Rig Veda 6.69.1: Mandala 6, Sukta 69, Mantra 1

Sukta 6.69

Rishi: Bharadvāja (traditional for Mandala 6).

Devata: Indra-Viṣṇu (dual).

Chandas: Triṣṭubh.

Samhita Patha (Devanagari)

सं वां कर्मणा समिषा हिनोमीन्द्राविष्णू अपसस्पारे अस्य । जुषेथां यज्ञं द्रविणं च धत्तमरिष्टैर्नः पथिभिः पारयन्ता ॥

Sanskrit recitationRig Veda 6.69.1

Transliteration

saṃ vāṃ kármaṇā sám iṣā́ hinomīndrā́viṣṇū ápasaspāré asyá | juṣéthāṃ yajñáṃ dráviṇaṃ ca dhattam áriṣṭair naḥ pathíbhiḥ pāráyantā ||

Translation

Con las obras y con la fuerza del anhelo os impulso a la unión, oh Indra y Viṣṇu, en la orilla lejana de este esfuerzo. Complaceos en el sacrificio y poned en nosotros la plenitud de los bienes; hacednos cruzar por sendas que no pueden quebrarse.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग) / सम् (अव्यय)

• वाम्: you two (as object)
• वाम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)

• कर्मणा: by (ritual) action, by deed
• कर्मणा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)

• सम्: together
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग) / सम् (अव्यय)

• इषा: with refreshment/strength; with oblation-nourishment
• इषा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: इष्/इषा (प्रातिपदिक) अथवा इष् (धातु) → इषा

• हिनोमि: I impel, I set in motion
• हिनोमि: Kartā
• Type: Verb
• Root: हि (धातु) ‘प्रेरणे/गत्यर्थे’

• इन्द्राविष्णू: O Indra and Viṣṇu
• इन्द्राविष्णू: Sampradāna
• Type: Noun (dual deity name)
• Root: इन्द्र + विष्णु (प्रातिपदिक-द्वन्द्व)

• अपसः: of the work/rite
• अपसः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अपस् (प्रातिपदिक) ‘कार्य/कर्म’

• पारे: at the far end; beyond
• पारे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पार (प्रातिपदिक) ‘पार/अन्त’

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जुषेथाम्: may you two enjoy/favour
• जुषेथाम्: Kartā
• Type: Verb
• Root: जुष् (धातु) ‘सेवने/प्रीतौ’

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: Karma
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• द्रविणम्: wealth, bounty
• द्रविणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्रविण (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)

• धत्तम्: place/give (you two)
• धत्तम्: Kartā
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) ‘धारणे/स्थापने’

• अरिष्टैः: with uninjured/safe
• अरिष्टैः: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: अरिष्ट (प्रातिपदिक) ‘अहिंसित/अनिष्ट-रहित’

• नः: of us/our
• नः: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पथिभिः: by paths, along paths
• पथिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: पथि/पथिन् (प्रातिपदिक) ‘मार्ग’

• पारयन्ता: carry (us) across; lead safely over
• पारयन्ता: Kartā
• Type: Verb (causative) / participial finite (Vedic injunctive-like imperative)
• Root: पॄ/पारय् (धातु-प्रयोग: causative of √पॄ ‘to carry across’)