Adhyaya 209

Verse 1

आनर्त उवाच । सांप्रतं मुनिशार्दूल शंखतीर्थ समुद्भवम् । माहात्म्यं वद मे कृत्स्नं श्रद्धा मे महती स्थिता

Dijo Ānarta: Oh tigre entre los sabios, ahora dime por completo el origen y la grandeza de Śaṃkhatīrtha; en mí se halla firmemente establecida una fe inmensa.

Verse 2

अहो तीर्थमहो तीर्थं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । क्षेत्रं यच्च धरापृष्ठे सर्वाश्चर्यमयं शुभम्

¡Ah, qué tīrtha sagrado, qué tīrtha verdaderamente sagrado, conocido como Hāṭakeśvara! Ese kṣetra santo sobre la faz de la tierra está colmado de maravillas y es auspicioso.

Verse 3

नाहं तृप्तिं द्विजश्रेष्ठ प्रगच्छामि कथंचन । शृण्वानस्तु सुमाहात्म्यं क्षेत्रस्यास्य समुद्भवम्

Oh el mejor de los nacidos dos veces, de ningún modo alcanzo saciedad—aunque escuche—acerca de la excelsa grandeza y del origen de esta región sagrada.

Verse 4

विश्वामित्र उवाच । अत्र ते कीर्तयिष्यामि पूर्ववृत्तं कथांतरम् । शंखतीर्थस्य माहात्म्यं यथाजातं धरातले

Viśvāmitra dijo: Aquí te relataré un suceso antiguo, otra narración sagrada: la grandeza de Śaṅkhatīrtha, tal como llegó a manifestarse sobre la tierra.

Verse 5

आनर्ताधिपतिः पूर्वमासीदन्यो महीपतिः । यथा त्वं सांप्रतं भूमौ सर्वलोकप्रपालकः

Antaño hubo otro rey, soberano de Ānarta; así como tú ahora en la tierra, protector de todos los pueblos.

Verse 6

सोऽकस्मात्कुष्ठभाग्जातो विकलांगो बभूव ह । अपुत्रः शत्रुभिर्व्याप्तस्त्रस्तश्च नृपसत्तमः

De improviso cayó en la lepra y sus miembros quedaron lisiados. Sin hijo, cercado por enemigos y presa del temor, así quedó aquel rey excelso.

Verse 7

स सर्वैर्भूमिपालैश्च सर्वतः परिपीडितः । राज्यभ्रंशसमोपेतः प्राप्तो रैवतकं गिरिम्

Oprimido por los demás reyes desde todos los flancos, y despojado de su reino, llegó al monte Raivataka.

Verse 8

तत्रापि पीड्यते नित्यं सर्वतस्तु मलिम्लुचैः

Aun allí era hostigado sin cesar, por todas partes, por los malimluca, saqueadores sin ley.

Verse 9

हस्त्यश्वरथहीनस्तु कोशहीनो यदाऽभवत् । स तदा चिंतयामास किं करोमि च सांप्रतम्

Cuando quedó sin elefantes, sin caballos y sin carros, y también sin tesoro, entonces meditó: «¿Qué he de hacer ahora?»

Verse 10

कलत्राण्यपि सर्वाणि ह्रियंते तस्करैर्बलात्

Aun todas sus esposas fueron arrebatadas por la fuerza por los ladrones.

Verse 11

स एवं चिंतयानस्तु गतो वै नारदं विभुम् । द्रष्टुं पार्थिवशार्दूल वैष्णवे दिवसे स्थिते

Mientras así reflexionaba, aquel tigre entre los reyes fue a ver al poderoso Nārada, en un día sagrado vaiṣṇava.

Verse 12

तत्रापश्यत्स संप्राप्तं नारदं मुनिसत्तमम् । तीर्थयात्राप्रसंगेन दामोदरदिदृक्षया

Allí vio a Nārada, el mejor de los sabios, que había llegado con motivo de una peregrinación a los tīrtha sagrados y con el anhelo de contemplar a Dāmodara.

Verse 13

तं प्रणम्याथ शिरसा कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रोवाच वचनं दीन उपविश्य तदग्रतः

Inclinándose ante él con la cabeza, permaneció con las manos juntas en reverencia; y el afligido, sentándose frente a él, pronunció estas palabras.

Verse 14

राजोवाच । शत्रुभिः परिभूतोऽहं समतान्मुनिसत्तम । ततो राज्यपरिभ्रंशात्संप्राप्तोऽत्र महागिरौ

El rey dijo: «Oh, el mejor de los sabios, he sido oprimido por enemigos por todos lados. Luego, al caer de mi reino, he llegado aquí, a esta gran montaña».

Verse 15

विपिने तस्करैः पापैः प्रपीड्येऽहं समंततः । यत्किंचिदश्वनागाद्यं मया सह समागतम्

En el bosque soy hostigado por todas partes por ladrones pecaminosos; y cuanto llevaba conmigo—caballos, elefantes y lo semejante—también ha sido atacado.

Verse 16

तत्सर्वं तस्करैर्नीतं कोशा दारास्तथा वसु । तस्माद्वद मुनिश्रेष्ठ वैराग्यं मे महत्स्थितम्

Todo eso fue arrebatado por los ladrones: mi tesoro, mis esposas y mis riquezas. Por ello, oh el mejor de los sabios, háblame; en mí ha surgido un gran desapego (vairāgya).

Verse 17

अन्यजन्मोद्भवं किंचिन्मम पापं सुदारुणम् । येनेमां च दशां प्राप्तः सहसा मुनिसत्तम

Debe de existir algún pecado mío, terriblemente atroz, nacido de otra vida; por él he llegado de improviso a esta condición, oh excelso de los sabios.

Verse 18

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा मुनीश्वरः । प्रोवाचाऽथ नृपं दीनं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

Al oír sus palabras, el señor de los ascetas meditó largo tiempo; luego, con visión divina, conociendo el caso del rey afligido, habló.

Verse 19

नारद उवाच । न त्वया कुत्सितं किंचित्पूर्व देहांतरे कृतम् । मया ज्ञातं महाराज सर्वं दिव्येन चक्षुषा

Dijo Nārada: «Tú no hiciste nada censurable en un cuerpo anterior. Oh gran rey, lo he conocido todo mediante visión divina».

Verse 20

त्वमासीः पार्थिवः पूर्वं सिद्धपन्नगसंज्ञिते । पत्तने सोमवंशीयः सर्व शत्रुनिबर्हणः

Antaño fuiste un rey en la ciudad llamada Siddhapannaga—nacido en la dinastía lunar (Somavaṃśa), destructor de todos los enemigos.

Verse 21

त्वया चेष्टं महायज्ञैः सदा संपूर्णदक्षिणैः । महादानानि दत्तानि पूजिता ब्राह्मणोत्तमाः

Realizaste grandes sacrificios (mahāyajña) siempre con la dakṣiṇā plenamente cumplida; otorgaste grandes dádivas y honraste a los más excelsos brāhmaṇas.

Verse 22

तेन कर्म विपाकेन भूयः पार्थिवतां गतः

Por la maduración de ese mismo karma, él alcanzó de nuevo la condición de rey sobre la tierra.

Verse 23

आनर्त उवाच । इह जन्मनि नो कृत्यं संस्मरामि विभो कृतम् । तत्किं राज्यपरि भ्रंशः सहसा मे समुत्थितः

Ānarta dijo: «En este nacimiento, oh Señor, no recuerdo haber cometido falta alguna. ¿Por qué, entonces, ha surgido de pronto para mí esta ruina y pérdida del reino?»

Verse 24

लक्ष्म्या हीनस्य लोकस्य लोकेऽस्मिन्व्यर्थतां व्रजेत् । जीवितं मुनिशार्दूल विज्ञातं हि मयाऽधुना

En este mundo, la vida de quien está privado de Lakṣmī (prosperidad y fortuna auspiciosa) se desliza hacia la inutilidad. Oh tigre entre los sabios, ahora he comprendido de veras lo que es la vida.

Verse 25

मृतो नरो गतश्रीको मृतं राष्ट्रमराजकम् । मृतमश्रोत्रिये दानं मृतो यज्ञस्त्वदक्षिणः

El hombre que ha perdido su prosperidad es como muerto; un reino sin rey es como muerto. La dádiva dada a quien no es digno (no un verdadero śrotriya) está muerta; y también está muerto el sacrificio (yajña) realizado sin dakṣiṇā, la ofrenda debida a los sacerdotes.

Verse 26

लक्ष्म्या हीनस्य मर्त्यस्य बांधवोऽपि विजायते । प्रार्थयिष्यति मां नूनं दृष्ट्वा तं चान्यतो व्रजेत्

Aun un pariente se vuelve hostil hacia el mortal desprovisto de fortuna. Sin duda vendrá a suplicarme; y la gente, al verlo, se irá a otra parte.

Verse 27

यथा मां सांप्रतं दृष्ट्वा ये मयाऽपि प्रतर्पिताः । तेऽपि दूरतरं यांति एष मां प्रार्थयि ष्यति

Así como aquellos a quienes una vez complací y sostuve—al verme ahora—se alejan aún más, del mismo modo éste vendrá a pedirme (en vez de socorrerme).

Verse 28

धनहीनं नरं त्यक्त्वा कुलीनमपि चोत्तमम् । गच्छति स्वजनोऽन्यत्र शुष्कं वृक्षमिवांडजाः

Abandonando al hombre sin riqueza—aunque sea de noble linaje y excelente—los suyos se van a otra parte, como las aves dejan un árbol seco.

Verse 29

तत्कार्यकारणार्थाय दरिद्रोऽ भ्येति चेद्गृहम् । धनिनो भर्त्सयंत्येनं समागच्छंति नांतिकम्

Si un pobre llega a una casa por algún trabajo o en busca de ayuda, los ricos lo reprenden y no se le acercan.

Verse 30

कृपणोऽपि धनाढ्यश्चेदागच्छति हि याचितुम् । एष दास्यति मे किंचि दिति चित्ते नृणां भवेत्

Pero si incluso un avaro, aunque rico, viene a mendigar, la gente piensa en su corazón: «Sin duda me dará algo».

Verse 31

मम त्वं पूर्ववंशीयः पिता ते च पितुर्मम । सदा स्नेहपरश्चासीत्त्वं च स्नेहविवर्जितः

Tú perteneces a mi antiguo linaje; tu padre y mi padre eran parientes. Él estaba siempre colmado de afecto, pero tú estás falto de afecto.

Verse 32

एवं ब्रुवंति लोकेऽत्र धनिनां पुरतः स्थिताः । कुलीना अपि पापानां दृश्यंते धनलिप्सया । दरिद्रस्य मनुष्यस्य क्षितौ राज्यं प्रकुर्वतः

Así, en este mundo, quienes están de pie ante los ricos hablan de ese modo. Incluso los de noble cuna se ven obrar con pecado por codicia de dinero—sobre todo cuando un pobre intenta establecer soberanía sobre la tierra.

Verse 33

प्रशोषः केवलं भावी हृदयस्य महामुने । द्वाविमौ कण्टकौ तीक्ष्णौ शरीरपरिशोषिणौ । यश्चाधनः कामयते यश्च कुप्यत्यनीश्वरः

Oh gran sabio, el corazón está destinado sólo a marchitarse. Dos espinas agudas consumen el cuerpo: el pobre sin bienes que ansía posesiones, y el impotente que arde en ira.

Verse 34

श्मशानमपि सेवंते धनलुब्धा निशागमे । जनेतारमपि त्यक्त्वा नित्यं यांति सुदूरतः

Los codiciosos de riqueza frecuentan incluso el crematorio de noche. Abandonando hasta a su propio benefactor, se van siempre muy lejos en busca de ganancia.

Verse 35

सुमूर्खोपि भवेद्विद्वानकुलीनोऽपि सत्कुलः । यस्य वित्तं भवे द्धर्म्ये विपरीतमतोऽन्यथा

Aun el gran necio puede ser tenido por sabio, y aun quien carece de linaje por miembro de una buena familia, cuando su riqueza se obtiene por medios conformes al dharma. De otro modo, se ve lo contrario.

Verse 36

निर्विण्णोऽहं मुनिश्रेष्ठ जीवितस्य च सांप्रतम् । तस्माद्ब्रूहि किमर्थं मे दारिद्र्यं समुपस्थितम्

Oh, el mejor de los sabios, ahora me he cansado incluso de la vida misma. Por eso dime: ¿por qué ha venido sobre mí la pobreza?

Verse 37

कुष्ठश्चापि ममोपेतः शत्रुभिश्च पराभवम् । अन्यजन्मांतरं दृष्टं त्वया दिव्येन चक्षुषा

También me ha sobrevenido la lepra, y he sido vencido por los enemigos. Con tu visión divina, has visto asimismo mis otros nacimientos.

Verse 38

कुकर्मणा न संस्पृष्टं स्वल्पेनापि ब्रवीषि माम् । एतज्जन्मातरं दृष्टं स्मरामि मुनिसत्तम

Dices que no he sido tocado ni siquiera levemente por malas acciones. Sin embargo, oh el más excelso de los sabios, recuerdo que has visto otro nacimiento mío.

Verse 39

न मया कुकृतं किंचित्कदाचित्समनुष्ठितम् । तत्किं राज्यपरिभ्रंशो जातोऽयं मम सन्मुने

Jamás he cometido acción mala alguna, en tiempo alguno. Entonces, ¿por qué me ha ocurrido esta caída de mi reino, oh venerable sabio?

Verse 40

अत्र मे कौतुकं जातं तस्माद्देहि विनिर्णयम् । भवेन्न वा भवेत्कर्म कृतं यच्च शुभाशुभम्

Aquí ha surgido en mí una duda; por ello concédeme un dictamen decisivo: ¿el karma realizado—sea auspicioso o inauspicioso—da fruto con certeza, o podría no darlo?

Verse 41

विश्वामित्र उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा तु नारदः । कृपया परयाविष्टस्ततः प्रोवाच सादरम्

Viśvāmitra dijo: Al oír sus palabras, Nārada meditó largo tiempo. Luego, colmado de gran compasión, habló con respetuosa atención.

Verse 42

शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि यथा शुद्धिः प्रजायते । तव राज्यस्य संप्राप्तिर्यथा भूयोऽपि जायते

Escucha, oh Rey; te explicaré cómo nace la purificación y cómo puede volver a ti, una vez más, la obtención de tu reino.

Verse 43

तव भूमौ महापुण्यमस्ति क्षेत्रं जगत्त्रये । हाटकेश्वरसंज्ञं तु तीर्थं तत्रास्ति शोभनम् । शंखतीर्थमिति ख्यातं सर्वपातकनाशनम्

En tu tierra hay una región sagrada de mérito supremo, célebre en los tres mundos. Allí resplandece un hermoso tīrtha llamado Hāṭakeśvara; es conocido como Śaṃkhatīrtha, destructor de todos los pecados.

Verse 44

यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धया परया युतः । अष्टम्यां शुक्लपक्षस्य संप्राप्ते मासि माधवे

Quienquiera que se bañe allí, dotado de la fe más elevada, en el octavo día lunar (Aṣṭamī) de la quincena brillante, cuando haya llegado el mes de Mādhava—

Verse 45

सूर्यवारे तु सम्प्राप्ते भास्करस्योदयं प्रति । सर्वकुष्ठविनिर्मुक्तो जायते सूर्यसंनिभः

Cuando llega el domingo, al volver el rostro hacia el amanecer de Sūrya, uno queda libre de toda lepra y resplandece como el propio Sol.

Verse 46

यंयं काममभिध्यायेत्तंतं सर्वेषु दुर्लभम् । स तदाऽप्नोत्यसंदिग्धं दृष्ट्वा शंखेश्वरं शुभम्

Cualquier deseo que uno contemple—hasta el más raro entre todos—lo alcanza entonces sin duda, al contemplar al auspicioso Señor Śaṃkheśvara.

Verse 47

किं त्वया न श्रुतं तत्र स्वदेशे वसता नृप । तस्य तीर्थस्य माहात्म्यं यत्त्वमत्र समागतः

Oh Rey, viviendo en tu propio reino, ¿acaso no habías oído la grandeza de ese tīrtha sagrado, para que ahora hayas venido aquí?

Verse 48

सिद्धसेन उवाच । कथं शंखेश्वरो देवः संजातो वद सन्मुने

Dijo Siddhasena: «Oh santo muni, dime: ¿cómo se manifestó el dios Śaṃkheśvara?»

Verse 49

नारद उवाच । अहं ते कथयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । यथा शंखेश्वरो जातः शंखतीर्थं तु पार्थिव

Nārada dijo: «Oh Rey, te contaré este relato antiguo: cómo surgió Śaṃkheśvara y cómo llegó a ser Śaṃkhatīrtha.»

Verse 50

आसतुर्ब्राह्मणौ पूर्वं लिखितः शंख एव च । भ्रातरौ वेदविदुषौ तपस्युग्रे व्यवस्थितौ

Antaño hubo dos hermanos brāhmaṇa—Likhita y Śaṅkha—versados en los Vedas y firmemente establecidos en una austeridad intensa.

Verse 51

कस्यचित्त्वथ कालस्य लिखितस्याश्रमं प्रति । भ्रातुर्ज्येष्ठस्य संप्राप्तो नमस्कारकृते नृप

Luego, pasado algún tiempo, Śaṅkha llegó al eremitorio de Likhita, su hermano mayor, oh Rey, para ofrecerle sus salutaciones.

Verse 52

सोऽपश्यदाश्रमं शून्यं लिखितेन विवर्जितम्

Vio el eremitorio vacío, desierto; Likhita no estaba allí.

Verse 53

अथापश्यद्वने तस्मि न्परिपक्वफलानि सः । प्रणयात्प्रतिजग्राह मत्वा भ्रातुर्नृपाऽश्रमम्

Luego, en aquel bosque, vio frutos maduros. Por afectuosa familiaridad los tomó, pensando: «Éste es el eremitorio de mi hermano».

Verse 54

एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तो लिखितस्तत्र चाश्रमे । यावत्पश्यति शंखं स प्रगृही तबृहत्फलम्

Entretanto, Likhita llegó allí al eremitorio. En cuanto vio a Śaṅkha, éste sostenía en la mano un gran fruto.

Verse 55

किमिदं विहितं पाप पापं साधुविगर्हितम् । चौर्यकर्म त्वया निंद्यं यद्धृतानि फलानि च

«¿Qué es esto que has hecho, oh pecador—esta mala acción condenada por los virtuosos? Tu acto de robo es censurable, pues has tomado los frutos.»

Verse 56

अनेन कर्मणा तुभ्यं तपो यास्य ति संक्षयम् । चौर्यकर्मप्रवृत्तस्य ब्राह्मणैर्गर्हितस्य च

«Por esta acción, tu austeridad quedará arruinada; quien se entrega al robo es censurado por los brāhmaṇas.»

Verse 57

शंख उवाच । एकोदरसमुत्पन्नो ज्येष्ठभ्राता यथा पिता । भूयादिति श्रुतिर्लोके प्रसिद्धा सर्वतः स्थिता

Śaṅkha dijo: «Nacidos del mismo vientre, el hermano mayor es como un padre; tal es la enseñanza tradicional, conocida por doquier en el mundo.»

Verse 58

तत्किं पुत्रस्य विप्रेन्द्र नाधिकारः पितुर्धने । यथैवं निष्ठुरैर्वाक्यैर्निर्भर्त्सयसि मां विभो

«Entonces, oh el mejor de los brāhmaṇas, ¿no tiene un hijo derecho a la riqueza de su padre? ¿Por qué me reprendes con palabras tan duras, oh venerable?»

Verse 59

लिखित उवाच । न दोषो जायते हर्तुः पुत्रस्यात्र कथंचन । एकत्र संस्थितस्यात्र पितुर्वित्तमसंशयम्

Likhita dijo: «Aquí no nace falta alguna para el hijo que toma (la propiedad) cuando todos habitan juntos; pues en ese estado no dividido, la riqueza es sin duda la del padre.»

Verse 60

विभक्तस्तु यदा पुत्रो भ्राता वाऽपहरेद्धनम् । तदा दोषमवाप्नोति चौर्योत्थं मतमेव मे

Pero cuando un hijo —o un hermano— ya separado en la herencia toma riqueza, incurre en culpa: es una falta nacida del hurto. Ésta es mi opinión firme.

Verse 61

पुत्रस्य तु पुनर्वित्तं पिता हरति सर्वदा । न तस्य विद्यते दोषो विभक्त स्यापि कर्हिचित्

Pero el padre puede siempre recobrar la riqueza del hijo; para él no hay culpa—en ningún tiempo, aun si el hijo está separado.

Verse 62

अत्र श्लोकः पुरा गीतो मनुना स्मृतिकारिणा । तं तेऽहं संप्रवक्ष्यामि धर्मशास्त्रोद्भवं वचः

Aquí hay un śloka que antaño cantó Manu, autor de la Smṛti. Ahora os declararé esa palabra nacida del Dharmaśāstra.

Verse 63

त्रय एवाधप्रोक्ता भार्या दासस्तथा सुतः । यत्ते समधिगच्छंति यस्य ते तस्य तद्धनम्

Tres son declarados dependientes: la esposa, el siervo y asimismo el hijo. Cuanto ellos adquieren pertenece a aquel a quien pertenecen: eso, en verdad, es su riqueza.

Verse 64

शंख उवाच । यद्येवं चौर्यदोषोऽस्ति मम तात महत्तरः । निग्रहं कुरु मे शीघ्रं येन न स्यात्तपःक्षयः

Dijo Śaṃkha: Si en mí existe tal culpa de hurto, oh padre, y es muy grande, refréname y castígame pronto, para que mi austeridad (tapas) no se consuma en vano.

Verse 65

विश्वामित्र उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा शस्त्रमादाय निर्मलम् । चकर्ताथ भुजौ तस्य भ्राता भ्रातुश्च निर्घृणः । सोपि च्छिन्नकरो विप्रो व्यथयापि समन्वितः

Viśvāmitra dijo: Conociendo su firme resolución, su hermano —despiadado incluso con su propio hermano— tomó un arma inmaculada y le cortó los brazos. Aquel brāhmaṇa, con las manos cercenadas, se llenó de dolor.

Verse 66

मन्यमानः प्रसादं तं भ्रातुर्ज्येष्ठस्य पार्थिव

Oh rey, considerando ese acto como la gracia de su hermano mayor,

Verse 67

ततस्तु कामदं क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । मत्वा प्राप्य तपस्तेपे कंचित्प्राप्य जलाशयम्

Entonces, considerando que la región sagrada llamada Hāṭakeśvara era un kṣetra que cumple los deseos, llegó allí; y, habiendo encontrado cierto depósito de agua, realizó austeridades.

Verse 68

वर्षास्वाकाशशायी च हेमन्ते सलिलाश्रयः । पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे षष्ठकालकृताशनः

En la estación lluviosa yacía expuesto al cielo abierto; en invierno permanecía en el agua; en verano practicaba la austeridad de los cinco fuegos; y comía solo en el sexto período de tiempo.

Verse 69

संस्नाप्य भास्करं स्थाणुं तत्पुरः शतरुद्रियम् । जपन्सामोक्तरुद्रांश्च भव रुद्रांस्तथा जपन् । प्राणरुद्रांस्तथा नीलान्स्कन्दसूक्तसमन्वितान्

Después de bañar ritualmente a Bhāskara y Sthāṇu, recitó el Śatarudrīya en su presencia; y también cantó los himnos a Rudra enseñados en el Sāman, cantando asimismo los Bhava-Rudras, los Prāṇa-Rudras y las formas Nīla, junto con el Skanda-sūkta.

Verse 70

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा सह सूर्य वृषेश्वरैः

Entonces, al cabo de mil años, Mahēśvara—complacido con él—se manifestó ante su vista y habló, acompañado por Sūrya y Vṛṣeśvara.

Verse 71

महेश्वर उवाच । शंख तुष्टोऽस्मि ते वत्स तपसानेन सुव्रत । तस्मात्कथय मे क्षिप्रं यद्ददामि तवाऽधुना

Dijo Mahēśvara: «Śaṃkha, hijo querido, oh tú de votos nobles, estoy complacido contigo por esta austeridad. Dime, pues, sin demora, qué debo concederte ahora».

Verse 72

शंख उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । जायेतां तादृशौ हस्तौ यादृशो मे पुरा स्थितौ

Śaṅkha dijo: «Si estás complacido conmigo, oh Señor, y si has de concederme un don, que mis dos manos vuelvan a ser tal como eran antes».

Verse 73

त्वयाऽत्रैव सदा वासः कार्यः सुरवरेश्वर । लिंगे कृत्वा दयां देव ममोपरि महत्तराम्

«Y tú, oh Señor de los más excelsos dioses, debes morar aquí por siempre; estableciendo la compasión en este liṅga, oh Deva, muéstrame la misericordia más grande».

Verse 74

एतज्जलाशयं नाथ मम नाम्ना धरातले । प्रसिद्धिं यातु लोकस्य यावच्चन्द्रार्कतारकाः

«Oh Señor, que este estanque de agua en la tierra alcance fama entre la gente con mi nombre, mientras perduren la luna, el sol y las estrellas».

Verse 75

अत्र यः कुरुते स्नानं धृत्वा मनसि दुर्लभम् । किंचिद्वस्तु समग्रं तु तस्य संपत्स्यते विभो

Quien se bañe aquí, guardando en su mente un anhelo difícil de alcanzar, obtendrá sin falta ese bien en plenitud, oh Señor.

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । अद्याहं दर्शनं प्राप्तस्तव चैवाष्टमीदिने । माधवस्य सिते पक्षे यस्माद्ब्राह्मणसत्तम

Dijo el Señor Bienaventurado: «Hoy te he concedido mi darśana—en el día de Aṣṭamī, en la quincena luminosa del mes de Mādhava (Vaiśākha), oh el mejor de los brāhmaṇas»។

Verse 77

तस्मात्संक्रमणं लिंगे तावकेऽस्मिन्द्विजोत्तम । करिष्यामि न सन्देहो दिनमेकमसंशयम्

Por ello, oh el más excelso de los nacidos dos veces, entraré y morar é en este liṅga tuyo—sin duda alguna—durante un día entero.

Verse 78

यश्चात्र दिवसे प्राप्ते तीर्थेऽत्रैव भवोद्भवे । स्नानं कृत्वा रवेर्वार उदयं समुपस्थिते

Y quienquiera que, cuando llegue ese día, en este mismo tīrtha nacido de Bhava (Śiva), se bañe aquí en domingo, a la hora del amanecer…

Verse 79

पूजयिष्यति मे मूर्तिं त्वया संस्थापितां द्विज । कुष्ठव्याधिविनिर्मुक्तो मम लोकं स यास्यति

…y venere mi forma que tú has establecido, oh brāhmaṇa; libre de la enfermedad de la lepra, irá a mi mundo.

Verse 80

शेषकालेऽपि विप्रेन्द्र अज्ञानविहितादघात् । मुक्तिं प्राप्स्यत्यसंदिग्धं मम वाक्याद्द्विजोत्तम

Aun en la hora postrera (la muerte), oh señor de los brāhmaṇas, aunque haya pecado cometido por ignorancia, alcanzará sin duda la liberación, por Mi palabra, oh el mejor de los nacidos dos veces.

Verse 81

तथा तवापि यौ हस्तौ छिन्नावेतावुभावपि । तस्मिन्योगेऽभिषेकात्तौः स्यातां भूयोऽपि तादृशौ

Así también, tus dos manos—aunque ambas hayan sido cercenadas—por la ablución consagratoria (abhiṣeka) en ese auspicioso yoga, volverán a ser como antes.

Verse 82

एष मे प्रत्ययो विप्र भविष्यति तवाऽधुना । भूयः स्नानं विधाय त्वं ततो मूर्तिं ममार्चय

Oh brāhmaṇa, ahora tengo plena confianza en ti. Realiza de nuevo el baño sagrado (snāna) y luego adora Mi imagen (mūrti).

Verse 83

अन्येऽपि व्यंगतां प्राप्ताः संयोगेऽत्र तव स्थिते । स्नात्वा मां पूजयिष्यंति मुक्तिं यास्यंति ते द्विज

Oh brāhmaṇa, también otros que han caído en aflicción, cuando esta auspiciosa conjunción esté aquí por tu presencia, se bañarán y Me adorarán, y alcanzarán la liberación.

Verse 84

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्ततश्चादर्शनं गतः । शंखोऽपि तत्क्षणात्स्नात्वा पूजयित्वा दिवाकरम्

Habiendo dicho esto, Sahasrāṃśu (el Sol) desapareció de la vista. Y Śaṃkha, en ese mismo instante, se bañó y adoró a Divākara (el Sol).

Verse 85

यावत्पश्यति चात्मानं तावद्धस्तसमन्वितम् । आत्मानं पश्यमानस्तु विस्मयं परमं गतः

En cuanto se miró a sí mismo, halló su mano restituida. Al verse así, quedó colmado del más grande asombro.

Verse 86

ततःप्रभृति तत्रैव कृत्वाऽश्रमपदं नृप । तपस्तेपे द्विज श्रेष्ठो गतश्च परमां गतिम्

Desde entonces, oh rey, estableció allí mismo un āśrama. Aquel excelso brāhmaṇa practicó austeridades y alcanzó el estado supremo.

Verse 87

तस्मात्त्वमपि राजेंद्र संयोगं प्राप्य तत्त्वतः । तेनैव विधिना स्नात्वा त्वं पूजय दिवाकरम्

Por ello, oh señor de reyes, habiendo obtenido en verdad esta propicia ocasión, báñate según ese mismo rito y rinde culto a Divākara (el Sol).

Verse 88

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं पठेद्वा पुरतो रवेः । तस्यान्वयेऽपि नो कुष्ठी कदाचित्सम्प्रजायते

Quienquiera que a diario escuche este relato, o lo recite ante Ravi (el Sol), en su linaje jamás nacerá un leproso.

Verse 209

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखादित्यशंखतीर्थोत्पत्तिवृत्तांतवर्णनंनाम नवोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo doscientos nueve, titulado “Relato del origen de Śaṃkhāditya y de Śaṃkha-tīrtha”, en el Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya del Nāgara Khaṇḍa, sexto libro del Śrī Skanda Mahāpurāṇa (en la recensión de ochenta y un mil versos).