Rig Veda 5.8.2 — Mandala 5, Sukta 8, Mantra 2

Sukta 5.8

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional ascription for RV 5.8)

Devata: Agni

Chandas: Jagati (likely; verify by syllable count in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वामग्ने अतिथिं पूर्व्यं विशः शोचिष्केशं गृहपतिं नि षेदिरे । बृहत्केतुं पुरुरूपं धनस्पृतं सुशर्माणं स्ववसं जरद्विषम् ॥

Transliteration

tvā́m agne átithiṃ pū́rvyaṃ víśaḥ śocíṣ-keśaṃ gṛhá-patiṃ ní ṣedire | bṛhát-ketuṃ puru-rū́paṃ dhana-spṛ́taṃ su-śármāṇaṃ su-vávasaṃ jarad-víṣam ||

Translation

A ti, oh Agni, los pueblos te han sentado como al Huésped antiguo —de cabellera de llama—, Señor de la casa. Con gran estandarte de luz, de muchas formas, que toca las riquezas, que otorga buen amparo, generoso en el dar, que consume lo viejo y lo nocivo.

Word by Word

• त्वाम्: you (as object)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अतिथिम्: guest
• अतिथिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अतिथि (प्रातिपदिक)

• पूर्व्यम्: ancient; of old
• पूर्व्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (प्रातिपदिक; पूर्व + य)

• विशः: the clans/settlements (the people)
• विशः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• शोचिष्केशम्: flame-haired; with blazing hair
• शोचिष्केशम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: शोचिष्केश (समास-प्रातिपदिक; शोचिस् + केश)

• गृहपतिम्: lord of the house; householder
• गृहपतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गृहपति (समास-प्रातिपदिक; गृह + पति)

• नि: down; in; (prefix)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/निपात)

• षेदिरे: they have sat down; they seated (him)
• षेदिरे: —
• Type: Verb
• Root: षद् (धातु; वैदिके ‘षद्’ = ‘सद्’ उपवेशनार्थः)

• बृहत्केतुम्: having lofty/brilliant banner; of great radiance
• बृहत्केतुम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: बृहत्केतु (समास-प्रातिपदिक; बृहत् + केतु)

• पुरुरूपम्: many-formed
• पुरुरूपम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: पुरुरूप (समास-प्रातिपदिक; पुरु + रूप)

• धनस्पृतम्: winning/attaining wealth; wealth-bestowing
• धनस्पृतम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: धनस्पृत् (समास-प्रातिपदिक; धन + स्पृत् < √स्पृश्/स्पृ ‘to touch, win’ वैदिके ‘स्पृत्’ = ‘प्राप्त/स्पर्शक’)

• सुशर्माणम्: of good shelter/protection
• सुशर्माणम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सुशर्मन् (समास-प्रातिपदिक; सु + शर्मन्)

• स्ववसम्: self-powerful; possessing good wealth/strength
• स्ववसम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: स्ववस् (समास-प्रातिपदिक; स्व + वस् ‘good, wealth/power’)

• जरद्विषम्: hating old age; warding off senility
• जरद्विषम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: जरद्विष् (समास-प्रातिपदिक; जरत्/जरद् ‘old age’ + द्विष् ‘hating’)