Rig Veda 2.11.20: Mandala 2, Sukta 11, Mantra 20

Sukta 2.11

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (likely; hymn-level)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य सुवानस्य मन्दिनस्त्रितस्य न्यर्बुदं वावृधानो अस्तः । अवर्तयत्सूर्यो न चक्रं भिनद्वलमिन्द्रो अङ्गिरस्वान् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.11.20

Transliteration

asyá suvānáśya mandínaḥ tritásya ní arbudáṃ vāvṛdhānáḥ astaḥ | ávartayat sū́ryo ná cakráṃ bhínad válam índro áṅgirasvān ||

Translation

De este vertedor de Soma, del Trita colmado de éxtasis, Indra, creciendo en poder, abatió a Arbuda. Puso en marcha la rueda como el Sol, y quebró a Vala — Indra, compañero de los Aṅgiras, liberando la luz oculta.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य

• सुवानस्य: of the pressing/producing (Soma)
• सुवानस्य: सम्बन्ध (qualifying genitive)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √सू (सवने/प्रसवे) → सुवान (कृदन्त, शतृ) आधार: सुवान-

• मन्दिनः: of the gladdening/joyous (one)
• मन्दिनः: सम्बन्ध (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मन्दिन्- (प्रातिपदिक; ‘मत्त/हर्षित/उत्साही’)

• त्रितस्य: of Trita
• त्रितस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun (Proper)
• Root: त्रित- (देवनाम/प्रातिपदिक)

• नि: down, into
• नि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (Preverb)
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• अर्बुदम्: the Arbuda (demon/obstacle; name)
• अर्बुदम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्बुद- (प्रातिपदिक)

• वावृधानः: growing strong, increasing
• वावृधानः: कर्ता (कर्तृविशेषण)
• Type: Participle
• Root: √वृध् (वर्धने) → वावृधान (कृदन्त, क्त/कानच्-प्रकार; परस्मै/आत्मनेपदी प्रयोगानुसार) आधार: वावृधान-

• अस्तः: home; into the house
• अस्तः: कर्म/अधिकारण (संदर्भानुसार: ‘to the home/into the house’)
• Type: Noun
• Root: अस्त- (प्रातिपदिक; ‘गृह/आवास’ अथवा ‘अस्त’ = ‘घर’)

• अवर्तयत्: he caused to turn; he set in motion
• अवर्तयत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वृत्/√वर्त् (वर्तने) caus. √वर्तय् → अवर्तयत्

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: कर्ता (उपमान-कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य- (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• चक्रम्: wheel
• चक्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: चक्र- (प्रातिपदिक)

• भिनत्: he split, he broke
• भिनत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भिद् (भेदने) → भिनत्

• वलम्: Vala (the enclosure/demon)
• वलम्: कर्म
• Type: Noun (Proper)
• Root: वल- (प्रातिपदिक; ‘वल’ नाम असुर/आवरण)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्ता
• Type: Noun (Deity)
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• अङ्गिरस्वान्: possessing the Aṅgirases; accompanied by the Aṅgirases
• अङ्गिरस्वान्: कर्ता (इन्द्रस्य विशेषण)
• Type: Adjective (Possessive)
• Root: अङ्गिरस्- (ऋषि-प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्/वतुप्) → अङ्गिरस्वत्/अङ्गिरस्वान्