Rig Veda 4.56.2 — Mandala 4, Sukta 56, Mantra 2
Sukta 4.56
Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional)
Devata: Dyāvāpṛthivī
Chandas: Trishtubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
देवी देवेभिर्यजते यजत्रैरमिनती तस्थतुरुक्षमाणे । ऋतावरी अद्रुहा देवपुत्रे यज्ञस्य नेत्री शुचयद्भिरर्कैः ॥
Transliteration
devī́ devébhiḥ yajaté yajatraír áminatī tasthatur ukṣámāṇe | ṛtā́varī ádruhā deváputre yajñásya netrī́ śucáyadbhir arkáiḥ ||
Translation
Las dos Diosas se mantienen firmes junto a los dioses dignos de adoración, sin mengua, derramando su incremento. Guardianas de la Ṛta, sin engaño, hijas de lo Divino, conducen el sacrificio con arkas (himnos) purificadores.
Word by Word
देवीthe goddess
देवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव (दिव् ‘दीप्तौ’)
देवेभिःwith the gods
देवेभिः:
सह/साधन (कर्तृ-सहचर्य) / करण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) < दिव् ‘दीप्तौ’
यजतेworships / performs sacrifice
यजते:
क्रिया
TypeVerb
Rootयज् (यजँ) ‘देवपूजासंगतिकरणदान’
यजत्रैःwith the worshipful (ones)
यजत्रैः:
करण (यजते इत्यस्य साधन/सहचर्य) / विशेषण
TypeAdjective
Rootयजत्र (कृदन्त/विशेषण) < यज् + त्र (यजनीय)
अमिनतीnot harming; not diminishing
अमिनती:
कर्तृ (देवी-विशेषण) / क्रियाविशेषण
TypeParticiple
Rootमन्/मिन् (मिनँ) ‘हिंसायाम्/क्षये’ + अ- (निषेध) → अ-मिनत् ‘अहिंसन्ती/अनपकर्षन्ती’
तस्थतुःthe two stood / have stood
तस्थतुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था (ष्ठा) ‘तिष्ठति/अवस्थान’
उक्षमाणेwhile the two are sprinkling/causing to rain; while nourishing
उक्षमाणे:
अधिकरण (यत्र/यस्मिन् अवस्थायाम्) / विशेषण
TypeParticiple
Rootवक्ष्/उक्ष् (उक्षँ) ‘सिञ्चने/वर्षणे/पोषणे’
ऋतावरीthe two who are of ṛta (cosmic order); the two righteous ones
ऋतावरी:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootऋतावरी (प्रातिपदिक) < ऋत + वरी (ऋत-सम्बद्धा/ऋतस्य वह्निः)
अद्रुहाnon-deceitful; not treacherous
अद्रुहा:
कर्तृ (ऋतावरी-विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्रुह् ‘द्रोहे’ + अ- (निषेध) → अ-द्रुह्
देवपुत्रेthe two ‘sons of the gods’ (dual epithet)
देवपुत्रे:
कर्तृ (ऋतावरी/अद्रुहा इत्यस्य अपपद-विशेषण)
TypeNoun (dual epithet)
Rootदेवपुत्र (समास) = देवस्य पुत्रः
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < यज्
नेत्रीleader/guide
नेत्री:
कर्तृ (देवी-विशेषण)
TypeNoun
Rootनेत्री (कृदन्त-प्रातिपदिक) < नय् ‘नी’ (नयँ) ‘प्रापणे/नेतृत्वे’ + तृ (कर्तरि)
शुचयद्भिःwith shining/purifying
शुचयद्भिः:
करण (अर्कैः इत्यस्य विशेषण) / सहचर्य
TypeParticiple
Rootशुच् ‘शोचने/दीप्तौ/शौचे’ → शुचयत् (वर्तमान कृदन्त शतृ) ‘शोचयन्/दीपयन्’
अर्कैःwith hymns (or rays)
अर्कैः:
करण
TypeNoun
Rootअर्क (प्रातिपदिक) ‘स्तुति/ऋक्/किरण’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.