Shloka 13

मन्थराप्रवेशः

Manthara Observes Ayodhya and Incites Kaikeyi

Devanagari script

सा दह्यमाना कोपेन मन्थरा पापदर्शिनी।शयानामेत्य कैकेयीमिदं वचनमब्रवीत्।।।।

Transliteration

sā dahyamānā kopeṇa mantharā pāpadarśinī | śayānām etya kaikeyīm idaṃ vacanam abravīt ||

Translation

Mantharā, de mirada maligna y ardiendo de cólera, se acercó a Kaikeyī mientras yacía descansando y le dijo estas palabras.

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा (कर्ता) एकवचनम्; सर्वनाम

• दह्यमाना: burning (within)
• दह्यमाना: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √दह् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त (present passive participle) स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; 'being burnt'

• कोपेन: with anger
• कोपेन: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (करण) एकवचनम्

• मन्थरा: Manthara
• मन्थरा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्थरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा (कर्ता) एकवचनम्

• पाप-दर्शिनी: malevolent/evil-minded
• पाप-दर्शिनी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + दर्शिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; विशेषणम् मन्थरा प्रति; समासार्थः: पापं पश्यति/दर्शयति इति

• शयानाम्: lying (reclining)
• शयानाम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: √शी (धातु)
• Form: शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle) स्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम् कैकेयीम् प्रति: 'lying down'

• एत्य: having approached
• एत्य: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √इ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-रूप (gerund) वैदिक/काव्य-प्रयोग: 'having gone/approached'

• कैकेयीम्: Kaikeyi
• कैकेयीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कैकेयी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्; सर्वनाम; विशेषणम् वचनम् प्रति

• वचनम्: speech/words
• वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया (कर्म) एकवचनम्

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Context

O senseless one, why are you lying down? Get up! A great fear is gripping you. Why don't you realise that you are floating in a sea of perils.

Characters & Entities

• Mantharā
• Kaikeyī

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is threatened by malicious counsel: the verse introduces the moment where unethical speech and intent begin steering a queen away from truth and righteousness.

What is the narrative situation?

Mantharā, enraged by the planned consecration, goes directly to Kaikeyī to provoke her.

Which character virtue is emphasized?

The opposite of virtue—malevolence and anger—showing how inner vice can drive destructive action.