Prakarana 1
यह सोपान ‘एकाग्र-भक्ति’ का द्वार है: साधक-चित्त (हनुमान) को ‘राम-काज’ में स्थिर कर, अविद्या/विघ्न (सुरसा, सिंहिका, लंकिनी) लाँघकर ‘सीता-दर्शन’ (आत्म-शुद्धि व परम-लक्ष्य की स्मृति) तक पहुँचाना। सुंदरता यहाँ बाह्य नहीं, ‘भक्ति की शुचिता, बुद्धि की चपलता, और नाम-स्मरण की अखंडता’ है।
Der Hauptgeschmack (rasa) des Sundar Kāṇḍa ist ein gemeinsamer Strom von Vīra (Heldenkraft) und Bhakti (Hingabe), in dem fortwährend Wellen von Karuṇā (Mitleid – Sītās Bedrängnis) und Adbhuta (Wunder – Lankās Glanz/Māyā) aufsteigen. Dieser Abschnitt beginnt mit ruhiger, kultivierter Lobpreisung und nimmt sogleich die Bewegung der Sādhana auf: Jāmbavāns Unterweisung entzündet Śraddhā (vertrauende Glaubenskraft), und Hanumans Sprung ist nicht bloß „Tapferkeit“, sondern Karma‑Yoga, durchdrungen von Rāma‑Smaraṇa (Rāmas Gedenken). Der Sieg über Hindernisgestalten wie Sursā und Siṃhikā ist eine Prüfung von Buddhi‑bala (Kraft der Einsicht) – hier wird der Platz des Viveka (Unterscheidungsvermögens) in der Bhakti deutlich. Die Schilderung Lankās wird zum Spiegel von Māyā‑Vaibhava (trügerischem Prunk) und stärkt Vairāgya (Loslösung); und im Haus Vibhīṣaṇas ist der „Rāma‑Nāma“ ein Zeichen von Sādhu‑Saṅga – eine Lampe des Satsanga selbst im Asura‑Reich. Schließlich erreicht Karuṇā in der Aśoka‑Vāṭikā beim Darśan Sītās ihren Gipfel: Der Sādhaka erkennt in sich die Dīnatā (demütige Bedürftigkeit) und findet gerade in dieser Dīnatā den Nektar des Nāma‑Āśraya (Zuflucht im Namen).
Verses
Shloka 1-3
शान्तं शाश्वतमप्रमेयमनघं निर्वाणशान्तिप्रदंब्रह्माशम्भुफणीन्द्रसेव्यमनिशं वेदान्तवेद्यं विभुम्।रामाख्यं जगदीश्वरं सुरगुरुं मायामनुष्यं हरिंवन्देऽहं करुणाकरं रघुवरं भूपालचूड़ामणिम्।।1।।
नान्या स्पृहा रघुपते हृदयेऽस्मदीयेसत्यं वदामि च भवानखिलान्तरात्मा।भक्तिं प्रयच्छ रघुपुङ्गव निर्भरां मेकामादिदोषरहितं कुरु मानसं च।।2।।
अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहंदनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम्।सकलगुणनिधानं वानराणामधीशंरघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि।।3।।
śāntaṁ śāśvatamaprameyamanaghaṁ nirvāṇaśāntipradaṁbrahmāśambhuphaṇīndrasevyamaniśaṁ vedāntavedyaṁ vibhum |rāmākhyaṁ jagadīśvaraṁ suraguruṁ māyāmanuṣyaṁ hariṁvande'haṁ karuṇākaraṁ raghuvaraṁ bhūpālacūṛāmaṇim ||1||
nānyā spṛhā raghupate hṛdaye'smadīyesatyaṁ vadāmi ca bhavānakhilāntarātmā |bhaktiṁ prayaccha raghupuṅgava nirbharāṁ mekāmādidoṣarahitaṁ kuru mānasaṁ ca ||2||
atulitabaladhāmaṁ hemaśailābhadehaṁdanujavanakṛśānuṁ jñānināmagragaṇyam |sakalaguṇanidhānaṁ vānarāṇāmadhīśaṁraghupatipriyabhaktaṁ vātajātaṁ namāmi ||3||
Ich verehre Hari, der den Namen Rama trägt: friedvoll, ewig, unermesslich und ohne Sünde, der Spender des Friedens der endgültigen Erlösung; der unablässig von Brahma, Shambhu und dem König der Schlangen verehrt wird; der durch die Vedanta erkannt wird; der allgegenwärtige Herr des Universums, der Lehrer der Götter, der durch seine eigene Maya eine menschliche Gestalt angenommen hat; der Schatz des Mitgefühls, der Beste der Raghus, der Kronjuwel der Könige. O Herr der Raghus, es gibt kein anderes Verlangen in meinem Herzen; ich spreche die Wahrheit, und du bist das innere Selbst aller. O Vorderster der Raghus, gewähre mir vollkommene und überströmende Hingabe, und mache meinen Geist frei von Begierde und jedem anderen Fehler. Ich verneige mich vor dem Sohn des Windes: dem Wohnsitz unvergleichlicher Stärke, dessen Körper wie ein Berg aus Gold erstrahlt; dem Feuer, das den Wald der Dämonen verzehrt, dem Vordersten unter den Weisen; dem Schatz aller Tugenden, dem Herrn der Affen, dem geliebten Diener des Herrn der Raghus.
Chaupai 1.1-5
जामवंत के बचन सुहाए।सुनि हनुमंत हृदय अति भाए।।
तब लगि मोहि परिखेहु तुम्ह भाई।सहि दुख कंद मूल फल खाई।।
जब लगि आवौं सीतहि देखी।होइहि काजु मोहि हरष बिसेषी।।
यह कहि नाइ सबन्हि कहुँ माथा।चलेउ हरषि हियँ धरि रघुनाथा।।
सिंधु तीर एक भूधर सुंदर।कौतुक कूदि चढ़ेउ ता ऊपर।।
बार बार रघुबीर सँभारी।तरकेउ पवनतनय बल भारी।।
जेहिं गिरि चरन देइ हनुमंता।चलेउ सो गा पाताल तुरंता।।
जिमि अमोघ रघुपति कर बाना।एही भाँति चलेउ हनुमाना।।
जलनिधि रघुपति दूत बिचारी।तैं मैनाक होहि श्रमहारी।।
jāmavaṁta ke bacana suhāe |suni hanumaṁta hṛdaya ati bhāe ||
taba lagi mohi parikhehu tumha bhāī |sahi dukha kaṁda mūla phala khāī ||
jaba lagi āvauṁ sītahi dekhī |hoihi kāju mohi haraṣa biseṣī ||
yaha kahi nāi sabanhi kahũ māthā |caleu haraṣi hiyã dhari raghunāthā ||
siṁdhu tīra eka bhūdhara suṁdara |kautuka kūdi caṛheu tā ūpara ||
bāra bāra raghubīra sãbhārī |tarakeu pavanatanaya bala bhārī ||
jehiṁ giri carana dei hanumaṁtā |caleu so gā pātāla turaṁtā ||
jimi amogha raghupati kara bānā |ehī bhā̃ti caleu hanumānā ||
jalanidhi raghupati dūta bicārī |taiṁ maināka hohi śramahārī ||
Als Hanuman die angenehmen Worte Jambavans hörte, war sein Herz hoch erfreut. "Brüder, wartet bis dahin auf mich, ertragt die Mühsal und esst Wurzeln, Knollen und Früchte, bis ich zurückkehre, nachdem ich Sita gesehen habe. Die Aufgabe wird erfüllt sein, und ich werde mich besonders darüber freuen."" So sprechend, neigte er sein Haupt vor ihnen allen und brach voller Freude auf, den Herrn der Raghus im Herzen tragend. Am Ufer des Meeres erhob sich ein schöner Berg; im Spiel sprang er empor und bestieg ihn. Indem er den Helden der Raghus immer wieder in Erinnerung hielt, stürmte der mächtige Sohn des Windes voran. Der Berg, auf den Hanuman seine Füße setzte, sank sogleich in die Unterwelt hinab. Wie der unfehlbare Pfeil des Herrn der Raghus fliegt, so eilte Hanuman auf seinem Weg dahin. Der Ozean, der ihn als einen Gesandten des Herrn der Raghus betrachtete, sprach zu Mainaka: "Du, Mainaka, sei derjenige, der seine Erschöpfung lindert."
Doha 1
हनूमान तेहि परसा कर पुनि कीन्ह प्रनाम।राम काजु कीन्हें बिनु मोहि कहाँ बिश्राम।।1।।
hanūmāna tehi parasā kara puni kīnha pranāma |rāma kāju kīnheṁ binu mohi kahā̃ biśrāma ||1||
Hanuman berührte jenen Berg mit seiner Hand und erwies ihm dann seine Ehrerbietung. Ohne Ramas Aufgabe zu vollbringen, wo kann ich Ruhe finden?
Chaupai 2.1-6
जात पवनसुत देवन्ह देखा।जानैं कहुँ बल बुद्धि बिसेषा।।
सुरसा नाम अहिन्ह कै माता।पठइन्हि आइ कही तेहिं बाता।।
आजु सुरन्ह मोहि दीन्ह अहारा।सुनत बचन कह पवनकुमारा।।
राम काजु करि फिरि मैं आवौं।सीता कइ सुधि प्रभुहि सुनावौं।।
तब तव बदन पैठिहउँ आई।सत्य कहउँ मोहि जान दे माई।।
कबनेहुँ जतन देइ नहिं जाना।ग्रससि न मोहि कहेउ हनुमाना।।
जोजन भरि तेहिं बदनु पसारा।कपि तनु कीन्ह दुगुन बिस्तारा।।
सोरह जोजन मुख तेहिं ठयऊ।तुरत पवनसुत बत्तिस भयऊ।।
जस जस सुरसा बदनु बढ़ावा।तासु दून कपि रूप देखावा।।
सत जोजन तेहिं आनन कीन्हा।अति लघु रूप पवनसुत लीन्हा।।
बदन पइठि पुनि बाहेर आवा।मागा बिदा ताहि सिरु नावा।।
मोहि सुरन्ह जेहि लागि पठावा।बुधि बल मरमु तोर मै पावा।।
jāta pavanasuta devanha dekhā |jānaiṁ kahũ bala buddhi biseṣā ||
surasā nāma ahinha kai mātā |paṭhainhi āi kahī tehiṁ bātā ||
āju suranha mohi dīnha ahārā |sunata bacana kaha pavanakumārā ||
rāma kāju kari phiri maiṁ āvauṁ |sītā kai sudhi prabhuhi sunāvauṁ ||
taba tava badana paiṭhihaũ āī |satya kahaũ mohi jāna de māī ||
kabanehũ jatana dei nahiṁ jānā |grasasi na mohi kaheu hanumānā ||
jojana bhari tehiṁ badanu pasārā |kapi tanu kīnha duguna bistārā ||
soraha jojana mukha tehiṁ ṭhayaū |turata pavanasuta battisa bhayaū ||
jasa jasa surasā badanu baṛhāvā |tāsu dūna kapi rūpa dekhāvā ||
sata jojana tehiṁ ānana kīnhā |ati laghu rūpa pavanasuta līnhā ||
badana paiṭhi puni bāhera āvā |māgā bidā tāhi siru nāvā ||
mohi suranha jehi lāgi paṭhāvā |budhi bala maramu tora mai pāvā ||
Die Götter sahen den Sohn des Windes auf dem Weg und wollten das volle Maß seiner Kraft und Weisheit kennenlernen. Sie schickten Surasa, die Mutter der Schlangen, und sie kam und sprach diese Worte: "Heute haben mir die Götter eine Mahlzeit gegeben." Hörend auf ihre Worte, antwortete der Sohn des Windes: "Lass mich zuerst Ramas Werk vollbringen und zurückkehren und meinem Herrn die Nachricht von Sita geben; dann werde ich kommen und in deinen Mund eintreten. Ich sage dir wahrlich, Mutter: lass mich jetzt gehen." Aber auf keine Weise wollte sie ihn gehen lassen. Da sagte Hanuman: "Warum verschlingst du mich dann nicht?" Sie öffnete den Mund eine ganze Meile weit, und der Affe machte seinen Körper doppelt so groß. Sie streckte ihren Mund auf sechzehn Meilen, und sogleich wurde der Sohn des Windes zweiunddreißig. Je mehr Surasa ihren Mund erweiterte, desto doppelt so groß zeigte der Affe seine Gestalt. Als sie ihren Mund hundert Meilen breit machte, nahm der Sohn des Windes eine sehr winzige Gestalt an. Er trat in ihren Mund ein und kam wieder heraus, dann neigte er den Kopf vor ihr und bat um Erlaubnis zu gehen. Sie sagte: "Ich habe das Geheimnis deiner Weisheit und Kraft kennengelernt, wofür mich die Götter geschickt haben."
Doha 2
राम काजु सबु करिहहु तुम्ह बल बुद्धि निधान।आसिष देह गई सो हरषि चलेउ हनुमान।।2।।
rāma kāju sabu karihahu tumha bala buddhi nidhāna |āsiṣa deha gaī so haraṣi caleu hanumāna ||2||
Ihr werdet alle Aufgaben Ramas erfüllen, denn ihr seid ein Schatzhaus an Stärke und Weisheit. Sie gab ihren Segen und ging fort; Hanuman brach freudig auf.
Chaupai 3.1-6
निसिचरि एक सिंधु महुँ रहई।करि माया नभु के खग गहई।।
जीव जंतु जे गगन उड़ाहीं।जल बिलोकि तिन्ह कै परिछाहीं।।
गहइ छाहँ सक सो न उड़ाई।एहि बिधि सदा गगनचर खाई।।
सोइ छल हनूमान कहँ कीन्हा।तासु कपटु कपि तुरतहिं चीन्हा।।
ताहि मारि मारुतसुत बीरा।बारिधि पार गयउ मतिधीरा।।
तहाँ जाइ देखी बन सोभा।गुंजत चंचरीक मधु लोभा।।
नाना तरु फल फूल सुहाए।खग मृग बृंद देखि मन भाए।।
सैल बिसाल देखि एक आगें।ता पर धाइ चढेउ भय त्यागें।।
उमा न कछु कपि कै अधिकाई।प्रभु प्रताप जो कालहि खाई।।
गिरि पर चढि लंका तेहिं देखी।कहि न जाइ अति दुर्ग बिसेषी।।
अति उतंग जलनिधि चहु पासा।कनक कोट कर परम प्रकासा।।
nisicari eka siṁdhu mahũ rahaī |kari māyā nabhu ke khaga gahaī ||
jīva jaṁtu je gagana uṛāhīṁ |jala biloki tinha kai parichāhīṁ ||
gahai chāhã saka so na uṛāī |ehi bidhi sadā gaganacara khāī ||
soi chala hanūmāna kahã kīnhā |tāsu kapaṭu kapi turatahiṁ cīnhā ||
tāhi māri mārutasuta bīrā |bāridhi pāra gayau matidhīrā ||
tahā̃ jāi dekhī bana sobhā |guṁjata caṁcarīka madhu lobhā ||
nānā taru phala phūla suhāe |khaga mṛga bṛṁda dekhi mana bhāe ||
saila bisāla dekhi eka āgeṁ |tā para dhāi caḍheu bhaya tyāgeṁ ||
umā na kachu kapi kai adhikāī |prabhu pratāpa jo kālahi khāī ||
giri para caḍhi laṁkā tehiṁ dekhī |kahi na jāi ati durga biseṣī ||
ati utaṁga jalanidhi cahu pāsā |kanaka koṭa kara parama prakāsā ||
Eine Dämonin lebte im Meer, die durch ihre Magie die Vögel des Himmels ergriff. Welche Geschöpfe auch immer am Himmel flogen, sie blickte aufs Wasser und sah deren Spiegelbilder. Sie ergriff den Schatten, und das Geschöpf, unfähig weiterzufliegen, war gefangen. So verschlang sie stets die, die sich in der Luft bewegen. Dieselbe Täuschung verübte sie an Hanuman, doch der Affe erkannte ihren Betrug sogleich. Nachdem er sie getötet hatte, überschritt der heldenhafte Sohn des Windes, standhaften Sinnes, bis zum fernen Ufer des Ozeans. Dorthin gelangt, erblickte er die Schönheit des Waldes, wo Bienen summten, gierig nach Honig. Bäume vieler Arten waren lieblich mit Früchten und Blüten, und Scharen von Vögeln und Hirschen erfreuten sein Herz beim Anblick. Einen gewaltigen Berg vor sich sehend, warf er die Furcht ab und rannte hinauf und bestieg ihn. Uma, nichts davon war die eigene Größe des Affen; es war die Macht des Herrn, der sogar den Tod verschlingt. Den Berg erklimmend, erblickte er Lanka, eine Festung von so außerordentlicher Stärke, dass sie nicht beschrieben werden kann. Sie erhob sich sehr hoch, mit dem Ozean auf allen vier Seiten, und ihre goldene Mauer erstrahlte in höchstem Glanz.
Chhand 3
कनक कोट बिचित्र मनि कृत सुंदरायतना घना।चउहट्ट हट्ट सुबट्ट बीथीं चारु पुर बहु बिधि बना।।
गज बाजि खच्चर निकर पदचर रथ बरूथिन्ह को गनै।बहुरूप निसिचर जूथ अतिबल सेन बरनत नहिं बनै।।
बन बाग उपबन बाटिका सर कूप बापीं सोहहीं।नर नाग सुर गंधर्ब कन्या रूप मुनि मन मोहहीं।।
कहुँ माल देह बिसाल सैल समान अतिबल गर्जहीं।नाना अखारेन्ह भिरहिं बहु बिधि एक एकन्ह तर्जहीं।।
करि जतन भट कोटिन्ह बिकट तन नगर चहुँ दिसि रच्छहीं।कहुँ महिष मानषु धेनु खर अज खल निसाचर भच्छहीं।।
एहि लागि तुलसीदास इन्ह की कथा कछु एक है कही।रघुबीर सर तीरथ सरीरन्हि त्यागि गति पैहहिं सही।।
kanaka koṭa bicitra mani kṛta suṁdarāyatanā ghanā |cauhaṭṭa haṭṭa subaṭṭa bīthīṁ cāru pura bahu bidhi banā ||
gaja bāji khaccara nikara padacara ratha barūthinha ko ganai |bahurūpa nisicara jūtha atibala sena baranata nahiṁ banai ||
bana bāga upabana bāṭikā sara kūpa bāpīṁ sohahīṁ |nara nāga sura gaṁdharba kanyā rūpa muni mana mohahīṁ ||
kahũ māla deha bisāla saila samāna atibala garjahīṁ |nānā akhārenha bhirahiṁ bahu bidhi eka ekanha tarjahīṁ ||
kari jatana bhaṭa koṭinha bikaṭa tana nagara cahũ disi racchahīṁ |kahũ mahiṣa mānaṣu dhenu khara aja khala nisācara bhacchahīṁ ||
ehi lāgi tulasīdāsa inha kī kathā kachu eka hai kahī |raghubīra sara tīratha sarīranhi tyāgi gati paihahiṁ sahī ||
Die goldene Mauer war mit wunderbaren Edelsteinen geschmückt, und in ihr befanden sich viele schöne Paläste. Die liebliche Stadt war auf vielerlei Weise geschmückt, mit ihren Kreuzungen, Märkten, Basaren und Straßen. Wer kann die Scharen von Elefanten, Pferden und Maultieren, die Fußsoldaten und die Schwadronen von Streitwagen zählen? Die Heere der Dämonen, die viele Gestalten annehmen und überaus mächtig sind, sind unbeschreiblich. Wälder, Gärten, Haine und Blumenbeete, mit Seen, Brunnen und Stufenbecken, schmückten die Stadt. Die Schönheit der Jungfrauen der Menschen, der Nagas, der Götter und der Gandharvas bezauberte selbst die Sinne der Weisen. An manchen Orten brüllten Ringer von riesigen Leibern, gleich Bergen und von großer Kraft. In vielen Arenen rangen sie miteinander auf vielerlei Weise und forderten einander heraus. Millionen Krieger mit schrecklichen Leibern bewachten die Stadt auf allen vier Seiten mit großer Sorgfalt. An anderen Orten fraßen böse Dämonen Büffel, Menschen, Kühe, Esel und Ziegen. Aus diesem Grund hat Tulsidas ein wenig von ihrer Geschichte erzählt: sie werden ihre Leiber an der heiligen Furt der Pfeile Ramas aufgeben und gewiss den höchsten Zustand erlangen.
Doha 3
पुर रखवारे देखि बहु कपि मन कीन्ह बिचार।अति लघु रूप धरौं निसि नगर करौं पइसार।।3।।
pura rakhavāre dekhi bahu kapi mana kīnha bicāra |ati laghu rūpa dharauṁ nisi nagara karauṁ paisāra ||3||
Als er viele Wächter der Stadt sah, überlegte der Affe in seinem Herzen: Ich werde eine sehr winzige Gestalt annehmen und nachts in die Stadt eindringen.
Chaupai 4.1-4
मसक समान रूप कपि धरी।लंकहि चलेउ सुमिरि नरहरी।।
नाम लंकिनी एक निसिचरी।सो कह चलेसि मोहि निंदरी।।
जानेहि नहीं मरमु सठ मोरा।मोर अहार जहाँ लगि चोरा।।
मुठिका एक महा कपि हनी।रुधिर बमत धरनीं ढनमनी।।
पुनि संभारि उठि सो लंका।जोरि पानि कर बिनय संसका।।
जब रावनहि ब्रह्म बर दीन्हा।चलत बिरंचि कहा मोहि चीन्हा।।
बिकल होसि तैं कपि कें मारे।तब जानेसु निसिचर संघारे।।
तात मोर अति पुन्य बहूता।देखेउँ नयन राम कर दूता।।
masaka samāna rūpa kapi dharī |laṁkahi caleu sumiri naraharī ||
nāma laṁkinī eka nisicarī |so kaha calesi mohi niṁdarī ||
jānehi nahīṁ maramu saṭha morā |mora ahāra jahā̃ lagi corā ||
muṭhikā eka mahā kapi hanī |rudhira bamata dharanīṁ ḍhanamanī ||
puni saṁbhāri uṭhi so laṁkā |jori pāni kara binaya saṁsakā ||
jaba rāvanahi brahma bara dīnhā |calata biraṁci kahā mohi cīnhā ||
bikala hosi taiṁ kapi keṁ māre |taba jānesu nisicara saṁghāre ||
tāta mora ati punya bahūtā |dekheũ nayana rāma kara dūtā ||
Der Affe nahm eine Gestalt klein wie eine Mücke an, und in Erinnerung an Narahari, den Mann-Löwen, machte er sich nach Lanka auf. Es gab eine Dämonin namens Lankini. Sie sprach: «Wohin gehst du, mich verachtend?» «Narr, du kennst mein Geheimnis nicht: jeder Dieb, der hierher kommt, ist meine Speise.» Der große Affe schlug sie mit einem einzigen Faustschlag, und sie stürzte zu Boden, Blut speiend. Da erholte sich die Wächterin von Lanka und stand auf, und mit gefalteten Händen, zitternd vor Furcht, flehte sie. «Als Brahma Ravana seine Gabe gewährte, sagte mir der Schöpfer beim Fortgehen dieses Zeichen zur Erkenntnis:» «Wenn du in Not niedergeschlagen wirst vom Schlag eines Affen, dann wisse, dass die Dämonen vernichtet werden.» «Lieber Sohn, mein Verdienst muss sehr groß sein, dass ich mit eigenen Augen den Boten Ramas gesehen habe.»
Doha 4
तात स्वर्ग अपबर्ग सुख धरिअ तुला एक अंग।तूल न ताहि सकल मिलि जो सुख लव सतसंग।।4।।
tāta svarga apabarga sukha dharia tulā eka aṁga |tūla na tāhi sakala mili jo sukha lava satasaṁga ||4||
Vater, lege den Himmel und die Seligkeit der Erlösung auf eine Waagschale; alle zusammen wiegen nicht einmal ein Stäubchen der Freude, die aus der Gemeinschaft mit den Heiligen kommt.
Chaupai 5.1-4
प्रबिसि नगर कीजे सब काजा।हृदयँ राखि कौसलपुर राजा।।
गरल सुधा रिपु करहिं मिताई।गोपद सिंधु अनल सितलाई।।
गरुड़ सुमेरु रेनू सम ताही।राम कृपा करि चितवा जाही।।
अति लघु रूप धरेउ हनुमाना।पैठा नगर सुमिरि भगवाना।।
मंदिर मंदिर प्रति करि सोधा।देखे जहँ तहँ अगनित जोधा।।
गयउ दसानन मंदिर माहीं।अति बिचित्र कहि जात सो नाहीं।।
सयन किए देखा कपि तेही।मंदिर महुँ न दीखि बैदेही।।
भवन एक पुनि दीख सुहावा।हरि मंदिर तहँ भिन्न बनावा।।
prabisi nagara kīje saba kājā |hṛdayã rākhi kausalapura rājā ||
garala sudhā ripu karahiṁ mitāī |gopada siṁdhu anala sitalāī ||
garuṛa sumeru renū sama tāhī |rāma kṛpā kari citavā jāhī ||
ati laghu rūpa dhareu hanumānā |paiṭhā nagara sumiri bhagavānā ||
maṁdira maṁdira prati kari sodhā |dekhe jahã tahã aganita jodhā ||
gayau dasānana maṁdira māhīṁ |ati bicitra kahi jāta so nāhīṁ ||
sayana kie dekhā kapi tehī |maṁdira mahũ na dīkhi baidehī ||
bhavana eka puni dīkha suhāvā |hari maṁdira tahã bhinna banāvā ||
Tritt in die Stadt ein und vollbringe jede Aufgabe, indem du den König der Stadt Kosala in deinem Herzen behältst. Gift wird zu Nektar, Feinde werden zu Freunden, der Ozean wird so flach wie der Hufabdruck einer Kuh, und Feuer wird kühl. Garuda und der Berg Sumeru werden wie ein Staubkorn für denjenigen, auf den Rama mit Gnade geblickt hat. Hanuman nahm eine sehr winzige Gestalt an, und indem er des Herrn gedachte, betrat er die Stadt. Er durchsuchte jeden Palast einen nach dem anderen, und hier und dort sah er unzählige Krieger. Er ging in Ravanas Palast, der so wunderbar war, dass er nicht beschrieben werden kann. Der Affe sah Ravana im Schlaf liegen, aber er sah Sita nicht im Palast. Dann sah er eine weitere schöne Wohnstätte, in der ein separater Tempel für Hari errichtet worden war.
Doha 5
रामायुध अंकित गृह सोभा बरनि न जाइ।नव तुलसिका बृंद तहँ देखि हरषि कपिराइ।।5।।
rāmāyudha aṁkita gṛha sobhā barani na jāi |nava tulasikā bṛṁda tahã dekhi haraṣi kapirāi ||5||
Der Glanz eines Hauses, das mit Ramas Waffe gekennzeichnet ist, lässt sich nicht beschreiben. Als er dort einen neuen Hain von Tulsi-Pflanzen sah, freute sich der König der Affen.
Chaupai 6.1-4
लंका निसिचर निकर निवासा।इहाँ कहाँ सज्जन कर बासा।।
मन महुँ तरक करै कपि लागा।तेहीं समय बिभीषनु जागा।।
राम राम तेहिं सुमिरन कीन्हा।हृदयँ हरष कपि सज्जन चीन्हा।।
एहि सन हठि करिहउँ पहिचानी।साधु ते होइ न कारज हानी।।
बिप्र रुप धरि बचन सुनाए।सुनत बिभीषण उठि तहँ आए।।
करि प्रनाम पूँछी कुसलाई।बिप्र कहहु निज कथा बुझाई।।
की तुम्ह हरि दासन्ह महँ कोई।मोरें हृदय प्रीति अति होई।।
की तुम्ह रामु दीन अनुरागी।आयहु मोहि करन बड़भागी।।
laṁkā nisicara nikara nivāsā |ihā̃ kahā̃ sajjana kara bāsā ||
mana mahũ taraka karai kapi lāgā |tehīṁ samaya bibhīṣanu jāgā ||
rāma rāma tehiṁ sumirana kīnhā |hṛdayã haraṣa kapi sajjana cīnhā ||
ehi sana haṭhi karihaũ pahicānī |sādhu te hoi na kāraja hānī ||
bipra rupa dhari bacana sunāe |sunata bibhīṣaṇa uṭhi tahã āe ||
kari pranāma pū̃chī kusalāī |bipra kahahu nija kathā bujhāī ||
kī tumha hari dāsanha mahã koī |moreṁ hṛdaya prīti ati hoī ||
kī tumha rāmu dīna anurāgī |āyahu mohi karana baṛabhāgī ||
Lanka ist die Wohnstätte von Scharen nachtwandelnder Dämonen; wo ist hier der Aufenthalt der Guten? Der Affe begann in seinem Geist zu überlegen; in genau jenem Moment erwachte Vibhishana. Er sprach das Gedenken an Rama, Rama; das Herz des Affen war voller Freude, und er erkannte einen guten Menschen. Ich werde mich ihm durch eine List zu erkennen geben; von einem Gerechten geht nie ein Verlust des Zwecks aus. Er nahm die Gestalt eines Brahmanen an und sprach einige Worte; sie hörend, erhob sich Vibhishana und kam dorthin. Er erwies seine Ehrerbietung und fragte nach seinem Wohlergehen; O Brahmane, erzähle mir deine eigene Geschichte. Bist du vielleicht einer unter den Dienern Haris? Mein Herz empfindet große Liebe für dich. Oder bist du Rama, der den Demütigen zugetan ist? Du bist zu mir gekommen, du Hochbegnadigter.
Doha 6
तब हनुमंत कही सब राम कथा निज नाम।सुनत जुगल तन पुलक मन मगन सुमिरि गुन ग्राम।।6।।
taba hanumaṁta kahī saba rāma kathā nija nāma |sunata jugala tana pulaka mana magana sumiri guna grāma ||6||
Da erzählte Hanuman die ganze Geschichte von Rama und seinen eigenen Namen. Beim Hören erzitterten die Körper beider vor Freude, und ihre Sinne waren entrückt in Verzückung, während sie die Fülle der Tugenden des Herrn in Erinnerung hielten.
Chaupai 7.1-4
सुनहु पवनसुत रहनि हमारी।जिमि दसनन्हि महुँ जीभ बिचारी।।
तात कबहुँ मोहि जानि अनाथा।करिहहिं कृपा भानुकुल नाथा।।
तामस तनु कछु साधन नाहीं।प्रीति न पद सरोज मन माहीं।।
अब मोहि भा भरोस हनुमंता।बिनु हरिकृपा मिलहिं नहिं संता।।
जौ रघुबीर अनुग्रह कीन्हा।तौ तुम्ह मोहि दरसु हठि दीन्हा।।
सुनहु बिभीषन प्रभु कै रीती।करहिं सदा सेवक पर प्रीती।।
कहहु कवन मैं परम कुलीना।कपि चंचल सबहीं बिधि हीना।।
प्रात लेइ जो नाम हमारा।तेहि दिन ताहि न मिलै अहारा।।
sunahu pavanasuta rahani hamārī |jimi dasananhi mahũ jībha bicārī ||
tāta kabahũ mohi jāni anāthā |karihahiṁ kṛpā bhānukula nāthā ||
tāmasa tanu kachu sādhana nāhīṁ |prīti na pada saroja mana māhīṁ ||
aba mohi bhā bharosa hanumaṁtā |binu harikṛpā milahiṁ nahiṁ saṁtā ||
jau raghubīra anugraha kīnhā |tau tumha mohi darasu haṭhi dīnhā ||
sunahu bibhīṣana prabhu kai rītī |karahiṁ sadā sevaka para prītī ||
kahahu kavana maiṁ parama kulīnā |kapi caṁcala sabahīṁ bidhi hīnā ||
prāta lei jo nāma hamārā |tehi dina tāhi na milai ahārā ||
Höre, Sohn des Windes: mein Leben hier ist wie das der armen Zunge unter den Zähnen. Lieber Freund, wird der Herr des Sonnengeschlechts mich jemals als hilflos ansehen und mir seine Gunst erweisen? Mein Körper ist der Finsternis entsprungen, ich habe keine spirituelle Praxis vorzuweisen, und es gibt keine Liebe für seine Lotusfüße in meinem Herzen. Aber nun, Hanuman, habe ich Zuversicht gewonnen; denn ohne Haris Gnade begegnet man keinen Heiligen. Da der Held der Raghus mir seine Gunst erwiesen hat, bist du gekommen und hast mir beharrlich deine Sicht gewährt. Höre, Vibhishana, die Wege des Herrn: er zeigt stets Liebe zu seinen Dienern. Sag mir, welche edle Herkunft habe ich? Ich bin ein unbeständiger Affe, in jeder Hinsicht mangelhaft. Wer unseren Namen am Morgen auf sich nimmt, der wird an jenem Tag keine Nahrung finden.
Doha 7
अस मैं अधम सखा सुनु मोहू पर रघुबीर।कीन्ही कृपा सुमिरि गुन भरे बिलोचन नीर।।7।।
asa maiṁ adhama sakhā sunu mohū para raghubīra |kīnhī kṛpā sumiri guna bhare bilocana nīra ||7||
So elend bin ich, Freund; höre, selbst mir gegenüber hat der Held der Raghus seine Gnade erwiesen. Als er meiner Tugenden gedachte, füllten sich seine Augen mit Tränen.
Chaupai 8.1-4
जानतहूँ अस स्वामि बिसारी।फिरहिं ते काहे न होहिं दुखारी।।
एहि बिधि कहत राम गुन ग्रामा।पावा अनिर्बाच्य बिश्रामा।।
पुनि सब कथा बिभीषन कही।जेहि बिधि जनकसुता तहँ रही।।
तब हनुमंत कहा सुनु भ्राता।देखी चहउँ जानकी माता।।
जुगुति बिभीषन सकल सुनाई।चलेउ पवनसुत बिदा कराई।।
करि सोइ रूप गयउ पुनि तहवाँ।बन असोक सीता रह जहवाँ।।
देखि मनहि महुँ कीन्ह प्रनामा।बैठेहिं बीति जात निसि जामा।।
कृस तन सीस जटा एक बेनी।जपति हृदयँ रघुपति गुन श्रेनी।।
jānatahū̃ asa svāmi bisārī |phirahiṁ te kāhe na hohiṁ dukhārī ||
ehi bidhi kahata rāma guna grāmā |pāvā anirbācya biśrāmā ||
puni saba kathā bibhīṣana kahī |jehi bidhi janakasutā tahã rahī ||
taba hanumaṁta kahā sunu bhrātā |dekhī cahaũ jānakī mātā ||
juguti bibhīṣana sakala sunāī |caleu pavanasuta bidā karāī ||
kari soi rūpa gayau puni tahavā̃ |bana asoka sītā raha jahavā̃ ||
dekhi manahi mahũ kīnha pranāmā |baiṭhehiṁ bīti jāta nisi jāmā ||
kṛsa tana sīsa jaṭā eka benī |japati hṛdayã raghupati guna śrenī ||
Selbst dies wissend, warum sollten diejenigen, die einen solchen Herrn vergessen und umherirren, nicht elend sein? So, während er die Schar der Tugenden Ramas erzählte, fand Hanuman einen Frieden jenseits aller Worte. Dann erzählte ihm Vibhishana die ganze Geschichte, wie die Tochter Janakas dort lebte. Da sagte Hanuman: «Höre, Bruder, ich wünsche, Mutter Janaki zu sehen.» Vibhishana erklärte ihm alle Listen und Mittel dazu, und der Sohn des Windes nahm Abschied und machte sich auf den Weg. In der gleichen Gestalt wie zuvor begab er sich zum Ashoka-Hain, wo Sita weilte. Als er sie sah, verneigte er sich vor ihr in seinem Geist. Sie saß, und die Nachtwachen vergingen. Ihr Körper war abgemagert, ihr Haar zu einem einzigen Zopf auf dem Kopf geflochten, und in ihrem Herzen wiederholte sie die Kette der Tugenden Ramas.
Doha 8
निज पद नयन दिएँ मन राम पद कमल लीन।परम दुखी भा पवनसुत देखि जानकी दीन।।8।।
nija pada nayana diẽ mana rāma pada kamala līna |parama dukhī bhā pavanasuta dekhi jānakī dīna ||8||
Mit den Augen auf ihren eigenen Füßen und dem Sinn versenkt in die Lotusfüße Ramas befand sich Janaki in tiefstem Leid; als der Sohn des Windes sie so verlassen sah, war er tief betrübt.
Chaupai 9.1-5
तरु पल्लव महुँ रहा लुकाई।करइ बिचार करौं का भाई।।
तेहि अवसर रावनु तहँ आवा।संग नारि बहु किएँ बनावा।।
बहु बिधि खल सीतहि समुझावा।साम दान भय भेद देखावा।।
कह रावनु सुनु सुमुखि सयानी।मंदोदरी आदि सब रानी।।
तव अनुचरीं करउँ पन मोरा।एक बार बिलोकु मम ओरा।।
तृन धरि ओट कहति बैदेही।सुमिरि अवधपति परम सनेही।।
सुनु दसमुख खद्योत प्रकासा।कबहुँ कि नलिनी करइ बिकासा।।
अस मन समुझु कहति जानकी।खल सुधि नहिं रघुबीर बान की।।
सठ सूने हरि आनेहि मोहि।अधम निलज्ज लाज नहिं तोही।।
taru pallava mahũ rahā lukāī |karai bicāra karauṁ kā bhāī ||
tehi avasara rāvanu tahã āvā |saṁga nāri bahu kiẽ banāvā ||
bahu bidhi khala sītahi samujhāvā |sāma dāna bhaya bheda dekhāvā ||
kaha rāvanu sunu sumukhi sayānī |maṁdodarī ādi saba rānī ||
tava anucarīṁ karaũ pana morā |eka bāra biloku mama orā ||
tṛna dhari oṭa kahati baidehī |sumiri avadhapati parama sanehī ||
sunu dasamukha khadyota prakāsā |kabahũ ki nalinī karai bikāsā ||
asa mana samujhu kahati jānakī |khala sudhi nahiṁ raghubīra bāna kī ||
saṭha sūne hari ānehi mohi |adhama nilajja lāja nahiṁ tohī ||
Hanuman blieb verborgen unter den Blättern des Baumes und überlegte: "Bruder, was soll ich tun?" In diesem Moment kam Ravana dorthin, reich geschmückt, mit vielen Frauen in seinem Gefolge. Auf vielerlei Weise versuchte der Schurke Sita zu überreden, ihr Versöhnung, Geschenke, Einschüchterung und Spaltung zeigend. Ravana sprach: "Höre, schöngesichtige und kluge Frau: Mandodari und alle anderen Königinnen, ich gelobe, sie zu deinen Dienerinnen zu machen, wenn du mich nur einmal ansiehst." Sita, die Tochter von Videha, legte einen Grashalm als Schirm zwischen sie, dachte an den Herrn von Ayodhya, ihren allerliebsten, und sprach. "Höre, Ravana: kann die Lotospflanze jemals erblühen beim Licht eines Glühwürmchens? Verstehe dies in deinem Herzen," sprach Janaki. "Schurke, hast du keine Kenntnis von den Pfeilen Ramas? Narr, du hast mich fortgetragen, als ich allein und unbewacht war. Niederträchtiger und Schamloser, hast du keine Scham?"
Doha 9
आपुहि सुनि खद्योत सम रामहि भानु समान।परुष बचन सुनि काढ़ि असि बोला अति खिसिआन।।9।।
āpuhi suni khadyota sama rāmahi bhānu samāna |paruṣa bacana suni kāṛhi asi bolā ati khisiāna ||9||
Als er hörte, dass er mit einem Glühwürmchen und Rama mit der Sonne verglichen wurde, zog er bei diesen harten Worten sein Schwert und sprach in großer Wut.
Chaupai 10.1-5
सीता तैं मम कृत अपमाना।कटिहउँ तव सिर कठिन कृपाना।।
नाहिं त सपदि मानु मम बानी।सुमुखि होति न त जीवन हानी।।
स्याम सरोज दाम सम सुंदर।प्रभु भुज करि कर सम दसकंधर।।
सो भुज कंठ कि तव असि घोरा।सुनु सठ अस प्रवान पन मोरा।।
चंद्रहास हरु मम परितापं।रघुपति बिरह अनल संजातं।।
सीतल निसित बहसि बर धारा।कह सीता हरु मम दुख भारा।।
सुनत बचन पुनि मारन धावा।मयतनयाँ कहि नीति बुझावा।।
कहेसि सकल निसिचरिन्ह बोलाई।सीतहि बहु बिधि त्रासहु जाई।।
मास दिवस महुँ कहा न माना।तौ मैं मारबि काढ़ि कृपाना।।
sītā taiṁ mama kṛta apamānā |kaṭihaũ tava sira kaṭhina kṛpānā ||
nāhiṁ ta sapadi mānu mama bānī |sumukhi hoti na ta jīvana hānī ||
syāma saroja dāma sama suṁdara |prabhu bhuja kari kara sama dasakaṁdhara ||
so bhuja kaṁṭha ki tava asi ghorā |sunu saṭha asa pravāna pana morā ||
caṁdrahāsa haru mama paritāpaṁ |raghupati biraha anala saṁjātaṁ ||
sītala nisita bahasi bara dhārā |kaha sītā haru mama dukha bhārā ||
sunata bacana puni mārana dhāvā |mayatanayā̃ kahi nīti bujhāvā ||
kahesi sakala nisicarinha bolāī |sītahi bahu bidhi trāsahu jāī ||
māsa divasa mahũ kahā na mānā |tau maiṁ mārabi kāṛhi kṛpānā ||
Sita, du hast mich beleidigt. Ich werde deinen Kopf mit meinem scharfen Schwert abtrennen. Andernfalls, du Schöngesichtige, gehorche sofort meinen Worten; wenn nicht, wirst du dein Leben verlieren. Sita antwortete: "O Zehnhalsiger, die Arme meines Herrn sind schön wie ein Kranz aus dunkelblauen Lotusblüten und mächtig wie Elefantenrüssel. Entweder werden diese Arme meinen Hals umschlingen, oder dein schreckliches Schwert wird es tun. Höre, Elender: dies ist mein fester Schwur. O Chandrahasa, Schwert Ravanas, nimm meine Qual hinweg, die wie Feuer aus der Trennung vom Herrn der Raghus aufgelodert ist. Du trägst eine kühle und scharfe vortreffliche Klinge. Nimm meine schwere Last des Leids hinweg", sprach Sita. Als er diese Worte hörte, stürmte er erneut vor, um sie zu töten, doch Mandodari, die Tochter Mayas, hielt ihn mit Ratschlägen über rechtes Verhalten zurück. Er rief alle Dämoninnen herbei und sagte ihnen: "Geht und erschreckt Sita auf vielerlei Weise. Wenn sie innerhalb eines Monats nicht tut, was ich sage, dann werde ich mein Schwert ziehen und sie töten."
Doha 10
भवन गयउ दसकंधर इहाँ पिसाचिनि बृंद।सीतहि त्रास देखावहि धरहिं रूप बहु मंद।।10।।
bhavana gayau dasakandhara ihā̃ pisācini bṛnda.sītahi trāsa dekhāvahi dharahĩ rūpa bahu manda..10..
Als der Zehnhalsige Rāvaṇa in seinen Palast zurückgekehrt war, machte sich dort eine Schar unheilvoller Rākṣasī-Dämoninnen daran, Sītā zu schrecken, indem sie vielerlei niederträchtige und grauenhafte Gestalten annahmen.
Frequently Asked Questions
परंपरा में सुंदरकाण्ड-पाठ को ‘विघ्न-नाश, भय-शमन, बुद्धि-बल-वृद्धि और राम-काज-सिद्धि’ का साधन माना गया है। विशेषतः सुरसा/सिंहिका/लंकिनी-प्रसंग ‘अंतराय-जय’ के प्रतीक रूप में फलदायी कहे जाते हैं, और अशोक-वाटिका का स्मरण ‘दीनता से कृपा’ का आश्वासन देता है।
लोक-परंपरा में सुंदरकाण्ड के साथ ‘राम’ नाम-जप/‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ का समपुट प्रचलित है; कई पाठ-परंपराओं में ‘हनुमान चालीसा’ या ‘बजरंग बाण’ को भी पाठ-समाप्ति पर जोड़ा जाता है (स्थानीय रीति के अनुसार)।
Ask anything about Prakarana 1 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
