Rig Veda 10.46.4: Mandala 10, Sukta 46, Mantra 4

Sukta 10.46

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

मन्द्रं होतारमुशिजो नमोभिः प्राञ्चं यज्ञं नेतारमध्वराणाम् । विशामकृण्वन्नरतिं पावकं हव्यवाहं दधतो मानुषेषु ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.46.4

Transliteration

mandráṃ hótāram uśíjo námo-bhiḥ prā́ñcaṃ yajñáṃ netā́ram adhvarā́ṇām | viśā́m akṛṇvann aratíṃ pāvakáṃ havya-vā́haṃ dádhato mā́nuṣeṣu ||

Translation

Den Mandra, den erfreuenden Hotṛ, formten die Uśij (die Flammensucher) mit Verehrungen; das voranschreitende Opfer, den Führer der Adhvara, der Wege der Darbringung. Zum Läuterer und rechten Leiter für die Stämme machten sie ihn und setzten den Havis-vāha, den Träger der Opfergabe, unter die Menschen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मन्द्रम्: gladdening, pleasant
• मन्द्रम्: कर्म (विशेषणरूपेण ‘होतारम्’ विशेषयति)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र- (प्रातिपदिक)

• होतारम्: the Hotṛ-priest (invoker)
• होतारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: होतृ- (प्रातिपदिक; √हु ‘यज्/आह्वान’)

• उशिजः: of the Uśij (name/epithet; often of Agni/Hotṛ)
• उशिजः: सम्बन्ध (होतारम्—‘उशिजः’ = उशिज्-सम्बद्धम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: उशिज्- (प्रातिपदिक)

• नमोभिः: with obeisances, with reverences
• नमोभिः: करण
• Type: Noun
• Root: नमस्- (प्रातिपदिक)

• प्राञ्चम्: forward-facing, directed onward
• प्राञ्चम्: कर्म (विशेषणरूपेण ‘यज्ञम्’ विशेषयति)
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्च्- (प्रातिपदिक)

• यज्ञम्: sacrifice, ritual
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ- (प्रातिपदिक; √यज्)

• नेतारम्: leader, guide
• नेतारम्: कर्म (अपि ‘होतारम्’ इत्यस्य समन्वयः—‘leader/guide’)
• Type: Noun
• Root: नेतृ- (प्रातिपदिक; √नी)

• अध्वराणाम्: of the rites/ceremonies
• अध्वराणाम्: सम्बन्ध (नेतारम्—कस्य? अध्वराणाम्)
• Type: Noun
• Root: अध्वर- (प्रातिपदिक)

• विशाम्: of the clans/peoples
• विशाम्: सम्बन्ध (अकृण्वन्—कस्य? विशाम्)
• Type: Noun
• Root: विश्- (प्रातिपदिक)

• अकृण्वन्: they made, they fashioned
• अकृण्वन्: क्रिया (कर्तृ-बहुवचन; ‘ते’/‘जनाः’ इत्यादि अव्यक्त-कर्तृ)
• Type: Verb
• Root: √कृ

• अरतिम्: order/arrangement; (also) readiness/service
• अरतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अरति- (प्रातिपदिक)

• पावकम्: purifying, bright
• पावकम्: कर्म (विशेषणरूपेण ‘हव्यवाहम्’ विशेषयति)
• Type: Adjective
• Root: पावक- (प्रातिपदिक; √पू ‘शोधने’)

• हव्यवाहम्: the oblation-carrier (Agni)
• हव्यवाहम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: हव्यवाह- (प्रातिपदिक; हव्या + वाह)

• दधतः: of (those) placing/establishing
• दधतः: सम्बन्ध (मानुषेषु—‘of those placing/establishing’)
• Type: Verb (participle)
• Root: √धा

• मानुषेषु: among men, in human (dwellings)
• मानुषेषु: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective
• Root: मानुष- (प्रातिपदिक)