Sarga 7

Verse 1

ज्ञातिदासी यतो जाता कैकेय्यास्तु सहोषिता।प्रासादं चन्द्रसङ्काशमारुरोह यदृच्छया।।।।

Mantharā, la sierva de la parentela de Kaikeyī, que había vivido con ella desde su nacimiento, por azar subió a un palacio resplandeciente como la luna.

Verse 2

सिक्तराजपथां कृत्स्नां प्रकीर्णकुसुमोत्कराम्।अयोध्यां मन्थरा तस्मात्प्रासादादन्ववैक्षत।।।।

Desde aquel palacio, Mantharā miró hacia afuera y contempló toda Ayodhyā: sus caminos reales recién rociados con agua y colmados de flores, dispuestos con esplendor festivo.

Verse 3

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।।।

Mantharā contempló Ayodhyā, engalanada con costosos estandartes y banderas; colmada de calles sinuosas y atestada de gentes recién bañadas. Resonaba con cánticos védicos de eminentes brāhmaṇas que llevaban guirnaldas y dulces, y con el clamor de toda clase de instrumentos. Multitudes jubilosas llenaban las vías; excelentes elefantes y caballos se mostraban briosos; vacas y toros hacían oír sus mugidos y bramidos. Los ciudadanos, exultantes, alzaban en lo alto guirnaldas de pendones por la ciudad; al ver todo aquello, Mantharā quedó sobrecogida de profundo asombro.

Verse 4

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

Mantharā contempló Ayodhyā, engalanada con costosos estandartes y banderas; colmada de calles sinuosas y atestada de gentes recién bañadas. Resonaba con cánticos védicos de eminentes brāhmaṇas que llevaban guirnaldas y dulces, y con el clamor de toda clase de instrumentos. Multitudes jubilosas llenaban las vías; excelentes elefantes y caballos se mostraban briosos; vacas y toros hacían oír sus mugidos y bramidos. Los ciudadanos, exultantes, alzaban en lo alto guirnaldas de pendones por la ciudad; al ver todo aquello, Mantharā quedó sobrecogida de profundo asombro.

Verse 5

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

Mantharā contempló Ayodhyā, engalanada con costosos estandartes y banderas; colmada de calles sinuosas y atestada de gentes recién bañadas. Resonaba con cánticos védicos de eminentes brāhmaṇas que llevaban guirnaldas y dulces, y con el clamor de toda clase de instrumentos. Multitudes jubilosas llenaban las vías; excelentes elefantes y caballos se mostraban briosos; vacas y toros hacían oír sus mugidos y bramidos. Los ciudadanos, exultantes, alzaban en lo alto guirnaldas de pendones por la ciudad; al ver todo aquello, Mantharā quedó sobrecogida de profundo asombro.

Verse 6

पताकाभिर्वरार्हाभिर्ध्वजैश्च समलङ्कृताम्।वृतां छन्दपथैश्चापि शिरस्स्नातजनैर्वृताम्।।2.7.3।।माल्यमोदकहस्तैश्च द्विजेन्द्रैरभिनादिताम्।शुक्लदेवगृहद्वारां सर्ववादित्रनिस्वनाम्।।2.7.4।।सम्प्रहृष्टजनाकीर्णां ब्रह्मघोषाभिनादिताम्।प्रहृष्टवरहस्त्यश्वां सम्प्रणर्दितगोवृषाम्।।2.7.5।।प्रहृष्टमुदितैः पौरैरुच्छ्रितध्वजमालिनीम्।अयोध्यां मन्थरा दृष्ट्वा परं विस्मयमागता।।2.7.6।।

Mantharā contempló Ayodhyā, engalanada con costosos estandartes y banderas; colmada de calles sinuosas y atestada de gentes recién bañadas. Resonaba con cánticos védicos de eminentes brāhmaṇas que llevaban guirnaldas y dulces, y con el clamor de toda clase de instrumentos. Multitudes jubilosas llenaban las vías; excelentes elefantes y caballos se mostraban briosos; vacas y toros hacían oír sus mugidos y bramidos. Los ciudadanos, exultantes, alzaban en lo alto guirnaldas de pendones por la ciudad; al ver todo aquello, Mantharā quedó sobrecogida de profundo asombro.

Verse 7

प्रहर्षोत्फुल्लनयनां पाण्डुरक्षौमवासिनीम्।अविदूरे स्थितां दृष्ट्वा धात्रीं पप्रच्छ मन्थरा।।।।

Al ver cerca a una nodriza del palacio, vestida con seda blanquecina y con los ojos abiertos por el júbilo, Mantharā le preguntó.

Verse 8

उत्तमेनाभिसंयुक्ता हर्षेणार्थपरा सती।राममाता धनं किन्नु जनेभ्यस्सम्प्रयच्छति।।।।

¿Por qué la madre de Rāma—conocida por su apego a la riqueza—ahora, colmada de un gozo extraordinario, reparte tesoros entre el pueblo?

Verse 9

अतिमात्रप्रहर्षोऽयं किं जनस्य च शंस मे।कारयिष्यति किं वापि सम्प्रहृष्टो महीपतिः।।।।

¿Por qué es tan desmedido este regocijo del pueblo? Dímelo: ¿qué manda hacer el rey, tan complacido?

Verse 10

विदीर्यमाणा हर्षेण धात्री तु परया मुदा।आचचक्षेऽथ कुब्जायै भूयसीं राघव श्रियम्।।।।

Rebosando de alegría, la nodriza, colmada de gran dicha, contó entonces a la jorobada la abundante fortuna que aguardaba a Rāma, vástago de Raghu.

Verse 11

श्वः पुष्येण जितक्रोधं यौवराज्येन राघवम्।राजा दशरथो राममभिषेचयिताऽनघम्।।।।

«Mañana, bajo la constelación de Puṣya, el rey Daśaratha consagrará con la unción real a Rāma, sin mancha, de la estirpe de Raghu, dueño de su ira, como príncipe heredero.»

Verse 12

धात्र्यास्तु वचनं शृत्वा कुब्जा क्षिप्रममर्षिता।कैलासशिखराकारा त्प्रासादादवरोहत।।।।

Al oír las palabras de la nodriza, la jorobada, presa de ira, descendió de prisa del palacio que se alzaba como la cumbre del monte Kailāsa.

Verse 13

सा दह्यमाना कोपेन मन्थरा पापदर्शिनी।शयानामेत्य कैकेयीमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

Mantharā, de mirada maligna y ardiendo de cólera, se acercó a Kaikeyī mientras yacía descansando y le dijo estas palabras.

Verse 14

उत्तिष्ठ मूढे किं शेषे भयं त्वामभिवर्तते।उपप्लुतामौघेन किमात्मानं न बुध्यसे।।।।

«Levántate, necia; ¿por qué duermes? El peligro se cierne sobre ti. ¿Por qué no comprendes que estás siendo arrastrada, como a la deriva, por una inundación de calamidades?»

Verse 15

अनिष्टे सुभगाकारे सौभाग्येन विकत्थसे।चलं हि तव सौभाग्यं नद्यास्स्रोत इवोष्णगे।।।।

Tú, que en verdad no eres amada aunque ostentes el semblante de una reina favorecida, te jactas de tu fortuna. Pero tu “buena suerte” es inconstante, como la corriente del río bajo el calor del verano.

Verse 16

एवमुक्ता तु कैकेयी रुष्टया परुषं वचः।कुब्जया पापदर्शिन्या विषादमगमत्परम्।।।।

Así increpada con palabras ásperas por la jorobada airada y de mente perversa, Kaikeyī cayó en una profunda desolación.

Verse 17

कैकेयी त्वब्रवीत्कुब्जां कच्चित्क्षेमं नु मन्थरे।विषण्णवदनां हि त्वां लक्षये भृशदुःखिताम्।।।।

Kaikeyī dijo a la jorobada: «Mantharā, ¿está todo bien? Veo tu rostro abatido; pareces hondamente afligida».

Verse 18

मन्थरा तु वच श्श्रुत्वा कैकेय्या मधुराक्षरम्।उवाच क्रोधसंयुक्ता वाक्यं वाक्यविशारदा।।।।

Al oír las dulces palabras de Kaikeyī, Mantharā, diestra en el habla pero colmada de ira, comenzó a responder.

Verse 19

सा विषण्णतरा भूत्वा कुब्जा तस्या हितैषिणी।विषादयन्ती प्रोवाच भेदयन्ती च राघवम्।।।।

Volviéndose aún más abatida, la jorobada, que decía buscar el bien de Kaikeyī, habló para acrecentar su desaliento y para apartarla de Rāghava (Rāma).

Verse 20

अक्षय्यं सुमहद्देवि प्रवृत्तं त्वद्विनाशनम्।रामं दशरथो राजा यौवराज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

Oh reina, una ruina inmensa e inagotable para ti se ha puesto ya en marcha: el rey Daśaratha va a consagrar a Rāma como príncipe heredero.

Verse 21

साऽस्म्यगाधे भये मग्ना दुःखशोकसमन्विता।दह्यमानाऽनलेनेव त्वद्धितार्थमिहागता।।।।

Estoy hundida en un temor insondable, colmada de pena y aflicción; ardiendo como en fuego, he venido aquí por tu bien.

Verse 22

तव दुःखेन कैकेयि मम दुःखं महद्भवेत्।त्वद्वृद्धौ मम वृद्धिश्च भवेदत्र न संशयः।।।।

Oh Kaikeyī, tu dolor se volvería mi gran dolor; y con tu prosperidad crecería la mía—de ello no hay duda.

Verse 23

नराधिपकुले जाता महिषी त्वं महीपतेः।उग्रत्वं राजधर्माणां कथं देवि न बुध्यसे।।।।

Oh reina, nacida en una estirpe de reyes y siendo la principal consorte del monarca, ¿cómo no comprendes la dureza que acompaña a los deberes y a la política del reino?

Verse 24

धर्मावादी शठो भर्ता श्लक्ष्णवादी च दारुणः।शुद्धभावे न जानीषे तेनैव मतिसन्धिता।।।।

Tu esposo habla de dharma, y sin embargo es engañoso; habla con suavidad, y aun así es cruel. Por tu inocencia de corazón no lo reconoces, y tu juicio queda atrapado por él.

Verse 25

उपस्थितः प्रयुञ्जानस्त्वयि सान्त्वमनर्थकम्।अर्थेनैवाद्य ते भर्ता कौसल्यां योजयिष्यति।।।।

Aunque se acerque a ti y te prodigue consuelos vanos, hoy tu esposo dirigirá el verdadero provecho únicamente hacia Kausalyā.

Verse 26

उपवाह्य स दुष्टात्मा भरतं तव बन्धुषु।काल्ये स्थापयिता रामं राज्ये निहतकण्टके।।।।

Ese hombre de mente perversa, tras enviar a Bharata entre tus parientes, al alba entronizará a Rāma en un reino ya despejado de obstáculos.

Verse 27

शत्रुः पतिप्रवादेन मात्रेव हितकाम्यया।आशीविष इवाङ्केन बाले परिधृतस्त्वया।।।।

Oh niña, deseando su bien como una madre—tomándolo por verdadero esposo—has tenido en tu regazo a un enemigo, como a una serpiente venenosa.

Verse 28

यथा हि कुर्यात्सर्पो वा शत्रुर्वा प्रत्युपेक्षितः।राज्ञा दशरथेनाद्य सपुत्रा त्वं तथा कृता।।।।

Así como actuaría una serpiente descuidada, o un enemigo descuidado, así hoy el rey Daśaratha te ha tratado a ti, junto con tu hijo.

Verse 29

पापेनानृतसान्त्वेन बाले नित्यसुखोचिते।रामं स्थापयता राज्ये सानुबन्धा हता ह्यसि।।।।

Oh niña, habituada siempre al bienestar: por los falsos consuelos de ese hombre pecador, mientras instala a Rāma en el reino, estás en verdad arruinada, tú y todos los tuyos (incluido tu hijo).

Verse 30

सा प्राप्तकालं कैकेयि क्षिप्रं कुरु हितं तव।त्रायस्व पुत्रमात्मानं मां च विस्मयदर्शने।।।।

Oh Kaikeyī, ha llegado el momento señalado: obra pronto en favor de tu propio provecho. Salva a tu hijo, a ti misma y también a mí, oh mujer de mirada extraviada.

Verse 31

मन्थाराया वचश्श्रुत्वा शयाना सा शुभानना।उत्तस्थौ हर्षसम्पूर्णा चन्द्रलेखेव शारदी।।।।

Al oír las palabras de Mantharā, Kaikeyī—recostada, de rostro hermoso—se incorporó colmada de gozo, como la luminosa hoz de la luna en el otoño.

Verse 32

अतीव सा तु संहृष्टा कैकेयी विस्मयान्विता।एकमाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रददौ शुभम्।।।।

Entonces Kaikeyī, sobremanera gozosa y llena de asombro, entregó a aquella jorobada un solo y espléndido adorno.

Verse 33

दत्वा त्वाभरणं तस्यै कुब्जायै प्रमदोत्तमा।कैकेयी मन्थरां दृष्ट्वा पुनरेवाब्रवीदिदम्।।।।

Tras dar el adorno a la jorobada, Kaikeyī—la más excelsa entre las mujeres—miró a Mantharā y de nuevo dijo lo siguiente.

Verse 34

इदं तु मन्थरे मह्यमाख्यासि परमं प्रियम्।एतन्मे प्रियमाख्यातुः किं वा भूयः करोमि ते।।।।

Oh Mantharā, me has comunicado algo sumamente grato. Para quien me trae tan gozosa nueva, ¿qué más puedo hacer por ti?

Verse 35

रामे वा भरते वाऽहं विशेषं नोपलक्षये।तस्मात्तुष्टाऽस्मि यद्राजा रामं राज्येऽभिषेक्ष्यति।।।।

Sea Rāma o sea Bharata, no percibo diferencia entre ellos. Por eso me complazco en que el rey consagre a Rāma al reino.

Verse 36

न मे परं किञ्चिदितस्त्वया पुनःप्रियं प्रियार्हे सुवचं वचःपरम्।तथा ह्यवोचस्त्वमतः प्रियोत्तरंवरं परं ते प्रददामि तं वृणु।।।।

Oh mujer digna de afecto, nada más precioso que esto podría venir de ti; tus palabras están más allá de toda alabanza fácil. Puesto que así has hablado, te concederé una recompensa aún mayor: elígela.