Valmiki Ramayana 2.59.2: Ayodhya Kanda, Sarga 59, Shloka 2

एकोनषष्ठितमः सर्गः (Sarga 59): सुमन्त्रवाक्यं, अयोध्याविषादः, दाशरथिशोकसागरः

Devanagari script

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सुमन्त्रो बाष्पविक्लबः ।

कथयामास भूयोऽपि रामसन्देशविस्तरम् ॥२॥

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.59.2

Transliteration

tasya tad-vacanaṃ śrutvā sumantro bāṣpa-viklabaḥ |

kathayāmāsa bhūyo 'pi rāma-sandeśa-vistaram ||2||

Translation

Al oír aquellas palabras, Sumantra, vencido por las lágrimas, volvió a relatar con mayor amplitud el mensaje enviado por Rama.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (gen sg)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वचनम् इति विशेषणम्

• वचनम्: speech/words
• वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तं अव्ययकृदन्तम् (gerund)

• सुमन्त्रः: Sumantra
• सुमन्त्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुमन्त्र (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• बाष्पविक्लबः: overcome with tears
• बाष्पविक्लबः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बाष्प + विक्लब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (बाष्पेण विक्लबः)

• कथयामास: narrated
• कथयामास: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथय् (धातु; णिच्)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• भूयः: again
• भूयः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; पुनरर्थे (again/more)

• अपि: also
• अपि: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अपि-निपातः (also/even)

• रामसन्देशविस्तरम्: details of Rama's message
• रामसन्देशविस्तरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राम + सन्देश + विस्तार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (रामस्य सन्देशस्य विस्तारः)

Context

Having heard him, Sumantra, overcome with tears, related further details of Rama's message.

Characters & Entities

• Sumantra
• Rama

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is truthful transmission of responsibility-bearing speech: Sumantra, despite grief, faithfully conveys Rama’s message without distortion.

What is the narrative situation?

Sumantra has returned to Ayodhya after leaving Rama and now recounts Rama’s message to the devastated king.

Which character virtue is emphasized?

Sumantra’s fidelity and integrity (faithful service and truthful reporting) even under emotional strain.