←Previous Sutra
Next Sutra→

Arthashastra 3.12.2: Dharmasthiya, Adhyaya 12, Sutra 2

परचक्राटविकाभ्यां दुर्गराष्ट्रविलोपे वा प्रतिरोधकैर्वा ग्रामसार्थव्रजविलोपे चक्रयुक्तनाशे वा ग्राममध्याग्न्युदकाबाधे ज्वालावेगोपरुद्धे वा नावि निमग्नायां मुषितायां वा स्वयमुपरूढो नोपनिधिमभ्यावहेत् ॥

Recitation with translationArthashastra 3.12.2

paracakrāṭavikābhyāṃ durgarāṣṭravilope vā pratirodhakairvā grāmasārthavrajavilope cakrayuktanāśe vā grāmamadhyāgnyudakābādhe jvālāvegoparuddhe vā nāvi nimagnāyāṃ muṣitāyāṃ vā svayamuparūḍho nopanidhimabhyāvahet

Wenn aufgrund feindlicher Truppen oder Waldstämme; aufgrund des Verlustes einer Festung oder eines Gebietes; aufgrund gewaltsamer Behinderung; aufgrund der Vernichtung eines Dorfes, einer Karawane oder einer Herde; aufgrund des Untergangs von Wagen und Zugtieren; aufgrund von Feuer oder Überschwemmung mitten im Dorf; aufgrund einer Blockade durch den Ansturm der Flammen; oder wenn ein Boot sinkt oder geplündert wird—dann soll jemand, der selbst von solchen Ereignissen überwältigt ist, nicht gezwungen werden, das anvertraute Depositum zurückzuerstatten.

परचक्रenemy army
परचक्र:
TypeNoun
Rootचक्र
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपदम्)
आटविकाभ्याम्by/through forest-tribes (forest people/brigands)
आटविकाभ्याम्:
TypeNoun
Rootआटविक
Formपुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग (प्रयोगे जनसमूहः), तृतीया, द्विवचन
दुर्गfort
दुर्ग:
TypeNoun
Rootदुर्ग
Formनपुंसकलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
राष्ट्रkingdom/territory
राष्ट्र:
TypeNoun
Rootराष्ट्र
Formनपुंसकलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
विलोपेin the event of loss/plunder
विलोपे:
TypeNoun
Rootविलोप
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (लोके)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
प्रतिरोधकैःby obstructors/blockers
प्रतिरोधकैः:
TypeNoun
Rootप्रतिरोधक
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
ग्रामvillage
ग्राम:
TypeNoun
Rootग्राम
Formपुंलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
सार्थcaravan
सार्थ:
TypeNoun
Rootसार्थ
Formपुंलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
व्रजcattle-herd/drive
व्रज:
TypeNoun
Rootव्रज
Formपुंलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
विलोपेin the event of plunder/loss
विलोपे:
TypeNoun
Rootविलोप
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
चक्रwheel
चक्र:
TypeNoun
Rootचक्र
Formनपुंसकलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
युक्तequipped/attached
युक्त:
TypeParticiple
Rootयुज्
Formकृत्-प्रत्यय (क्त), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (समासे), ‘युक्त’ = equipped/attached
नाशेin the event of destruction
नाशे:
TypeNoun
Rootनाश
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
ग्रामvillage
ग्राम:
TypeNoun
Rootग्राम
Formपुंलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
मध्यmiddle/within
मध्य:
TypeNoun
Rootमध्य
Formनपुंसकलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
अग्निfire
अग्नि:
TypeNoun
Rootअग्नि
Formपुंलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
उदकwater
उदक:
TypeNoun
Rootउदक
Formनपुंसकलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
आबाधेin the event of affliction/calamity
आबाधे:
TypeNoun
Rootआबाध
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ज्वालाflame
ज्वाला:
TypeNoun
Rootज्वाला
Formस्त्रीलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
वेगforce/impetus
वेग:
TypeNoun
Rootवेग
Formपुंलिङ्ग, (समासे पूर्वपदम्)
उपरुद्धेwhen blocked/obstructed
उपरुद्धे:
TypeParticiple
Rootउप-रुध्
Formकृत्-प्रत्यय (क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (सप्तमी-स्थाने)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
नाविin a boat/ship
नावि:
TypeNoun
Rootनौ
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (नौ → नावि)
निमग्नायाम्when sunk
निमग्नायाम्:
TypeParticiple
Rootनि-मज्
Formकृत्-प्रत्यय (क्त), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
मुषितायाम्when robbed
मुषितायाम्:
TypeParticiple
Rootमुष्
Formकृत्-प्रत्यय (क्त), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्यय
स्वयम्personally/by oneself
स्वयम्:
TypeAdverb
Rootस्वयम्
Formअव्यय
उपरूढःhaving boarded/embarked
उपरूढः:
TypeParticiple
Rootउप-रुह्
Formकृत्-प्रत्यय (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
TypeParticle
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्यय
उपनिधिम्a deposit (property kept in trust)
उपनिधिम्:
TypeNoun
Rootउपनिधि
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अभ्यावहेत्should not bring/produce (it)
अभ्यावहेत्:
TypeVerb
Rootअभि-आ-वह्
Formविधिलिङ्/आशीर्लिङ्? (प्रयोगे विधिनिषेधः), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘न … अभ्यावहेत्’ = should not bring/should not be made to produce
E
enemy forces
F
forest tribes
F
fort/territory
V
village
C
caravan
B
boat

FAQs

It limits liability when performance is prevented by large-scale, uncontrollable events (war, disaster, mass violence), preventing unjust punishment and preserving social stability.

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Arthashastra in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play