Atharva Veda 5.12.5: Kanda 5, Anuvaka 2, Sukta 12, Mantra 5

Sukta 12

Sanskrit (Devanagari)

व्यच॑स्वतीरुर्वि॒या वि श्र॑यन्तां॒ पति॑भ्यो॒ न जन॑यः॒ शुम्भ॑मानाः । देवी॑र्द्वारो बृहतीर्विश्वमिन्वा दे॒वेभ्यो॑ भवत सुप्राय॒णाः

Recitation with translationAtharva Veda 5.12.5

IAST Transliteration

vyácasvatīr urviyā́ ví śrayantāṃ pátibhyo ná jánayaḥ śúmbhamānāḥ | devī́r dvā́ro bṛhatī́r viśvám-invā devébhyo bhavata suprāyaṇā́ḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Wide-opening, broad—let them stand apart, like wives adorning themselves for their lords. O divine Doors, great and all-impelling, become for the gods of happy entrance.

Translation

Que se mantengan separadas, de amplia apertura, vastas — como esposas que se engalanan para sus señores. Oh Puertas divinas, grandes, que impulsáis todo, sed para los dioses una entrada de feliz acceso.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• व्यचस्वतीः: all-pervading, wide-spreading (fem. pl.)
• व्यचस्वतीः: कर्तृ (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य) / संबोधन-सम्बन्धः
• Type: Adjective
• Root: व्यचस् (प्रातिपदिक) ← √व्यच् (व्यच्/व्यचति ‘व्याप्तौ/प्रकाशने’)

• उर्वियाः: of the broad earth/expanse
• उर्वियाः: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘उर्व्याः’ = ‘of the broad earth/expanse’
• Type: Noun
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक) ‘पृथ्वी/विस्तीर्णा’

• वि: apart, forth
• वि: क्रियाविशेषण (उपसर्ग) — ‘apart, forth’
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• श्रयन्ताम्: let them resort/lean/attach themselves
• श्रयन्ताम्: क्रिया; कर्ता = (देवीः) द्वारः/व्यचस्वतीः (स्त्री. बहु.)
• Type: Verb
• Root: √श्रि (श्रयति ‘आश्रये/आलम्बने’)

• पतिभ्यः: for the husbands/lords
• पतिभ्यः: सम्प्रदान (दत्त/हित) — ‘for the husbands/lords’
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: उपमान-निर्देशक
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय) — उपमा/सदृशार्थे

• जनयः: wives, women
• जनयः: कर्तृ (श्रयन्ताम् इत्यस्य) — ‘wives/women’
• Type: Noun
• Root: जनय (प्रातिपदिक) ‘पत्नी/स्त्री; जननी-सम्बद्ध’

• शुम्भमानाः: adorning themselves, shining
• शुम्भमानाः: कर्तृविशेषण — ‘adorned/brightening’
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √शुभ् (शोभते/शुम्भते ‘दीप्तौ/अलङ्कारे’)

• देवीः: the goddesses
• देवीः: कर्तृ (भवत/श्रयन्ताम् इत्यादि क्रियाणाम्) — ‘the goddesses’
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक) ← देव (प्रातिपदिक)

• द्वारः: doors, gateways
• द्वारः: कर्तृ (देवीः द्वारः = ‘divine doors’)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक) ‘द्वार/प्रवेश’

• बृहतीः: great, lofty
• बृहतीः: कर्तृविशेषण (द्वारः/देवीः) — ‘great, lofty’
• Type: Adjective
• Root: बृहती (प्रातिपदिक) ← बृहन्त् ‘महान्’

• विश्वम्: all, everything
• विश्वम्: कर्म (इन्वा/इन्वन्ति-भावे) — ‘all (things)’
• Type: Adjective (used substantively) / Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक) ‘सर्व’

• इन्वाः: pervading, impelling, reaching
• इन्वाः: कर्तृविशेषण — ‘pervading/impelling, reaching’
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √इन्/ईन् (इन्वति ‘अनुगच्छति/प्रेरयति/व्याप्नोति’ — वैदिक)

• देवेभ्यः: for the gods
• देवेभ्यः: सम्प्रदान — ‘for the gods’
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• भवत: be (become)
• भवत: क्रिया; कर्ता = (देवीः) द्वारः
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति ‘अस्ति/भवति’)

• सुप्रायणाः: granting good access, with auspicious passage
• सुप्रायणाः: कर्तृविशेषण — ‘of good approach/with good passage’
• Type: Adjective
• Root: सु- (उपसर्ग) + प्रायण (प्रातिपदिक) ‘प्रयाण/गमन; शुभ-प्रवेश’

Attribution

Rishi: RV-style liturgical sequence (doors of the sacrifice motif).

Devata: Dvārāḥ (personified Doors).

Chandas: Triṣṭubh-like.

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta