Rig Veda 9.42.2: Mandala 9, Sukta 42, Mantra 2

Sukta 9.42

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

एष प्रत्नेन मन्मना देवो देवेभ्यस्परि । धारया पवते सुतः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.42.2

Transliteration

eṣá pratnéna mánmanā devó devébhyaḥ pári | dhā́rayā pavate sutáḥ ||

Translation

Dieser, mit uraltem Sinn, ein Gott, der unter den Göttern umhergeht, strömt in tragender Flut: der ausgepresste Soma.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषः: this (one), he
• एषः: कर्तृ (सुतः/देवः का विशेषण-रूपेण) अथवा कर्तृ-पद
• Type: Pronoun (Demonstrative)
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → एष-

• प्रत्नेन: with the ancient (way), by the old (custom)
• प्रत्नेन: करण (मन्मना सह—‘प्राचीन/पूर्ववत्’ भावेन)
• Type: Adjective (used substantively/instrumentally)
• Root: प्रत्न (विशेषण-प्रातिपदिक)

• मन्मना: with (his) thought/intent
• मन्मना: करण
• Type: Noun
• Root: मन्मन् (नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘thought, intention, mind’)

• देवः: the god (Soma)
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• देवेभ्यः: to/for the gods
• देवेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अस्परि: around, over, from all sides
• अस्परि: अधिकरण/दिशा-निर्देश (क्रियाविशेषणत्वेन)
• Type: Indeclinable (particle/adverbial)
• Root: अस् + परि (उपसर्गयुक्त अव्यय/निपात; वैदिक प्रयोग)

• धारया: with a stream, in a flow
• धारया: करण
• Type: Noun
• Root: धारा (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; ‘stream, flow’)

• पवते: purifies itself, flows (as purified)
• पवते: क्रिया (कर्तरि प्रयोगः; कर्ता = सुतः/देवः)
• Type: Verb
• Root: √पू (पवते) ‘to purify, to flow/clarify’

• सुतः: pressed (Soma)
• सुतः: कर्तृ (पवते इत्यस्य)
• Type: Participle (past passive) used as adjective/noun
• Root: √सु (सुत) क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; ‘pressed’