Prakarana 8

Verse 133 (दोहा/सोरठा)

भुज बल रिपु दल दलमलि देखि दिवस कर अंत। कूदे जुगल बिगत श्रम आए जहँ भगवंत।।45।।

bhuja bala ripu dala dalamali dekhi divasa kara aṃta | kūde jugala bigata śrama āe jahã bhagavaṃta ||45||

Nachdem sie mit der Kraft ihrer Arme die Reihen der Feinde zerschmettert hatten und sahen, dass der Tag sich neigte, sprangen die beiden zurück – die Müdigkeit war verflogen – und kamen dorthin, wo der Herr war. (45)

Verse 134 (चौपाई)

प्रभु पद कमल सीस तिन्ह नाए। देखि सुभट रघुपति मन भाए।। राम कृपा करि जुगल निहारे। भए बिगतश्रम परम सुखारे।। गए जानि अंगद हनुमाना। फिरे भालु मर्कट भट नाना।। जातुधान प्रदोष बल पाई। धाए करि दससीस दोहाई।। निसिचर अनी देखि कपि फिरे। जहँ तहँ कटकटाइ भट भिरे।। द्वौ दल प्रबल पचारि पचारी। लरत सुभट नहिं मानहिं हारी।। महाबीर निसिचर सब कारे। नाना बरन बलीमुख भारे।। सबल जुगल दल समबल जोधा। कौतुक करत लरत करि क्रोधा।। प्राबिट सरद पयोद घनेरे। लरत मनहुँ मारुत के प्रेरे।। अनिप अकंपन अरु अतिकाया। बिचलत सेन कीन्हि इन्ह माया।। भयउ निमिष महँ अति अँधियारा। बृष्टि होइ रुधिरोपल छारा।।

prabhu pada kamala sīsa tinh nāe | dekhi subhaṭ raghupati mana bhāe || rāma kṛpā kari jugala nihāre | bhae bigataśrama parama sukhāre || gae jāni aṅgada hanumānā | phire bhālu markaṭ bhaṭ nānā || jātudhāna pradoṣa bala pāī | dhāe kari dasa-sīsa dohāī || nisicara anī dekhi kapi phire | jahã tahã kaṭakaṭāi bhaṭ bhire || dvau dala prabala pacāri-pacārī | larata subhaṭ nahiṃ mānahiṃ hārī || mahābīra nisicara saba kāre | nānā barana balīmukha bhāre || sabala jugala dala samabala jodhā | kautuka karata larata kari krodhā || prābiṭ sarada payoda ghanere | larata manahũ māruta ke prere || anipa akaṃpana aru atikāyā | bicalata sena kīnhi inh māyā || bhayau nimiṣa mãha ati ãdhiyārā | bṛṣṭi hoi rudhiropala chārā ||

Sie neigten ihre Häupter zu den Lotusfüßen des Herrn; als er jene Helden sah, war Raghupatis Herz erfreut. Rama warf einen gnädigen Blick auf das Paar, ließ ihre Müdigkeit schwinden, und sie wurden hocherfreut. Als sie wussten, dass Angada und Hanuman gegangen waren, kehrten die vielen Bären- und Affenkrieger um. In der Dämmerung gewannen die Dämonen an Kraft, stürzten hervor und erhoben den Schlachtruf des zehnköpfigen Königs. Als sie die Dämonenschar sahen, drehten die Affen um; überall trafen Krieger mit knurrendem Lärm aufeinander. Die zwei mächtigen Heere forderten sich gegenseitig heraus; die Helden kämpften und weigerten sich, die Niederlage zu akzeptieren. Die großen Dämonenhelden waren alle dunkelfarbig; die Affengesichter trugen viele Farben. Beide Seiten, gleich stark, kämpften in Zorn, doch wie zum Spiel. Dichte Herbstwolken schienen sich zu sammeln; sie kämpften, als wären sie vom Wind getrieben. Indrajit, Akampana und Atikaya, das Heer erschüttert sehend, wirkten ihre Zauberei: in einem Augenblick fiel große Finsternis, und es regnete ein Schauer von Blut-Hagel und Staub.

Verse 135 (दोहा/सोरठा)

देखि निबिड़ तम दसहुँ दिसि कपिदल भयउ खभार। एकहि एक न देखई जहँ तहँ करहिं पुकार।।46।।

dekhi nibiṛ tama dasahũ disi kapidala bhayau khabhāra | ekahi eka na dekhī jahã tahã karahiṃ pukāra ||46||

Als sie dichte Finsternis in allen zehn Himmelsrichtungen sahen, geriet das Affenheer in Bestürzung; keiner konnte den andern sehen, und überall erhoben sie Rufe.

Verse 136 (चौपाई)

सकल मरमु रघुनायक जाना। लिए बोलि अंगद हनुमाना।। समाचार सब कहि समुझाए। सुनत कोपि कपिकुंजर धाए।। पुनि कृपाल हँसि चाप चढ़ावा। पावक सायक सपदि चलावा।। भयउ प्रकास कतहुँ तम नाहीं। ग्यान उदयँ जिमि संसय जाहीं।। भालु बलीमुख पाइ प्रकासा। धाए हरष बिगत श्रम त्रासा।। हनूमान अंगद रन गाजे। हाँक सुनत रजनीचर भाजे।। भागत पट पटकहिं धरि धरनी। करहिं भालु कपि अद्भुत करनी।। गहि पद डारहिं सागर माहीं। मकर उरग झष धरि धरि खाहीं।।

sakala maramu raghunāyaka jānā | liye boli aṅgada hanūmānā || samācāra saba kahi samujhāe | sunata kopi kapikuñjara dhāe || puni kṛpāla haṁsi cāpa caṛhāvā | pāvaka sāyaka sapadi calāvā || bhayu prakāsa katahuṁ tama nāhīṁ | gyāna udayaṁ jimi saṁsaya jāhīṁ || bhālu balīmukha pāi prakāsā | dhāe haraṣa bigata śrama trāsā || hanūmāna aṅgada rana gāje | hāṁka sunata rajanīcara bhāje || bhāgata paṭa paṭakahiṁ dhari dharanī | karahiṁ bhālu kapi adbhuta karanī || gahi pada ḍārahiṁ sāgara māhīṁ | makara uraga jhaṣa dhari-dhari khāhīṁ ||

Raghunatha verstand die ganze Bedeutung. Er rief Angada und Hanuman und nahm sie mit sich. Sie berichteten alles und erklärten es; als sie es hörten, stürzten die mächtigen Affenhäuptlinge in Zorn hervor. Dann lächelte der barmherzige Herr, spannte Seinen Bogen und schoss sogleich einen feurigen Pfeil. Licht breitete sich überall aus; nirgends blieb Finsternis, wie wenn Wissen aufsteigt und Zweifel schwinden. Die Bären und starken Vanaras fanden jenen Glanz, liefen voran in Freude, ihre Müdigkeit und Furcht verflogen. Hanuman und Angada dröhnten in der Schlacht; als sie ihre Rufe hörten, flohen die Rakshasas. Während sie flohen, wurden sie geschlagen und zu Boden geworfen; Bären und Affen vollbrachten wundersame Taten. Sie an den Füßen ergreifend, schleuderten sie sie ins Meer, wo Krokodile, Schlangen und Fische sie packten und verschlangen.

Verse 137 (दोहा/सोरठा)

कछु मारे कछु घायल कछु गढ़ चढ़े पराइ। गर्जहिं भालु बलीमुख रिपु दल बल बिचलाइ।।47।।

kachu māre kachu ghāyala kachu gaṛha caṛhe parāi | garjahiṁ bhālu balīmukha ripu dala bala bicalāi ||47||

Einige wurden erschlagen, einige verwundet, und einige drangen weiter vor und erstiegen die Festung. Die Bären und die mächtigen Vanaras brüllten und brachten die Reihen der Feinde in Unordnung. (47)

Verse 138 (चौपाई)

निसा जानि कपि चारिउ अनी। आए जहाँ कोसला धनी।। राम कृपा करि चितवा सबही। भए बिगतश्रम बानर तबही।। उहाँ दसानन सचिव हँकारे। सब सन कहेसि सुभट जे मारे।। आधा कटकु कपिन्ह संघारा। कहहु बेगि का करिअ बिचारा।। माल्यवंत अति जरठ निसाचर। रावन मातु पिता मंत्री बर।। बोला बचन नीति अति पावन। सुनहु तात कछु मोर सिखावन।। जब ते तुम्ह सीता हरि आनी। असगुन होहिं न जाहिं बखानी।। बेद पुरान जासु जसु गायो। राम बिमुख काहुँ न सुख पायो।।

nisā jāni kapi cāriu anī | āe jahāṁ kosalā dhanī || rāma kṛpā kari citavā sabahī | bhae bigata-śrama bānara tabahī || uhāṁ dasānana saciva haṁkāre | saba sana kahesi subhaṭa je māre || ādhā kaṭaku kapinha saṅghārā | kahahu begi kā kari'a bicārā || mālyavanta ati jaraṭha nisācara | rāvana mātu-pitā maṁtrī bara || bolā bacana nīti ati pāvana | sunahu tāta kachu mora sikhāvana || jaba te tumha sītā hari ānī | asaguna hohiṁ na jāhiṁ bakhānī || beda purāna jāsu jasu gāyo | rāma bimukha kāhūṁ na sukha pāyo ||

Da sie wussten, dass es Nacht war, kamen die vier Affenabteilungen dorthin, wo der Herr von Kosala stand. Rama blickte in Erbarmen auf sie alle; sogleich verschwand die Müdigkeit der Vanaras. Dort rief Ravana seine Minister und berichtete ihnen von den Kriegern, die gefallen waren. 'Die Hälfte unseres Heeres haben die Affen vernichtet, sagt schnell, welchen Rat sollen wir befolgen?' Malyavan, ein sehr betagter Rakshasa, ein führender Minister, Ravanas mütterlicher Großvater, sprach Worte reiner Klugheit: 'Höre, mein Sohn; nimm eine kleine Belehrung von mir an. Seit dem Tag, da du Sita durch Entführung herbrachtest, sind böse Vorzeichen jenseits aller Beschreibung entstanden. Dessen Ruhm Veden und Puranas singen, keiner, der sich von Rama abwendet, findet je Glück.'

Verse 139 (दोहा/सोरठा)

हिरन्याच्छ भ्राता सहित मधु कैटभ बलवान। जेहि मारे सोइ अवतरेउ कृपासिंधु भगवान।।48(क)।। कालरूप खल बन दहन गुनागार घनबोध। सिव बिरंचि जेहि सेवहिं तासों कवन बिरोध।।48(ख)।।

hiraṇyāccha bhrātā sahita madhu kaiṭabha balavān | jehi māre soi avatareu kṛpāsiṁdhu bhagavān ||48(ka)|| kālarūpa khala-bana-dahana guṇa-āgāra ghanabodha | śiva birañci jehi sevahiṁ tāsoṁ kavan birodha ||48(kha)||

Er, der Hiranyaksha samt seinem Bruder erschlug, und auch den mächtigen Madhu und Kaitabha – eben jener Herr, der Ozean des Erbarmens, ist nun herabgestiegen. (48a) In der Gestalt der Zeit selbst, der Verbrenner des Waldes der Frevler, Schatzhaus der Tugenden, feste Weisheit – Er, den selbst Shiva und Brahma verehren: Welche Gegnerschaft könnte es mit Ihm geben? (48b)

Verse 140 (चौपाई)

परिहरि बयरु देहु बैदेही। भजहु कृपानिधि परम सनेही।। ताके बचन बान सम लागे। करिआ मुह करि जाहि अभागे।। बूढ़ भएसि न त मरतेउँ तोही। अब जनि नयन देखावसि मोही।। तेहि अपने मन अस अनुमाना। बध्यो चहत एहि कृपानिधाना।। सो उठि गयउ कहत दुर्बादा। तब सकोप बोलेउ घननादा।। कौतुक प्रात देखिअहु मोरा। करिहउँ बहुत कहौं का थोरा।। सुनि सुत बचन भरोसा आवा। प्रीति समेत अंक बैठावा।। करत बिचार भयउ भिनुसारा। लागे कपि पुनि चहूँ दुआरा।। कोपि कपिन्ह दुर्घट गढ़ु घेरा। नगर कोलाहलु भयउ घनेरा।। बिबिधायुध धर निसिचर धाए। गढ़ ते पर्बत सिखर ढहाए।।

parihari bayaru dehu baidehī | bhajahu kṛpānidhi parama sanehī || tāke bacana bāna sama lāge | kariyā muha kari jāhi abhāge || būṛha bhaesi na ta marateuṁ tohī | aba jani nayana dekhāvasi mohī || tehi apane mana asa anumānā | badhyo cahata ehi kṛpānidhānā || so uṭhi gayau kahata durbādā | taba sakopa boleu ghananādā || kautuka prāta dekhi'ahu morā | karihauṁ bahuta kahauṁ kā thorā || suni suta bacana bharosā āvā | prīti sameta aṅka baiṭhāvā || karata bicāra bhayu bhinusārā | lāge kapi puni cahuṁ duārā || kopi kapinha durghaṭa gaṛhu gherā | nagara kolāhalu bhayu ghanerā || bibidhāyudha dhari nisicara dhāe | gaṛha te parabata sikhara ḍhahāe ||

„Gib die Feindschaft auf und gib Vaidehi zurück; verehre den Schatz des Erbarmens, den höchst liebenden Herrn.“ Diese Worte trafen wie Pfeile; mit verdunkeltem Gesicht in Schande schied der Elende. „Wärest du nicht alt geworden, hätte ich dich getötet; nun zeige mir dein Angesicht nicht wieder!“ In seinem eigenen Herzen schloss er: „Dieser Ozean des Erbarmens begehrt meinen Tod.“ Er erhob sich und ging fort, while er freche Worte sprach; dann sprach der donnerstimme Ravana in Zorn: „Seht mein Spiel bei der Morgenröte; ich werde viel tun, warum wenig sagen?“ Als er die Worte seines Sohnes hörte, kehrte sein Vertrauen zurück; voll Zuneigung setzte er ihn auf seinen Schoß. Während sie noch berieten, kam die Morgenröte; und die Affen nahmen wieder Stellung an den vier Toren ein. In Zorn umzingelten die Affen die uneinnehmbare Festung; ein gewaltiger Lärm erhob sich in der Stadt. Die Rakshasas stürzten mit vielfältigen Waffen hervor, und von der Festung stürzten sie Berggipfel herab.

Verse 141 (छंद)

ढाहे महीधर सिखर कोटिन्ह बिबिध बिधि गोला चले॥ घहरात जिमि पबिपात गर्जत जनु प्रलय के बादले॥ मर्कट बिकट भट जुटत कटत न लटत तन जर्जर भए॥ गहि सैल तेहि गढ़ पर चलावहिं जहँ सो तहँ निसिचर हए॥

ḍhāhe mahīdhara sikhara koṭinh bibidha bidhi golā cale. ghaharāta jimi pabi-pāta garjata janu pralaya ke bādale. markaṭ bikaṭ bhaṭ juṭata kaṭata na laṭata tana jarjara bhae. gahi sail tehi gaṛha para calāvahiṃ jahã so tahã nisi-cara hae.

Sie stürzten Berggipfel zu Millionen nieder und schleuderten Felsblöcke auf jede Weise. Der Zusammenbruch dröhnte wie Donnerkeile, als ob die Wolken der Auflösung bersteten. Die wilden Affenkrieger schlossen sich, wurden geschnitten und zerrissen, wankten jedoch nicht, obwohl ihre Körper zerschunden wurden. Felsen ergreifend, schleuderten sie sie auf die Festung, und die Dämonen wurden überall niedergestreckt.

Verse 142 (दोहा/सोरठा)

मेघनाद सुनि श्रवन अस गढ़ु पुनि छेंका आइ। उतर्यो बीर दुर्ग तें सन्मुख चल्यो बजाइ।।49।।

meghanāda suni śravaṇa asa gaṛhu puni chẽkā āi. utaryo bīra durga tẽ sanmukha calyo bajāi ||49||

Als er dies hörte, kam Meghanada und sicherte die Festung erneut; der Held stieg aus der Befestigung herab und rückte mit kriegerischem Getöse an die Front vor.

Verse 143 (चौपाई)

कहँ कोसलाधीस द्वौ भ्राता। धन्वी सकल लोक बिख्याता।। कहँ नल नील दुबिद सुग्रीवा। अंगद हनूमंत बल सींवा।। कहाँ बिभीषनु भ्राताद्रोही। आजु सबहि हठि मारउँ ओही।। अस कहि कठिन बान संधाने। अतिसय क्रोध श्रवन लगि ताने।। सर समुह सो छाड़ै लागा। जनु सपच्छ धावहिं बहु नागा।। जहँ तहँ परत देखिअहिं बानर। सन्मुख होइ न सके तेहि अवसर।। जहँ तहँ भागि चले कपि रीछा। बिसरी सबहि जुद्ध कै ईछा।। सो कपि भालु न रन महँ देखा। कीन्हेसि जेहि न प्रान अवसेषा।।

kahã kosalādhīsa dvau bhrātā. dhanvī sakala loka bikhyātā. kahã nala nīla dubida sugrīvā. aṅgada hanūmaṃta bala sī̃vā. kahã bibhīṣanu bhrātā-drohī. āju sabahi haṭhi māraũ ohī. asa kahi kaṭhina bāna saṃdhāne. atisaya krodha śravaṇa lagi tāne. sara samuha so chāṛai lāgā. janu sa-paccha dhāvahiṃ bahu nāgā. jahã tahã parata dekhi'ahiṃ bānara. sanmukha hoi na sake tehi avasara. jahã tahã bhāgi cale kapi rīchā. bisarī sabahi juddha kai īchā. so kapi bhālu na rana mahã dekhā. kīnhesi jehi na prāna avaseṣā.

„Wo sind die zwei Brüder, der Herr von Kosala, jene berühmten Bogenschützen? Wo sind Nala und Nila, Dwivida und Sugriva, Angada und Hanuman, die Grenze der Stärke? Und wo ist Vibhishana, jener Bruderverräter? Heute will ich sie alle durch bloßen Entschluss erschlagen!“ So sprechend, legte er harte Pfeile auf den Bogen und spannte ihn mit Wut bis zu den Ohren. Dann begann er Pfeilsalven zu entlassen, wie viele geflügelte Schlangen, die hervorstürzen. Überall sah man Affen fallen; in jenem Augenblick konnte ihm keiner standhalten. Die Affen und Bären flohen in alle Richtungen, und die Kampfeslust verließ sie alle. Kein Affe oder Bär war auf dem Schlachtfeld zu sehen, den er nicht so geschlagen hatte, dass kein Atem mehr blieb.

Verse 144 (दोहा/सोरठा)

दस दस सर सब मारेसि परे भूमि कपि बीर। सिंहनाद करि गर्जा मेघनाद बल धीर।।50।।

dasa-dasa sara saba māresi pare bhūmi kapi bīra. siṃha-nāda kari garjā meghanāda bala dhīra ||50||

Einen jeden mit zehn Pfeilen treffend, streckte er die Affenkrieger zu Boden; dann brüllte der mächtige, unbeugsame Meghanada mit Löwengebrüll.

Verse 145 (चौपाई)

देखि पवनसुत कटक बिहाला। क्रोधवंत जनु धायउ काला।। महासैल एक तुरत उपारा। अति रिस मेघनाद पर डारा।। आवत देखि गयउ नभ सोई। रथ सारथी तुरग सब खोई।। बार बार पचार हनुमाना। निकट न आव मरमु सो जाना।। रघुपति निकट गयउ घननादा। नाना भाँति करेसि दुर्बादा।। अस्त्र सस्त्र आयुध सब डारे। कौतुकहीं प्रभु काटि निवारे।। देखि प्रताप मूढ़ खिसिआना। करै लाग माया बिधि नाना।। जिमि कोउ करै गरुड़ सैं खेला। डरपावै गहि स्वल्प सपेला।।

dekhi pavanasuta kaṭaka bihālā. krodhavanta janu dhāyau kālā. mahāsaila eka turata upārā. ati risa meghanāda para ḍārā. āvata dekhi gayau nabha soī. ratha sārathī turaga saba khoī. bāra-bāra pacāra hanumānā. nikaṭa na āva maramu so jānā. raghupati nikaṭa gayau ghananādā. nānā bhā̃ti karesi durbādā. astra sastra āyudha saba ḍāre. kautukahī̃ prabhu kāṭi nivāre. dekhi pratāpa mūṛha khisiānā. karai lāga māyā bidhi nānā. jimi kou karai garuṛa saĩ khelā. ḍarapāvai gahi svalpa sapelā.

Als er den Sohn des Windes und die Schar in Bedrängnis sah, stürzte Hanuman wie der Tod in Zorn. Er entwurzelte augenblicklich einen großen Berg und schleuderte ihn in heftigem Zorn auf Meghanada. Als er ihn kommen sah, floh jener in den Himmel und verlor Wagen, Wagenlenker und Pferde. Wieder und wieder forderte Hanuman ihn heraus, doch er wollte nicht näher kommen, das Geheimnis hatte er verstanden. Der donnerstimme Meghanada ging nahe zu Raghupati und schleuderte auf vielerlei Weise Beleidigungen. Er warf Waffen und Geschosse jeder Art; der Herr aber, wie zum Spiel, hieb sie nieder und wies sie ab. Als er jene Majestät sah, wurde der Tor rasend und begann viele Künste der Maya anzuwenden. Es war, als wollte jemand mit Garuda spielen, eine kleine Schlange ergreifend, nur um ihn zu schrecken.

Verse 146 (दोहा/सोरठा)

जासु प्रबल माया बल सिव बिरंचि बड़ छोट। ताहि दिखावइ निसिचर निज माया मति खोट।।51।।

jāsu prabala māyā-bala siva birañci baṛa choṭa | tāhi dikhāvai nisi-cara nija māyā mati khoṭa ||51||

Er, dessen gewaltige Macht der Māyā selbst Śiva und Brahmā groß oder klein erscheinen lassen kann – eben jenem Herrn sucht der Nachtwandler, in der Krummheit seines eigenen Geistes, seine armselige Täuschung vorzuführen.

Verse 147 (चौपाई)

नभ चढ़ि बरष बिपुल अंगारा। महि ते प्रगट होहिं जलधारा।। नाना भाँति पिसाच पिसाची। मारु काटु धुनि बोलहिं नाची।। बिष्टा पूय रुधिर कच हाड़ा। बरषइ कबहुँ उपल बहु छाड़ा।। बरषि धूरि कीन्हेसि अँधिआरा। सूझ न आपन हाथ पसारा।। कपि अकुलाने माया देखें। सब कर मरन बना एहि लेखें।। कौतुक देखि राम मुसुकाने। भए सभीत सकल कपि जाने।। एक बान काटी सब माया। जिमि दिनकर हर तिमिर निकाया।। कृपादृष्टि कपि भालु बिलोके। भए प्रबल रन रहहिं न रोके।।

nabha caṛhi baraṣa bipula aṅgārā | mahi te pragaṭa hohiṃ jala-dhārā || nānā bhā̃ti pisāca pisācī | māru kāṭu dhuni bolahiṃ nācī || biṣṭā pūya rudhira kaca hāṛā | baraṣai kabahũ upala bahu chāṛā || baraṣi dhūri kīnhe-si ãdhiārā | sūjha na āpana hātha pasārā || kapi akulāne māyā dekheṃ | saba kara marana banā ehi lekheṃ || kautuka dekhi rāma musukāne | bhae sabhīta sakala kapi jāne || eka bāna kāṭī saba māyā | jimi dinakara hara timira nikāyā || kṛpā-dṛṣṭi kapi bhālu biloke | bhae prabala rana rahahiṃ na roke ||

In den Himmel steigend, strömte ein schwerer Regen von glühenden Kohlen herab; aus der Erde selbst brachen Wasserfluten hervor. In vielen Gestalten tanzten Ghule und Ghulinnen und riefen das Dröhnen von „Schlag! Hau!“ Unrat, Eiter, Blut, Haare und Knochen regneten herab; zuweilen wurden auch große Hagelkörner geschleudert. Staub fiel und erzeugte eine Finsternis so dicht, dass man nicht einmal die eigene ausgestreckte Hand sehen konnte. Die Affen, die diese Täuschung sahen, wurden bestürzt, als sei der Tod für sie alle besiegelt. Rama, das Schauspiel betrachtend, lächelte nur, doch alle Affen erschraken. Mit einem einzigen Pfeil durchtrennte Er die ganze Illusion, wie die Sonne die gesammelte Finsternis vertreibt. Und als Er Seinen gnädigen Blick auf die Affen und Bären warf, wurden sie mächtig und ließen sich vom Kampf nicht mehr zurückhalten.

Verse 148 (दोहा/सोरठा)

आयसु मागि राम पहिं अंगदादि कपि साथ। लछिमन चले क्रुद्ध होइ बान सरासन हाथ।।52।।

āyasu māgi rāma pahiṃ aṅgadādi kapi sātha | lachimana cale kruddha hoi bāna sarāsana hātha ||52||

Von Rama Abschied nehmend, Angada und die übrigen Affen an seiner Seite, schritt Lakshmana zornentbrannt voran, den Bogen in der Hand und die Pfeile bereit.

Verse 149 (चौपाई)

छतज नयन उर बाहु बिसाला। हिमगिरि निभ तनु कछु एक लाला।। इहाँ दसानन सुभट पठाए। नाना अस्त्र सस्त्र गहि धाए।। भूधर नख बिटपायुध धारी। धाए कपि जय राम पुकारी।। भिरे सकल जोरिहि सन जोरी। इत उत जय इच्छा नहिं थोरी।। मुठिकन्ह लातन्ह दातन्ह काटहिं। कपि जयसील मारि पुनि डाटहिं।। मारु मारु धरु धरु धरु मारू। सीस तोरि गहि भुजा उपारू।। असि रव पूरि रही नव खंडा। धावहिं जहँ तहँ रुंड प्रचंडा।। देखहिं कौतुक नभ सुर बृंदा। कबहुँक बिसमय कबहुँ अनंदा।।

chataj nayana ura bāhu bisālā | himagiri nibha tanu kachu eka lālā || ihã dāsānana subhaṭ paṭhāe | nānā astra sastra gahi dhāe || bhūdhara nakha biṭapa-āyudha dhārī | dhāe kapi jaya rāma pukārī || bhire sakala jorihi sana jorī | ita uta jaya icchā nahiṃ thorī || muṭhikanha lātanha dātanha kāṭahiṃ | kapi jaya-sīla māri puni ḍāṭahiṃ || māru māru dharu dharu dharu mārū | sīsa tori gahi bhujā upārū || asi rava pūri rahī nava khaṇḍā | dhāvahiṃ jahã tahã ruṇḍa pracaṇḍā || dekhahiṃ kautuka nabha sura bṛndā | kabahũka bisamaya kabahũ anandā ||

Mit kupferroten Augen, breiter Brust und gewaltigen Armen, sein Körper wie der Himalaya, mit einem seltsamen Schimmer darauf, entsandte Ravana seine Helden, die mit vielfältigen Geschossen und Waffen heranstürzten. Auch die Affen stürmten los, Berge, Klauen und Bäume als Waffen führend, und riefen: „Sieg Rama!“ Alle stießen zusammen, Stärke gegen Stärke; auf jeder Seite war der Siegeswille heftig. Mit Fäusten, Tritten und sogar mit Zähnen rissen sie; jene sieggewohnten Affen schlugen zu und riefen trotzig. „Schlag! Schlag! Pack ihn! Pack ihn, töte!“ Solche Rufe erschallten, während Köpfe zerschmettert und Arme abgerissen wurden. Das Gebrüll erfüllte die neun Weltregionen; überall rannten kopflose Rümpfe in schrecklicher Wut. Vom Himmel aus beobachteten die Götterscharen das Schauspiel, bald staunend, bald erfreut.

Verse 150 (दोहा/सोरठा)

रुधिर गाड़ भरि भरि जम्यो ऊपर धूरि उड़ाइ। जनु अँगार रासिन्ह पर मृतक धूम रह्यो छाइ।।53।।

rudhira gāṛa bhari-bhari jamyo ūpara dhūri uṛāi | janu aṅgāra rāsinha para mṛtaka dhūma rahyo chāi ||53||

Blut, dick und zu Haufen geronnen, stockte immer wieder, während Staub emporwirbelte; als hätte sich über Gluthaufen der Rauch der Erschlagenen ausgebreitet und niedergelassen.

Verse 151 (चौपाई)

घायल बीर बिराजहिं कैसे। कुसुमित किंसुक के तरु जैसे।। लछिमन मेघनाद द्वौ जोधा। भिरहिं परसपर करि अति क्रोधा।। एकहि एक सकइ नहिं जीती। निसिचर छल बल करइ अनीती।। क्रोधवंत तब भयउ अनंता। भंजेउ रथ सारथी तुरंता।। नाना बिधि प्रहार कर सेषा। राच्छस भयउ प्रान अवसेषा।। रावन सुत निज मन अनुमाना। संकठ भयउ हरिहि मम प्राना।। बीरघातिनी छाड़िसि साँगी। तेज पुंज लछिमन उर लागी।। मुरुछा भई सक्ति के लागें। तब चलि गयउ निकट भय त्यागें।।

ghāyala bīra birājahĩ kaise | kusumita kiṁsuka ke taru jaise || lachimana meghnāda dvau jodhā | bhirahĩ parasapara kari ati krodhā || ekahi eka sakai nahĩ jītī | nisicara chala bala karai anītī || krodhavanta taba bhayu anantā | bhaṁjeu ratha sārathī turaṁtā || nānā bidhi prahāra kari seṣā | rācchasa bhayu prāna avaseṣā || rāvana suta nija mana anumānā | saṁkaṭa bhayu harihi mama prānā || bīraghātinī chāḍisi sāṅgī | teja puñja lachimana ura lāgī || muruchā bhaī sakti ke lāgẽ | taba cali gayu nikaṭa bhaya tyāgẽ ||

Wie herrlich die verwundeten Helden aussahen, wie Palascha-Bäume in voller scharlachroter Blüte. Lakshmana und Meghnad, die beiden Helden, stießen mit heftigem Zorn aufeinander. Keiner konnte den anderen besiegen; der Dämon griff zu trügerischer Stärke und unrechten Mitteln. Dann, in grenzenlosem Zorn, zerschmetterte er Lakshmanas Wagen und den Wagenlenker auf der Stelle. Nach vielen Arten von Schlägen blieb dem Rakshasa kaum noch Leben. Ravanas Sohn überlegte in seinem Herzen: „Eine Krise ist gekommen, er wird mir das Leben nehmen!“ Er schleuderte den heldentötenden Speer; eine lodernde Masse traf Lakshmana an der Brust. Als die Shakti-Waffe traf, sank Lakshmana in Ohnmacht; doch der Feind rückte vor und legte alle Furcht ab.

Verse 152 (दोहा/सोरठा)

मेघनाद सम कोटि सत जोधा रहे उठाइ। जगदाधार सेष किमि उठै चले खिसिआइ।।54।।

meghnāda sama koṭi sata jodhā rahe uṭhāi | jagadādhāra seṣa kimi uṭhai cale khisiāi ||54||

Obgleich Hunderte von Krores an Kriegern wie Meghnad es versuchten, konnten sie ihn nicht emporheben. Wie könnte selbst Śeṣa, der Träger der Welt, ihn heben? So gingen sie voller Verdruss davon. (54)

Verse 153 (चौपाई)

सुनु गिरिजा क्रोधानल जासू। जारइ भुवन चारिदस आसू।। सक संग्राम जीति को ताही। सेवहिं सुर नर अग जग जाही।। यह कौतूहल जानइ सोई। जा पर कृपा राम कै होई।। संध्या भइ फिरि द्वौ बाहनी। लगे सँभारन निज निज अनी।। ब्यापक ब्रह्म अजित भुवनेस्वर। लछिमन कहाँ बूझ करुनाकर।। तब लगि लै आयउ हनुमाना। अनुज देखि प्रभु अति दुख माना।। जामवंत कह बैद सुषेना। लंकाँ रहइ को पठई लेना।। धरि लघु रूप गयउ हनुमंता। आनेउ भवन समेत तुरंता।।

sunu girijā krodhānala jāsū | jārai bhuvana cāridasa āsū || saka saṅgrāma jīti ko tāhī | sevahĩ sura nara aga jaga jāhī || yaha kautūhala jānai soī | jā para kṛpā rāma kai hoī || saṁdhyā bhai phiri dvau bāhanī | lage saṁbhārana nija nija anī || byāpaka brahma ajita bhuvaneśvara | lachimana kahā̃ būjha karunākara || taba lagi lai āyu hanumāna | anuja dekhi prabhu ati dukha mānā || jāmavaṁta kaha baida suṣenā | laṅkā̃ rahai ko paṭhaī lenā || dhari laghu rūpa gayu hanumaṁtā | āneu bhavana sameta turaṁtā ||

„Höre, o Girija: Das Feuer dessen Zorn die vierzehn Welten augenblicklich verbrennen kann, er könnte die Schlacht gewinnen; Götter, Menschen, selbst der Feuergott und die ganze Welt würden ihm dienen. Nur einer, auf dem Ramas Gnade ruht, kann dieses Wunder verstehen. Der Abend brach an; dann machten sich beide Heere daran, ihre jeweiligen Reihen wiederherzustellen. Der alldurchdringende Brahman, der unbesiegte Herr der Welten, wie könnte der Barmherzige fragen: ‚Wo ist Lakshmana?‘ Inzwischen kehrte Hanuman zurück; als er seinen jüngeren Bruder sah, war der Herr tief betrübt. Jambavan sprach: ‚In Lanka gibt es einen Arzt, Sushena, lass nach ihm senden.‘ Hanuman nahm eine winzige Gestalt an, ging hin und brachte ihn augenblicklich herbei, samt seinem Haus.“

Verse 154 (दोहा/सोरठा)

राम पदारबिंद सिर नायउ आइ सुषेन। कहा नाम गिरि औषधी जाहु पवनसुत लेन।।55।।

rāma padārabiṁda sira nāyu āi suṣena | kahā nāma giri auṣadhī jāhu pavanasuta lena ||55||

Sushena kam und neigte sein Haupt zu Ramas Lotosfüßen. Er nannte den Namen des Berges und des Heilkrauts: „Geh, o Sohn des Windes, und bring es her.“ (55)

Verse 155 (चौपाई)

राम चरन सरसिज उर राखी। चला प्रभंजन सुत बल भाषी।। उहाँ दूत एक मरमु जनावा। रावन कालनेमि गृह आवा।। दसमुख कहा मरमु तेहिं सुना। पुनि पुनि कालनेमि सिरु धुना।। देखत तुम्हहि नगरु जेहिं जारा। तासु पंथ को रोकन पारा।। भजि रघुपति करु हित आपना। छाँड़हु नाथ मृषा जल्पना।। नील कंज तनु सुंदर स्यामा। हृदयँ राखु लोचनाभिरामा।। मैं तैं मोर मूढ़ता त्यागू। महा मोह निसि सूतत जागू।। काल ब्याल कर भच्छक जोई। सपनेहुँ समर कि जीतिअ सोई।।

rāma carana sarasija ura rākhī | calā prabhañjana suta bala bhāṣī || uhā̃ dūta eka maramu janāvā | rāvana kālanemi gṛha āvā || dasamukha kahā maramu tehiṁ sunā | puni puni kālanemi siru dhunā || dekhata tumhahi nagaru jehiṁ jārā | tāsu pantha ko rokana pārā || bhaji raghupati karu hita āpanā | chā̃ḍahu nātha mṛṣā jalpanā || nīla kañja tanu suṁdara syāmā | hṛdayã rākhु locanābhirāmā || maĩ taĩ mora mūḍhatā tyāgū | mahā moha nisi sūtata jāgū || kāla byāla kara bhacchaka joī | sapanehũ samara ki jīti-a soī ||

Ramas Lotosfüße im Herzen bergend, brach der Sohn des Windes auf und sprach mit festem Entschluss. Dort enthüllte ein Bote ein Geheimnis: Ravana war zum Haus Kalanemis gekommen. Als der Zehnköpfige den Plan von ihm vernahm, schüttelte er Kalanemis Haupt immer wieder (ihn antreibend). „Vor deinen Augen hat er die Stadt verbrannt – wie könnte irgendwer seinen Weg versperren? Verehre Raghupati und suche dein eigenes Heil; lass ab, mein Herr, von diesem lügnerischen Gerede. Bewahre in deinem Herzen jene schöne dunkle Gestalt, wie ein blauer Lotos, den Augen wonnig. Ich will meiner Torheit entsagen; erwacht aus der Nacht großer Verblendung, sehe ich: Die Schlange des Todes ist der Verschlinger – niemals, nicht einmal im Traum, kann man ihn im Krieg bezwingen.“