Prashna 5
Verses
Verse 5.1
अथ हैनं सैब्यः सत्यकामः पप्रच्छ । स यो ह वै तद्भगवन् मनुष्येषु प्रायणान्तम् ओङ्कारम् अभिध्यायीत् । कतमं वाव स तेन लोकं जयतीति । तस्मै स होवाच ॥१॥
তাৰ পিছত শৈব্য শিবিপুত্ৰ সত্যকামে তেওঁক সুধিলে: ‘ভগৱন, মানুহৰ মাজত যি জীৱনৰ অন্ত পৰ্যন্ত ওঁকাৰৰ ধ্যান কৰে, সি তাৰ দ্বাৰা কোন লোক জয় কৰে?’ তেতিয়া তেওঁ তাক উত্তৰ দিলে।
Verse 5.2
एतद्वै सत्यकाम परं चापरं च ब्रह्म यद् ओङ्कारः । तस्माद् विद्वान् एतेनैवायतनेनैकतरम् अन्वेति ॥२॥
হে সত্যকাম, এই ওঁকাৰেই পৰ আৰু অপৰ—উভয় প্ৰকাৰৰ ব্ৰহ্ম। সেয়ে জ্ঞানী এই একে আশ্ৰয় (আয়তন) দ্বাৰাই দুয়োটাৰ মাজৰ এটা গতি লাভ কৰে।
Verse 5.3
स यद्येकमात्रामभिध्यायीत स तेनैव संवेदितस्तूर्णमेव जगत्याभिसम्पद्यते । तमृचो मनुष्यलोकमुपनयन्ते स तत्र तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया सम्पन्नो महिमानमनुभवति ॥३॥
যদি কোনোবাই ওঁকাৰৰ একমাত্ৰাৰ ধ্যান কৰে, সি তাৰ দ্বাৰাই আলোকিত হৈ অতি শীঘ্ৰে এই জগতলৈ (মানৱলোকলৈ) উপনীত হয়। ঋগ্বেদৰ ঋচাসমূহে তাক মানুহলোকলৈ লৈ যায়; তাত তপ, ব্ৰহ্মচৰ্য আৰু শ্ৰদ্ধাৰে সম্পন্ন হৈ সি মহিমাৰ অনুভৱ কৰে।
Verse 5.4
अथ यदि द्विमात्रेण मनसि सम्पद्यते सोऽन्तरिक्षं यजुर्भिरुन्नीयते सोमलोकम् । स सोमलोके विभूतिमनुभूय पुनरावर्तते ॥४॥
তাৰ পাছত যদি সি দ্বিমাত্ৰাৰ দ্বাৰা মনত স্থিত হয়, তেন্তে যজুৰ-মন্ত্ৰসমূহে তাক অন্তৰীক্ষ অঞ্চলৰ পৰা উৰ্ধ্বলৈ তুলিধৰি সোমলোকলৈ নি যায়। সোমলোকৰ বিভূতি অনুভৱ কৰি সি পুনৰ ঘূৰি আহে।
Verse 5.5
यः पुनरेतं त्रिमात्रेणोमित्येतेनैवाक्षरेण परं पुरुषमभिध्यायीत स तेजसि सूर्ये सम्पन्नः । यथा पादोदरस्त्वचा विनिर्भुच्यत एवं ह वै स पाप्मना विनिर्भुक्तः स सामभिरुन्नीयते ब्रह्मलोकं स एतस्माज्जीवघनात् पर...
কিন্তু যি এই ওঁকাৰক ত্ৰিমাত্ৰাসহ—এই অক্ষৰ ‘ওঁ’ দ্বাৰাই—পৰম পুৰুষক ধ্যান কৰে, সি তেজোময় সূৰ্যত স্থিত হয়। যেন পাদোদৰ সাপ নিজৰ ছাল ত্যাগ কৰি মুক্ত হয়, তেনেকৈ সি পাপৰ পৰা নিৰ্ভুক্ত হয়। সামগানসমূহে তাক উৰ্ধ্বলৈ তুলিধৰি ব্ৰহ্মলোকলৈ নি যায়; এই জীৱঘন দেহৰ পৰা পৰে, পৰাত্পৰ ‘পুৰুষয়’ত অধিষ্ঠিত পুৰুষক সি দৰ্শন কৰে। এই বিষয়ে আগলৈ দুটা শ্লোক আছে।
Verse 5.6
तिस्रो मात्रा मृत्युमत्यः प्रयुक्ता अन्योन्यसक्ताः अनविप्रयुक्ताः । क्रियासु बाह्याभ्यन्तरमध्यमासु सम्यक् प्रयुक्तासु न कम्पते ज्ञः ॥६॥
তিনিটা মাত্রাক ‘মৃত্যুবাহী’ বুলি কোৱা হয়; সিহঁত পৰস্পৰ-সংলগ্ন, অবিচ্ছিন্নভাৱে প্ৰয়োগ হৈ, বাহ্য, অন্তৰ আৰু মধ্যম ক্ৰিয়াসমূহত সম্যকভাৱে নিযুক্ত হ’লে জ্ঞানী কঁপে নাহে।
Verse 5.7
ऋग्भिरेतं यजुर्भिरन्तरिक्षं सामभिर्यत् तत् कवयो वेदयन्ते । तमोङ्कारेणैवायतनेनान्वेति विद्वान् यत्तच्छान्तमजरममृतमभयं परं चेति ॥७॥
ঋগ্মন্ত্ৰ, যজুঃসূত্ৰ আৰু সামগানৰ দ্বাৰা কবি-ঋষিসকলে যি তত্ত্ব জানে—সেই তত্ত্বক বিদ্বানে ওঁকাৰকেই আশ্ৰয়-আয়তন কৰি অনুসন্ধান কৰি লাভ কৰে; যি শান্ত, অজৰ, অমৃত, অভয় আৰু পৰম।
Inside Prashna 5
Key teachings
- • OM (Pranava) is both the supreme (Para) and inferior (Apara) Brahman, serving as a bridge to both temporal and eternal realms. • Meditation on one matra of OM leads to the human world (Manushya-loka) through the Rig Veda, where one experiences greatness through austerity, celibacy, and faith, but returns to samsara. • Meditation on two matras of OM leads to the intermediate realm (Antariksha) and Soma-loka through the Yajur Veda, where one experiences prosperity but eventually returns to the cycle of rebirth. • Meditation on all three matras of OM (A-U-M) leads to the solar realm (Surya/Tejas) through the Sama Veda, where one is purified of all sin, like a snake shedding its skin. • The three-matra meditator is elevated to Brahmaloka and attains the Supreme Purusha (Para Purusha), transcending the physical body (Jiva-ghana) and achieving immortality. • The three Vedas (Rig, Yajur, Sama) correspond to the three matras and serve as vehicles for the soul's journey to respective lokas. • Complete meditation on the threefold OM leads to final liberation (Moksha), while partial meditation yields only temporary fruits.
Ask anything about Prashna 5 of the Prashna Upanishad
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
