Rig Veda 5.41.10: Mandala 5, Sukta 41, Mantra 10

Sukta 5.41

Rishi: Atri (Ātreya)

Devata: Agni / Apām Napāt (hidden fire in the waters); with reference to Trita

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

वृष्णो अस्तोषि भूम्यस्य गर्भं त्रितो नपातमपां सुवृक्ति । गृणीते अग्निरेतरी न शूषैः शोचिष्केशो नि रिणाति वना ॥

Recitation with translationRig Veda 5.41.10

Transliteration

vṛ́ṣṇo astoṣi bhūmyásya gárbhaṃ tritó nápātam apā́ṃ su-vṛktí | gṛṇī́te agnír etárī na śūṣáiḥ śóciṣkeśo ní riṇāti vánā ||

Translation

Du bist gepriesen als der Starke, als der Keim der Erde — Trita’s Kind, der Spross der Wasser — durch wohlgeformtes Wort. Agni wird besungen, voranschreitend mit Kräften; flammenhaarig lichtet und löst er die Wälder, das wirre Gestrüpp, in uns.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वृष्णः: of the bull/strong one (Indra/Agni)
• वृष्णः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: वृषन्- (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे/सेचने)

• अस्तोषि: thou hast praised
• अस्तोषि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्तु (स्तुतौ)

• भूम्याः: of the earth
• भूम्याः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: भूमि- (प्रातिपदिक)

• गर्भम्: the embryo/womb (hidden germ)
• गर्भम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गर्भ- (प्रातिपदिक)

• त्रितः: Trita
• त्रितः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: त्रित- (प्रातिपदिक; देव/ऋषि-नाम)

• नपातम्: the offspring/descendant
• नपातम्: कर्म (appositional object)
• Type: Noun
• Root: नपात्- (प्रातिपदिक)

• अपाम्: of the waters
• अपाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अप्- (प्रातिपदिक)

• सुवृक्तिम्: a well-turned hymn/praise
• सुवृक्तिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सु-वृक्ति- (प्रातिपदिक)

• गृणीते: he sings/praises
• गृणीते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गॄ/गृ (स्तुतौ/गिरा)

• अग्निः: Agni (fire)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• एतरीः: the advancing/impelling (one)
• एतरीः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: एतरी- (प्रातिपदिक; ‘going/advancing’, also used as epithet)

• न: like/as
• न: सम्बन्ध (उपमान-चिह्न)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• शूषैः: with powers/impulses, with might
• शूषैः: करण
• Type: Noun
• Root: शूष- (प्रातिपदिक)

• शोचिष्केशः: having flames as hair (flame-haired)
• शोचिष्केशः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शोचिस्-केश- (बहुव्रीहि-समास; प्रातिपदिक)

• नि: down, away
• नि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• रिणाति: drives away, removes
• रिणाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √री/रि (गत्यर्थ/वियोगे; Vedic: ‘to drive away, remove’)

• वनाः: woods/forests (trees)
• वनाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: वन- (प्रातिपदिक)