Varaha Purana 151.37: Adhyaya 151, Shloka 37

The Sacred Greatness of Lohārgala

The ‘Iron-Bolt’ Tīrtha

Devanagari script

प्रमुच्य नारदं दिव्यं मम लोकं च गच्छति ॥ ततो वसिष्ठकुण्डं तु तस्मिन्क्षेत्रं परं मम

Sanskrit recitationVaraha Purana 151.37

Transliteration

pramucya nāradaṃ divyaṃ mama lokaṃ ca gacchati || tato vasiṣṭhakuṇḍaṃ tu tasmin kṣetraṃ paraṃ mama

Translation

Nachdem er am göttlichen Nārada-(kuṇḍa) (von den Wirkungen) befreit worden ist, gelangt er ebenfalls in mein Reich. Dann folgt der Vasiṣṭha-kuṇḍa; in ihm liegt mein höchster heiliger Bezirk.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्र-मुच्य: having released/freed
• प्र-मुच्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√मुच् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; उपसर्गः प्र

• नारदम्: Narada
• नारदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दिव्यम्: divine
• दिव्यम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (नारदम्)

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• लोकम्: world
• लोकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• गच्छति: goes
• गच्छति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अनन्तरार्थे

• वसिष्ठ-कुण्डम्: Vasishtha’s pond
• वसिष्ठ-कुण्डम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (वसिष्ठस्य कुण्डम्)

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• क्षेत्रम्: the sacred field/place
• क्षेत्रम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (क्षेत्रम्)

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Studies
• Vaiṣṇavism
• Ancient Geography

FAQs

What is the historical significance of this verse?

The verse illustrates how Purāṇas construct networks of named tīrthas (associated with sages like Nārada and Vasiṣṭha) and narrate them as a sequence of spiritually efficacious sites.

Which geographic location is identified?

Vasiṣṭha-kuṇḍa is explicitly named; it is presented as a sacred node within the text’s internal geography.

What is the primary ethical instruction?

The emphasis is on progressing through tīrthas with ritual intentionality, treating the landscape as a structured field for disciplined practice.