Rig Veda 10.3.4: Mandala 10, Sukta 3, Mantra 4

Sukta 10.3

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य यामासो बृहतो न वग्नूनिन्धाना अग्नेः सख्युः शिवस्य । ईड्यस्य वृष्णो बृहतः स्वासो भामासो यामन्नक्तवश्चिकित्रे ॥

Transliteration

asyá yā́māso bṛható ná vagnū́n indhā́nā agnéḥ sákhyuḥ śivásya | ī́ḍyasya vṛ́ṣṇo bṛhatáḥ svā́so bhā́māso yā́mann aktávaś cikitre ||

Translation

Estos recorridos del Vasto son como llamas veloces: encienden a Agni, el amigo benigno y propicio. Del adorable, del fuerte, del Vasto, sus propias potencias radiantes avanzan por su camino: ungidas, despiertas para discernir.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (of him/it)
• अस्य: सम्बन्ध (genitival relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अस्य

• यामासः: courses/paths; goings
• यामासः: कर्तृ (subject)
• Type: Noun
• Root: याम (प्रातिपदिक)

• बृहतः: of the great
• बृहतः: सम्बन्ध (genitival qualifier)
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• न: like/as
• न: —
• Type: Particle
• Root: न

• वग्नून्: (as) the wagons/vehicles (vagnú-)
• वग्नून्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: वग्नु (प्रातिपदिक)

• इन्धानाः: kindling; being kindled
• इन्धानाः: कर्तृ (agreeing with subject)
• Type: Participle
• Root: इन्ध् (धातु) → इन्धान (शानच्-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)

• अग्नेः: of Agni
• अग्नेः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सख्युः: of the friend; of the companion
• सख्युः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक; irregular gen. sg.)

• शिवस्य: of the auspicious/benign
• शिवस्य: सम्बन्ध (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)

• ईड्यस्य: of the praiseworthy
• ईड्यस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: ईड्य (प्रातिपदिक; from √ईड्/ईळ् ‘to praise’)

• वृष्णः: of the bull; of the mighty one
• वृष्णः: सम्बन्ध
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• बृहतः: of the great
• बृहतः: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• स्वासः: sisters; (female) companions/kinswomen
• स्वासः: कर्तृ (subject)
• Type: Noun
• Root: स्वसृ/स्वसा (प्रातिपदिक; ‘sister’, RV often ‘kinswomen’)

• भामासः: splendours; lights
• भामासः: कर्तृ (appositional subject)
• Type: Noun
• Root: भाम (प्रातिपदिक)

• यामन्: in the course; on the way
• यामन्: अधिकरण (locative)
• Type: Noun
• Root: यामन् (प्रातिपदिक)

• अक्तवः: anointed; gleaming
• अक्तवः: कर्तृ (agreeing with subject)
• Type: Adjective
• Root: अक्त (प्रातिपदिक; from √अञ्ज्/अक्त ‘smeared, anointed’; RV: ‘bright/gleaming, anointed’)

• च: and
• च: —
• Type: Conjunction
• Root: च

• चिकित्रे: has perceived/has become aware; shines forth knowingly
• चिकित्रे: क्रिया (finite verb)
• Type: Verb
• Root: √चित् (धातु) → चिकीत्रे (परिप्रसन्न/परफेक्ट रूप, आत्मनेपद)