Rig Veda 5.15.2: Mandala 5, Sukta 15, Mantra 2

Sukta 5.15

Devata: Agni (as upholder of ṛta through yajña) / broader Ṛta-vision within Agni hymn context

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतेन ऋतं धरुणं धारयन्त यज्ञस्य शाके परमे व्योमन् । दिवो धर्मन्धरुणे सेदुषो नॄञ्जातैरजाताँ अभि ये ननक्षुः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.15.2

Transliteration

ṛténa ṛtáṃ dharúṇaṃ dhārayanta yajñásya śā́ke paramé vyòman | divó dhármān dharúṇe sedúṣo nṝ́ñ jātáir ájātāṃ abhí yé nanakṣúḥ ||

Translation

Durch die Wahrheit (ṛta) tragen sie den Grund der Wahrheit im höchsten Raum, in der leuchtenden Kraft des Opfers. Im Halt der Gesetze des Himmels sitzend, erreichen und bezwingen sie, die Starken, durch das in ihnen Geborene das noch Ungeborene.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋतेन: by/with ṛta (cosmic order)
• ऋतेन: करण
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक) < √ऋ (गतौ/ऋ-क्रमे) → ‘ऋत’ (cosmic order, truth)

• ऋतम्: ṛta, the right order/truth
• ऋतम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• धरुणम्: support, firm foundation
• धरुणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धरुण (प्रातिपदिक) < √धृ (धारणे) ‘support, foundation’

• धारयन्त: they upheld/maintained
• धारयन्त: कर्तृ
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे)

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज् (देवपूजासङ्गतिकरणदानेषु)

• शाके: in the branch/seat (of the rite)
• शाके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: शाक (प्रातिपदिक) ‘branch; (fig.) power/seat’

• परमे: in the highest
• परमे: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) ‘highest’

• व्योमन्: in the sky/firmament
• व्योमन्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: व्योमन् (प्रातिपदिक) ‘sky, firmament’

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक) ‘heaven’

• धर्मन्: ordinance/law; sustaining order
• धर्मन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: धर्मन् (प्रातिपदिक) < √धृ (धारणे) ‘law, ordinance; support’

• धरुणे: in/on the support (foundation)
• धरुणे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: धरुण (प्रातिपदिक)

• सेदुषः: having sat down; seated/settled
• सेदुषः: कर्तृ
• Type: Participle (Adjective/Noun-like)
• Root: √सद् (सीदति/षद्; उपवेशने) → क्त्वसु-प्रत्ययान्त ‘सेदुष्’ (Vedic perfect participle)

• नॄन्: men, heroes
• नॄन्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक) ‘man, hero’

• जातैः: with/by the born ones
• जातैः: करण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: जात (प्रातिपदिक) < √जन् (जनने) ‘born’

• अजातान्: the unborn (ones)
• अजातान्: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अ-जात (प्रातिपदिक) < √जन्; ‘unborn/not yet born’

• अभि: towards, against, over
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• ये: who (they)
• ये: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ननक्षुः: have reached/attained; have come up to
• ननक्षुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √नश्/नक्ष् (व्याप्तौ/प्रापणे; Vedic perfect)