अर्कस्थलप्रसंगेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

Así, oh Devī, ha sido narrada la sagrada grandeza de la Deidad Solar, en relación con Arkasthala. ¿Qué más deseas escuchar?

Verse 202

स्थानं शाश्वतमोजसां गतिरपां दीपो दिशामक्षयः सिद्धेर्द्वारमपावभेदि जगतां साधारणं लोचनम् । हैमं पुष्करमंतरिक्षसरसो दीप्तं दिवः कुण्डलं कालोन्मानविभावनाक्षतलयं बिंबं रवेः पातु वः

Que el radiante disco del Sol os proteja: morada eterna del esplendor; curso y amparo de las aguas; lámpara imperecedera de las direcciones; puerta del siddhi que rompe la impureza; ojo común de todos los mundos. Como loto de oro en el lago del cielo medio, como pendiente resplandeciente del firmamento, y como medida por la que se conoce el tiempo: ante él, al fin, se disuelve aun lo que parecía intacto.