Valmiki Ramayana 2.65.15: Ayodhya Kanda, Sarga 65, Shloka 15

अयोध्याकाण्डे पञ्चषष्टितमः सर्गः — Daśaratha’s Death Discovered in the Palace

Morning Rites Turn to Lament

Devanagari script

अथ सन्देहमानानां स्त्रीणां दृष्ट्वा च पार्थिवम्।यत्तदाशङ्कितं पापं तस्य जज्ञे विनिश्चयः।।।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.65.15

Transliteration

atha sandehamānānāṃ strīṇāṃ dṛṣṭvā ca pārthivam |

yat tad āśaṅkitaṃ pāpaṃ tasya jajñe viniścayaḥ ||

Translation

Da sie den König, noch im Zweifel schwankend, genau betrachteten, wurde die unheilvolle Furcht, die sie geahnt hatten, zur Gewissheit.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध/कालाधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनन्तरवाचक

• सन्देहमानानाम्: of (those) doubting
• सन्देहमानानाम्: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सम्-देह् (धातु) + शानच् (प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकाले कृदन्त (शानच्/मान), स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; 'doubting/suspecting' (qualifies स्त्रीणाम्)

• स्त्रीणाम्: of the women
• स्त्रीणाम्: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), 'having seen'

• च: and
• च: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय

• पार्थिवम्: the king
• पार्थिवम्: कर्म (Object of दृष्ट्वा)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यत्: that which
• यत्: कर्ता (Subject of जज्ञे)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक (that which)

• तत्: that
• तत्: यत्-सम्बन्ध (Correlative)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देशवाचक (that/this)

• आशङ्कितम्: suspected/apprehended
• आशङ्कितम्: कर्म-विशेषण/विषय
• Type: Adjective
• Root: आ-शङ्क् (धातु) + क्त
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पापम्)

• पापम्: evil/misfortune
• पापम्: कर्ता (Subject complement with यत्)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of that
• तस्य: षष्ठी-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; 'of it'

• जज्ञे: arose/became
• जज्ञे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; अर्थ: 'arose/was born/became'

• विनिश्चयः: certainty/decision
• विनिश्चयः: कर्ता (Subject of जज्ञे)
• Type: Noun
• Root: विनिश्चय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Context

Having seen the king more closely, those women who were apprehensive till then, became certain of the inevitable.

Characters & Entities

• Daśaratha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya (truth) asserts itself: uncertainty gives way to acceptance of reality, even when that reality is painful and inauspicious.

What is the narrative situation?

On closer inspection, the attendants become convinced that the feared calamity—Daśaratha’s death—has occurred.

Which character virtue is emphasized?

Truth-facing clarity: the movement from doubt to firm recognition of what is, without self-deception.