Prakarana 3
Sopāna of ‘Śaraṇāgati in action’: the sādhaka learns that true ‘saundarya’ is not ornament or poetry, but the beauty of unwavering bhakti, courage, and right counsel (nīti) offered even to the enemy. Hanumān becomes the embodied ladder-step: humility + mission-focus + nāma-smaraṇa + fearlessness, culminating in the first decisive inward victory—hope restored in Sītā and certainty restored in the bhakta-community.
Das Sundar-Kāṇḍa ist das bhaktische Scharnier der Manas: es verwandelt Angst in Gewissheit. Sein dominanter Rasa ist Vīra, verflochten mit Karuṇā und Śānta – ein Heldentum, das nicht zornig, sondern geweiht ist. In diesen Versen steht Hanumān vor Rāvaṇa als Bhakta und Diplomat: Er preist Rāvaṇas weltliche Macht nur, um sie gegenüber Rāmas transzendenter Souveränität zu relativieren, und bietet dann den Weg der Śaraṇāgati und der ethischen Wiederherstellung an (Jānakī zurückzugeben). Die theologische Struktur ist Tulasīs charakteristische Synthese: Der Nirguṇa-Herr ist zugänglich als der Saguṇa Raghunāyaka, dessen Nāma die Rede heiligt und dessen Gnade die Verfehlungen des Hingebenen tilgt. Das Verbrennen Laṅkās wirkt als reinigender Weltuntergang – die Ego-Stadt in Brand –, während Sītās Trost und die Rückkehr zu Rāma den Bhakti-Kreislauf neu schließen: sevā → darśana → pramāṇa (Zeichen) → saṅgati. So ist dieses Kāṇḍa eine Stufe von Glauben zu erfahrener Gewissheit.
Verses
Chaupai 21.1-5
कह लंकेस कवन तैं कीसा।केहिं के बल घालेहि बन खीसा।।
की धौं श्रवन सुनेहि नहिं मोही।देखउँ अति असंक सठ तोही।।
मारे निसिचर केहिं अपराधा।कहु सठ तोहि न प्रान कइ बाधा।।
सुन रावन ब्रह्मांड निकाया।पाइ जासु बल बिरचित माया।।
जाकें बल बिरंचि हरि ईसा।पालत सृजत हरत दससीसा।।
जा बल सीस धरत सहसानन।अंडकोस समेत गिरि कानन।।
धरइ जो बिबिध देह सुरत्राता।तुम्ह ते सठन्ह सिखावनु दाता।।
हर कोदंड कठिन जेहि भंजा।तेहि समेत नृप दल मद गंजा।।
खर दूषन त्रिसिरा अरु बाली।बधे सकल अतुलित बलसाली।।
kaha laṅkesa kavan taĩ kīsā |kehĩ ke bala ghālehi bana khīsā ||
kī dhaũ śravaṇa sunehi nahĩ mohī |dekhaũ ati asaṅka saṭh tohī ||
māre nisicara kehĩ aparādhā |kahu saṭh tohi na prāna kai bādhā ||
suna rāvana brahmāṇḍa nikāyā |pāi jāsu bala biracita māyā ||
jāke bala birañci hari īsā |pālata sṛjata harata dasasīsā ||
jā bala sīsa dharata sahasānana |aṇḍakosa sameta giri kānana ||
dharai jo bibidha deha suratrātā |tumha te saṭhanha sikhāvanu dātā ||
hara kodaṇḍa kaṭhina jehi bhañjā |tehi sameta nṛpa dala mada gañjā ||
khara dūṣana trisirā aru bālī |badhe sakala atulita balasālī ||
Der Herr von Lanka sprach: "Wer bist du, Affe, und durch wessen Kraft hast du den Hain zerstört?" "Oder hast du etwa nie von mir gehört? Ich sehe, dass du völlig furchtlos bist, Schurke." "Für welches Vergehen hast du die Dämonen getötet? Sag mir, Narr, hast du keine Angst um dein Leben?" "Höre, Ravana: Er, durch dessen Kraft Maya die ganze Schar der Universen geschaffen hat; durch dessen Kraft Brahma, Vishnu und Shiva, du Zehnköpfiger, erschaffen, erhalten und zerstören; durch dessen Kraft die tausendköpfige Schlange auf ihrem Kopf das Weltei samt seinen Bergen und Wäldern trägt; der viele Körper annimmt als Beschützer der Götter und der Lehrer ist, der Narren wie dich unterweist; der den harten Bogen Shivas brach und damit den Stolz des versammelten Königsheeres zerschmetterte; der Khara, Dushana, Trishira und Bali erschlug, alle von unübertrefflicher Stärke:"
Doha 21
जाके बल लवलेस तें जितेहु चराचर झारि।तासु दूत मैं जा करि हरि आनेहु प्रिय नारि।।21।।
jāke bala lavalesa tẽ jitehu carācara jhāri |tāsu dūta maĩ jā kari hari ānehu priya nāri ||21||
Durch einen bloßen Bruchteil von dessen Stärke hast du die ganze Welt, die bewegte und die unbewegte, bezwungen und alles hinweggefegt, ich bin der Bote jenes Herrn, dessen geliebte Gattin du heimlich entführt hast.
Chaupai 22.1-5
जानउँ मैं तुम्हारि प्रभुताई।सहसबाहु सन परी लराई।।
समर बालि सन करि जसु पावा।सुनि कपि बचन बिहसि बिहरावा।।
खायउँ फल प्रभु लागी भूँखा।कपि सुभाव तें तोरेउँ रूखा।।
सब कें देह परम प्रिय स्वामी।मारहिं मोहि कुमारग गामी।।
जिन्ह मोहि मारा ते मैं मारे।तेहि पर बाँधेउ तनयँ तुम्हारे।।
मोहि न कछु बाँधे कइ लाजा।कीन्ह चहउँ निज प्रभु कर काजा।।
बिनती करउँ जोरि कर रावन।सुनहु मान तजि मोर सिखावन।।
देखहु तुम्ह निज कुलहि बिचारी।भ्रम तजि भजहु भगत भय हारी।।
जाकें डर अति काल डेराई।जो सुर असुर चराचर खाई।।
तासों बयरु कबहुँ नहिं कीजै।मोरे कहें जानकी दीजै।।
jānaũ maĩ tumhāri prabhutāī |sahasabāhu sana parī larāī ||
samara bāli sana kari jasu pāvā |suni kapi bacana bihasi biharāvā ||
khāyaũ phala prabhu lāgī bhū̃khā |kapi subhāva tẽ toreũ rūkhā ||
saba kẽ deha parama priya svāmī |mārahĩ mohi kumāraga gāmī ||
jinh mohi mārā te maĩ māre |tehi para bā̃dheu tanayã tumhāre ||
mohi na kachu bā̃dhe kai lājā |kīnha cahaũ nija prabhu kara kājā ||
binatī karaũ jori kara rāvan |sunahu māna taji mora sikhāvana ||
dekhahu tumha nija kulahi bicārī |bhrama taji bhajahu bhagata bhaya hārī ||
jākẽ ḍara ati kāla ḍerāī |jo sura asura carācara khāī ||
tāsõ bayaru kabahũ nahĩ kījai |more kahẽ jānakī dījai ||
Ich kenne deine Herrschermacht: du hast einst einen Kampf mit Sahasrabahu geführt. Auch im Kampf gegen Bali hast du Ruhm erlangt. Als er die Worte des Affen hörte, lachte Ravana und wies sie beiseite. «Mein Herr, ich aß die Frucht, weil ich Hunger hatte, und aus der Natur des Affen brach ich die Bäume.» «Für jeden, Herr, ist der eigene Körper überaus lieb; diejenigen, die den falschen Weg gehen, begannen mich zu schlagen.» «Die mich schlugen, schlug ich zurück. Deshalb hat dein Sohn mich gefesselt.» «Ich schäme mich gar nicht, gefesselt zu sein; ich wünsche nur, das Werk meines eigenen Herrn zu tun.» «Ravana, ich richte meine Bitte mit gefalteten Händen an dich: gib deinen Stolz auf und höre meinen Rat.» «Betrachte deine eigene Familie und bedenke sie. Gib die Täuschung auf und verehre den, der die Ängste seiner Geweihten vertreibt.» «Der Tod selbst, der Götter, Dämonen und alles Bewegte und Unbewegte verschlingt, zittert in großer Furcht vor ihm.» «Trage niemals Feindschaft gegen ihn. Tu, wie ich sage, und gib Janaki zurück.»
Doha 22
प्रनतपाल रघुनायक करुना सिंधु खरारि।गएँ सरन प्रभु राखिहैं तव अपराध बिसारि।।22।।
pranatapāla raghunāyaka karuṇā siṅdhu kharāri |gaẽ saraṇa prabhu rākhihaĩ tava aparādha bisāri ||22||
Rāma, Herr der Raghus – Beschützer der Zufluchtnehmenden, Ozean des Erbarmens, Bezwinger Kharas: Wer immer zu Ihm Zuflucht nimmt, den wird der Herr behüten und deine Verfehlungen beiseitelegen.
Chaupai 23.1-4
राम चरन पंकज उर धरहू।लंका अचल राज तुम्ह करहू।।
रिषि पुलिस्त जसु बिमल मंयका।तेहि ससि महुँ जनि होहु कलंका।।
राम नाम बिनु गिरा न सोहा।देखु बिचारि त्यागि मद मोहा।।
बसन हीन नहिं सोह सुरारी।सब भूषण भूषित बर नारी।।
राम बिमुख संपति प्रभुताई।जाइ रही पाई बिनु पाई।।
सजल मूल जिन्ह सरितन्ह नाहीं।बरषि गए पुनि तबहिं सुखाहीं।।
सुनु दसकंठ कहउँ पन रोपी।बिमुख राम त्राता नहिं कोपी।।
संकर सहस बिष्नु अज तोही।सकहिं न राखि राम कर द्रोही।।
rāma carana paṅkaja ura dharahū |laṅkā acala rāja tumha karahū ||
ṛṣi pulista jasu bimala maṁyakā |tehi sasi mahuṁ jani hohu kalaṅkā ||
rāma nāma binu girā na sohā |dekhu bicāri tyāgi mada mohā ||
basana hīna nahiṁ soha surārī |saba bhūṣaṇa bhūṣita bara nārī ||
rāma bimukha saṁpati prabhutāī |jāi rahī pāī binu pāī ||
sajala mūla jinha saritanha nāhīṁ |baraṣi gae puni tabahiṁ sukhāhīṁ ||
sunu dasakaṇṭha kahuṁ pana ropī |bimukha rāma trātā nahiṁ kopī ||
saṅkara sahasa biṣṇu aja tohī |sakahiṁ na rākhi rāma kara drohī ||
Trage die Lotusfüße Ramas in deinem Herzen und herrsche über Lanka, ohne zu wanken. Der Ruhm des Weisen Pulastya ist ein makelloser Mond; werde nicht zu einem Fleck auf diesem Mond. Ohne den Namen Ramas hat die Rede keine Schönheit. Denke nach und sieh selbst, indem du Stolz und Täuschung ablegst. Ohne Gewand ist selbst eine edle Frau, geschmückt mit allen Schmuckstücken, nicht schön, o Feind der Götter. Reichtum und Macht, die sich von Rama abwenden, sind verloren: einmal erlangt, bleiben sie, als wären sie nie erlangt worden. Flüsse, die an ihrer Quelle kein beständiges Wasser haben, fließen nach dem Regen und trocknen dann wieder aus. Höre, Ravana, ich sage es mit einem feierlichen Schwur: für den, der Rama feindlich gesinnt ist, gibt es keinen Beschützer. Nicht einmal tausend Shankaras, Vishnus und Brahmas können dich retten, wenn du ein Feind Ramas bist.
Doha 23
मोहमूल बहु सूल प्रद त्यागहु तम अभिमान।भजहु राम रघुनायक कृपा सिंधु भगवान।।23।।
mohamūla bahu sūla prada tyāgahu tama abhimāna |bhajahu rāma raghunāyaka kṛpā siṁdhu bhagavāna ||23||
Gib den Dünkel des Ichs auf – jene dunkle Wurzel, aus der unzählige Leiden sprießen. Verehre Rāma, den Herrn der Raghus, den Ozean des Erbarmens, den seligen Gott. (23)
Chaupai 24.1-5
जदपि कहि कपि अति हित बानी।भगति बिबेक बिरति नय सानी।।
बोला बिहसि महा अभिमानी।मिला हमहि कपि गुर बड़ ग्यानी।।
मृत्यु निकट आई खल तोही।लागेसि अधम सिखावन मोही।।
उलटा होइहि कह हनुमाना।मतिभ्रम तोर प्रगट मैं जाना।।
सुनि कपि बचन बहुत खिसिआना।बेगि न हरहुँ मूढ़ कर प्राना।।
सुनत निसाचर मारन धाए।सचिवन्ह सहित बिभीषनु आए।।
नाइ सीस करि बिनय बहूता।नीति बिरोध न मारिअ दूता।।
आन दंड कछु करिअ गोसाँई।सबहीं कहा मंत्र भल भाई।।
सुनत बिहसि बोला दसकंधर।अंग भंग करि पठइअ बंदर।।
jadapi kahi kapi ati hita bānī |bhagati bibeka birati naya sānī ||
bolā bihasi mahā abhimānī |milā hamahi kapi gur baṛa gyānī ||
mṛtyu nikaṭ āī khala tohī |lāgesi adhama sikhāvana mohī ||
ulaṭā hoihi kaha hanumānā |mati-bhrama tora pragaṭ maiṁ jānā ||
suni kapi bacana bahuta khisiānā |begi na harahuṁ mūṛha kara prānā ||
sunata nisācara mārana dhāe |sacivanha sahita bibhīṣanu āe ||
nāi sīsa kari binaya bahūtā |nīti birodha na māri-a dūtā ||
āna daṇḍa kachu kari-a gosāṁī |sabahīṁ kahā maṁtra bhala bhāī ||
sunata bihasi bolā dasakaṇdhara |aṅga bhaṅga kari paṭha-i-a baṁdara ||
Obgleich der Affe Worte sprach, ganz zu Rāvaṇas Heil – gewürzt mit Bhakti, Unterscheidungskraft, Entsagung und rechter Staatsklugheit – lachte der große Ich-Verblendete und sprach: „Sieh da, in diesem Affen haben wir einen hochgelehrten Guru gefunden! Der Tod ist dir nahe, Elender; und du, Niederträchtiger, kommst, mich zu belehren!“ Hanumān erwiderte: „Alles wird sich gegen dich wenden – die Verblendung deines Geistes steht mir klar vor Augen.“ Als Rāvaṇa die Worte des Affen hörte, entbrannte er vor Zorn: „Warum nehmt ihr diesem Narren nicht sogleich das Leben?“ Auf den Befehl stürmten die Rākṣasas herbei, um zu töten; da kam Vibhīṣaṇa mit den Ministern. Er neigte das Haupt und bat eindringlich: „Es widerspricht Politik und Dharma, einen Boten zu töten. Sinnt auf eine andere Strafe, o Herr“ – alle billigten den Rat. Als der Zehnhalsige dies hörte, lachte er: „Verstümmelt dem Affen die Glieder und jagt ihn fort.“
Doha 24
कपि कें ममता पूँछ पर सबहि कहउँ समुझाइ।तेल बोरि पट बाँधि पुनि पावक देहु लगाइ।।24।।
kapi keṁ mamatā pūṁcha para sabahi kahauṁ samujhāi |tela bori paṭ bāṁdhi puni pāvaka dehu lagāi ||24||
„Des Affen liebste Bindung ist sein Schweif – so sage ich es euch allen: Tränkt Tuch in Öl, bindet es daran und zündet es dann an.“ (24)
Chaupai 25.1-5
पूँछहीन बानर तहँ जाइहि।तब सठ निज नाथहि लइ आइहि।।
जिन्ह कै कीन्हसि बहुत बड़ाई।देखेउँमैं तिन्ह कै प्रभुताई।।
बचन सुनत कपि मन मुसुकाना।भइ सहाय सारद मैं जाना।।
जातुधान सुनि रावन बचना।लागे रचैं मूढ़ सोइ रचना।।
रहा न नगर बसन घृत तेला।बाढ़ी पूँछ कीन्ह कपि खेला।।
कौतुक कहँ आए पुरबासी।मारहिं चरन करहिं बहु हाँसी।।
बाजहिं ढोल देहिं सब तारी।नगर फेरि पुनि पूँछ प्रजारी।।
पावक जरत देखि हनुमंता।भयउ परम लघु रुप तुरंता।।
निबुकि चढ़ेउ कपि कनक अटारीं।भई सभीत निसाचर नारीं।।
pūṁchahīna bānara tahaṁ jāihi |taba saṭha nija nāthahi lai āihi ||
jinha kai kīnhasi bahuta baṛāī |dekheuṁ maiṁ tinha kai prabhutāī ||
bacana sunata kapi mana musukānā |bhai sahāya sārad maiṁ jānā ||
jātudhāna suni rāvana bacanā |lāge racaĩ mūṛha soi racanā ||
rahā na nagara basana ghṛta telā |bāṛhī pūṁcha kīnha kapi khelā ||
kautuka kahaṁ āe purabāsī |mārahiṁ carana kara hiṁ bahu hāṁsī ||
bājahiṁ ḍhola dehiṁ saba tārī |nagara pheri puni pūṁcha prajā rī ||
pāvaka jarata dekhi hanumaṁtā |bhayau parama laghu rūpa turaṁtā ||
nibuki caṛheu kapi kanaka aṭārīṁ |bhaī sabhīta nisācara nārīṁ ||
Der schwanzlose Affe wird dorthin zurückgehen, und dann wird der Tor seinen Herrn mit sich bringen. Die er so sehr gepriesen hat, deren Macht werde ich selbst sehen. Als er diese Worte hörte, lächelte der Affe in sich: "Sarada, die Göttin der Rede, ist mir zu Hilfe gekommen; ich verstehe es." Als sie Ravanas Befehl hörten, machten sich die törichten Dämonen an genau jene Vorbereitungen. Es blieb in der Stadt weder Stoff noch geklärte Butter noch Öl; so sehr wuchs der Schwanz, während der Affe sein Spiel trieb. Die Stadtbewohner kamen, das Schauspiel zu sehen; sie schlugen ihn mit den Füßen und trieben viel Spott. Trommeln schlugen und alle klatschten. Sie führten ihn durch die Stadt und setzten dann seinen Schwanz in Brand. Als er das brennende Feuer sah, machte sich Hanuman sogleich äußerst klein. Sich aus seinen Fesseln befreiend, sprang der Affe auf die goldenen Paläste, und die Frauen der Dämonen erfüllte große Furcht.
Doha 25
हरि प्रेरित तेहि अवसर चले मरुत उनचास।अट्टहास करि गर्ज़ा कपि बढ़ि लाग अकास।।25।।
hari prerita tehi avasara cale maruta unacāsa |aṭṭahāsa kari garzā kapi baṛhi lāga akāsa ||25||
In jenem Moment, von Hari angetrieben, begannen die neunundvierzig Winde zu wehen. Der Affe brüllte mit einem großen Lachen und wuchs, bis er den Himmel berührte.
Chaupai 26.1-4
देह बिसाल परम हरुआई।मंदिर तें मंदिर चढ़ धाई।।
जरइ नगर भा लोग बिहाला।झपट लपट बहु कोटि कराला।।
तात मातु हा सुनिअ पुकारा।एहि अवसर को हमहि उबारा।।
हम जो कहा यह कपि नहिं होई।बानर रूप धरें सुर कोई।।
साधु अवग्या कर फलु ऐसा।जरइ नगर अनाथ कर जैसा।।
जारा नगरु निमिष एक माहीं।एक बिभीषन कर गृह नाहीं।।
ता कर दूत अनल जेहिं सिरिजा।जरा न सो तेहि कारन गिरिजा।।
उलटि पलटि लंका सब जारी।कूदि परा पुनि सिंधु मझारी।।
deha bisāla parama haruāī |maṁdira teṁ maṁdira caṛha dhāī ||
jarai nagara bhā loga bihālā |jhapaṭa lapaṭa bahu koṭi karālā ||
tāta mātu hā sunia pukārā |ehi avasara ko hamahi ubārā ||
hama jo kahā yaha kapi nahiṁ hoī |bānara rūpa dhareṁ sura koī ||
sādhu avagyā kara phalu aisā |jarai nagara anātha kara jaisā ||
jārā nagaru nimiṣa eka māhīṁ |eka bibhīṣana kara gṛha nāhīṁ ||
tā kara dūta anala jehiṁ sirijā |jarā na so tehi kārana girijā ||
ulaṭi palaṭi laṁkā saba jārī |kūdi parā puni siṁdhu majhārī ||
Sein Körper war gewaltig, doch war er äußerst leicht und behände, und er rannte und sprang von einem Palast zum nächsten. Die Stadt brannte und die Menschen waren verzweifelt; wilde Flammen züngelten und schlugen in Millionen empor. «Ach, Vater! Ach, Mutter! Hört unseren Ruf! In solcher Zeit, wer wird uns retten?» «Wir sagten, dies sei kein Affe, sondern ein Gott, der die Gestalt eines Affen angenommen habe.» «Solch ist die Frucht der Verachtung eines Heiligen: die Stadt brennt wie eine ohne Beschützer.» Er verbrannte die Stadt in einem einzigen Augenblick; nur Vibhishanas Haus verbrannte nicht. Dessen Bote er war, hatte selbst das Feuer erschaffen; aus diesem Grund, o Girija, verbrannte Vibhishanas Haus nicht. Nachdem er ganz Lanka verbrannt und es hin und her gewendet hatte, sprang er dann mitten ins Meer.
Doha 26
पूँछ बुझाइ खोइ श्रम धरि लघु रूप बहोरि।जनकसुता के आगें ठाढ़ भयउ कर जोरि।।26।।
pū̃cha bujhāi khoi śrama dhari laghu rūpa bahori |janakasutā ke āgeṁ ṭhāṛha bhayau kara jori ||26||
Er löschte seinen Schweif, legte seine Müdigkeit ab, nahm wieder eine kleine Gestalt an und stand mit gefalteten Händen vor der Tochter Janakas.
Chaupai 27.1-4
मातु मोहि दीजे कछु चीन्हा।जैसें रघुनायक मोहि दीन्हा।।
चूड़ामनि उतारि तब दयऊ।हरष समेत पवनसुत लयऊ।।
कहेहु तात अस मोर प्रनामा।सब प्रकार प्रभु पूरनकामा।।
दीन दयाल बिरिदु संभारी।हरहु नाथ मम संकट भारी।।
तात सक्रसुत कथा सुनाएहु।बान प्रताप प्रभुहि समुझाएहु।।
मास दिवस महुँ नाथु न आवा।तौ पुनि मोहि जिअत नहिं पावा।।
कहु कपि केहि बिधि राखौं प्राना।तुम्हहू तात कहत अब जाना।।
तोहि देखि सीतलि भइ छाती।पुनि मो कहुँ सोइ दिनु सो राती।।
mātu mohi dīje kachu cīnhā |jaiseṁ raghunāyaka mohi dīnhā ||
cūṛāmani utāri taba dayaū |haraṣa sameta pavanasuta layaū ||
kahehu tāta asa mora pranāmā |saba prakāra prabhu pūranakāmā ||
dīna dayāla biridu saṁbhārī |harahu nātha mama saṁkaṭa bhārī ||
tāta sakrasuta kathā sunāehu |bāna pratāpa prabhuhi samujhāehu ||
māsa divasa mahũ nāthu na āvā |tau puni mohi jiata nahiṁ pāvā ||
kahu kapi kehi bidhi rākhauṁ prānā |tumhahū tāta kahata aba jānā ||
tohi dekhi sītali bhai chātī |puni mo kahũ soi dinu so rātī ||
Hanuman sprach: "Mutter, gib mir ein Zeichen, wie der Herr der Raghus mir eines gab." Da nahm Sita das Juwel von ihrem Diadem ab und gab es, und der Sohn des Windes nahm es mit Freude entgegen. Sie sprach: "Kind, überbringe ihm meinen Gruß mit diesen Worten: 'Mein Herr, du bist in jeder Weise vollkommen und Erfüller aller Wünsche.'" "'Deinen Namen als Freund der Niedrigen und Barmherzigen eingedenk, o Herr, nimm meine schwere Not von mir.'" "Kind, erzähle ihm die Geschichte von Indras Sohn, und erinnere den Herrn an die Macht seines Pfeiles." "Wenn mein Herr nicht innerhalb eines Monats kommt, dann wird er mich nicht lebend finden." "Sag mir, Affe, wie soll ich mein Leben bewahren? Denn auch du, Kind, sprichst jetzt davon zu gehen." "Dich zu sehen hat mein Herz gekühlt; aber danach wird es für mich wieder dieselben Tage und dieselben Nächte sein."
Doha 27
जनकसुतहि समुझाइ करि बहु बिधि धीरजु दीन्ह।चरन कमल सिरु नाइ कपि गवनु राम पहिं कीन्ह।।27।।
janakasutahi samujhāi kari bahu bidhi dhīraju dīnha |carana kamala siru nāi kapi gavanu rāma pahiṁ kīnha ||27||
Nachdem er die Tochter Janakas getröstet und ihr vielfältigen Rat gegeben hatte, neigte der Affe sein Haupt vor ihren Lotusfüßen und begab sich zu Rama.
Chaupai 28.1-4
चलत महाधुनि गर्जेसि भारी।गर्भ स्रवहिं सुनि निसिचर नारी।।
नाघि सिंधु एहि पारहि आवा।सबद किलकिला कपिन्ह सुनावा।।
हरषे सब बिलोकि हनुमाना।नूतन जन्म कपिन्ह तब जाना।।
मुख प्रसन्न तन तेज बिराजा।कीन्हेसि रामचन्द्र कर काजा।।
मिले सकल अति भए सुखारी।तलफत मीन पाव जिमि बारी।।
चले हरषि रघुनायक पासा।पूँछत कहत नवल इतिहासा।।
तब मधुबन भीतर सब आए।अंगद संमत मधु फल खाए।।
रखवारे जब बरजन लागे।मुष्टि प्रहार हनत सब भागे।।
calata mahādhuni garjesi bhārī |garbha sravahiṁ suni nisicara nārī ||
nāghi siṁdhu ehi pārahi āvā |sabada kilakilā kapinha sunāvā ||
haraṣe saba biloki hanumānā |nūtana janma kapinha taba jānā ||
mukha prasanna tana teja birājā |kīnhesi rāmacandra kara kājā ||
mile sakala ati bhae sukhārī |talaphata mīna pāva jimi bārī ||
cale haraṣi raghunāyaka pāsā |pū̃chata kahata navala itihāsā ||
taba madhubana bhītara saba āe |aṁgada saṁmata madhu phala khāe ||
rakhavāre jaba barajana lāge |muṣṭi prahāra hanata saba bhāge ||
Während er voranschritt, brüllte Hanuman mit gewaltigem, furchtbarem Schall, und als die Dämonenfrauen es hörten, erlitten sie Fehlgeburten. Über das Meer springend, kam er an dieses Ufer, und ließ die Affen einen freudigen Triumphruf vernehmen. Alle Affen freuten sich, als sie Hanuman sahen, und fühlten sich, als wären sie neu geboren. Sein Gesicht war heiter und sein Körper erstrahlte in Glanz: «Er hat das Werk Ramachandras vollbracht.» Alle trafen zusammen und wurden überglücklich, wie ein Fisch, der sich wand und Wasser gefunden hat. Sich freuend, machten sie sich auf zum Herrn der Raghus, einander fragend und die neuen Nachrichten erzählend. Da betraten alle den Madhuvana, und mit Angadas Zustimmung aßen sie den Honig und die Früchte. Als die Wachen begannen, sie aufzuhalten, schlugen die Affen sie mit Faustschlägen, und alle flohen.
Doha 28
जाइ पुकारे ते सब बन उजार जुबराज।सुनि सुग्रीव हरष कपि करि आए प्रभु काज।।28।।
jāi pukāre te saba bana ujāra jubarāja |suni sugrīva haraṣa kapi kari āe prabhu kāja ||28||
Die Gartenwächter gingen und riefen, dass der Kronprinz den ganzen Hain verwüstete. Als Sugriva es hörte, freute er sich, denn die Affen waren zurückgekehrt, nachdem sie die Aufgabe des Herrn erfüllt hatten.
Chaupai 29.1-4
जौं न होति सीता सुधि पाई।मधुबन के फल सकहिं कि खाई।।
एहि बिधि मन बिचार कर राजा।आइ गए कपि सहित समाजा।।
आइ सबन्हि नावा पद सीसा।मिलेउ सबन्हि अति प्रेम कपीसा।।
पूँछी कुसल कुसल पद देखी।राम कृपाँ भा काजु बिसेषी।।
नाथ काजु कीन्हेउ हनुमाना।राखे सकल कपिन्ह के प्राना।।
सुनि सुग्रीव बहुरि तेहि मिलेऊ।कपिन्ह सहित रघुपति पहिं चलेऊ।।
राम कपिन्ह जब आवत देखा।किएँ काजु मन हरष बिसेषा।।
फटिक सिला बैठे द्वौ भाई।परे सकल कपि चरनन्हि जाई।।
jauṁ na hoti sītā sudhi pāī |madhubana ke phala sakahiṁ ki khāī ||
ehi bidhi mana bicāra kara rājā |āi gae kapi sahita samājā ||
āi sabanhi nāvā pada sīsā |mileu sabanhi ati prema kapīsā ||
pū̃chī kusala kusala pada dekhī |rāma kṛpā̃ bhā kāju biseṣī ||
nātha kāju kīnheu hanumānā |rākhe sakala kapinha ke prānā ||
suni sugrīva bahuri tehi mileū |kapinha sahita raghupati pahiṁ caleū ||
rāma kapinha jaba āvata dekhā |kiẽ kāju mana haraṣa biseṣā ||
phaṭika silā baiṭhe dvau bhāī |pare sakala kapi carananhi jāī ||
Wenn sie keine Nachricht über Sita gefunden hätten, hätten sie dann jemals die Früchte des Madhuvana essen können? Während der König so in seinem Geist nachdachte, kamen die Affen mit ihrer ganzen Schar an. Als sie kamen, verneigten alle ihre Häupter zu seinen Füßen, und der Herr der Affen begegnete ihnen allen mit großer Zuneigung. Er fragte nach ihrem Wohlergehen, und sie sprachen: „Uns geht es gut, nun wir eure Füße gesehen haben. Durch Ramas Gnade ist das Werk auf vortreffliche Weise vollbracht worden.“ „Herr, Hanuman hat das Werk vollbracht, und er hat das Leben aller Affen gerettet.“ Als er dies hörte, umarmte Sugriva Hanuman erneut und ging mit den Affen zum Herrn der Raghus. Als Rama die Affen kommen sah, die ihr Werk vollbracht hatten, entstand große Freude in seinem Herzen. Die beiden Brüder saßen auf einem Kristallfelsen, und alle Affen gingen hin und fielen ihnen zu Füßen.
Doha 29
प्रीति सहित सब भेटे रघुपति करुना पुंज।पूँछी कुसल नाथ अब कुसल देखि पद कंज।।29।।
prīti sahita saba bheṭe raghupati karunā puṁja |pū̃chī kusala nātha aba kusala dekhi pada kaṁja ||29||
Rama, der Herr der Raghus, die Fülle des Mitgefühls, umarmte sie alle liebevoll und erkundigte sich nach ihrem Wohlergehen. Sie antworteten: «Herr, nun geht es uns gut, denn wir haben deine Lotusfüße gesehen.»
Chaupai 30.1-4
जामवंत कह सुनु रघुराया।जा पर नाथ करहु तुम्ह दाया।।
ताहि सदा सुभ कुसल निरंतर।सुर नर मुनि प्रसन्न ता ऊपर।।
सोइ बिजई बिनई गुन सागर।तासु सुजसु त्रेलोक उजागर।।
प्रभु कीं कृपा भयउ सबु काजू।जन्म हमार सुफल भा आजू।।
नाथ पवनसुत कीन्हि जो करनी।सहसहुँ मुख न जाइ सो बरनी।।
पवनतनय के चरित सुहाए।जामवंत रघुपतिहि सुनाए।।
सुनत कृपानिधि मन अति भाए।पुनि हनुमान हरषि हियँ लाए।।
कहहु तात केहि भाँति जानकी।रहति करति रच्छा स्वप्रान की।।
jāmavaṁta kaha sunu raghurāyā |jā para nātha karahu tumha dāyā ||
tāhi sadā subha kusala niraṁtara |sura nara muni prasanna tā ūpara ||
soi bijaī binaī guna sāgara |tāsu sujasu treloka ujāgara ||
prabhu kīṁ kṛpā bhayau sabu kājū |janma hamāra suphala bhā ājū ||
nātha pavanasuta kīnhi jo karanī |sahasahũ mukha na jāi so baranī ||
pavanatanaya ke carita suhāe |jāmavaṁta raghupatihi sunāe ||
sunata kṛpānidhi mana ati bhāe |puni hanumāna haraṣi hiyã lāe ||
kahahu tāta kehi bhā̃ti jānakī |rahati karati racchā svaprāna kī ||
Jambavan sprach: Höre, Herr der Raghus; auf ihn, Herr, hast du Gnade erwiesen. Er ist immerdar gesegnet, stets wohlauf; Götter, Menschen und Weise sind mit ihm zufrieden. Er ist siegreich, demütig, ein Ozean von Tugenden; sein Ruhm erstrahlt in den drei Welten. Durch die Gnade des Herrn wurden alle Werke vollbracht; heute hat unsere Geburt Frucht getragen. Herr, was der Sohn des Windes getan hat, kann selbst mit tausend Mündern nicht erzählt werden. Jambavan erzählte dem Herrn der Raghus die wundervollen Taten des Windgeborenen. Als er dies hörte, war der Schatzhaus des Erbarmens in seinem Herzen hocherfreut; und er zog Hanuman voller Freude an seine Brust. Erzähle mir, mein Sohn, wie lebt Janaki? Wie beschützt sie ihr eigenes Leben?
Doha 30
नाम पाहरु दिवस निसि ध्यान तुम्हार कपाट।लोचन निज पद जंत्रित जाहिं प्रान केहिं बाट।।30।।
nāma pāharu divasa nisi dhyāna tumhāra kapāṭa |locana nija pada jaṁtrita jāhiṁ prāna kehiṁ bāṭa ||30||
Dein Name hält Wache bei Tag und Nacht, und das Nachsinnen über dich ist die verschlossene Tür. Ihre Augen sind an ihre eigenen Füße gefesselt; auf welchem Weg könnte ihr Leben dann entweichen?
Inside Prakarana 3
Compositional abstract
Sundar Kāṇḍa is the Manas’ devotional hinge: it converts anxiety into assurance. Its dominant rasa is Vīra braided with Karuṇā and Śānta—heroism that is not wrathful but consecrated. In these verses, Hanumān stands before Rāvaṇa as bhakta and diplomat: he praises Rāvaṇa’s worldly might only to relativize it against Rāma’s transcendent sovereignty, then offers a path of surrender (śaraṇāgati) and ethical repair (return Jānakī). The theological structure is Tulasī’s signature synthesis: the Nirguṇa Lord is accessible as the Saguna Raghunāyaka whose ‘nāma’ sanctifies speech and whose grace erases offenses for the surrendered. The burning of Laṅkā functions as a purificatory apocalypse—ego-city ignited—while Sītā’s consolation and the return to Rāma re-establish the bhakti-circuit: sevā → darśana → pramāṇa (token) → saṅgati. Thus this kāṇḍa is a staircase-step from faith to experiential certainty.
The dialogue
- Tulasīdāsa (primary narrator) channeling the Manas-kathā streamMana (the inner listener / sādhaka’s mind) through the public satsang audience · Manas ‘third ghat’ orientation: the bhakti-lake is approached through lived leelā where counsel, compassion, and dharma are tested amid crisis (a narrative bank emphasizing sādhana in the world).
Frequently Asked Questions
Paramparā holds that Sundar Kāṇḍa-pāṭha removes fear, obstacles, and despair by awakening Hanumān’s dāsya-bhāva in the heart; specifically these dohas teach śaraṇāgati and nāma-smaraṇa, granting ‘dhīraja’ (steadfastness) like Sītā receives and ‘kāj-siddhi’ (successful completion of righteous tasks) like Hanumān achieves.
Common samput in many North-Indian recitation lineages: “राम दूत अतुलित बल धामा, अंजनि-पुत्र पवनसुत नामा” inserted before/after key chaupais; additionally, nāma-japa samput “श्रीराम जय राम जय जय राम” is often used during the Laṅkā-dāha sequence for protective focus.
Ask anything about Prakarana 3 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
