Prakarana 9

Verse 168 (चौपाई)

मूदेउँ नयन त्रसित जब भयउँ। पुनि चितवत कोसलपुर गयऊँ।। मोहि बिलोकि राम मुसुकाहीं। बिहँसत तुरत गयउँ मुख माहीं।। उदर माझ सुनु अंडज राया। देखेउँ बहु ब्रह्मांड निकाया।। अति बिचित्र तहँ लोक अनेका। रचना अधिक एक ते एका।। कोटिन्ह चतुरानन गौरीसा। अगनित उडगन रबि रजनीसा।। अगनित लोकपाल जम काला। अगनित भूधर भूमि बिसाला।। सागर सरि सर बिपिन अपारा। नाना भाँति सृष्टि बिस्तारा।। सुर मुनि सिद्ध नाग नर किंनर। चारि प्रकार जीव सचराचर।।

mūdeuṁ nayan trasit jab bhayauṁ, puni citavat kosalapura gayauṁ. mohi biloki rāma musukāhīṁ, bihaṁsat turata gayauṁ mukha māhīṁ. udara mājha sunu aṇḍaja rāyā, dekheuṁ bahu brahmāṇḍa nikāyā. ati bicitra tahaṁ loka anekā, racanā adhika eka te ekā. koṭinhiṁ caturānana gaurīsā, aganita uḍagana rabi rajanīsā. aganita lokapāla jama kālā, aganita bhūdhara bhūmi bisālā. sāgara sari sara bipina apārā, nānā bhāँti sṛṣṭi bistārā. sura muni siddha nāga nara kiṁnara, cāri prakāra jīva sacarācara.

Als mich Furcht ergriff, schloss ich die Augen; als ich wieder hinsah, fand ich mich in Ayodhyā. Rāma blickte mich an und lächelte; und während er lachte, war ich im selben Augenblick in seinem Mund. In seinem Leib—höre, o König der Vögel—sah ich Scharen um Scharen von Universen. Da waren unzählige Welten, überaus wundersam, jede Schöpfung weiter als die vorige: Millionen viergesichtiger Brahmās und Śivas, unzählige Sterne, Sonnen und Monde; unzählige Hüter der Himmelsrichtungen, Yamas und Zeiten; unzählige Berge und weite Erden; grenzenlose Ozeane, Flüsse, Seen und Wälder; die Schöpfung in endlosen Arten ausgebreitet—Götter, Ṛṣis, Vollendete, Schlangenwesen, Menschen und Kinnaras, und das vierfache Leben, beweglich und unbeweglich.

Verse 169 (दोहा/सोरठा)

जो नहिं देखा नहिं सुना जो मनहूँ न समाइ। सो सब अद्भुत देखेउँ बरनि कवनि बिधि जाइ।।80(क)।। एक एक ब्रह्मांड महुँ रहउँ बरष सत एक। एहि बिधि देखत फिरउँ मैं अंड कटाह अनेक।।80(ख)।।

jo nahiṁ dekhā nahiṁ sunā jo manahūṁ na samāi, so saba adbhuta dekheuṁ barani kavan bidhi jāi. 80(ka) eka eka brahmāṇḍa mahuṁ rahauṁ baraṣa sata eka, ehi bidhi dekhat phirauṁ maiṁ aṇḍa kaṭāha aneka. 80(kha)

Was nie gesehen, nie gehört wurde, was nicht einmal der Geist zu fassen vermag—all dieses Wunder sah ich; wie könnte es beschrieben werden? In jedem einzelnen Universum verweilte ich volle hundert Jahre; so wanderte ich weiter und schaute unzählige kosmische „Eierschalen“ eine nach der anderen.

Verse 170 (चौपाई)

लोक लोक प्रति भिन्न बिधाता। भिन्न बिष्नु सिव मनु दिसित्राता।। नर गंधर्ब भूत बेताला। किंनर निसिचर पसु खग ब्याला।। देव दनुज गन नाना जाती। सकल जीव तहँ आनहि भाँती।। महि सरि सागर सर गिरि नाना। सब प्रपंच तहँ आनइ आना।। अंडकोस प्रति प्रति निज रुपा। देखेउँ जिनस अनेक अनूपा।। अवधपुरी प्रति भुवन निनारी। सरजू भिन्न भिन्न नर नारी।। दसरथ कौसल्या सुनु ताता। बिबिध रूप भरतादिक भ्राता।। प्रति ब्रह्मांड राम अवतारा। देखउँ बालबिनोद अपारा।।

loka loka prati bhinna bidhātā, bhinna biṣṇu siva manu disitrātā. nara gandharba bhūta betālā, kiṁnara nisicara pasu khaga byālā. deva danuja gana nānā jātī, sakala jīva tahaṁ ānahi bhāँtī. mahi sari sāgara sara giri nānā, saba prapañca tahaṁ ānai ānā. aṇḍakosa prati prati nija rūpā, dekheuṁ jinasa aneka anūpā. avadhapurī prati bhuvana ninārī, sarajū bhinna bhinna nara nārī. dasaratha kausalya sunu tātā, bibidha rūpa bharatādika bhrātā. prati brahmāṇḍa rāma avatārā, dekhauṁ bāla-binoda apārā.

Von Welt zu Welt war der Schöpfer ein anderer; anders waren Viṣṇu, Śiva, Manu und die Hüter der Himmelsrichtungen. Da waren Menschen, Gandharvas, Geister und Vetālas; Kinnaras, Dämonen, Tiere, Vögel und Schlangen; Götter und Asuras vieler Art—jedes Lebewesen, in zahllosen Gestalten. Da waren Erden, Flüsse, Ozeane, Seen und Berge—jede Ausstattung des Daseins, jede auf ihre Weise. In jedem Weltenei sah ich eigene, unvergleichliche Verschiedenheiten. In jedem Universum erkannte ich ein Ayodhyā; auch die Sarayū war anders, mit anderen Männern und Frauen. Daśaratha und Kauśalyā—höre, o Lieber—und die Brüder beginnend mit Bharata erschienen in mannigfachen Formen. In jedem Universum sah ich Rāmas Herabkunft und sein grenzenloses kindliches Spiel.

Verse 171 (दोहा/सोरठा)

भिन्न भिन्न मै दीख सबु अति बिचित्र हरिजान। अगनित भुवन फिरेउँ प्रभु राम न देखेउँ आन।।81(क)।। सोइ सिसुपन सोइ सोभा सोइ कृपाल रघुबीर। भुवन भुवन देखत फिरउँ प्रेरित मोह समीर।।81(ख)

bhinna bhinna maiṁ dīkha sabu ati bicitra harijān, aganita bhuvana phireuṁ prabhu rāma na dekheuṁ ān. 81(ka) soi sisupan soi sobhā soi kṛpāla raghubīra, bhuvana bhuvana dekhat phirauṁ prerita moha samīra. 81(kha)

Alles war anders—jedes Ding auf seine Weise wundersam, o Diener Haris. Ich durchstreifte unzählige Welten, doch sah ich keinen außer Herrn Rāma. Dieselbe Kindheit, dieselbe Schönheit, derselbe barmherzige Held der Raghu-Linie: Vom Wind der Verblendung getrieben, irrte ich von Welt zu Welt und suchte weiter.

Verse 172 (चौपाई)

भ्रमत मोहि ब्रह्मांड अनेका। बीते मनहुँ कल्प सत एका।। फिरत फिरत निज आश्रम आयउँ। तहँ पुनि रहि कछु काल गवाँयउँ।। निज प्रभु जन्म अवध सुनि पायउँ। निर्भर प्रेम हरषि उठि धायउँ।। देखउँ जन्म महोत्सव जाई। जेहि बिधि प्रथम कहा मैं गाई।। राम उदर देखेउँ जग नाना। देखत बनइ न जाइ बखाना।। तहँ पुनि देखेउँ राम सुजाना। माया पति कृपाल भगवाना।। करउँ बिचार बहोरि बहोरी। मोह कलिल ब्यापित मति मोरी।। उभय घरी महँ मैं सब देखा। भयउँ भ्रमित मन मोह बिसेषा।।

bhramat mohi brahmāṇḍa anekā, bīte manahuṁ kalpa sata ekā. phirat phirat nija āśrama āyauṁ, tahaṁ puni rahi kachu kāla gavāँyauṁ. nija prabhu janma avadha suni pāyauṁ, nirbhara prema haraṣi uṭhi dhāyauṁ. dekhauṁ janma mahotsava jāī, jehi bidhi prathama kahā maiṁ gāī. rāma udara dekheuṁ jaga nānā, dekhat banai na jāi bakhānā. tahaṁ puni dekheuṁ rāma sujānā, māyā pati kṛpāla bhagavānā. karauṁ bicāra bahori bahorī, moha kalila byāpita mati morī. ubhau ghari mahaँ maiṁ saba dekhā, bhayauṁ bhramita mana moha biseṣā.

Während ich durch unzählige Universen wanderte, schien es, als seien hundert Yugas vergangen. Immer weiter umherziehend kehrte ich zu meiner Einsiedelei zurück und blieb dort eine Zeit. Dann hörte ich von der Geburt meines Herrn in Ayodhyā; in grenzenloser Liebe erhob ich mich voll Freude und eilte, das Fest seiner Geburt zu schauen—so, wie ich es zu Beginn meiner Erzählung berichtete. Wieder sah ich in Rāmas Leib die vielen Welten—so viel, dass es, obgleich ich schaute, nicht beschrieben werden kann. Und dort erblickte ich abermals Rāma, den Allwissenden, den barmherzigen Herrn, den Meister über Māyā. Ich bedenke es immer wieder, doch mein Verstehen ist vom Schlamm der Verblendung umwölkt. In beiden Zuständen sah ich alles, und mein Geist wurde besonders verwirrt.

Verse 173 (दोहा/सोरठा)

देखि कृपाल बिकल मोहि बिहँसे तब रघुबीर। बिहँसतहीं मुख बाहेर आयउँ सुनु मतिधीर।।82(क)।।

dekhi kṛpāla bikala mohi bihaṁse taba raghubīra | bihaṁsatahiṁ mukha bāhera āyuṁ sunu matidhīra ||82(ka)||

Als der barmherzige Held der Raghu-Linie mich überwältigt sah, lächelte er. In dem Augenblick, da er lächelte, kam ich aus seinem Mund hervor—höre, o standhaft Gesinnter.

Verse 174 (चौपाई)

सोइ लरिकाई मो सन करन लगे पुनि राम। कोटि भाँति समुझावउँ मनु न लहइ बिश्राम।।82(ख)।।

soi larikāī mo sana karana lage puni rāma | koṭi bhāṁti samujhāvuṁ manu na lahai biśrāma ||82(kha)||

Dann begann Rāma von Neuem, in jener kindlich-innigen Weise mit mir zu spielen. Ich mühe mich, es auf unzählige Arten zu begreifen, doch mein Geist findet keine Ruhe.

Verse 175 (दोहा/सोरठा)

देखि चरित यह सो प्रभुताई। समुझत देह दसा बिसराई।। धरनि परेउँ मुख आव न बाता। त्राहि त्राहि आरत जन त्राता।। प्रेमाकुल प्रभु मोहि बिलोकी। निज माया प्रभुता तब रोकी।। कर सरोज प्रभु मम सिर धरेऊ। दीनदयाल सकल दुख हरेऊ।। कीन्ह राम मोहि बिगत बिमोहा। सेवक सुखद कृपा संदोहा।। प्रभुता प्रथम बिचारि बिचारी। मन महँ होइ हरष अति भारी।। भगत बछलता प्रभु कै देखी। उपजी मम उर प्रीति बिसेषी।। सजल नयन पुलकित कर जोरी। कीन्हिउँ बहु बिधि बिनय बहोरी।।

dekhi carita yaha so prabhutāī | samujhata deha dasā bisarāī || dharani pareuṁ mukha āva na bātā | trāhi trāhi ārata jana trātā || premākula prabhu mohi bilokī | nija māyā prabhutā taba rokī || kara saroja prabhu mama sira dhareū | dīnadayāla sakala dukha hareū || kīnha rāma mohi bigata bimoha | sevaka sukhada kṛpā saṁdoha || prabhutā prathama bicāri bicārī | mana mahaṁ hoi haraṣa ati bhārī || bhagata bachalatā prabhu kai dekhī | upajī mama ura prīti biseṣī || sajala nayana pulakita kara jorī | kīnhiuṁ bahu bidhi binaya bahorī ||

Beholding that act—such sovereign majesty—I understood, and forgot the body’s condition. I fell upon the earth; no words came to my mouth: “Save me, save me, O rescuer of the afflicted!” The Lord, stirred with love, looked upon me; then He checked His own majesty by His māyā. Placing His lotus-hand upon my head, the Merciful to the lowly removed all my sorrow. Rama freed me from delusion—He, a heap of grace, who gives joy to His servant. When I first reflected on His lordship, my heart swelled with immense gladness; but seeing the Lord’s tenderness for devotees, a special love arose within me. With tears in my eyes, my hands joined and my body thrilled, I again and again offered supplication in many ways.

Verse 176 (चौपाई)

सुनि सप्रेम मम बानी देखि दीन निज दास। बचन सुखद गंभीर मृदु बोले रमानिवास।।83(क)।।

suni saprema mama bānī dekhi dīna nija dāsa | bacana sukhada gambhīra mṛdu bole ramānivāsa ||83(ka)||

Als die Wohnstatt Śrīs meine liebevollen Worte vernahm und Seinen eigenen Diener so hilflos sah, sprach Er—sanfte, tiefgründige und tröstende Worte.

Verse 177 (दोहा/सोरठा)

काकभसुंडि मागु बर अति प्रसन्न मोहि जानि। अनिमादिक सिधि अपर रिधि मोच्छ सकल सुख खानि।।83(ख)।।

kāka-bhasuṇḍi māgu bara ati prasanna mohi jāni | aṇimādika sidhi apara ridhi moccha sakala sukha khāni ||83(kha)||

„Kākabhūṣuṇḍi, erbitte dir eine Gabe“, sagte Er, da Er wusste, wie sehr ich beglückt war—„Vollkommenheiten beginnend mit aṇimā, andere Reichtümer, Befreiung, ein Schatz aller Freuden.“

Verse 178 (चौपाई)

एवमस्तु कहि रघुकुलनायक। बोले बचन परम सुखदायक।। सुनु बायस तैं सहज सयाना। काहे न मागसि अस बरदाना।। सब सुख खानि भगति तैं मागी। नहिं जग कोउ तोहि सम बड़भागी।। जो मुनि कोटि जतन नहिं लहहीं। जे जप जोग अनल तन दहहीं।। रीझेउँ देखि तोरि चतुराई। मागेहु भगति मोहि अति भाई।। सुनु बिहंग प्रसाद अब मोरें। सब सुभ गुन बसिहहिं उर तोरें।। भगति ग्यान बिग्यान बिरागा। जोग चरित्र रहस्य बिभागा।। जानब तैं सबही कर भेदा। मम प्रसाद नहिं साधन खेदा।।

evamastu kahi raghukulanāyaka | बोले bacana parama sukhadāyaka || sunu bāyasa taiṁ sahaja sayānā | kāhe na māgasi asa baradānā || saba sukha khāni bhagati taiṁ māgī | nahiṁ jaga kou tohi sama baṛabhāgī || jo muni koṭi jatana nahiṁ lahahīṁ | je japa joga anala tana dahahīṁ || rīझeuँ dekhi tori caturāī | māgehu bhagati mohi ati bhāī || sunu bihaṅga prasāda aba moreṁ | saba subha guna basihahiṁ ura toreṁ || bhagati gyāna bigyāna birāgā | joga caritra rahasya bibhāgā || jānaba taiṁ sabahī kara bhedā | mama prasāda nahiṁ sādhana kheḍā ||

Mit den Worten „So sei es“ sprach der Herr aus Raghu’s Geschlecht Worte, die höchste Wonne schenken: „Höre, o Krähe—von Natur aus weise—warum solltest du nicht um eine solche Gabe bitten? Bhakti ist die wahre Erzader allen Glücks; niemand auf der Welt ist so begnadet wie du. Was unzählige Ṛṣis trotz gewaltigen Ringens nicht erlangen—indem sie ihren Leib durch Askese, Japa und Yoga verzehren—, Das habe Ich dir gewährt, erfreut über deine Unterscheidungskraft: du batest um Bhakti, die Mir überaus teuer ist. Höre, o Vogel: durch Meine Gnade werden alle edlen Tugenden in deinem Herzen wohnen— Bhakti, Erkenntnis, verwirklichte Unterscheidung, Entsagung, Yoga, heiliges Verhalten und die Gliederungen innerer Geheimnisse. Du wirst die Unterschiede von allem erkennen; durch Meine Gnade wird dir die geistliche Übung niemals zur Ermüdung werden.“

Verse 179 (दोहा/सोरठा)

माया संभव भ्रम सब अब न ब्यापिहहिं तोहि। जानेसु ब्रह्म अनादि अज अगुन गुनाकर मोहि।।85(क)।। मोहि भगत प्रिय संतत अस बिचारि सुनु काग। कायँ बचन मन मम पद करेसु अचल अनुराग।।85(ख)।।

māyā saṁbhava bhrama saba aba na byāpihahiṁ tohi | jānesu brahma anādi aja aguna guṇākara mohi ||85(ka)|| mohi bhagata priya saṁtata asa bicāri sunu kāga | kāyaṁ bacana mana mama pada karesu acala anurāga ||85(kha)||

Alle aus Māyā geborenen Verblendungen werden dich nicht länger bedrängen, denn du wirst Mich als Brahman erkennen—anfangslos, ungeboren—jenseits der Guṇas und doch der Schatz aller Guṇas. Meine Bhaktas sind Mir immer lieb—bewahre diesen Gedanken stets, o Krähe: mit Leib, Wort und Geist richte unbewegliche Liebe auf Meine Füße.

Verse 180 (चौपाई)

अब सुनु परम बिमल मम बानी। सत्य सुगम निगमादि बखानी।। निज सिद्धांत सुनावउँ तोही। सुनु मन धरु सब तजि भजु मोही।। मम माया संभव संसारा। जीव चराचर बिबिधि प्रकारा।। सब मम प्रिय सब मम उपजाए। सब ते अधिक मनुज मोहि भाए।। तिन्ह महँ द्विज द्विज महँ श्रुतिधारी। तिन्ह महुँ निगम धरम अनुसारी।। तिन्ह महँ प्रिय बिरक्त पुनि ग्यानी। ग्यानिहु ते अति प्रिय बिग्यानी।। तिन्ह ते पुनि मोहि प्रिय निज दासा। जेहि गति मोरि न दूसरि आसा।। पुनि पुनि सत्य कहउँ तोहि पाहीं। मोहि सेवक सम प्रिय कोउ नाहीं।। भगति हीन बिरंचि किन होई। सब जीवहु सम प्रिय मोहि सोई।। भगतिवंत अति नीचउ प्रानी। मोहि प्रानप्रिय असि मम बानी।।

aba sunu parama bimala mama bānī | satya sugama nigamādi bakhānī || nija siddhānta sunāvaüṁ tohī | sunu mana dharu saba taji bhaju mohī || mama māyā saṁbhava saṁsārā | jīva carācara bibidhi prakārā || saba mama priya saba mama upajāe | saba te adhika manuja mohi bhāe || tinha maṁha dvija dvija maṁha śrutidhārī | tinha mahuṁ nigama dharama anusārī || tinha maṁha priya birakta puni gyānī | gyānihu te ati priya bigyānī || tinha te puni mohi priya nija dāsā | jehi gati mori na dūsari āsā || puni puni satya kahauṁ tohi pāhīṁ | mohi sevaka sama priya kou nāhīṁ || bhagati hīna birañci kina hoī | saba jīvahu sama priya mohi soī || bhagativanta ati nīcau prānī | mohi prānapriya asi mama bānī ||

Nun höre Meine höchst reine Rede—wahr, leicht zu erfassen und verkündet von den Veden und den übrigen Schriften. Ich will dir Meine feste Lehre sagen: bewahre sie im Herzen—alles andere aufgebend, verehre Mich. Diese Welt entsteht aus Meiner Māyā, mit Wesen, beweglichen und unbeweglichen, in vielerlei Gestalt. Alle sind Mir lieb, denn alle sind aus Mir geboren; doch unter allen gefällt Mir der Mensch am meisten. Unter den Menschen die Zweimalgeborenen; unter ihnen die Träger der Śruti; unter ihnen die, welche dem vedischen Dharma folgen. Unter ihnen die Entsagten und die Wissenden; und lieber als bloße Wissende sind Mir jene mit verwirklichter Unterscheidung. Doch noch lieber ist Mir Mein eigener Diener, dessen einzige Hoffnung Mein Weg ist. Immer wieder sage Ich dir die Wahrheit: niemand ist Mir so lieb wie Mein Diener. Wäre einer selbst Brahmā—was ist er ohne Bhakti? Ein solcher ist Mir nur so lieb wie irgendein anderes Geschöpf. Doch ein Bhakta—even wenn von niedrigstem Stand—ist Mir lieb wie Mein eigenes Leben: so ist Mein Wort.

Verse 181 (दोहा/सोरठा)

सुचि सुसील सेवक सुमति प्रिय कहु काहि न लाग। श्रुति पुरान कह नीति असि सावधान सुनु काग।।86।।

suci susīla sevaka sumati priya kahu kāhi na lāga | śruti purāna kaha nīti asi sāvadhāna sunu kāga ||86||

Who would not love a servant who is pure, gentle in conduct, and of sound judgment? Śruti and Purāṇa proclaim this as the rule of right conduct—be attentive, O crow.

Verse 182 (चौपाई)

एक पिता के बिपुल कुमारा। होहिं पृथक गुन सील अचारा।। कोउ पंडिंत कोउ तापस ग्याता। कोउ धनवंत सूर कोउ दाता।। कोउ सर्बग्य धर्मरत कोई। सब पर पितहि प्रीति सम होई।। कोउ पितु भगत बचन मन कर्मा। सपनेहुँ जान न दूसर धर्मा।। सो सुत प्रिय पितु प्रान समाना। जद्यपि सो सब भाँति अयाना।। एहि बिधि जीव चराचर जेते। त्रिजग देव नर असुर समेते।। अखिल बिस्व यह मोर उपाया। सब पर मोहि बराबरि दाया।। तिन्ह महँ जो परिहरि मद माया। भजै मोहि मन बच अरू काया।।

eka pitā ke bipula kumārā | hohiṁ pṛthaka guna sīla acārā || kou paṇḍiṁta kou tāpasa gyātā | kou dhanavanta sūra kou dātā || kou sarbagya dharmarata koī | saba para pitahi prīti sama hoī || kou pitu bhagata bacana mana karmā | sapanehuँ jāna na dūsara dharmā || so suta priya pitu prāna samānā | jadyapi so saba bhāँti ayānā || ehi bidhi jīva carācara jete | trijaga deva nara asura samete || akhila bisva yaha mora upāyā | saba para mohi barābari dāyā || tinha maṁha jo parihari mada māyā | bhajai mohi mana baca arū kāyā ||

Von einem Vater können viele Söhne stammen, jeder verschieden an Eigenschaften, Wesen und Lebensart: der eine ein Gelehrter, der andere ein entsagter Kenner; einer reich, einer heldenhaft, einer freigebig; einer weithin weise, ein anderer der Rechtschaffenheit zugetan—doch des Vaters Zuneigung ist allen gleich. Wenn aber ein Kind dem Vater in Wort, Geist und Tat ergeben ist und selbst im Traum keine andere Pflicht kennt, dann wird dieser Sohn dem Vater lieb wie sein eigenes Leben—auch wenn er sonst in allem unwissend wäre. So ist es mit allen Wesen, beweglichen und unbeweglichen, in den drei Welten—Göttern, Menschen und Dämonen: dieses ganze Universum ist Meine Schöpfung, und Mein Erbarmen ist allen gleich. Doch unter ihnen ist Mir besonders lieb, wer Hochmut und Verblendung ablegt und Mich mit Geist, Wort und Leib verehrt.

Verse 183 (दोहा/सोरठा)

पुरूष नपुंसक नारि वा जीव चराचर कोइ। सर्ब भाव भज कपट तजि मोहि परम प्रिय सोइ।।87(क)।। सत्य कहउँ खग तोहि सुचि सेवक मम प्रानप्रिय। अस बिचारि भजु मोहि परिहरि आस भरोस सब।।87(ख)।।

puruṣa napuṃsaka nāri vā jīva carācara koi | sarba bhāva bhaja kapaṭa taji mohi parama priya soi ||87(k)|| satya kahauṁ khaga tohi suci sevaka mama prāṇa-priya | asa bicāri bhaju mohi parihari āsa bharosa saba ||87(kh)||

Sei es ein Mann, eine Frau oder von neutralem Geschlecht—jedes Wesen, beweglich oder unbeweglich—wer Mich mit ganzem Herzen verehrt und alle Falschheit abwirft, ist Mir überaus lieb. Ich sage dir die Wahrheit, o König der Vögel: der reine und aufrichtige Diener ist Mir lieb wie das Leben selbst. Darum bedenke dies und bete Mich an, indem du jede andere Hoffnung und Stütze aufgibst.

Verse 184 (चौपाई)

कबहूँ काल न ब्यापिहि तोही। सुमिरेसु भजेसु निरंतर मोही।। प्रभु बचनामृत सुनि न अघाऊँ। तनु पुलकित मन अति हरषाऊँ।। सो सुख जानइ मन अरु काना। नहिं रसना पहिं जाइ बखाना।। प्रभु सोभा सुख जानहिं नयना। कहि किमि सकहिं तिन्हहि नहिं बयना।। बहु बिधि मोहि प्रबोधि सुख देई। लगे करन सिसु कौतुक तेई।। सजल नयन कछु मुख करि रूखा। चितइ मातु लागी अति भूखा।। देखि मातु आतुर उठि धाई। कहि मृदु बचन लिए उर लाई।। गोद राखि कराव पय पाना। रघुपति चरित ललित कर गाना।।

kabhū̃ kāla na byāpihi tohī | sumiresu bhajesu niraṃtara mohī || prabhu bacanāmṛta suni na aghāū̃ | tanu pulakita mana ati haraṣāū̃ || so sukha jānai mana aru kānā | nahiṁ rasanā pahiṁ jāi bakhānā || prabhu sobhā sukha jānahim̐ nayanā | kahi kimi sakahim̐ tinhahi nahiṁ bayanā || bahu bidhi mohi prabodhi sukha deī | lage karana sisu kautuka teī || sajala nayana kachu mukha kari rūkhā | citai mātu lāgī ati bhūkhā || dekhi mātu ātura uṭhi dhāī | kahi mṛdu bacana liye ura lāī || goda rākhi karāva paya pānā | raghupati carita lalita kari gānā ||

Niemals wird dich die Zeit bedrängen, wenn du Meiner ohne Unterlass gedenkst und Mich verehrst. Als ich die nektargleiche Rede des Herrn vernahm, ward ich nicht satt; mein Leib erbebte, und mein Herz quoll über vor Wonne. Jene Seligkeit erkennen Geist und Ohr; doch die Zunge vermag sie nicht zu erreichen, um sie zu beschreiben. Die Augen kennen des Herrn Schönheit und Entzücken; wie sollten sie davon künden, da ihnen Worte fehlen? Auf vielerlei Weise weckte Er mich und schenkte mir Freude – wie ein Kind, ganz in sein Spiel versunken. Mit tränenvollen Augen und bisweilen mit gespielter Strenge blickte Er – wie ein sehr hungriges Kind, das nach der Mutter späht. Die Mutter, ihn erblickend und bekümmert, eilt herbei; mit sanften Worten nimmt sie ihn an ihre Brust. Sie setzt ihn auf ihren Schoß, lässt ihn Milch trinken und besingt die anmutigen Taten des Herrn der Raghu.

Verse 185 (दोहा/सोरठा)

जेहि सुख लागि पुरारि असुभ बेष कृत सिव सुखद। अवधपुरी नर नारि तेहि सुख महुँ संतत मगन।।88(क)।। सोइ सुख लवलेस जिन्ह बारक सपनेहुँ लहेउ। ते नहिं गनहिं खगेस ब्रह्मसुखहि सज्जन सुमति।।88(ख)।।

jehi sukha lāgi purāri asubha beṣa kṛta siva sukhada | avadhapurī nara nāri tehi sukha mahuṁ saṃtata magana ||88(k)|| soi sukha lava-lesa jinha bāraka sapanehū̃ laheu | te nahiṁ ganahiṁ khagesa brahmasukhahi sajjana sumati ||88(kh)||

Um jener Wonne willen nimmt selbst Shiva, der Bezwinger Tripuras, die rauhe Gestalt des Asketen an; doch die Männer und Frauen Ayodhyās bleiben immerdar in eben derselben Freude versunken. Wer auch nur den geringsten Hauch davon erlangt hat – sei es als Kind, sei es im Traum –, o Herr der Vögel: Die Weisen und Guten achten das sogenannte Brahman-Glück für nichts.

Verse 186 (चौपाई)

मैं पुनि अवध रहेउँ कछु काला। देखेउँ बालबिनोद रसाला।। राम प्रसाद भगति बर पायउँ। प्रभु पद बंदि निजाश्रम आयउँ।। तब ते मोहि न ब्यापी माया। जब ते रघुनायक अपनाया।। यह सब गुप्त चरित मैं गावा। हरि मायाँ जिमि मोहि नचावा।। निज अनुभव अब कहउँ खगेसा। बिनु हरि भजन न जाहि कलेसा।। राम कृपा बिनु सुनु खगराई। जानि न जाइ राम प्रभुताई।। जानें बिनु न होइ परतीती। बिनु परतीति होइ नहिं प्रीती।। प्रीति बिना नहिं भगति दिढ़ाई। जिमि खगपति जल कै चिकनाई।।

maiṁ puni avadha raheuṁ kachu kālā | dekheuṁ bāla-binoda rasālā || rāma prasāda bhagati bara pāyauṁ | prabhu pada bandi nijāśrama āyauṁ || taba te mohi na byāpī māyā | jaba te raghunāyaka apanāyā || yaha saba gupta carita maiṁ gāvā | hari māyāṁ jimi mohi nacāvā || nija anubhava aba kahauṁ khagesā | binu hari bhajana na jāhi kalesā || rāma kṛpā binu sunu khagarāī | jāni na jāi rāma prabhutāī || jāneṁ binu na hoi paratītī | binu paratīti hoi nahiṁ prītī || prīti binā nahiṁ bhagati diṛhāī | jimi khagapati jala kai cikanāī ||

Auch ich verweilte einige Zeit in Ayodhyā und schaute die kindlichen, von Rasa erfüllten Spiele des Herrn. Durch Rāmas Gnade empfing ich die Gabe der Bhakti; vor den Füßen des Herrn mich verneigend, kehrte ich in meine Einsiedelei zurück. Von da an überwältigte mich Māyā nicht mehr – seit dem Augenblick, da der Herr der Raghu mich als Sein Eigen annahm. All diese verborgenen Fügungen habe ich besungen – wie Haris Māyā mich tanzen ließ. Nun spreche ich aus eigener Erfahrung, o König der Vögel: Ohne Verehrung Haris weicht das Leid nicht. Ohne Rāmas Gnade – höre, o König der Vögel – kann Rāmas Herrschaft nicht erkannt werden. Ohne Erkennen entsteht keine Gewissheit; ohne Gewissheit entsteht keine Liebe. Ohne Liebe hat Bhakti keine Festigkeit – wie, o Herr der Vögel, die Glätte des Wassers.

Verse 187 (दोहा/सोरठा)

बिनु गुर होइ कि ग्यान ग्यान कि होइ बिराग बिनु। गावहिं बेद पुरान सुख कि लहिअ हरि भगति बिनु।।89(क)।। कोउ बिश्राम कि पाव तात सहज संतोष बिनु। चलै कि जल बिनु नाव कोटि जतन पचि पचि मरिअ।।89(ख)।।

binu guru hoi ki gyāna gyāna ki hoi birāga binu | gāvahiṁ beda purāna sukha ki lahi-a hari bhagati binu ||89(k)|| kou bisrāma ki pāva tāta sahaja saṃtoṣa binu | calai ki jala binu nāva koṭi jatana paci paci mari-a ||89(kh)||

Gibt es ohne Guru Erkenntnis? Und was ist Erkenntnis ohne Vairāgya, ohne Entsagung? Mag einer auch Veden und Purāṇas singen – kann ohne Hingabe an Hari Glück erlangt werden? Kann irgendwer Ruhe finden, lieber Freund, ohne natürliche Zufriedenheit? Kann ein Boot ohne Wasser fahren? – Man mag sich millionenfach mühen, doch man zehrt nur aus und stirbt.