Atharva Veda 10.2.9: Kanda 10, Anuvaka 1, Sukta 2, Mantra 9

Sukta 2

Sanskrit (Devanagari)

प्रि॒या॒प्रि॒याणि॑ बहु॒ला स्वप्नं॑ संबाधत॒न्द्यः॑ । आ॒न॒न्दानु॒ग्रो नन्दां॑श्च॒ कस्मा॑द् वहति॒ पूरु॑षः

Recitation with translationAtharva Veda 10.2.9

IAST Transliteration

priyā́priyā́ṇi bahulā́ svápnaṃ saṃbādhá-tandyàḥ | ānandā́nugro nándāṃś ca kásmād vahati pū́ruṣaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Pleasant and unpleasant things, manifold; sleep, oppression and drowsiness; joys that follow on, and gladnesses—whence is it that the Person bears these along?

Translation

Liebes und Unliebes, vielfältig; Schlaf, Bedrängnis und Schläfrigkeit; nachfolgende Freuden und Fröhlichkeiten — woher trägt der Mensch (Puruṣa) dies alles mit sich?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रिया: dear, beloved
• प्रिया: Kartā (सम्बन्धे—विशेष्य-विशेषणभावः)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)

• अप्रियाणि: unpleasant things
• अप्रियाणि: Karma (बाधते इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अप्रिय (प्रातिपदिक)

• बहुलाः: many, abundant
• बहुलाः: Kartā (सम्बन्धे—स्वप्नाः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: बहुल (प्रातिपदिक)

• स्वप्नान्: dreams
• स्वप्नान्: Karma (बाधते इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: स्वप्न (प्रातिपदिक)

• संबाधते: presses/afflicts, troubles
• संबाधते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: बाध् (धातु) + सम्- (उपसर्ग)

• अन्द्यः: the ‘Andya’ (a being/agent; here: the afflicter)
• अन्द्यः: Kartā (संबाधते इत्यस्य)
• Type: Noun/Adjective (agentive epithet)
• Root: अन्द्य (प्रातिपदिक)

• आनन्दान्: joys, delights
• आनन्दान्: Karma (वहति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: आनन्द (प्रातिपदिक)

• उग्रः: fierce, strong
• उग्रः: Kartā (पूरुषः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• नन्दान्: pleasures, gladnesses
• नन्दान्: Karma (वहति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: नन्द (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• कस्मात्: from what/whence
• कस्मात्: Apādāna (वहति—‘from where/whence’)
• Type: Pronoun (interrogative)
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वहति: carries, bears
• वहति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु)

• पूरुषः: the man/person
• पूरुषः: Kartā (वहति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पूरुष (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic speculative seer (hymn-level attribution varies)

Devata: Puruṣa / Manas (implicit); the verse is framed as inquiry rather than direct praise

Chandas: Anuṣṭubh-like (requires scansion confirmation)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: karuna