Rig Veda 10.129.3: Mandala 10, Sukta 129, Mantra 3

Sukta 10.129

Rishi: Prajāpati Parameṣṭhin

Devata: Tad Ekam emerging through tapas

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तम आसीत्तमसा गूळ्हमग्रेऽप्रकेतं सलिलं सर्वमा इदम् । तुच्छ्येनाभ्वपिहितं यदासीत्तपसस्तन्महिनाजायतैकम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.129.3

Transliteration

táma āsīt támasā gūḷhám ágre ’praketáṃ saliláṃ sárvam ā́ idám | túcchyena ā́bhu ápihitaṃ yád āsīt tápasas tán mahínā́jāyataíkam ||

Translation

Im Anfang war Finsternis von Finsternis verhüllt; all dies war Wasser, ohne Unterscheidungszeichen, unoffenbar. Was von Leere und Unfassbarem bedeckt lag — durch die Größe der Glut der Askese (tapas) wurde als das Eine geboren.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तमः: darkness
• तमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक) < PIE *temH- ‘अन्धकार’

• आसीत्: was
• आसीत्: —
• Type: Verb
• Root: √अस् (भू-सत्तायाम्)

• तमसा: by/with darkness
• तमसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: तमस्

• गूळ्हम्: hidden, concealed
• गूळ्हम्: —
• Type: Adjective/Participle
• Root: √गुह् (गोपने) → गूळ्ह (कृदन्त-भूतकर्मणि/क्त)

• अग्रे: in the beginning
• अग्रे: Adhikaraṇa
• Type: Noun (adverbial use)
• Root: अग्र (प्रातिपदिक)

• अप्रकेतम्: without discernment, unmanifest
• अप्रकेतम्: —
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रकेत (प्रातिपदिक); प्रकेत ‘प्रज्ञा/चेतना’

• सलिलम्: watery flood, primeval fluid
• सलिलम्: Kartā
• Type: Noun
• Root: सलिल (प्रातिपदिक)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: —
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• आ: completely, all around
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• इदम्: this (universe)
• इदम्: Kartā (सलिलम्… इदम् = ‘this (all)’)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तुच्छ्येन: by emptiness/voidness
• तुच्छ्येन: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: तुच्छ्य (प्रातिपदिक; ‘तुच्छ’ से व्युत्पन्न)

• अभु: by non-being, by absence
• अभु: Karaṇa
• Type: Noun (abstract)
• Root: अभु (प्रातिपदिक; ‘अ-भू’ = ‘असत्/अभाव’)

• अपिहितम्: covered, enveloped
• अपिहितम्: —
• Type: Adjective/Participle
• Root: अपि-√धा (आवरणे) → अपिहित (कृदन्त-क्त)

• यत्: which
• यत्: Kartā
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• आसीत्: was
• आसीत्: —
• Type: Verb
• Root: √अस्

• तपसः: of/from heat (austerity, ardor)
• तपसः: Apādāna (उत्पत्त्यर्थे ‘from/out of’)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• महिना: by (its) greatness/power
• महिना: Karaṇa
• Type: Noun (instrumental of manner/power)
• Root: महिन्/महिमा (प्रातिपदिक; ‘मह्’ वृद्धि/महत्त्व)

• अजायत: was born, arose
• अजायत: —
• Type: Verb
• Root: √जन् (प्रादुर्भावे/जन्मनि) + अ (अग्म)

• एकम्: one (single principle)
• एकम्: —
• Type: Numeral/Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)