Rig Veda 3.55.4: Mandala 3, Sukta 55, Mantra 4

Sukta 3.55

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: A unitary sovereign principle (asura-tvam ekam) expressed in paired imagery (king/mother)

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm)

Samhita Patha (Devanagari)

समानो राजा विभृतः पुरुत्रा शये शयासु प्रयुतो वनानु । अन्या वत्सं भरति क्षेति माता महद्देवानामसुरत्वमेकम् ॥

Transliteration

samānáḥ rājā́ ví-bhṛtaḥ puru-trā́ śáye śayā́su prá-yuto vánānu | anyā́ vátsaṃ bhárati kṣéti mātā́ mahád devā́nām asura-tvám ékam ||

Translation

Uno y el mismo Rey es llevado de muchas maneras; yace en los lugares de reposo, avanzando por los bosques. Otra lleva al ternero; la Madre habita y nutre — la única, vasta potestad asúrica de los Dioses.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• समानः: the same, identical
• समानः: विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: समान- (प्रातिपदिक)

• राजा: king, ruler
• राजा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: राजन्- (प्रातिपदिक)

• विभृतः: borne, carried; supported
• विभृतः: विशेषणम् (राज्ञः)
• Type: Participle (past passive)
• Root: वि-√भृ (भृञ् धारणे)

• पुरुत्रा: in many places, widely
• पुरुत्रा: अधिकरण (देश/विस्तार)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरुत्रा (अव्यय)

• शये: lies, rests
• शये: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √शी (शीङ् शयने)

• शयासु: on/among beds, resting-places
• शयासु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: शया- (प्रातिपदिक; ‘lying-place, bed’)

• प्रयुतः: yoked, joined, set in motion
• प्रयुतः: विशेषणम् (राज्ञः)
• Type: Participle (past passive)
• Root: प्र-√यु (यु मिश्रणे/योजने) अथवा प्र-√युज् (युजँ योगे) — ‘युक्त/संयुक्त’ भावः

• वनानु: along the forests, through the woods
• वनानु: अधिकरण/दिशा (गत्यर्थे)
• Type: Indeclinable phrase (prep. + noun)
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय) + वन- (प्रातिपदिक)

• अन्या: another (female), the other one
• अन्या: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अन्य- (प्रातिपदिक)

• वत्सम्: calf
• वत्सम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वत्स- (प्रातिपदिक)

• भरति: bears, carries, supports
• भरति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भृ (भृञ् धारणे)

• क्षेति: dwells, stays
• क्षेति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √क्षि (क्षि निवासे/क्षये) — ‘to dwell’

• माता: mother
• माता: कर्तृ (क्षेति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: मातृ- (प्रातिपदिक)

• महत्: great
• महत्: विशेषणम् (असुरत्वस्य)
• Type: Adjective
• Root: महत्- (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• असुरत्वम्: asura-hood; lordly/sovereign power
• असुरत्वम्: कर्तृ/विधेय (समासवाक्ये)
• Type: Noun (abstract)
• Root: असुरत्व- (असुर + त्व)

• एकम्: one, single
• एकम्: विशेषणम् (असुरत्वस्य)
• Type: Adjective
• Root: एक- (प्रातिपदिक)