HomeRig VedaMandala 10Sukta 41Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Rig Veda 10.41.2: Mandala 10, Sukta 41, Mantra 2

Sukta 10.41

Devata: Aśvinau (Nāsatyā)

प्रातर्युजं नासत्याधि तिष्ठथः प्रातर्यावाणं मधुवाहनं रथम् । विशो येन गच्छथो यज्वरीर्नरा कीरेश्चिद्यज्ञं होतृमन्तमश्विना ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.41.2

prātar-yújaṃ nāsatyā́dhi tiṣṭhathaḥ prātar-yā́vāṇaṃ madhu-vā́hanaṃ rátham | víśo yéna gácchatho yájvarīr narā kīréś cid yajñáṃ hótṛ-mantam aśvinā ||

হে নাসত্যৌ, প্রাতোযুজ যূগে আরূঢ় হও; প্রাতো আগত মধুবাহন রথে চড়ো। সেই রথেই, হে নরৌ, তোমরা জনসমাজ ও যজ্বরি জনদের মধ্যে গমন কর; আর গায়কের জন্যও, হে অশ্বিনৌ, তোমরা যজ্ঞকে হোতৃ-শক্তিসম্পন্ন, আহ্বান-বাণীতে সমৃদ্ধ কর।

प्रातर्in the morning
प्रातर्:
Adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय-प्रातिपदिक) < प्रातः
युजम्yoked, harnessed
युजम्:
Karma (विशेष्य: रथम्/अश्विनौ प्रति ‘युक्तम्’)
TypeAdjective
Rootयुज् (प्रातिपदिक; ‘युज्’ = युक्त/योजित) < √युज् (युजँ योगे)
नासत्याO Nāsatyas (Aśvins)
नासत्या:
(सम्बोधन) —
TypeNoun
Rootनासत्य (प्रातिपदिक; अश्विनोः नाम)
अधिupon, on
अधि:
Adhikaraṇa (स्थानाधिकरण; तिष्ठथः इत्यस्य)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
तिष्ठथःyou two stand / mount
तिष्ठथः:
Kartā (कर्ता: नासत्या)
TypeVerb
Root√स्था (ष्ठा गतिनिवृत्तौ/स्थितौ) + ति (लट्)
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
Adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय-प्रातिपदिक) < प्रातः
यावाणम्swift-going
यावाणम्:
Karma (विशेष्य: रथम्)
TypeAdjective
Rootयावाण (प्रातिपदिक; ‘यावन्/याव’ से; शीघ्रगामी/यातृ-भाव)
मधुवाहनम्honey-bearing / sweetness-bearing
मधुवाहनम्:
Karma (विशेष्य: रथम्)
TypeAdjective
Rootमधु + वाहन (प्रातिपदिक; वाहन < √वह (वहँ प्रापणे/वहने))
रथम्chariot
रथम्:
Karma (तिष्ठथः/गच्छथोः इत्यस्य गन्तव्य/आरोह्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
विशःthe clans / peoples
विशः:
Kartā (कर्ता: गच्छथोः—‘जनाः/विशः’ as those reached/visited; Vedic usage allows quasi-object sense)
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक; ‘जनाः/प्रजाः/कुलानि’)
येनby which (means)
येन:
Karaṇa (करण: ‘येन’ = ‘जिससे/जिसके द्वारा’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गच्छथोyou two go
गच्छथो:
Kartā (कर्ता: नरा/अश्विना)
TypeVerb
Root√गम् (गमॢँ गतौ) + ति (लट्)
यज्वरीःthe sacrificing women
यज्वरीः:
Karma (गच्छथोः—‘whom you go to/visit’)
TypeNoun
Rootयज्वरि (प्रातिपदिक; यज्- ‘यज्ञकर्त्री’) < √यज् (यजँ देवपूजासंगतिकरणदानेषु)
नराO two men (Aśvins)
नरा:
(सम्बोधन) —
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
कीरेःof the singer/poet
कीरेः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध: ‘of the singer/poet’)
TypeNoun
Rootकीरि (प्रातिपदिक; ‘स्तुतिकार/कवि/गायक’)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय; ‘अपि/एव’)
यज्ञम्sacrifice
यज्ञम्:
Karma (गच्छथोः—‘to/for the sacrifice’ in Vedic object-of-motion sense)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज्
होतृमन्तम्having a Hotṛ-priest
होतृमन्तम्:
Karma (विशेष्य: यज्ञम्)
TypeAdjective
Rootहोतृ + मन्त (प्रातिपदिक; होतृ < √हु (हु दाने/आह्वाने), मन्त = ‘युक्त/सम्पन्न’)
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
(सम्बोधन) —
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; अश्विनौ)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App