Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 83

Devanagari script

अन्येऽपि व्यंगतां प्राप्ताः संयोगेऽत्र तव स्थिते । स्नात्वा मां पूजयिष्यंति मुक्तिं यास्यंति ते द्विज

Transliteration

anye'pi vyaṃgatāṃ prāptāḥ saṃyoge'tra tava sthite | snātvā māṃ pūjayiṣyaṃti muktiṃ yāsyaṃti te dvija

Translation

Oh brāhmaṇa, también otros que han caído en aflicción, cuando esta auspiciosa conjunción esté aquí por tu presencia, se bañarán y Me adorarán, y alcanzarán la liberación.

Word by Word

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• व्यङ्गताम्: mutilation, deformity
• व्यङ्गताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यङ्गता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्राप्ताः: having attained, afflicted with
• प्राप्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (अन्ये)

• संयोगे: in the conjunction/auspicious time
• संयोगे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संयोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• तव: your
• तव: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• स्थिते: when (you are) present/standing
• स्थिते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (संयोगे)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Gerundial/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• पूजयिष्यन्ति: will worship
• पूजयिष्यन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लृट् (simple future), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• मुक्तिम्: liberation
• मुक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• यास्यन्ति: will attain/go to
• यास्यन्ति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट् (simple future), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• द्विज: O twice-born (brahmin)
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Sūrya (Divākara)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaṃkha (addressed as dvija)

Visual Art Cues

Scene: A stream of afflicted pilgrims approaches the sacred water during the auspicious conjunction; they bathe, then offer arghya and flowers to Sūrya’s image, with a serene aura of liberation.

Characters & Entities

• Sūrya
• Divākara
• Śaṃkhatīrtha
• Śaṃkhāditya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha becomes a channel of both healing and mokṣa when approached with faith, bathing, and worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śaṃkhatīrtha/Śaṃkhāditya within the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya of the Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at the tīrtha followed by pūjā of Sūrya (Divākara).