Valmiki Ramayana 2.91.17 — Ayodhya Kanda, Sarga 91, Shloka 17

भरद्वाजाश्रमे भरतसैन्यस्य दिव्यात्मिथ्यम् / Divine Hospitality to Bharata’s Army at Bharadvaja’s Hermitage

Devanagari script

घृताचीमथ विश्वाचीं मिश्रकेशीमलंबुसाम्।नागदन्तां च हेमां च हिमामद्रिकृतस्थलाम्।।।।

Transliteration

ghṛtācīm atha viśvācīṃ miśrakeśīm alambusām | nāgadantāṃ ca hemāṃ ca himām adri-kṛta-sthalām || 2.91.17 ||

Translation

Und ich rufe Ghṛtācī, Viśvācī, Miśrakeśī und Alambusā herbei, ebenso Nāgadantā, Hemā und Himā, deren Wohnstatt in den Bergen ist.

Word by Word

• घृताचीम्: Ghṛtācī
• घृताचीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: घृताची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (नाम)

• अथ: and then
• अथ: Discourse connective (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अनन्तर्यबोधक-अव्यय (then/also)

• विश्वाचीम्: Viśvācī
• विश्वाचीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्वाची (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (नाम)

• मिश्रकेशीम्: Miśrakeśī
• मिश्रकेशीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मिश्रकेशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुव्रीहि: मिश्राः केशाः यस्याः (name)

• अलंबुसाम्: Alambusā
• अलंबुसाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अलंबुसा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (नाम)

• नागदन्ताम्: Nāgadantā
• नागदन्ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नागदन्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय-नाम (nāga + dantā)

• च: and
• च: Samucchaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक

• हेमाम्: Hemā
• हेमाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हेमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (नाम)

• च: and
• च: Samucchaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक

• हिमाम्: Himā
• हिमाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हिमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (नाम)

• अद्रिकृतस्थलाम्: whose abode/ground is made on mountains
• अद्रिकृतस्थलाम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अद्रि-कृत-स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; हिमाम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्; समासः अद्रिणा कृतं स्थलम् यस्याः (तृतीया-तत्पुरुष/कर्मधारय-समाससन्निकर्ष)

Context

I summon also Grutachi, Visvachi, Misrakesi, Alambusa, Nagadantha, Hema and Hima whose abode is on the mountain.

Characters & Entities

• Ghṛtācī
• Hemā
• Mountains (adri)
• Bharadvaja

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma of honor: the host seeks to offer what is fitting to the guest’s stature, assembling the finest attendants for a respectful welcome.

What is the narrative situation?

Bharadvāja continues listing specific celestial nymphs to appear and participate in the reception of Bharata’s party.

Which character virtue is emphasized?

Excellence in hospitality—Bharadvāja’s commitment to serve is expressed through completeness and splendor.