Atharva Veda 9.6.4 — Kanda 9, Anuvaka 1, Sukta 6, Mantra 4

Sukta 6

Sanskrit (Devanagari)

यद॑भि॒वद॑ति दी॒क्षामुपै॑ति॒ यदु॑द॒कं याच॑त्य॒पः प्र ण॑यति

IAST Transliteration

yád abhívadati dīkṣā́m upáiti yád udakáṃ yā́cati apáḥ prá ṇayati

English Translation (Griffith/Whitney)

When he makes reverent address, he enters upon consecration; when he asks for water, he leads the Waters forth.

Translation

Wenn er ehrfürchtig anspricht, tritt er in die Weihe (dīkṣā) ein; wenn er um Wasser bittet, führt er die Wasser (āpas) hervor.

Word by Word

• यत्: which/that (thing)
• यत्: सम्बन्ध/अन्वय (यदा-तदा सम्बन्धे) / कर्म (अभिवदति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभिवदति: he addresses/salutes
• अभिवदति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वद् (वदँ) + अभि-

• दीक्षाम्: initiation, consecration (dīkṣā)
• दीक्षाम्: कर्म (उपैति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दीक्षा (प्रातिपदिक)

• उपैति: he approaches/enters
• उपैति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √इ (एति) + उप-

• यत्: which/that (thing)
• यत्: सम्बन्ध/अन्वय (यदा-तदा सम्बन्धे) / कर्म (याचति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उदकम्: water
• उदकम्: कर्म (याचति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: उदक (प्रातिपदिक)

• याचति: he asks/begs
• याचति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √याच् (याचँ)

• अपः: waters
• अपः: कर्म (प्र णयति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: अप्/आप् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण (णयति इत्यस्य)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• णयति: he leads/carries (away/forward)
• णयति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √नी (णयति; नयँ) + प्र-

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (bandhu prose)

Devata: Āpas (Waters); dīkṣā as sacral power

Chandas: Prose / yajus-like

Mantra Rasa

Primary: shanta