गङ्गामाहात्म्य — The Greatness of the Gaṅgā

Verse 1

सनक उवाच । एवमौर्वाश्रमे ते द्वे बाहुभार्ये मुनीश्वर । चक्राते भक्तिभावेन शुश्रूषां प्रतिवासरम् 1. ॥ १ ॥

Sanaka dijo: «Así pues, oh señor entre los sabios, en el āśrama de Aurva, las dos esposas de Bāhu prestaban servicio cada día con espíritu de bhakti (devoción)»

Verse 2

गते वर्षार्द्धके काले ज्येष्ठा राज्ञी तु या द्विज । तस्याः पापमतिर्जाता सपत्न्याः सम्पदं प्रति ॥ २ ॥

Cuando había transcurrido la mitad de la estación de lluvias, oh brāhmaṇa, la reina mayor concibió una intención perversa contra la prosperidad de su coesposa.

Verse 3

ततस्तया गरो दत्तः कनिष्ठायै तु पापया । न स्वप्रभावं चक्रे वै गरो मुनिनिषेवया ॥ ३ ॥

Entonces aquella mujer pecadora dio el veneno a la más joven. Pero el veneno no produjo su efecto, pues ella estaba bajo la protección del servicio y la compañía de un sabio muni.

Verse 4

भूलेपनादिभिः सम्यग्यतः सानुदिनं मुनेः । चकार सेवां तेनासौ जीर्णपुण्येन कर्मणा ॥ ४ ॥

Por su sencillez y otras virtudes humildes, se volvió bien disciplinado; y día tras día sirvió al muni. Por ese acto—nacido de un mérito antiguo ya maduro—ofreció servicio devocional.

Verse 5

ततो मासत्रयेऽतीते गरेण सहितं सुतम् । सुषाव सुशुभे काले शुश्रूषानष्टकिल्बिषा ॥ ५ ॥

Luego, pasados tres meses, en un tiempo auspicioso, dio a luz a un hijo junto con la placenta; ella, dedicada al servicio, había quedado libre de culpa.

Verse 6

अहो सत्सङ्गतिर्लोके किं पापं न विनाशयेत् । न तदातिसुखं किं वा नराणां पुण्यकर्मणाम् ॥ ६ ॥

¡Ah! En este mundo, ¿qué pecado hay que la santa compañía (satsaṅga) no destruya? ¿Y qué dicha mayor puede haber para los hombres que el mérito nacido de obras justas?

Verse 7

ज्ञानाज्ञानकृतं पापं यच्चान्यत्कारितं परैः । तत्सर्वं नाशयत्याशु परिचर्या महात्मनाम् ॥ ७ ॥

El pecado cometido a sabiendas o sin saberlo—y aun otras faltas causadas por mediación de otros—todo ello es destruido prontamente por el servicio devocional a los santos de gran alma.

Verse 8

जडोऽपि याति पूज्यत्वं सत्सङ्गाज्जगतीतले । कलामात्रोऽपि शीतांशुः शम्भुना स्वीकृतो यथा ॥ ८ ॥

Aun el torpe llega a ser digno de veneración en la tierra por la compañía de los virtuosos (satsanga); así como la luna, aunque sólo era una kalā, fue aceptada por Śambhu (Śiva).

Verse 9

सत्सङ्गतिः परामृद्धिं ददाति हि नृणां सदा । इहामुत्र च विप्रेन्द्र सन्तः पूज्यतमास्ततः ॥ ९ ॥

En verdad, la compañía de los virtuosos (satsanga) concede siempre a los hombres la prosperidad suprema, aquí y en el más allá. Por ello, oh excelso entre los brāhmaṇas, los santos son los más dignos de veneración.

Verse 10

अहो महद्गुणान्वक्तुं कः समर्थो मुनीश्वर । गर्भं प्राप्तो गरो जीर्णो मासत्रयमहोऽदभुतम् ॥ १० ॥

¡Ah! Oh señor de los sabios, ¿quién podría describir plenamente virtudes tan grandes? Un veneno mortal, al entrar en el vientre materno, fue digerido allí durante tres meses: ¡qué prodigio!

Verse 11

गरेण सहितं पुत्रं दृष्ट्वा तेजोनिधिर्मुनिः । जातकर्म चकारासौ तन्नाम सगरेति च ॥ ११ ॥

Al ver al hijo junto con el veneno (gara), el sabio—tesoro de esplendor espiritual—realizó el rito de nacimiento (jātakarma) y le dio el nombre de «Sagara».

Verse 12

पुपोष सगरं बालं तन्माता प्रीतिपूर्वकम् । चौलोपवीतकर्माणि तथा चक्रे मुनीश्वरः ॥ १२ ॥

Con gran ternura, su madre crió amorosamente al niño Sagara; y el venerable sabio, asimismo, realizó para él los ritos de la tonsura (cūḍā/caula) y de la investidura con el hilo sagrado (upanayana).

Verse 13

शास्त्राण्यध्यापयामास राजयोग्यानि मन्त्रवित् । समर्थं सगरं दृष्ट्वा किंचिदुद्भिन्नशैशवम् ॥ १३ ॥

El conocedor de los mantras sagrados le enseñó entonces los tratados propios de la realeza; al ver a Sagara capaz, y con su niñez apenas comenzando a florecer, lo instruyó conforme a ello.

Verse 14

मन्त्रवत्सर्वशस्त्रास्त्रं दत्तवान्स मुनीश्वरः । सगरः शिक्षितस्तेन सम्यगौर्वर्षिणा मुने ॥ १४ ॥

Aquel sabio soberano le otorgó todas las armas y proyectiles, investidos con mantras. Así, Sagara fue debidamente adiestrado por el sabio Aurva, oh sabio.

Verse 15

बभूव बलवान्धर्मी कृतज्ञो गुणवान्सुधीः । धर्मज्ञः सोऽपि सगरो मुनेरमिततेजसः । समित्कुशाम्बुपुष्पादि प्रत्यहं समुपानयत् ॥ १५ ॥

Sagara llegó a ser fuerte, justo, agradecido, virtuoso y sabio—conocedor del dharma. Y cada día llevaba al sabio de esplendor inconmensurable ofrendas como leños para el fuego, hierba kuśa, agua, flores y otras cosas.

Verse 16

स कदाचिद्गुणनिधिः प्रणिपत्य स्वमातरम् । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा सगरो विनयान्वितः ॥ १६ ॥

En cierta ocasión, Sagara—tesoro de virtudes—se postró ante su propia madre; y luego, con las manos juntas y lleno de humildad, le habló.

Verse 17

सगर उवाच । मातर्गतः पिता कुत्र किं नामा कस्य वंशजः । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व श्रोतुं कौतूहलं मम ॥ १७ ॥

Dijo Sagara: «¿Adónde ha ido mi padre? ¿Cuál es su nombre y de qué linaje procede? Dímelo todo por completo, pues ardo en deseo de escucharlo»។

Verse 18

पित्रा विहीना ये लोके जीवन्तोऽपि मृतोपमाः ॥ १८ ॥

Quienes en este mundo carecen de padre, aunque vivan, son semejantes a los muertos.

Verse 19

दरिद्रो ऽपि पिता यस्य ह्यास्ते स धनदोपमः । यस्य माता पिता नास्ति सुखं तस्य न विद्यते ॥ १९ ॥

Aunque el padre sea pobre, si aún vive, el hijo es como quien posee riquezas. Pero para quien no tiene ni madre ni padre, no hay dicha posible.

Verse 20

धर्महीनो यथा मूर्खः परत्रेह च निन्दितः । मातापितृविहीनस्य अज्ञस्याप्यविवेकिनः । अपुत्रस्य वृथा जन्म ऋणग्रस्तस्य चैव हि ॥ २० ॥

Quien carece de dharma es como un necio, censurado aquí y en el más allá. Así también quien está sin madre ni padre, ignorante y falto de discernimiento. Del mismo modo, es vana la existencia de quien no tiene hijo varón; y vana es la vida de quien está oprimido por deudas.

Verse 21

चन्द्र हीना यथा रात्रिः पद्महीनं यथा सरः । पतिहीना यथा नारी पितृहीनस्तथा शिशुः ॥ २१ ॥

Como la noche sin luna, como el lago sin lotos, como la mujer sin esposo, así es el niño sin padre.

Verse 22

धर्महीनो यथा जन्तुः कर्महीनो यथा गृही । पशुहीनो यथा वैश्यस्तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २२ ॥

Así como una criatura sin dharma carece de valor, como un cabeza de familia sin deberes prescritos queda vacío, y como un vaiśya sin ganado pierde su sustento—del mismo modo, un niño sin padre queda desamparado.

Verse 23

सत्यहीनं यथा वाक्यं साधुहीना यथा सभा । तपो यथा दयाहीनं तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २३ ॥

Una palabra sin verdad no vale; una asamblea sin virtuosos queda vacía. La austeridad sin compasión es estéril—del mismo modo, un niño sin padre queda desamparado.

Verse 24

वृक्षहीनं यथारण्यं जलहीना यथा नदी । वेगहीनो यथा वाजी तथा पित्रा विनार्भकः ॥ २४ ॥

Como un bosque sin árboles, como un río sin agua y como un caballo sin brío—así es un niño sin padre, sin amparo.

Verse 25

यथा लघुतरो लोके मातर्याच्ञापरो नरः । तथा पित्रा विहीनस्तु बहुदुःखान्वितःसुतः ॥ २५ ॥

Así como en el mundo se tiene por vil al hombre que desobedece a su madre, así también el hijo privado de padre queda rodeado de muchas penas.

Verse 26

इतीरितं सुतेनैषा श्रुत्वा निःश्वस्य दुःखिता । संपृष्टं तद्यथावृत्तं सर्वं तस्मै न्यवेदयत् ॥ २६ ॥

Al oír lo que así había dicho su hijo, ella suspiró, afligida; y cuando fue preguntada, le refirió todo, tal como había sucedido.

Verse 27

तच्छ्रुत्वा सगरः क्रुद्धः कोपसंरक्तलोचनः । हनिष्यामीत्यरातीन्स प्रतिज्ञामकरोत्तदा ॥ २७ ॥

Al oírlo, el rey Sagara se enfureció; con los ojos enrojecidos por la ira, hizo entonces un voto: «Daré muerte a los enemigos».

Verse 28

प्रदक्षिणीकृत्य मुनिं जननीं च प्रणम्य सः । प्रस्थापितः प्रतस्थे च तेनैव मुनिना तदा ॥ २८ ॥

Tras circunvalar al muni en pradakṣiṇa y postrarse ante él y ante su madre, partió entonces, enviado solemnemente en ese mismo momento por el mismo sabio.

Verse 29

और्वाश्रमाद्विनिष्क्रान्तः सगरः सत्यवाक् शुचिः । वसिष्ठं स्वकुलाचार्यं प्राप्तः प्रीतिसमन्वितः ॥ २९ ॥

Al salir del āśrama de Aurva, Sagara —veraz en su palabra y puro— se acercó a Vasiṣṭha, preceptor de su linaje real, colmado de afecto y reverencia.

Verse 30

प्रणम्य गुरवे तस्मै वशिष्ठाय महात्मने । सर्वं विज्ञापयामास ज्ञानदृष्ट्या विजानते ॥ ३० ॥

Tras postrarse ante aquel guru magnánimo, Vasiṣṭha, le expuso todo por completo, a quien lo conocía todo mediante la visión del conocimiento espiritual.

Verse 31

एन्द्रा स्त्रं वारुणं ब्राह्ममाग्नेयं सगरो नृपः । तेनैव मुनिनाऽवाप खड्गं वज्रोपमं धनुः ॥ ३१ ॥

El rey Sagara obtuvo el arma de Indra, el arma de Varuṇa, el arma de Brahmā y el arma de Agni; y del mismo muni recibió también una espada y un arco semejante al vajra, como un rayo.

Verse 32

ततस्तेनाभ्यनुज्ञातः सगरः सौमनस्यवान् । आशीर्भिरर्चितः सद्यः प्रतस्थे प्रणिपत्य तम् ॥ ३२ ॥

Entonces, habiendo recibido su permiso, Sagara, con el corazón colmado de júbilo, partió de inmediato, tras honrarlo con bendiciones y postrarse ante él con reverencia.

Verse 33

एकेनैव तु चापेन स शूरः परिपन्थिनः । सपुत्रपौत्रान्सगणानकरोत्स्वर्गवासिनः ॥ ३३ ॥

Pero aquel héroe, con un solo arco, envió a los salteadores del camino—junto con sus hijos, nietos y toda su cuadrilla—a morar en el cielo.

Verse 34

तच्चापमुक्तबाणाग्निसंतप्तास्तदरातयः । केचिद्विनष्टा संत्रस्तास्तथा चान्ये प्रदुद्रुवुः ॥ ३४ ॥

Abrasados por el fuego de las flechas soltadas de aquel arco, esos enemigos quedaron trastornados: unos fueron destruidos, otros se aterrorizaron, y otros huyeron en todas direcciones.

Verse 35

केचिद्विशीर्णकेशाश्च वल्मीकोपरि संस्थिताः । तृणान्यभक्षयन्केचिन्नग्नाश्च विविशुर्जलम् ॥ ३५ ॥

Unos, con el cabello desgreñado, se sentaron sobre hormigueros; otros comieron sólo hierba; y otros, desnudos, se metieron en el agua.

Verse 36

शकाश्च यवनाश्चैव तथा चान्ये महीभृतः । सत्वरं शरणं जग्मुर्वशिष्ठं प्राणलोलुपाः ॥ ३६ ॥

Los Śakas y los Yavanas, y también otros soberanos de la tierra, deseosos de salvar la vida, acudieron con presteza a Vasiṣṭha en busca de refugio.

Verse 37

जितक्षितिर्बाहुपुत्रो रिपून्गुरुसमीपगान् । चारैर्विज्ञातवान्सद्यः प्राप्तश्चाचार्यसन्निधिम् ॥ ३७ ॥

Jitakṣiti, hijo de Bāhu, supo al instante por medio de sus espías que los enemigos se habían acercado a su preceptor, y de inmediato llegó a la presencia del maestro.

Verse 38

तमागतं बाहुसुतं निशम्य मुनिर्वशिष्ठः शरणागतांस्तान् । त्रातुं च शिष्याभिहितं च कर्तुं विचारयामास तदा क्षणेन ॥ ३८ ॥

Al oír que había llegado el hijo de Bāhu, el sabio Vasiṣṭha, al ver a aquellos que habían acudido a él en busca de refugio, reflexionó al instante: cómo protegerlos y cómo cumplir lo que su discípulo le había pedido.

Verse 39

चकार मुण्डाञ्शबरान्यवनांल्लम्बमूर्द्धजान् । अन्धांश्च श्मश्रुलान्सर्वान्मुण्डान्वेदबहिष्कृतान् ॥ ३९ ॥

Hizo que los Śabaras y los Yavanas quedaran rapados, dejando largo el cabello en la coronilla; y a todos los demás los volvió ciegos, barbados y rapados, expulsados de la autoridad del Veda.

Verse 40

वसिष्ठमुनिना तेन हतप्रायान्निरीक्ष्य सः । प्रहसन्प्राह सगरः स्वगुरुं तपसो निधिम् ॥ ४० ॥

Al ver que, por obra del sabio Vasiṣṭha, estaban casi aniquilados, el rey Sagara sonrió y se dirigió a su propio guru—Vasiṣṭha, tesoro de austeridad.

Verse 41

सगर उवाच । भो भो गुरो दुराचारानेतान्ररक्षसि तान्वृथा । सर्वथाहं हनिष्यामि मत्पितुर्देशहारकान् ॥ ४१ ॥

Dijo Sagara: «Oh venerable guru, en vano proteges a estos malhechores. Sea como fuere, yo sin falta mataré a estos usurpadores que han arrebatado el reino de mi padre».

Verse 42

उपेक्षेत समर्थः सन्धर्मस्य परिपन्थिनः । स एव सर्वनाशाय हेतुभूतो न संशयः ॥ ४२ ॥

Si una persona capaz pasa por alto a quienes estorban el dharma verdadero, ella misma se vuelve causa de ruina total; de ello no hay duda.

Verse 43

बान्धवं प्रथमं मत्वा दुर्जनाः सकलं जगत् । त एव बलहीनाश्चेद्भजन्तेऽत्यन्तसाधुताम् ॥ ४३ ॥

Los malvados, tomando primero a su propio pariente como lo principal, tratan así al mundo entero; pero cuando esos mismos quedan sin fuerza, adoptan una santidad extrema.

Verse 44

अहो मायाकृतं कर्म खलाः कश्मलचेतसः । तावत्कुर्वन्ति कार्याणि यावत्स्यात्प्रबलं बलम् ॥ ४४ ॥

¡Ah! Tal es la conducta, movida por māyā, de los malvados de mente manchada: ejecutan sus planes sólo mientras su poder permanece fuerte.

Verse 45

दासभावं च शत्रूणां वारस्त्रीणां च सौहृदम् । साधुभावं च सर्पाणां श्रेयस्कामो न विश्वसेत् ॥ ४५ ॥

Quien busca el verdadero bien no debe confiar en la servidumbre fingida del enemigo, en el afecto de una cortesana ni en la mansedumbre de una serpiente.

Verse 46

प्रहासं कुर्वते नित्यं यान्दन्तान्दर्शयन्खलाः । तानेव दर्शयन्त्याशु स्वसामर्थ्यविपर्यये ॥ ४६ ॥

Los malvados se burlan sin cesar, mostrando los dientes al reír; pero cuando su propio poder se vuelve en contra, pronto se ven obligados a mostrar esos mismos dientes en impotencia.

Verse 47

पिशुना जिह्वया पूर्वं परुषं प्रवदन्ति च । अतीव करुणं वाक्यं वदन्त्येव तथाबलाः ॥ ४७ ॥

Con lengua calumniosa, primero hablan con aspereza; y luego, por debilidad de carácter, pronuncian también palabras que suenan como si fueran de inmensa compasión.

Verse 48

श्रेयस्कामो भवेद्यस्तु नीतिशास्त्रार्थकोविदः । साधुत्वं समभावं च खलानां नैव विश्वसेत् ॥ ४८ ॥

Quien anhela el verdadero bien debe ser diestro en comprender el sentido de los tratados de nīti y de gobierno; y jamás ha de confiar en la “bondad” ni en la “ecuanimidad” que exhiben los malvados.

Verse 49

दुर्जनं प्रणतिं यान्तं मित्रं कैतवशीलिनम् । दुष्टां भार्यां च विश्वस्तो मृत एव न संशयः ॥ ४९ ॥

Quien confía en un malvado aunque venga inclinado en sumisión, en un amigo de naturaleza engañosa y en una esposa corrupta, ése está como muerto; no hay duda.

Verse 50

मा रक्ष तस्मादेतान्वै गोरूपव्याघ्रकर्मिणः । हत्वैतानखिलान् दुष्टांस्त्वत्प्रसादान्महीं भजे ॥ ५० ॥

Por tanto, no protejas a esos hombres: aunque parecen vacas, obran como tigres. Mata a todos esos malvados; por tu gracia, yo gozaré y gobernaré la tierra.

Verse 51

वशिष्ठस्तद्वचः श्रुत्वा सुप्रीतो मुनिसत्तमः । कराभ्यां सगरस्याङ्गं स्पृशन्निदमुवाच ह ॥ ५१ ॥

Al oír esas palabras, Vasiṣṭha—el más excelso de los sabios—quedó muy complacido. Tocando el cuerpo de Sagara con ambas manos, dijo entonces lo siguiente.

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । साधु साधु महाभाग सत्यं वदसि सुव्रत । तथापि मद्वचः श्रुत्वा परां शान्तिं लभिष्यसि ॥ ५२ ॥

Vasiṣṭha dijo: "Bien dicho, bien dicho, oh afortunado; dices la verdad, oh firme en tus votos. Aun así, al escuchar mis palabras, alcanzarás la paz suprema."

Verse 53

मयैते निहताः पूर्वं त्वत्प्रतिज्ञाविरोधिनः । हतानां हनने कीर्तिः का समुत्पद्यते वद ॥ ५३ ॥

Yo ya he matado a estos oponentes que se interpusieron en tu voto. Dime, ¿qué fama puede surgir de matar a los que ya están muertos?

Verse 54

भूमीश जन्तवः सर्वे कर्मपाशेन यन्त्रिताः । तथापि पापैर्निहताः किमर्थं हंसि तान्पुनः ॥ ५४ ॥

Oh Señor de la tierra, todos los seres vivos están atados y conducidos por las cadenas de su propio karma. Aun así, cuando ya han sido abatidos por sus pecados, ¿por qué los matas de nuevo?

Verse 55

देहस्तु पापजनितः पूर्वमेवैनसा हतः । आत्मा ह्यभेद्यः पूर्णत्वाच्छास्त्राणामेष निश्चयः ॥ ५५ ॥

El cuerpo nace del pecado y, de hecho, ya está abatido por ese mismo demérito. Pero el Ser es verdaderamente inquebrantable; porque es completo, esta es la conclusión establecida de las escrituras.

Verse 56

स्वकर्मफलभोगानां हेतुमात्रा हि जन्तवः । कर्माणि दैवमूलानि दैवाधीनमिदं जगत् ॥ ५६ ॥

Los seres vivos son solo las causas instrumentales para experimentar los frutos de sus propias acciones. Las acciones mismas están arraigadas en el destino, y este mundo entero está gobernado por el destino.

Verse 57

यस्माद् दैवं हि साधुनां रक्षिता दुष्टशिक्षिता । ततो नरैरस्वतन्त्रैः किं कार्यं साध्यते वद ॥ ५७ ॥

Puesto que la Providencia divina (daiva) protege a los virtuosos y disciplina a los malvados, dime: ¿qué obra puede lograr el ser humano que no es verdaderamente independiente?

Verse 58

शरीरं पापसंभूतं पापेनैव प्रवर्तते । पापमूलमिदं ज्ञात्वा कथं हन्तुं समुद्यतः ॥ ५८ ॥

El cuerpo nace del pecado y sólo por el pecado se mueve. Sabiendo que esta vida atada al cuerpo tiene al pecado por raíz, ¿cómo puede alguien disponerse a matar a otro?

Verse 59

आत्मा शुद्धोऽपि देहस्थो देहीति प्रोच्यते बुधैः । तस्मादिदं वपुर्भूप पापमूलं न संशयः ॥ ५९ ॥

Aunque el Ātman es puro, cuando mora en el cuerpo los sabios lo llaman “ser encarnado”. Por ello, oh rey, este cuerpo es en verdad la raíz del pecado; no hay duda.

Verse 60

पापमूलवपुर्हन्तुः का कीर्तिस्तव बाहुज । भविष्यतीति निश्चित्य नैतान्हिंसीस्ततः सुत ॥ ६० ॥

Oh, de brazos poderosos, ¿qué gloria será la tuya como matador de criaturas cuya misma condición está arraigada en el pecado? Sabiendo con certeza que tal fama te seguirá, hijo mío, no les hagas daño.

Verse 61

इति श्रुत्वा गुरोर्वाक्यं विरराम स कोपतः । स्पृशन्करेण सगरं नन्दनं मुनयस्तदा ॥ ६१ ॥

Al oír así las palabras del gurú, él se apartó de la ira. Entonces los sabios tocaron con su mano la vasija de Nandana.

Verse 62

अथाथर्वनिधिस्तस्य सगरस्य महात्मनः । राज्याभिषेकं कृतवान्मुनिभिः सह सुव्रतैः ॥ ६२ ॥

Entonces Atharvanidhi, junto con los sabios de votos excelentes, realizó la consagración real (abhisheka, coronación) de aquel rey Sagara, de gran alma.

Verse 63

भार्याद्वयं च तस्यासीत्केशिनी सुमतिस्तथा । काश्यपस्य विदर्भस्य तनये मुनिसत्तम ॥ ६३ ॥

Oh, el mejor de los sabios: aquel rey tuvo dos esposas, Keśinī y Sumati, ambas hijas de Kāśyapa de Vidarbha.

Verse 64

राज्ये प्रतिष्ठिते दृष्ट्वा मुनिरौर्वस्तपोनिधिः । वनादागत्य राजानं संभाष्य स्वाश्रमं ययौ ॥ ६४ ॥

Al ver que el reino había quedado firmemente establecido, el sabio Aurva—océano de poder ascético—vino del bosque, habló con el rey y regresó a su propio āśrama.

Verse 65

कदाचित्तस्य भूपस्य भार्याभ्यां प्रार्थितो मुनिः । वरं ददावपत्यार्थमौर्वो भार्गवमन्त्रवित् ॥ ६५ ॥

En cierta ocasión, a petición de las dos reinas de aquel monarca, el sabio Aurva—conocedor de los mantras Bhārgava—les concedió un don para obtener descendencia.

Verse 66

क्षणं ध्यानस्थितो भूत्वा त्रिकालज्ञो मुनीश्वरः । केशिनीं सुमतिं चैव इदमाह प्रहर्षयन् ॥ ६६ ॥

Permaneciendo un instante absorto en meditación, el señor de los sabios—conocedor de los tres tiempos—se dirigió con júbilo a Keśinī y a Sumati con estas palabras.

Verse 67

और्व उवाच । एका वंशधरं चैकमन्या षडयुतानि च । अपत्यार्थं महाभागे वृणुतां च यथेप्सितम् ॥ ६७ ॥

Dijo Aurva: «Oh afortunada señora, una (vaca) te concederá un solo heredero para sostener la estirpe; la otra te concederá seis mil hijos. Por el bien de la descendencia, elige según tu deseo».

Verse 68

अथ श्रुत्वा वचस्तस्य मुनेरौर्वस्य नारद । केशिन्येकं सुतं वव्रे वंशसन्तानकारणम् ॥ ६८ ॥

Oh Nārada, al oír las palabras del sabio Aurva, Keśinī pidió un solo hijo, para que la estirpe pudiera continuar.

Verse 69

तथा षष्टिसहस्राणि सुमत्या ह्यभवन्सुताः । नाम्नासमंजाः केशिन्यास्तनयो मुनिसत्तम ॥ ६९ ॥

Asimismo, de Sumati nacieron sesenta mil hijos; y el hijo de Keśinī fue llamado Samaṃja, oh el mejor de los sabios.

Verse 70

असमंजास्तु कर्माणि चकारोन्मत्तचेष्टितः । तं दृष्ट्वा सागराः सर्वे ह्यासन्दुर्वृत्तचेतसः ॥ ७० ॥

Pero Asamañjas cometió actos vergonzosos, comportándose como un demente. Al verlo, todos los hijos de Sagara se volvieron de ánimo perverso.

Verse 71

तद्बालभावं संदुष्टं ज्ञात्वा बाहुसुतो नृपः । चिन्तयामास विधिवत्पुत्रकर्म विगर्हितम् ॥ ७१ ॥

Al saber que la naturaleza del niño se había corrompido, el rey, hijo de Bāhu, reflexionó debidamente, conforme al dharma, sobre qué hacer respecto de su hijo, aunque fuese un asunto censurable.

Verse 72

अहो कष्टतरा लोके दुर्जनानां हि संगतिः । कारुकैस्ताड्यते वह्निरयः संयोगमात्रतः ॥ ७२ ॥

¡Ay! En este mundo, la compañía de los malvados es sumamente dolorosa; pues aun el fuego es golpeado por los artesanos sólo por haberse unido al hierro.

Verse 73

अंशुमान्नाम तनयो बभूव ह्यसमंजसः । शास्त्रज्ञो गुणवान्धर्मी पितामहहिते रतः ॥ ७३ ॥

Asamañjasa tuvo un hijo llamado Aṃśumān: conocedor de las śāstras, dotado de virtudes, recto en el dharma y entregado al bien de su abuelo.

Verse 74

दुर्वृत्ताः सागराः सर्वे लोकोपद्र वकारिणः । अनुष्ठानवतां नित्यमन्तराया भवन्ति ते ॥ ७४ ॥

Todos los océanos son de naturaleza indómita y causan perturbación al mundo; para quienes perseveran en las observancias del dharma, se vuelven constantemente obstáculos en el sendero de la práctica.

Verse 75

हुतानि यानि यज्ञेषु हवींषि विधिवद् द्विजैः । बुभुजे तानि सर्वाणि निराकृत्य दिवौकसः ॥ ७५ ॥

Cuantas oblaciones fueron ofrecidas debidamente en los yajñas por los dvijas, él las devoró todas, apartando a los dioses moradores del cielo.

Verse 76

स्वर्गादाहृत्य सततं रम्भाद्या देवयोषितः । भजन्ति सागरास्ता वै कचग्रहबलात्कृताः ॥ ७६ ॥

Trayéndolas sin cesar desde el cielo, los océanos en verdad se acompañan de las mujeres celestiales—Rambhā y las demás—obligadas a ello por la fuerza de Kacagraha.

Verse 77

पारिजातादिवृक्षाणां पुष्पाण्याहृत्य ते खलाः । भूषयन्ति स्वदेहानि मद्यपानपरायणाः ॥ ७७ ॥

Esos malvados, entregados a la bebida embriagante, arrancan las flores de los árboles que conceden deseos, como el Pārijāta, y las usan sólo para adornar sus propios cuerpos.

Verse 78

साधुवृत्तीः समाजह्रुः सदाचाराननाशयन् । मित्रैश्च योद्धुमारब्धा बलिनोऽत्यन्तपापिनः ॥ ७८ ॥

Aquellos hombres poderosos y sumamente pecadores arrebataron los medios de vida de los virtuosos, destruyeron la buena conducta y, junto con sus aliados, se dispusieron a hacer la guerra.

Verse 79

एतद् दृष्ट्वातितुःखार्ता देवा इन्द्र पुरोगमाः । विचारं परमं चक्रुरेतेषां नाशहेतवे ॥ ७९ ॥

Al ver esto, los dioses, abrumados por un dolor extremo y con Indra a la cabeza, emprendieron la más alta deliberación, buscando el medio para destruir a aquellos adversarios.

Verse 80

निश्चित्य विबुधाः सर्वे पातालान्तरगोचरम् । कपिलं देवदेवेशं ययुः प्रच्छन्नरूपिणः ॥ ८० ॥

Habiendo determinado que Kapila—Señor de los dioses—se movía en las regiones interiores de Pātāla, todos los dioses fueron a Él, asumiendo formas ocultas.

Verse 81

ध्यायन्तमात्मनात्मानं परानन्दैकविग्रहम् । प्रणम्य दण्डवद् भूमौ तुष्टुवुस्त्रिदशास्ततः ॥ ८१ ॥

Entonces los dioses, al verlo absorto en la meditación sobre Su propio Ser—cuya forma es sólo dicha suprema y pura—se postraron en tierra como un bastón y comenzaron a entonar Sus alabanzas.

Verse 82

देवा ऊचुः । नमस्ते योगिने तुभ्यं सांख्ययोगरताय च । नररूपप्रतिच्छन्नजिष्णवे विष्णवे नमः ॥ ८२ ॥

Los Devas dijeron: Salutaciones a Ti, Yogi supremo; salutaciones a Ti, que te deleitas en el Sāṅkhya y el Yoga. Salutaciones a Viṣṇu, el Señor siempre victorioso, oculto bajo forma humana.

Verse 83

नमः परेशभक्ताय लोकानुग्रहहेतवे । संसारारण्यदावाग्ने धर्मपालनसेतवे ॥ ८३ ॥

Salutaciones al devoto del Señor Supremo, que obra por la gracia y el bien de los mundos—como fuego de bosque en la selva del saṃsāra—y como puente que protege y sostiene el dharma.

Verse 84

महते वीतरागाय तुभ्यं भूयो नमो नमः । सागरैः पीडितानस्मांस्त्रायस्व शरणागतान् ॥ ८४ ॥

Una y otra vez nos postramos ante Ti, el Grande, libre de todo apego. Nosotros, atormentados por los océanos, hemos venido a Ti en busca de refugio; protege y libera a quienes se han rendido a Ti.

Verse 85

कपिल उवाच । ये तु नाशमिहेच्छंतिं यशोबलधनायुषाम् । त एव लोकान्बाधन्ते नात्राश्चर्यं सुरोत्तमाः ॥ ८५ ॥

Kapila dijo: En este mundo, quienes desean la ruina de la fama, la fuerza, la riqueza y la larga vida—solo esos perturban y afligen a los mundos. No hay nada sorprendente en ello, oh excelsos entre los dioses.

Verse 86

यस्तु बाधितुमिच्छेत जनान्निरपराधिनः । तं विद्यात्सर्वलोकेषु पापभोगरतं सुराः ॥ ८६ ॥

Pero quien desee hostigar a personas inocentes—sabed, oh dioses, que en todos los mundos es alguien que se complace en el “goce” (vivencia) del pecado y sus frutos.

Verse 87

कर्मणा मनसा वाचा यस्त्वन्यान्बाधते सदा । तं हन्ति दैवमेवाशु नात्र कार्या विचारणा ॥ ८७ ॥

Quien daña siempre a los demás con obras, con la mente o con la palabra, a ése el destino mismo lo hiere pronto; no hay necesidad de más deliberación.

Verse 88

अल्पैरहोभिरेवैते नाशमेष्यन्ति सागराः । इत्युक्ते मुनिना तेन कपिलेन महात्मना । प्रणम्य तं यथान्यायं गता नाकं दिवौकसः ॥ ८८ ॥

Cuando el magnánimo sabio Kapila declaró: «En pocos días estos océanos llegarán a su destrucción», los moradores del cielo se inclinaron ante él conforme al debido rito y partieron hacia Svarga.

Verse 89

अत्रान्तरे तु सगरो वसिष्ठाद्यैर्महर्षिभिः । आरेभे हयमेधाख्यं यज्ञं कर्त्तुमनुत्तमम् ॥ ८९ ॥

Entretanto, el rey Sagara, junto con los grandes rishis encabezados por Vasiṣṭha, comenzó a celebrar el sacrificio insuperable llamado Aśvamedha.

Verse 90

तद्यज्ञे योजितं सप्तिमपहृत्य सुरेश्वरः । पाताले स्थापयामास कपिलो यत्र तिष्ठति ॥ ९० ॥

Tras robar el caballo sacrificial destinado a aquel rito, el Señor de los dioses lo colocó en Pātāla, donde mora Kapila.

Verse 91

गूढविग्रहशक्रेण हृतमश्वं तु सागराः । अन्वेष्टुं बभ्रमुर्लोकान् भूरादींश्च सुविस्मिताः ॥ ९१ ॥

Cuando Indra, bajo una forma oculta, robó el caballo sacrificial, los hijos de Sagara, llenos de asombro, vagaron buscándolo por los mundos, comenzando por Bhū (la tierra) y más allá.

Verse 92

अदृष्टसप्तयस्ते च पातालं गन्तुमुद्यताः । चख्नुर्महीतलं सर्वमेकैको योजनं पृथक् ॥ ९२ ॥

Y aquellos siete, ya fuera de la vista, resueltos a llegar a Pātāla, horadaron toda la faz de la tierra; cada uno, por separado, excavó la extensión de un yojana.

Verse 93

मृत्तिकां खनितां ते चोदधितीरे समाकिरन् । तद्द्वारेण गताः सर्वे पातालं सगरात्मजाः ॥ ९३ ॥

Amontonaron la tierra excavada en la orilla del océano; y por aquella misma abertura, todos los hijos de Sagara entraron en Pātāla, el mundo subterráneo.

Verse 94

विचिन्वन्ति हयं तत्र मदोन्मत्ता विचेतसः ॥ ९४ ॥

Allí buscan al caballo; pero, embriagados por el orgullo, con la mente turbada, han perdido todo discernimiento.

Verse 95

तत्रापश्यन्महात्मानं कोटिसूर्यसमप्रभम् । कपिलं ध्याननिरतं वाजिनं च तदन्तिके ॥ ९५ ॥

Allí vio al magnánimo Kapila, resplandeciente como diez millones de soles, absorto en meditación; y cerca de él vio también un caballo.

Verse 96

ततः सर्वे तु संरब्धा मुनिं दृष्ट्वाऽतिवेगतः । हन्तुमुद्युक्तमनसो विद्र वन्तः समासदन् ॥ ९६ ॥

Entonces todos ellos, enfurecidos al ver al sabio, se precipitaron con gran velocidad; con la mente dispuesta a matarlo, corrieron y lo cercaron.

Verse 97

हन्यतां हन्यतामेष वध्यतां वध्यतामयम् । गृह्यतां गृह्यतामाशु इत्यूचुस्ते परस्परम् ॥ ९७ ॥

“¡Matadlo! ¡Matadlo! ¡Que sea ejecutado! ¡Atrapadlo rápido!” así se gritaban unos a otros con furia.

Verse 98

हृताश्वं साधुभावेन बकवद्ध्य्नातत्परम् । सन्ति चाहो खला लोके कुर्वन्त्याडम्बरं महत् ॥ ९८ ॥

Fingiendo santidad como una grulla, engañó a Hṛtāśva. ¡Ay! En este mundo hay malvados que hacen gran alarde de piedad falsa.

Verse 99

इत्युच्चरन्तो जहसुः कपिलं ते मुनीश्वरम् । समस्तेन्द्रि यसन्दोहं नियम्यात्मानमात्मनि ॥ ९९ ॥

Diciendo esto, se rieron de Kapila, el señor de los sabios. Entonces, controlando todos sus sentidos, concentró su ser en el Ser Supremo.

Verse 100

आस्थितः कपिलस्तेषां तत्कर्म ज्ञातवान्नहि ॥ १०० ॥

Kapila permaneció presente entre ellos, sin embargo, no llegó a percibir ni tomar parte en ese acto.

Verse 101

आसन्नमृत्यवस्ते तु विनष्टमतयो मुनिम् । पद्भिः संताडयामासुर्बाहूं च जगृहुः परे ॥ १०१ ॥

Pero aquellos de mente corrompida, viendo al sabio en un estado cercano a la muerte, comenzaron a patearlo y lo agarraron de los brazos.

Verse 102

ततस्त्यक्तसमाधिस्तु स मुनिर्विस्मितस्तदा । उवाच भावगम्भीरं लोकोपद्र वकारिणः ॥ १०२ ॥

Entonces, al retirarse de su samādhi, aquel muni—maravillado en ese instante—pronunció palabras de honda devoción interior, destinadas a disipar las aflicciones del mundo.

Verse 103

एश्वर्यमदमत्तानां क्षुधितानां च कामिनाम् । अहंकारविमूढानां विवेको नैव जायते ॥ १०३ ॥

En quienes se embriagan de poder y prosperidad, en quienes son empujados por el hambre y en quienes están dominados por la lujuria—confundidos por el ego—no nace el verdadero discernimiento.

Verse 104

निधेराधारमात्रेण मही ज्वलति सर्वदा । तदेव मानवा भुक्त्वा ज्वलन्तीति किमद्भुतम् ॥ १०४ ॥

Con sólo reposar sobre un tesoro subterráneo de fuego y calor, la tierra arde siempre; así, si los humanos consumen eso mismo y luego se abrasan, ¿qué hay de asombroso en ello?

Verse 105

किमत्र चित्रं सुजनं बाधन्ते यदि दुर्जनाः । महीरुहांश्चानुतटे पातयन्ति नदीरयाः ॥ १०५ ॥

¿Qué tiene de extraño que los malvados hostiguen a los virtuosos? Hasta la corriente del río, al correr junto a la orilla, hace caer grandes árboles.

Verse 106

यत्र श्रीर्यौवनं वापि शारदा वापि तिष्ठति । तत्राश्रीर्वृद्धता नित्यं मूर्खत्वं चापि जायते ॥ १०६ ॥

Donde moran Śrī (la prosperidad), la juventud y Śāradā, la diosa del saber, allí (cuando faltan) nacen la desdicha, la vejez perpetua y aun la necedad.

Verse 107

अहो कनकमाहात्म्यमाख्यातुं केन शक्यते । नामसाम्यदहो चित्रं धत्तूरोऽपि मदप्रदः ॥ १०७ ॥

¡Ah! ¿Quién podría describir por completo la grandeza del oro? Maravillosa es la igualdad del nombre: aun la dhattūra es dadora de embriaguez.

Verse 108

भवेद्यदि खलस्य श्रीः सैव लोकविनाशिनी । यथा सखाग्नेः पवनः पन्नगस्य यथा विषम् ॥ १०८ ॥

Si la prosperidad llega a un malvado, esa misma prosperidad se vuelve destructora del mundo—como el viento es aliado del fuego, y como el veneno pertenece a la serpiente.

Verse 109

अहो धनमदान्धस्तु पश्यन्नपि न पश्यति । यदि पश्यत्यात्महितं स पश्यति न संशयः ॥ १०९ ॥

¡Ay! El cegado por la soberbia de la riqueza, aun mirando, no ve. Mas quien percibe lo que es benéfico para el Ser, ése sí ve de verdad, sin duda alguna.

Verse 110

इत्युक्त्वा कपिलः क्रुद्धो नेत्राभ्यां ससृजेऽनलम् । स वह्निः सागरान्सर्वान्भस्मसादकरोत्क्षणात् ॥ ११० ॥

Dicho esto, Kapila, airado, hizo brotar fuego de sus dos ojos; y ese fuego, en un instante, redujo a cenizas a todos los hijos de Sagara.

Verse 111

यन्नेत्रजानलं दृष्ट्वा पातालतलवासिनः । अकालप्रलयं मत्वा च्रुकुशुः शोकलालसाः ॥ १११ ॥

Al ver aquel fuego nacido de los ojos, los moradores de Pātāla clamaron, creyendo que había llegado la disolución cósmica antes de tiempo, abatidos por duelo y pavor.

Verse 112

तदग्नितापिताः सर्वे दन्दशूकाश्च राक्षसाः । सागरं विविशुः शीघ्रं सतां कोपो हि दुःसहः ॥ ११२ ॥

Abrasados por aquel fuego, todas las serpientes y los rākṣasas entraron presto en el océano; pues la ira de los justos es, en verdad, difícil de soportar.

Verse 113

अथ तस्य महीपस्य समागम्याध्वरं तदा । देवदूत उवाचेदं सर्वं वृत्तं हि यक्षते ॥ ११३ ॥

Entonces, en aquel momento, un mensajero divino llegó al sacrificio del rey y dijo: «Te relataré por completo todo lo sucedido».

Verse 114

एतत्समाकर्ण्य वचः सगरःसर्ववित्प्रभुः । दैवेन शिक्षिता दुष्टा इत्युवाचातिहर्षितः ॥ ११४ ॥

Al oír estas palabras, el rey Sagara—señor poderoso y conocedor de todo—dijo con gran júbilo: «Este malvado ha sido castigado por el propio destino».

Verse 115

माता वा जनको वापि भ्राता वा तनयोऽपि वा । अधर्मं कुरुते यस्तु स एव रिपुरिष्यते ॥ ११५ ॥

Sea madre o padre, hermano o incluso hijo: quien comete adharma, ése mismo debe ser tenido por enemigo.

Verse 116

यस्त्वधर्मेषु निरतः सर्वलोकविरोधकृत् । तं रिपुं परमं विद्याच्छास्त्राणामेष निर्णयः ॥ ११६ ॥

Pero quien se entrega al adharma y obra en contra de todos los seres, sábelo: ése es el enemigo supremo; tal es el dictamen de los śāstras.

Verse 117

सगरः पुत्रनाशेऽपि न शुशोच मुनीश्वरः । दुर्वृत्तनिधनं यस्मात्सतामुत्साहकारणम् ॥ ११७ ॥

Aun ante la pérdida de sus hijos, el rey Sagara, semejante a un sabio, no se afligió; pues la destrucción de los malvados es, en verdad, causa de nuevo ardor y aliento para los justos.

Verse 118

यज्ञेष्वनधिकारत्वादपुत्राणामिति स्मृतेः । पौत्रं तमंशुमन्तं हि पुत्रत्वे कृतवान्प्रभुः ॥ ११८ ॥

Puesto que la Smṛti declara que los que no tienen hijos no poseen derecho en los ritos del yajña, el Señor aceptó a aquel nieto, Aṁśumān, como hijo.

Verse 119

असमञ्जस्सुतं तं तु सुधियं वाग्विदां वरम् । युयोज सारविद् भूयो ह्यश्वानयनकर्मणि ॥ ११९ ॥

Pero el hijo de Asamañjas—sabio y el más excelso entre los maestros de la palabra—fue de nuevo designado por el conocedor del arte del carro para la tarea de traer y disponer los caballos.

Verse 120

स गतस्तद्बिलद्वारे दृष्ट्वा तं मुनिपुङ्गवम् । कपिलं तेजसां राशिं साष्टाङ्गं प्रणनाम ह ॥ १२० ॥

Llegado a la entrada de aquella cueva, al ver al más excelso de los sabios, Kapila—como un cúmulo de fulgor espiritual—se postró ante él con la reverencia de ocho miembros.

Verse 121

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा विनयेनाग्रतः स्थितः । उवाच शान्तमनसं देवदेवं सनातनम् ॥ १२१ ॥

Con las manos juntas en añjali y de pie ante Él con humildad, se dirigió al eterno Deva-deva, el Señor antiquísimo de mente perfectamente serena.

Verse 122

अंशुमानुवाच । दौःशील्यं यत्कृतं ब्रह्मन्मत्पितृव्यैः क्षमस्व तत् । परोपकारनिरताः क्षमासारा हि साधवः ॥ १२२ ॥

Aṁśumān dijo: «Oh brāhmaṇa, perdona la mala conducta cometida por mis tíos paternos. Pues los virtuosos se consagran al bien de los demás, y el perdón es, en verdad, su misma esencia».

Verse 123

दुर्जनेष्वपि सत्वेषु दयां कुर्वन्ति साधवः । नहि संहरते ज्योत्स्नां चन्द्र श्चाण्डालवेश्मनः ॥ १२३ ॥

Incluso hacia los malvados, los virtuosos muestran compasión; pues la luna no retiene su resplandor ni siquiera de la casa de un caṇḍāla.

Verse 124

बाध्यमानोऽपि सुजनः सर्वेषां सुखकृद् भवेत् । ददाति परमां तुष्टिं भक्ष्यमाणोऽमरैः शशी ॥ १२४ ॥

Aun oprimido, el hombre bueno debe seguir siendo artífice de dicha para todos. Así como la luna, aunque sea “devorada” por los inmortales durante el eclipse, concede todavía el gozo supremo.

Verse 125

दारितश्छिन्न एवापि ह्यामोदेनैव चन्दनः । सौरभं कुरुते सर्वं तथैव सुजनो जनः ॥ १२५ ॥

Aunque sea hendida y cortada, la madera de sándalo esparce fragancia por su propia naturaleza; del mismo modo, el hombre virtuoso, aun entre daño y penuria, derrama bien para todos.

Verse 126

क्षान्त्या च तपसाचारैस्तद्गुणज्ञा मुनीश्वराः । सञ्जातं शासितुं लोकांस्त्वां विदुः पुरुषोत्तम ॥ १२६ ॥

Por tu paciencia y por las disciplinas de austeridad y recta conducta, los señores de los munis—conocedores de tus cualidades divinas—te reconocen, oh Puruṣottama, como Aquel que se ha manifestado para gobernar y sostener los mundos.

Verse 127

नमो ब्रह्मन्मुने तुभ्यं नमस्ते ब्रह्ममूर्त्तये । नमो ब्रह्मण्यशीलाय ब्रह्मध्यानपराय च ॥ १२७ ॥

Reverencias a ti, oh muni establecido en Brahman; reverencias a ti, cuya misma forma es Brahman. Reverencias a ti, de conducta consagrada a Brahman y enteramente absorto en la meditación sobre Brahman.

Verse 128

इति स्तुतो मुनिस्तेन प्रसन्नवदनस्तदा । वरं वरय चेत्याह प्रसन्नोऽस्मि तवानघ ॥ १२८ ॥

Así alabado por él, el sabio muni mostró un semblante sereno y dijo: «Pide un don; estoy complacido contigo, oh intachable».

Verse 129

एवमुक्ते तु मुनिना ह्यंशुमान्प्रणिपत्य तम् । प्रापयास्मत्पितॄन्ब्राह्मं लोकमित्यभ्यभाषत ॥ १२९ ॥

Al oír al muni, Aṁśumān se postró y dijo: «Te ruego que conduzcas a nuestros antepasados al mundo de Brahmā (Brahmaloka)».

Verse 130

ततस्तस्यातिसंतुष्टो मुनिः प्रोवाच सादरम् । गङ्गामानीय पौत्रस्ते नयिष्यति पितॄन्दिवम् ॥ १३० ॥

Entonces el muni, muy complacido, habló con respeto: «Al traer la Gaṅgā, tu nieto conducirá a tus antepasados al cielo».

Verse 131

त्वत्पौत्रेण समानीता गङ्गा पुण्यजला नदी । कृत्वैतान्धूतपापान्वै नयिष्यति परं पदम् ॥ १३१ ॥

La Gaṅgā, río de aguas sagradas, traída por tu nieto, lavará en verdad sus pecados y conducirá a esos antepasados al estado supremo.

Verse 132

प्रापयैनं हयं वत्स यतः स्यात्पूर्णमध्वरम् । पितामहान्तिकं प्राप्य साश्वं वृत्तं न्यवेदयत् ॥ १३२ ॥

«Hijo mío, haz avanzar este caballo del sacrificio, para que el adhvara quede plenamente consumado». Al llegar ante el Abuelo (Brahmā), informó de todo lo sucedido, llevando consigo al caballo.

Verse 133

सगरस्तेन पशुना तं यज्ञं ब्राह्मणैः सह । विधाय तपसा विष्णुमाराध्याप पदं हरेः ॥ १३३ ॥

Con aquel mismo animal sacrificial, Sagara, junto con los brāhmaṇas, consumó el yajña; y mediante austeridades adoró a Viṣṇu y alcanzó el estado bienaventurado de Hari.

Verse 134

जज्ञे ह्यंशुमतः पुत्रो दिलीप इति विश्रुतः । तस्माद्भगीरथो जातो यो गङ्गामानयद्दिवः ॥ १३४ ॥

En verdad, de Aṁśumat nació un hijo célebre llamado Dilīpa. De él nació Bhagīratha, quien hizo descender el río Gaṅgā desde el cielo.

Verse 135

भगीरथस्य तपसा तुष्टो ब्रह्मा ददौ मुने । गङ्गां भगीरथायाथ चिन्तयामास धारणे ॥ १३५ ॥

Complacido por las austeridades de Bhagīratha, Brahmā le concedió a Gaṅgā, oh sabio; y entonces Bhagīratha meditó cómo podría ser sostenida y contenida sobre la tierra.

Verse 136

ततश्च शिवमाराध्य तद्द्वारा स्वर्णदीं भुवम् । आनीय तज्जलैः स्पृष्ट्वा पूतान्निन्ये दिवं पितॄन् ॥ १३६ ॥

Luego, tras propiciar al Señor Śiva, por la gracia de Śiva trajo a la tierra la Svarṇadī; y al tocar a los antepasados con sus aguas, purificó a los Pitṛs y los condujo al cielo.

Verse 137

भगीरथान्वये जातः सुदासो नाम भूपतिः । तस्य पुत्रो मित्रसहः सर्वलोकेषु विश्रुतः ॥ १३७ ॥

En el linaje de Bhagiratha nació un rey llamado Sudāsa. Su hijo fue Mitrasaha, célebre en todos los mundos.

Verse 138

वसिष्ठशापात्प्राप्तः स सौदासौ राक्षसीं तनुम् । गङ्गाबिन्दुनिषेकेण पुनर्मुक्तो नृपोऽभवत् ॥ १३८ ॥

Por la maldición de Vasiṣṭha, el rey Saudāsa tomó un cuerpo de rākṣasa; mas al ser rociado con una gota de agua del Gaṅgā, quedó liberado y volvió a ser rey.

Verse 139

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गामाहात्म्यं नाम अष्टमोऽध्यायः ॥ ८ ॥

Así concluye el Capítulo Octavo, titulado “La Grandeza del Gaṅgā”, en el Primer Pāda del Pūrva-bhāga del Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.