Adhyaya 27

Verse 1

। नारद उवाच । ततो निरुपमं दिव्यं सर्वरत्नमयं शुभम् । ईशाननिर्मितं साक्षात्सह देव्याविशद्गृहम्

Nārada dijo: Entonces, junto con la Diosa, entró en una mansión verdaderamente incomparable, divina y auspiciosa, hecha de toda clase de joyas, manifiestamente forjada por el propio Īśāna (Śiva).

Verse 2

तत्रासौ मंदरगिरौ सह देव्या भगाक्षहा । प्रासादे तत्र चोद्याने रेमे संहृष्टमानसः

Allí, en el monte Maṇḍara, el que destruyó el ojo de Bhaga (Śiva), junto con la Diosa, se recreó en el palacio y en el jardín de aquel lugar, con el corazón colmado de júbilo.

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे देवास्तारकेणातिपीडिताः । प्रोत्साहितेन चात्यर्थं मया कलिचिकीर्षुणा

Entretanto, los dioses, gravemente atormentados por Tāraka, fueron enérgicamente instigados por mí, que pretendía poner en marcha los sucesos hacia el conflicto.

Verse 4

आसाद्य ते भवं देवं तुष्टुबुर्बहुधा स्तवैः । एतस्मिन्नंतरे देवी प्रोद्वर्तयत गात्रकम्

Al llegar ante Bhava, el Señor, lo alabaron con muchos himnos. En ese mismo intervalo, la Diosa comenzó a frotar y ungir su cuerpo (con ungüento).

Verse 5

उद्वर्तनमलेनाथ नरं चक्रे गजाननम् । देवानां संस्तवैः पुण्यैः कृपयाभिपरिप्लुता

Con la pasta de su ungimiento, la Diosa formó a un hombre: Gajānana. Inundada de compasión y conmovida por las meritorias alabanzas de los dioses, así lo hizo.

Verse 6

पुत्रेत्युवाच तं देवी ततः संहृष्टमानसा । एतस्मिन्नंतरे शर्वस्तत्रागत्य वचोऽब्रवीत्

Entonces la Diosa, con el corazón jubiloso, le dijo: «Hijo». En ese mismo instante, Śarva (Śiva) llegó allí y pronunció estas palabras.

Verse 7

पुत्रस्तवायं गिरिजे श्रृणु यादृग्भविष्यति । विक्रमेण च वीर्येण कृपया सदृशो मया

«Oh Girijā, éste es tu hijo; escucha cómo será: en valor, en poder y en compasión, será semejante a mí.»

Verse 8

यथाहं तादृशश्चासौ पुत्रस्ते भविता गुणैः । ये च पापा दुराचारा वेदान्धर्मं द्विषंति च

«Como soy yo, así también será tu hijo en sus cualidades. Y aquellos que son pecadores y de conducta perversa, que odian los Vedas y el dharma…»

Verse 9

तेषामामरणांतानि विघ्नान्येष करिष्यति । ये च मां नैव मन्यंते विष्णुं वापि जगद्गुरुम्

«Para ellos él creará obstáculos que perdurarán hasta la muerte, especialmente para quienes no me honran a mí ni a Viṣṇu, el Gurú del mundo.»

Verse 10

विघ्निता विघ्नराजेन ते यास्यंति महत्तमः । तेषां गृहेषु कलहः सदा नैवोपसाम्यति

Oh excelentísimo, quienes son obstaculizados por Vighnarāja (Señor de los Obstáculos) marcharán a la ruina; y en sus hogares la discordia jamás se apacigua de verdad, sino que permanece constante.

Verse 11

पुत्रस्य तव विघ्नेन समूलं तस्य नश्यति । येषां न पूज्याः पूज्यंते क्रोधासत्यपराश्च ये

Por el obstáculo puesto por tu hijo, Vighneśa, quedan destruidos desde la raíz: quienes veneran como digno a lo indigno, y quienes se entregan a la ira y a la falsedad.

Verse 12

रौद्रसाहसिका ये च तेषां विघ्नं करिष्यति । श्रुतिधर्माञ्ज्ञातिधर्मान्पालयंति गुरूंश्च ये

A quienes son feroces y temerariamente violentos, él les impondrá obstáculos. Mas quienes guardan los dharmas enseñados por la śruti, cumplen los deberes hacia los parientes y honran a sus gurús—

Verse 13

कृपालवो गतक्रोधास्तेषां विघ्नं हरिष्यति । सर्वे धर्माश्च कर्माणि तथा नानाविधानि च

A los compasivos, que han abandonado la ira, él les quitará los obstáculos. Y todos sus dharmas y ritos—en verdad, sus acciones de muchas clases—

Verse 14

सविघ्नानि भिवष्यंति पूजयास्य विना शुभे । एवं श्रुत्वा उमा प्राह एवमस्त्विति शंकरम्

«Sin rendirle culto, oh bienaventurada, todo quedará cercado de obstáculos». Al oírlo, Umā dijo a Śaṅkara: «Así sea».

Verse 15

ततो बृहत्तनुः सोऽभूत्तेजसा द्योतयन्दिशः । ततो गणैः समं शर्वः सुराणां प्रददौ च तम् । यावत्तार कहंता वो भवेत्तावदयं प्रभुः

Entonces se volvió de cuerpo inmenso, iluminando las direcciones con su tejas. Luego Śarva, junto con sus gaṇas, lo confió a los dioses, diciendo: «Mientras no haya surgido vuestro matador de Tāraka, por todo ese tiempo este Señor será vuestro protector».

Verse 16

ततो विघ्नपतिर्देवैः संस्तुतः प्रमतार्तिहा । चकार तेषां कृत्यानि विघ्नानि दितिजन्मनाम्

Entonces Vighnapati, alabado por los dioses, el que disipa la aflicción de los Pramatha—séquito de Śiva—cumplió sus encargos, creando obstáculos para los nacidos del linaje de Diti (los asuras).

Verse 17

पार्वती च पुनर्देवी पुत्रत्वे परिकल्प्य च । अशोकस्यांकुरं वार्भिरवर्द्धयत स्वादृतैः

Y Pārvatī, la Diosa, resolviendo una vez más tomarlo por hijo, nutrió el brote del árbol aśoka con agua cuidadosamente atendida.

Verse 18

सप्तर्षीनथ चाहूय संस्कारमंगलं तरोः । कारयामास तन्वंगी ततस्तां मुनयोऽब्रुवन्

Entonces la diosa de miembros esbeltos convocó a los Siete Ṛṣis e hizo que se realizaran para el árbol los ritos consagratorios y auspiciosos; después, los sabios le hablaron.

Verse 19

त्वयैव दर्शिते मार्गे मर्यादां कर्तुमर्हसि । किं फलं भविता देवि कल्पितैस्तरुपुत्रकैः

Los sabios dijeron: «Puesto que tú misma has mostrado el camino, oh Diosa, debes establecer la norma y el justo límite. ¿Qué fruto habrá, oh Devī, de estos ‘hijos nacidos de un árbol’ concebidos sólo por imaginación?»

Verse 20

देव्युवाच । यो वै निरुदके ग्रामे कूपं कारयते बुधः । यावत्तोयं भवेत्कूपे तावत्स्वर्गे स मोदते

La Diosa dijo: «El sabio que manda construir un pozo en una aldea sin agua, mientras el agua permanezca en ese pozo, por todo ese tiempo se regocija en el cielo.»

Verse 21

दशकूपसमावापी दशवापी समं सरः । दशसरःसमा कन्या दशकन्यासमः क्रतुः

Un pozo escalonado equivale a diez pozos; un lago equivale a diez pozos escalonados; la entrega de una doncella en matrimonio como dádiva sagrada equivale a diez lagos; y un sacrificio (yajña) equivale a diez de tales dones de doncella.

Verse 22

दशक्रतुसमः पुत्रो दशपुत्रसमो द्रुमः

Un hijo equivale a diez sacrificios; y un árbol equivale a diez hijos.

Verse 23

एषैव मम मर्यादा नियता लोकभाविनी । जीर्णोद्धारे कृते वापि फलं तद्द्विगुणं मतम्

«Ésta es, en verdad, mi norma establecida, ordenada para el bien del mundo. Y si alguien restaura lo que está viejo y arruinado, el fruto de ese acto se considera doble.»

Verse 24

इति गणेशोत्पत्तिः । ततः कदाचिद्भगवानुमया सह मंदरे । मंदिरे हर्षजनने कलधौतमये शुभे

Así concluye el relato de la manifestación de Gaṇeśa. Luego, en cierta ocasión, el Señor Bienaventurado—junto con Umā—se hallaba en Mandara, en una mansión deleitosa, auspiciosa y hecha de oro refinado.

Verse 25

प्रकीर्णकुसुमामोदमहालिकुलकूजिते । किंनरोद्गीतसंगीत प्रतिशब्दितमध्यके

Estaba colmado del perfume de flores esparcidas y del zumbido de grandes enjambres de abejas; y en su interior, la música cantada por los Kiṃnaras resonaba con ecos.

Verse 26

क्रीडामयूरैर्हसैश्च श्रुतैश्चैवाभिनादिते । मौक्तिकैर्विविध रत्नैर्विनिर्मितगवाक्षके

Resonaba con los clamores de pavos reales juguetones, cisnes y otras aves; y sus ventanas estaban labradas con perlas y con joyas de muchas clases.

Verse 27

तत्र पुण्यकथाभिश्च क्रीडतो रुभयोस्तयोः । प्रादुरभून्महाञ्छब्दः पूरितांबरगोचरः

Allí, mientras ambos jugaban y relataban historias sagradas, de pronto surgió un gran estruendo—llenando el cielo y extendiéndose por toda la bóveda celeste.

Verse 28

तं श्रुत्वा कौतुकाद्देवी किमेतदिति शंकरम् । पर्यपृच्छच्छुभतनूर्हरं विस्मयपूर्वकम्

Al oírlo, la Diosa, movida por la curiosidad, preguntó a Śaṅkara: «¿Qué es esto?». La Devī de miembros auspiciosos interrogó a Hara con asombro.

Verse 29

तामाह देवीं गिरिशो दृष्टपूर्वास्तु ते त्वया । एते गणा मे क्रीडंति शैलेऽस्मिंस्त्वत्प्रियाः शुभे

Giriśa dijo a la Diosa: «A éstos ya los has visto antes. Son mis Gaṇas, que juegan en esta montaña, oh auspiciosa, pues te son queridos».

Verse 30

तपसा ब्रह्मचर्येण क्लेशेन क्षेत्रसाधनैः । यैरहं तोषितः पृथ्व्यां त एते मनुजोत्तमाः

Por la austeridad, por la disciplina del brahmacarya, por las penalidades y por las prácticas en los lugares sagrados—aquellos que me han complacido en la tierra: ellos son, en verdad, los mejores entre los hombres.

Verse 31

मत्समीपमनुप्राप्ता मम लोकं वरानने । चराचरस्य जगतः सृष्टिसंहारणक्षमाः

Oh de hermoso rostro, al llegar a mi presencia y alcanzar mi mundo, ellos son capaces de obrar la creación y la disolución del universo entero, de lo móvil y de lo inmóvil.

Verse 32

विनैतान्नैव मे प्रीतिर्नैभिर्विरहितो रमे । एते अहमहं चैते तानेतान्पस्य पार्वति

Sin ellos no hay deleite para mí; separado de ellos no me regocijo. Ellos son como yo, y yo soy como ellos: míralos, oh Pārvatī.

Verse 33

इत्युक्ता विस्मिता देवी ददृशे तान्गवाक्षके । स्थिता पद्मपलाशाक्षी महादेवेन भाषिता

Así interpelada, la Diosa, asombrada, los vio en la abertura de la ventana. La de ojos como pétalos de loto permaneció allí, tras haber sido hablada por Mahādeva.

Verse 34

केचित्कृशा ह्रस्वदीर्घाः केचित्स्थूलमहोदराः । व्याघ्रेभमेषाजमुखा नानाप्राणिमहामुखाः

Unos eran enjutos, otros bajos o altos; otros corpulentos, de enormes vientres. Algunos tenían rostros de tigre, elefante, carnero o cabra: seres de grandes caras, de muchas especies.

Verse 35

व्याघ्रचर्मपरीधाना नग्ना ज्वालामुखाः परे । गोकर्णा गजकर्णाश्च बहुपादमुखेक्षणाः

Unos vestían piel de tigre; otros estaban desnudos, con bocas llameantes. Unos tenían orejas de vaca, otros orejas de elefante; algunos poseían muchos pies, rostros y ojos.

Verse 36

विचित्रवाहनाश्चैव नानायुधधरास्तथा । गीतवादित्रतत्त्वज्ञाः सत्त्वगीतरसप्रियाः

Tenían monturas prodigiosas y portaban armas de muchas clases. Conocían los principios del canto y de los instrumentos, y se deleitaban en el sabor de la música pura y armoniosa.

Verse 37

तान्दृष्ट्वा पार्वती प्राह कतिसंख्याभिधास्त्वमी

Al verlos, Pārvatī dijo: «¿Cuál es su número y cómo se les llama?»

Verse 38

श्रीशंकर उवाच । असंख्ये यास्त्वमी देवी असंख्येयाभिधास्तथा । जगदापूरितं सर्वमेतैर्भीमैर्महाबलैः

Śrī Śaṅkara dijo: «Son innumerables, oh Diosa, e innumerables también sus nombres. El mundo entero está colmado por estos terribles seres de gran poder.»

Verse 39

सिद्धक्षेत्रेषु रथ्यासु जीर्णोद्यानेषु वेश्मसु । दानवानां शरीरेषु बालेषून्मत्तकेषु च

En los recintos sagrados de los siddhas, en las calles, en jardines y casas en ruinas; en los cuerpos de los dānavas, y también en los niños y en los enloquecidos—(allí moran).

Verse 40

एते विशति मुदिता नानाहारविहारिणः । ऊष्मपाः फेनपाश्चैव धूम्रपा मधुपायिनः । मदाहाराः सर्वभक्ष्यास्तथान्ये चाप्यभोजनाः

Estos veinte gaṇas, gozosos y exultantes, vagan con diversos alimentos y placeres. Unos beben el calor (vapor), otros beben espuma, otros beben humo, otros beben miel; unos se alimentan de embriaguez; unos lo devoran todo—y otros, en cambio, viven incluso sin comer nada.

Verse 41

गीतनृत्योपहाराश्च नानावाद्यरवप्रियाः । अनंतत्वादमीषां च वक्तुं शक्या न वै गुणाः

Se deleitan en el canto, la danza y las ofrendas, y aman el sonido de muchos instrumentos. Y como su naturaleza es infinita, sus cualidades en verdad no pueden describirse por completo con palabras.

Verse 42

श्रीदेव्युवाच । मनःशिलेन कल्केन य एष च्छुरिताननः । तेजसा भास्कराकारो रूपेण सदृशस्तव

Dijo Śrī Devī: «Este, cuyo rostro está untado con pasta de manaḥśilā (arsénico rojo), resplandece con un fulgor semejante al del sol; y en su forma se parece a ti».

Verse 43

आकर्ण्याकर्ण्य ते देव गणैर्गीतान्महागुणान् । मुहुर्नृत्यति हास्यं च विदधाति मुहुर्मुहुः

Oh Deva, al oír una y otra vez las grandes excelencias cantadas por los gaṇas, él danza repetidamente; y una y otra vez estalla en risa.

Verse 44

सदाशिवशिवेत्येवं विह्वलो वक्ति यो मुहुः । धन्योऽमीदृशी यस्य भक्तिस्त्वयि महेश्वरे

Aquel que, sobrecogido, repite una y otra vez: «¡Sadāśiva! ¡Śiva!»—bendito es, en verdad, quien posee tal devoción hacia ti, oh Maheśvara.

Verse 45

एनं विज्ञातुमिच्छामि किंनामासौ गणस्तव । श्रीशंकर उवाच । स एष वीरक देवी सदा मेद्रिसुते प्रियः

«Deseo conocerlo: ¿cómo se llama este gaṇa tuyo?» Śrī Śaṅkara dijo: «Diosa, este es Vīraka, siempre querido para mí, oh hija de la Montaña».

Verse 46

नानाश्चर्यगुणाधारः प्रतीहारो मतोंऽबिके । देव्युवाच । ईदृशस्य सुतस्यापि ममोऽकंठा पुरांतक

«Oh Ambikā, se le tiene por guardián de la puerta, sostén de muchas cualidades maravillosas». Dijo Devī: «Oh Destructor de Tripura, aun teniendo un hijo así, mi anhelo no conoce freno».

Verse 47

कदाहमीदृशं पुत्रं लप्स्याम्यानंददायकम् । शर्व उवाच । एष एव सुतस्तेस्तु यावदीदृक्परो भवेत्

«¿Cuándo obtendré un hijo así, dador de dicha?» Dijo Śarva: «Que éste mismo sea tu hijo, mientras permanezca devoto de tal modo».

Verse 48

इत्युक्ता विजयां प्राह शीघ्रमानय वीरकम् । विजया च ततो गत्वा वीरकं वाक्यमब्रवीत्

Dicho esto, (Śiva) dijo a Vijayā: «Trae pronto a Vīraka». Entonces Vijayā fue y dirigió palabras a Vīraka.

Verse 49

एहि वीरक ते देवी गिरिजा तोषिता शुभा । त्वममाह्वयति सा देवी भवस्यानुमते स्वयम्

«Ven, Vīraka. La auspiciosa Diosa Girijā está complacida. Esa Diosa misma te llama, con el permiso de Bhava (Śiva).»

Verse 50

इत्युक्तः संभ्रमयुतो मुखं संमार्ज्य पाणिना । देव्याः समीपमागच्छज्जययाऽनुगतः शनैः

Así interpelado, él—lleno de temblorosa premura—se enjugó el rostro con la mano y, lentamente, se acercó a la Diosa, seguido por Jaya.

Verse 51

तं दृष्ट्वा गिरिजा प्राह गिरामधुरवर्णया । एह्येहि पुत्र दत्तस्त्वं भवेन मम पुत्रकः

Al verlo, Girijā habló con voz de dulce melodía: «Ven, ven, hijo mío. Bhava (Śiva) te ha entregado a mí; tú eres mi amado hijo».

Verse 52

इत्युक्तो दंडवद्देवीं प्रणम्यावस्थितः पुरः । माता ततस्तमालिंग्य कृत्वोत्संगे च वीरकम्

Así interpelado, se postró ante la Diosa como un báculo (prosternación total) y quedó de pie frente a ella. Entonces la Madre lo abrazó y puso a Vīraka sobre su regazo.

Verse 53

चुचुंब च कपोले तं गात्राणि च प्रमार्जयत् । भूषयामास दिव्यैस्तं स्वयं नानाविभूषणैः

Lo besó en la mejilla y le limpió suavemente los miembros. Luego, ella misma lo engalanó con diversos ornamentos divinos.

Verse 54

एवं संकल्प्य तं पुत्रं लालयित्वा उमाचिरम् । उवाच पुत्र क्रीडेति गच्छ सार्धं गणैरिति

Habiéndolo aceptado así como hijo y acariciándolo largo tiempo, Umā dijo: «Hijo mío, ve a jugar; ve junto con los Gaṇas».

Verse 55

ततश्चिक्रीड मध्ये स गणानां पार्वतीसुतः । मुहुर्मुहुः स्वमनसि स्तुवन्भक्तिं स शांकरीम्

Entonces el hijo de Pārvatī jugó en medio de los Gaṇas; y una y otra vez, en su propio corazón, alabó la Śaṅkarī-bhakti: la devoción a la Divina Madre.

Verse 56

प्रणम्य सर्वभूतानि प्रार्थयाम्यस्मि दुष्करम् । भक्त्या भजध्वमीशानं यस्या भक्तेरिदं फलम्

Habiendo rendido homenaje a todos los seres, pido algo difícil: adorad a Īśāna con devoción, pues este mismo resultado es el fruto de tal bhakti.

Verse 57

क्रीडितुं वीरके याते ततो देवी च पार्वती । नानाकथाभिस्चिक्रीड पुनरेव जटाभृता

Cuando Vīraka se fue a jugar, la Diosa Pārvatī volvió a divertirse con el Señor de las trenzas enmarañadas (Śiva), deleitándose en relatos de muchas clases.

Verse 58

ततो गिरिसुताकण्ठे क्षिप्तबाहुर्महेश्वरः । तपसस्तु विशेषार्थं नर्म देवीं किलाब्रवीत्

Entonces Maheśvara, echando su brazo al cuello de la Diosa nacida de la montaña, habló a Devī en tono juguetón, pero con el propósito de señalar el sentido especial de la ascesis (tapas).

Verse 59

स हि गौरतनुः शर्वो विशेषाच्छशिशोभितः । रंजिता च विभावर्या देवी नीलोत्पलच्छविः

Pues Śarva era de cuerpo claro, y en especial embellecido por el fulgor de la luna; y la Diosa, de tono oscuro como el loto azul, era realzada por el esplendor de la noche.

Verse 60

शर्व उवाच । शरीरे मम तन्वंगी सिते भास्यसितद्युतिः । भुजंगीवासिता शुभ्रे संश्लिष्टा चन्दने तरौ

Dijo Śarva: «¡Oh, de miembros esbeltos! Sobre mi cuerpo, oh hermosa y clara, tu fulgor parece como si una blancura brillante se mezclara con un tono oscuro—como una serpiente resplandeciente ceñida a un pálido árbol de sándalo».

Verse 61

चंद्रज्योत्स्नाभिसंपृक्ता तामसी रजनी यथा । रजनी वा सिते पक्षे दृष्टिदोषं ददासि मे

Eres como una noche oscura mezclada con el resplandor de la luna; o como una noche en la quincena luminosa. Oh hermosa, arrojas una mancha sobre mi mirada.

Verse 62

इत्युक्ता गिरिजा तेन कण्ठं शर्वाद्विमुच्य सा । उवाच कोपरक्ताक्षी भृकुटीविकृतानना

Así interpelada por él, Girijā soltó el cuello de Śarva y habló: con los ojos enrojecidos por la ira y el rostro alterado por el ceño fruncido.

Verse 63

स्वकृतेन जनः सर्वो जनेन परिभूयते । अवश्यमर्थी प्राप्नोति खण्डनां शशिखंडभृत्

Por las propias obras, todo hombre es humillado por los demás. Oh portador de la luna en la frente, quien busca el favor ajeno inevitablemente halla menosprecio.

Verse 64

तपोभिर्दीप्तचरितैर्यत्त्वां प्रार्थितवत्यहम् । तस्य मे नियमस्यैवमवमानः पदेपदे

Con austeridades y votos resplandecientes te supliqué; y, sin embargo, esa misma disciplina mía es deshonrada a cada paso.

Verse 65

नैवाहं कुटिला शर्व विषमा न च धूर्जटे । स्वदोषैस्त्वं गतः क्षांतिं तथा दोषाकरश्रियः

No soy torcida, oh Śarva; ni soy injusta, oh de cabellera enmarañada. Tú, adornado como una mina de faltas, has llegado a la paciencia sólo por tus propios defectos.

Verse 66

नाहं मुष्णामि नयने नेत्रहंता भवान्भव । भगस्तत्ते विजानाति तथैवेदं जगत्त्रयमा

No robo tus ojos; tú mismo, oh Bhava, eres el destructor de ojos. Bhaga sabe eso de ti, y así también lo sabe este triple mundo entero.

Verse 67

मूर्ध्नि शूलं जनयसे स्वैर्दोषैर्मामदिक्षिपन् । यत्त्वं मामाह कृष्णेति महाकालोऽसि विश्रुतः

Creas una espina de dolor en mi cabeza por tus propias faltas, mientras me culpas a mí. Ya que me llamas 'oscura', ¡tú eres ciertamente afamado como Mahākāla!

Verse 68

यास्याम्यहं परित्यक्तुमात्मानं तपसा गिरिम् । जीवंत्या नास्ति मे कृत्यं धूर्तेन परिभूतया

Iré a la montaña y abandonaré mi cuerpo mediante la austeridad. Seguir viviendo no tiene propósito para mí, habiendo sido insultada por un embaucador.

Verse 69

निशम्य तस्या वचनं कोपतीक्ष्णाक्षरं भवः । उवाचाथ च संभ्रांतो दुर्ज्ञेयचरितो हरः

Al escuchar sus palabras, afiladas por la ira, Bhava (Śiva) habló entonces, agitado; pues los caminos de Hara son difíciles de comprender.

Verse 70

न तत्त्वज्ञासि गिरिजे नाहं निंदापरस्तव । चाटूक्तिबुद्ध्या कृतवांस्त वाहं नर्मकीर्तनम्

Oh Girijā, no captas la verdad, y no soy alguien que se deleite en censurarte. Fue solo con una mente puesta en el halago juguetón que pronuncié esas palabras burlonas.

Verse 71

विकल्पः स्वच्छचित्तेति गिरिजैषा मम प्रिया । प्रायेण भूतिलिप्तानामन्यथा चिंतिता हृदि

Oh Girijā, ésta es mi opinión más querida: «la duda y la vacilación surgen aun en una mente que parece pura». En quienes están manchados por la ceniza de lo mundano, el corazón suele imaginar las cosas de otro modo.

Verse 72

अस्मादृशानां कृष्णांगि प्रवर्तंतेऽन्यथा गिरः । यद्येवं कुपिता भीरु न ते वक्ष्याम्यहं पुनः

Oh Kṛṣṇāṅgī, entre gente como nosotros, a veces las palabras salen con otro sentido. Si por ello te enfureces, oh tímida, entonces no volveré a hablarte.

Verse 73

नर्मवादी भविष्यामि जहि कोपं सुचिस्मिते । शिरसा प्रणतस्तेऽहं रचितस्ते मयाञ्जलिः

Hablaré sólo con suavidad y en tono de broma—deja tu enojo, oh de sonrisa pura. Inclino mi cabeza ante ti; he juntado mis palmas (añjali) en reverencia.

Verse 74

दीनेनाप्यपमानेन निंदिता नमि विक्रियाम् । वरमस्मि विनम्रोऽपि न त्वं देवि गुणान्विता

Aunque sea rebajado—hasta por un insulto vil—no cambio mi postura. Mejor que yo permanezca humilde; pero tú, oh Diosa, no estás obrando conforme a la virtud.

Verse 75

इत्यनेकैश्चाटुवाक्यैः सूक्तैर्देवेन बोधिता । कोपं तीव्रं न तत्याज सती मर्मणि घट्टिता

Así, aunque el Dios la amonestó con muchas palabras halagüeñas y bien dichas, Satī no abandonó su ira feroz: se había tocado su punto más sensible.

Verse 76

अवष्टब्धावथ क्षिप्त्वा पादौ शंकरपाणिना । विपर्यस्तालका वेगाद्गन्तुमैच्छत शैलजा

Entonces, afirmándose, apartó de sus pies la mano de Śaṅkara; con los cabellos revueltos por la prisa, la Nacida de la Montaña quiso partir al instante.

Verse 77

तस्यां व्रजन्त्यां कोपेन पुनराह पुरांतकः । सत्यं सर्वैरवयवैः सुतेति सदृशी पितुः

Cuando ella se marchaba airada, el Destructor de las Ciudades habló de nuevo, también con ira: «En verdad, oh hija, en todos tus miembros te pareces sobremanera a tu padre».

Verse 78

हिमाचलस्य श्रृंगैस्तैर्मेघमालाकुलैर्मनः । तथा दुरवागाह्योऽसौ हृदयेभ्यस्तवाशयः

Como las cumbres de Himācala ceñidas por guirnaldas de nubes, así también tu intención es difícil de sondear, aun para los corazones que intentan penetrarla.

Verse 79

काठिन्यं कष्टमस्मिंस्ते वनेभ्यो बहुधा गतम् । कुटिलत्वं नदीभ्यस्ते दुःसेव्यत्वं हिमादपि

Tu áspera dureza parece haberse recogido muchas veces de los bosques; tu torcedura, de los ríos; y tu condición de difícil acceso, incluso de la nieve y el hielo.

Verse 80

संक्रांतं सर्वमेवैतत्तव देवी हिमाचलात् । इत्युक्ता सा पुनः प्राह गिरिशं सैलजा तदा

Cuando se dijo: «Todo esto ha pasado a ti, oh Diosa, desde la Devī nacida de Himācala», la Señora nacida de la Montaña habló de nuevo entonces a Girīśa.

Verse 81

कोपकंपितधूम्रास्या प्रस्फुरद्दशनच्छदा । मा शर्वात्मोपमानेन निंद त्वं गुणिनो जनान्

Con el rostro oscurecido y tembloroso de ira, los labios vibrando sobre los dientes, dijo: «No te midas a ti mismo como si fueras Śarva, el Sí mismo de todos, y no desprecies a los virtuosos»។

Verse 82

तवापि दुष्टसंपर्कात्संक्रांतं सर्वमेवहि । व्यालेभ्योऽनेकजिह्वत्वं भस्मनः स्नेहवन्ध्यता

«Aun en ti, todo se ha ‘contagiado’ por el contacto con lo impuro: de las serpientes, la condición de muchas lenguas; de la ceniza, la esterilidad del afecto.»

Verse 83

हृत्कालुष्यं शशांकात्ते दुर्बोधत्वं वृषादपि । अथवा बहुनोक्तेन अलं वाचा श्रमेण मे

«De la luna has tomado la mancha del corazón; del Toro (Vṛṣa), la torpeza del entendimiento. Mas basta ya: ¿para qué cansarme con tantas palabras?»

Verse 84

श्मशानवास आसीस्त्वं नग्नत्वान्न तव त्रपा । निर्घृणत्वं कपालित्वादेवं कः शक्नुयात्तवं

«Habitaste en los crematorios; por tu desnudez no conoces la vergüenza. De llevar calaveras nace la falta de compasión: ¿quién podría, entonces, contenerte?»