Atharva Veda 6.121.2: Kanda 6, Anuvaka 13, Sukta 121, Mantra 2

Sukta 121

Sanskrit (Devanagari)

यद् दारु॑णि ब॒ध्यसे॒ यच्च॒ रज्ज्वां॒ यद् भूम्यां॑ ब॒ध्यसे॒ यच्च॑ वा॒चा। अ॒यं तस्मा॒द् गार्ह॑पत्यो नो अ॒ग्निरुदिन्न॑याति सुकृ॒तस्य॑ लो॒कम्

Recitation with translationAtharva Veda 6.121.2

IAST Transliteration

yád dā́ruṇi badhyáse yác ca rájjvāṃ yád bhū́myāṃ badhyáse yác ca vācā́ | ayáṃ tasmā́d gā́rhapatyo no agnír úd innayāti sukṛ́tasya lokám

English Translation (Griffith/Whitney)

Whatsoever thou art bound withal—in wood, and what in rope; whatsoever thou art bound on earth, and what by speech—this our household Agni, from that, leads thee up and out to the world of merit.

Translation

Con lo quequiera que estés atado — en la madera, y con lo que en la cuerda; con lo quequiera que estés atado en la tierra, y con lo que por la palabra: de todo ello nuestro Agni del hogar, el Gārhapatya, te conduce arriba y afuera, al mundo del mérito (sukṛta).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: whatever / that which
• यत्: Karma (यद्…बध्यसे इत्यस्य) / सम्बन्धसूचक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दारुणि: in/onto the wood
• दारुणि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: दारु (प्रातिपदिक)

• बध्यसे: you are bound / you bind yourself
• बध्यसे: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: बन्ध् (धातु)

• यत्: whatever
• यत्: Karma / सम्बन्धसूचक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• रज्ज्वाम्: in/with the rope
• रज्ज्वाम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: रज्जु (प्रातिपदिक)

• यत्: whatever
• यत्: Karma / सम्बन्धसूचक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भूम्याम्: on/in the earth
• भूम्याम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)

• बध्यसे: you are bound
• बध्यसे: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: बन्ध् (धातु)

• यत्: whatever
• यत्: Karma / सम्बन्धसूचक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• वाचा: by speech / with words
• वाचा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• अयम्: this (one)
• अयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तस्मात्: from that
• तस्मात्: Apādāna
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गार्हपत्यः: the Gārhapatya (household) [fire]
• गार्हपत्यः: Kartā (अग्नेर् विशेषणम्) / समनाधिकरणम्
• Type: Adjective (used substantively) / Noun-epithet
• Root: गार्हपत्य (प्रातिपदिक) < गृहपति (तद्धित)

• नः: our
• नः: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni; the fire
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• उद्: up, out
• उद्: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: उद् (उपसर्ग/अव्यय)

• इन्नयाति: leads forth/up; carries out
• इन्नयाति: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: नी (धातु) with उपसर्ग उद्-; stem: उद्-नी-

• सुकृतस्य: of good deed / of merit
• सुकृतस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun (abstract/result) / Adjective used substantively
• Root: सुकृत (प्रातिपदिक; कृत-प्रत्ययान्त) < सु- + कृ

• लोकम्: world; realm
• लोकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī attribution varies).

Devata: Agni Gārhapatya (household fire) as liberator and conductor.

Chandas: Triṣṭubh-like (edition-dependent).

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta