Atharva Veda 6.39.1: Kanda 6, Anuvaka 4, Sukta 39, Mantra 1

Sukta 39

Sanskrit (Devanagari)

वर्चस्यम्। यशो॑ ह॒विर्व॑र्धता॒मिन्द्र॑जूतं स॒हस्र॑वीर्यं॒ सुभृ॑तं॒ सह॑स्कृतम्। प्र॒सर्स्रा॑ण॒मनु॑ दी॒र्घाय॒ चक्ष॑से ह॒विष्म॑न्तं मा वर्धय ज्ये॒ष्ठता॑तये

Sanskrit recitationAtharva Veda 6.39.1

IAST Transliteration

varcasyám | yáśo havír vardhatām índrajūtaṁ sahásravīryaṁ subhṛ́taṁ sáhaskṛtam | prasarsrāṇám ánu dīrghā́ya cákṣase havíṣmantaṁ mā vardhaya jyéṣṭhatātaye ||

English Translation (Griffith/Whitney)

For splendour. Let fame, as oblation, increase—Indra-driven, of thousandfold might, well-sustained, force-wrought—spreading forth in continuous course for long-enduring visibility. Me, rich in offerings, do thou increase unto pre-eminence.

Translation

Für Glanz. Es wachse der Ruhm als Opfergabe—von Indra angetrieben, von tausendfacher Kraft, gut getragen, durch Macht gewirkt—sich unaufhörlich ausbreitend, zum langen Schauen. Mich, reich an Opfergaben, lass wachsen zur Vorrangstellung, zur Erstheit.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वर्चस्यम्: splendid, full of radiance
• वर्चस्यम्: विशेषण (कर्म/विधेय-विशेषण) — (हविः/यशः इत्यादेः) गुणनिर्देशः
• Type: Adjective
• Root: वर्चस्य (प्रातिपदिक; वर्चस् + यत्/य प्रत्यय) अथवा वर्चस्-सम्बद्ध

• यशः: fame, glory
• यशः: कर्तृ (वर्धताम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: यशस् (प्रातिपदिक)

• हविः: oblation, offering
• हविः: कर्तृ (वर्धताम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)

• वर्धताम्: let (them) grow/increase
• वर्धताम्: (यशः, हविः) कर्तृ-क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)

• इन्द्रजूतम्: impelled by Indra
• इन्द्रजूतम्: विशेषण (हविः/यशः) — हेतु/सम्बन्धः
• Type: Adjective
• Root: इन्द्रजूत (प्रातिपदिक; इन्द्र + जूत ‘प्रेरित/चोदित’)

• सहस्रवीर्यम्: of thousandfold vigor/power
• सहस्रवीर्यम्: विशेषण (हविः/यशः)
• Type: Adjective
• Root: सहस्रवीर्य (प्रातिपदिक; सहस्र + वीर्य)

• सुभृतम्: well-sustained, well-supported
• सुभृतम्: विशेषण (हविः/यशः)
• Type: Adjective
• Root: सुभृत (प्रातिपदिक; सु- + भृत ‘well-supported/borne’)

• सहस्कृतम्: made/strengthened with might
• सहस्कृतम्: विशेषण (हविः/यशः)
• Type: Adjective
• Root: सहस्कृत (प्रातिपदिक; सहस् + कृ धातोः क्त)

• प्रसर्स्राणम्: spreading forth, extending
• प्रसर्स्राणम्: विशेषण (हविः/यशः) — ‘प्रसरत्’ भावः
• Type: Adjective/Participle
• Root: प्र-√सृ (धातु) → सर्स्राण (कृदन्त; परस्मैपदी/आत्मनेपदी-प्रयोगेषु भेदः),

• अनु: along, according to, for
• अनु: क्रियाविशेषण (दीर्घाय चक्षसे इत्यनेन सह ‘for/according to’)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (अव्यय)

• दीर्घाय: for long (duration)
• दीर्घाय: सम्प्रदान (चक्षसे इत्यस्य विशेषणम्; ‘दीर्घाय (चक्षसे)’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)

• चक्षसे: for sight/vision
• चक्षसे: सम्प्रदान (अनु … चक्षसे) — प्रयोजनम्
• Type: Noun
• Root: चक्षुस् (प्रातिपदिक)

• हविष्मन्तम्: possessing oblation; rich in offerings
• हविष्मन्तम्: कर्म (वर्धय इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: हविष्मन्त् (प्रातिपदिक; हविस् + मन्त्)

• मा: me
• मा: कर्म (वर्धय इत्यस्य) — ‘me’
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम) / मा (अव्यय-निषेध) — अत्र सर्वनाम

• वर्धय: increase, make (me) grow
• वर्धय: क्रिया (कर्तृ: त्वम्/देवता-सम्बोधनम्; कर्म: मा, हविष्मन्तम्)
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)

• ज्येष्ठतातये: for preeminence, for seniority/supremacy
• ज्येष्ठतातये: सम्प्रदान/प्रयोजन (वर्धय … -तये)
• Type: Noun (abstract)
• Root: ज्येष्ठताति (प्रातिपदिक; ज्येष्ठता + ति/तये)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Yaśas/Várchas (as power nourished by havis), with Indra as impeller

Chandas: Mixed/expanded Anuṣṭubh-like Atharvanic verse (longer pāda structure; often treated as a charm-verse rather than strict RV-style meter)

Mantra Rasa

Primary: vira

Secondary: adbhuta