Adhyaya 23

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततः शांतमना भूत्वा चंद्रमा विस्मयान्वितः । शंभुभक्त्या परीतात्मा प्रभासक्षेत्रमास्थितः

ঈশ্বৰ ক’লে: তেতিয়া চন্দ্ৰমা মন শান্ত কৰি, বিস্ময়ে পৰিপূৰ্ণ হৈ, শম্ভুৰ ভক্তিত অন্তৰ ভিজাই, প্ৰভাসক্ষেত্ৰৰ পবিত্ৰ ভূমিত অৱস্থান কৰিলে।

Verse 2

पूर्वोक्तं यत्तु देवेन स तथा कृतवान्विभुः । गत्वा सागरमध्ये तु गृहीत्वा लिंगमुत्तमम्

দেৱে আগতে যি কৈছিল, সেইমতে সেই বিভুৱে কাৰ্য কৰিলে। সাগৰৰ মাজলৈ গৈ তেওঁ উত্তম লিঙ্গ গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 3

विश्वकर्म्माणमाहूय सहितं परिचारकैः । आदिदेश स्वयं सोमस्त्वष्टारं देवशिल्पिनम्

পৰিচাৰকসকলসহ বিশ্বকৰ্মাক আহ্বান কৰি, সোমে নিজেই ত্বষ্টা—দেৱশিল্পী—ক আদেশ দিলে।

Verse 4

चंद्र उवाच । विश्वकर्मन्निदं लिंगं मम दत्तं तु शंभुना । गृहाण त्वं महाबाहो युक्तस्थाने निवेशय

চন্দ্ৰে ক’লে: হে বিশ্বকৰ্মা, এই লিঙ্গ শম্ভুৱে মোক দান কৰিছে। হে মহাবাহো, তুমি ইয়াক গ্ৰহণ কৰি উপযুক্ত আৰু যোগ্য স্থানত প্ৰতিষ্ঠা কৰা।

Verse 5

रक्षस्व तावद्गन्तास्मि स्वकीयं भवनं विभो । यज्ञार्थमानयिष्यामि यज्ञोपकरणानि च

হে বিভো, ততক্ষণ ইয়াক ৰক্ষা কৰা। মই মোৰ নিজ আবাসলৈ গৈ যজ্ঞৰ নিমিত্তে যজ্ঞোপকৰণ আৰু সকলো সামগ্ৰী আনিম।

Verse 6

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा च तदा चंद्रश्चंद्र लोकं जगाम ह । गत्वा तत्र महादेवि चंद्रलोकंमहाप्रभम्

ঈশ্বৰে ক’লে: এইদৰে কৈ চন্দ্ৰ তেতিয়া চন্দ্ৰলোকলৈ গ’ল। তাত গৈ, হে মহাদেৱী, সেই মহাপ্ৰভাৱশালী চন্দ্ৰলোকত…

Verse 7

कोटियोजनविस्तीर्णं सदामृतमयं शुभम् । तत्राहूय महादेवि प्रतीहारं सुमेधसम्

কোটি যোজন বিস্তৃত, সদা অমৃতময় আৰু শুভ—তাত, হে মহাদেৱী, তেওঁ সুমেধাসম্পন্ন প্ৰতীহাৰ (দ্বাৰপাল)ক আহ্বান কৰিলে।

Verse 8

मंत्रिणं हेमगर्भांगं बृहस्पतिसमं धिया । यज्ञोपस्करसंभारं सर्वमादाय सत्वराः

তেওঁ (আৰু) হেমগৰ্ভ দেহধাৰী, বুদ্ধিত বृहস্পতিসম, এনে এজন মন্ত্ৰীক আহ্বান কৰিলে; আৰু যজ্ঞোপস্কৰৰ সকলো সামগ্ৰী লৈ তেওঁলোকে সত্বৰে ৰওনা হ’ল।

Verse 9

प्रभासक्षेत्रं गच्छंतु ममादेशपरायणाः । साग्निभिर्ब्राह्मणैः सार्द्धं गच्छंतु क्षेत्रमुत्तमम्

মোৰ আদেশত পৰায়ণ হৈ সকলোৱে প্ৰভাসক্ষেত্ৰলৈ যাওক; পবিত্ৰ অগ্নিসহ ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৈতে সেই উত্তম পুণ্যক্ষেত্ৰলৈ গমন কৰক।

Verse 10

शीघ्रं संपाद्यतां सर्वं यथा यज्ञः प्रवर्तते । सर्वेषामेव विप्राणां चंद्रलोकनिवासिनाम्

সকলো ব্যৱস্থা শীঘ্ৰে সম্পন্ন কৰা হওক, যাতে যজ্ঞ আৰম্ভ হয়; পবিত্ৰ আচৰণে চন্দ্ৰলোক-নিবাসযোগ্য সকলো বিপ্ৰৰ বাবে যোগান থাকক।

Verse 11

पृथक्पृथग्विमानं तु देयं तेषां महाधनम् । गवां च दशलक्षाणां सवत्सानां पयोमुचाम्

তেওঁলোকৰ প্ৰতিজনক পৃথক পৃথক বিমানে দিয়া হওক, লগতে মহাধন; আৰু দহ লক্ষ দুগ্ধদায়িনী গাই, প্ৰতিটোৰ সৈতে বাছুৰসহ।

Verse 12

हेमभारैर्भूषितानां कामधेनूपमत्विषाम् । अश्वानां श्यामकर्णानां सपादं लक्षमेव च

সোনাৰ ভাৰৰে সজ্জিত, কামধেনুৰ দৰে দীপ্তিমান অশ্ব দিয়া হওক; আৰু শ্যাম কৰ্ণবিশিষ্ট অশ্বৰো সৱা লক্ষ দিয়া হওক।

Verse 13

दंतिनामयुतं चैव घंटाभरणशोभितम् । सहस्राणि च चत्वारि रथानां वातरंहसाम्

আৰু দহ হাজাৰ দন্তী, ঘণ্টা-অলংকাৰৰে শোভিত; আৰু বায়ুৰ দৰে বেগৱান চাৰি হাজাৰ ৰথ।

Verse 14

लक्षं तु करभाणां च मणिमाणिक्यसंयुतम् । सैन्यानां कोटिरेका तु चतुरंगबलान्विता

আৰু লক্ষ উট (কৰভ) মণি-মাণিক্যৰে অলংকৃত; আৰু এক কোটিতকৈ অধিক সৈন্য, চতুৰঙ্গ বলেৰে সমন্বিত—হস্তী, ৰথ, অশ্বাৰোহী আৰু পদাতিক।

Verse 15

अग्निशौचानि वस्त्राणि ब्राह्मणार्थं तथैव च । विभूषणानि दिव्यानि ऋत्विगर्थं शुभानि च

অগ্নিশৌচ (অগ্নিদ্বারা শুদ্ধ) বস্ত্ৰসমূহো ব্ৰাহ্মণসকলৰ অৰ্থে দান কৰা হৌক; আৰু ঋত্বিকসকলৰ বাবে শুভ, দিব্য অলংকাৰো অৰ্পণ কৰা হৌক।

Verse 16

नानाभक्ष्याणि भोज्यानि पानानि विविधानि च । लक्षं कर्मकराणां तु दासीनां लक्षमेव च

নানাবিধ ভক্ষ্য, ভোজ্য আৰু বিচিত্ৰ পানীয় যোগান ধৰা হৌক; আৰু লক্ষ কৰ্মকাৰ (শ্ৰমিক) আৰু তদ্ৰূপে লক্ষ দাসীও।

Verse 17

दारुवंशावधि प्रोक्तं यत्किंचित्स्वं मदाज्ञया । अन्यद्यद्ब्राह्मणा ब्रूयुस्तत्सर्वं तत्र नीयताम्

মোৰ আজ্ঞাৰে যি কিবা প্ৰয়োজনীয় বুলি কোৱা হৈছে—কাঠ আৰু বাঁহ পৰ্যন্ত—সেই সকলো; আৰু ব্ৰাহ্মণসকলে আন যি কিবা ক’ব, সেয়াও সম্পূৰ্ণৰূপে তাত লৈ যোৱা হৌক।

Verse 18

देवानां दानवानां तु यक्षगंधर्वरक्ष साम् । सप्तद्वीपक्षितीशानां सप्तपातालवासिनाम्

দেৱতাসকলৰ, আৰু দানৱসকলৰো; যক্ষ, গন্ধৰ্ব আৰু ৰাক্ষসসকলৰ; সপ্তদ্বীপৰ ৰজাসকলৰ, আৰু সপ্তপাতালত বাস কৰা সকলৰ—

Verse 19

नानानृपसहस्राणां घोषणा क्रियतां मुहुः । सर्वेषां घोषणा कार्या प्रभासागमनं प्रति

বিভিন্ন নৃপতি-সহস্ৰৰ মাজত বাৰে বাৰে ঘোষণা কৰা হওক; প্ৰভাসলৈ গমন-যাত্ৰাৰ বিষয়ে সকলোলৈ ঘোষণা কৰাই উচিত।

Verse 20

इत्युक्त्वा मंत्रिणं तत्र चंद्रमास्त्वरयाऽन्वितः । ब्रह्मलोकं स गतवान्यज्ञार्थं ब्रह्मणोंतिकम्

এইদৰে তাত মন্ত্ৰীক কৈ, ত্বৰাৰে প্ৰেৰিত চন্দ্ৰমা ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল; যজ্ঞৰ ব্যৱস্থাৰ নিমিত্তে ব্ৰহ্মাৰ সান্নিধ্যলৈ উপস্থিত হ’বলৈ।

Verse 21

सोऽपि चंद्रमसो मंत्री हेमगर्भो महाप्रभः । सोमाज्ञां शिरसा कृत्वा यज्ञसंभारसंभृतः

তাৰ পাছত চন্দ্ৰমাৰ সেই মন্ত্ৰী—মহাতেজস্বী হেমগৰ্ভ—সোমৰ আজ্ঞা শিৰে ধৰি যজ্ঞৰ সামগ্ৰী সংগ্ৰহত লাগিল।

Verse 22

प्रभासं क्षेत्रमागत्य यज्ञार्थं यत्नवानभूत् । तथैव चाह्वयांचक्रे भूर्भुवःस्वर्निवासिनः

প্ৰভাসৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰলৈ আহি সি যজ্ঞকাৰ্যত যত্নবান হ’ল; আৰু তেনেদৰে ভূঃ, ভুৱঃ, স্বৰ—তিনিলোকৰ নিবাসীসকলকো আহ্বান কৰিলে।

Verse 23

श्रुत्वा तु घोषणां सर्वे शीघ्रं तत्र समाययुः । रवियोजनपर्यंतं क्षेत्रमालोक्य तत्र तत्

ঘোষণা শুনি সকলোৱে শীঘ্ৰে তাত সমবেত হ’ল; আৰু সূৰ্যৰ এক যোজন পৰ্যন্ত বিস্তৃত সেই ক্ষেত্ৰ দেখিধৰি বিস্ময়ে তাক চালে।

Verse 24

ब्राह्मणांश्च समाहूय सोमाध्यक्षं उवाच तान् । यज्ञांगं सर्वमानीतं मया सोमाज्ञया द्विजाः । अनंतरं तु यत्कृत्यं भवद्भिस्तद्विधीयताम्

ব্ৰাহ্মণসকলক একত্ৰ কৰি সোমৰ অধ্যক্ষই ক’লে: “হে দ্বিজসকল, সোমৰ আজ্ঞাত মই যজ্ঞৰ সকলো অংগ আনিছোঁ। এতিয়া ইয়াৰ পাছত যি কৰ্তব্য, সেয়া আপোনালোকেই বিধিমতে সম্পন্ন কৰক।”

Verse 25

इत्युक्ता ब्राह्मणाः सर्वे तपोनिर्धूतकल्मषाः । तत्रैव ददृशुः सर्वे त्वष्टारं देवशिल्पिनम्

এইদৰে কোৱা হ’লে, তপস্যাৰে পাপ ধুই পেলোৱা সকলো ব্ৰাহ্মণে তাতেই দেৱশিল্পী ত্বষ্টাক দেখা পালে।

Verse 26

तं दृष्ट्वा तु द्विजाः सर्वे लिंगं दृष्ट्वा समीपतः । कथमेतदिति प्रोचुर्विश्वकर्मन्ब्रवीहि नः । कस्मादत्र स्थितस्त्वं वै शिल्पिकोटिसमन्वितः

তেওঁক দেখি আৰু ওচৰত লিঙ্গটো দেখি সকলো দ্বিজে ক’লে: “হে বিশ্বকৰ্মন, আমাক কোৱা—ই কেনেকৈ হ’ল? তুমি কিয় ইয়াত অৱস্থিত, অসংখ্য শিল্পীৰ সৈতে?”

Verse 27

विश्वकर्म्मोवाच । अहं सोमनियुक्तस्तु युक्तोऽस्मि लिंगरक्षणे । तदाज्ञापालने यत्नः क्रियतेऽतो मया द्विजाः

বিশ্বকৰ্মনে ক’লে: “মোক সোমে নিযুক্ত কৰিছে; সেয়ে মই লিঙ্গৰ ৰক্ষণত নিয়োজিত। সেই আজ্ঞা পালন কৰিবলৈ, হে দ্বিজসকল, মই প্ৰয়াস কৰি আছোঁ।”

Verse 28

ईश्वर उवाच । एवं श्रुत्वा यदा विप्रा ज्ञात्वा सर्वं तु कारणम् । चरिता यज्ञकार्यार्थं ततश्चक्रुरुप क्रमम्

ঈশ্বৰে ক’লে: “এই কথা শুনি আৰু সকলো কাৰণ জানি, ব্ৰাহ্মণসকলে যজ্ঞকাৰ্য সম্পন্ন কৰিবলৈ তাৰ পাছত বিধিমতে ক্ৰমে ক্ৰমে আগবাঢ়িল।”

Verse 29

तत्र योजनपर्यंतं देवानां यजनं शुभम् । तद्देवयजनं कृत्वा पत्नीशालां च चक्रिरे

তাত এক যোজন পৰ্যন্ত বিস্তাৰত দেৱতাসকলৰ মঙ্গলময় পূজা-যজন সম্পন্ন কৰিলে। সেই দেৱ-যজন শেষ কৰি যজ্ঞক্ৰিয়াৰ বাবে পত্নীশালা (পত্নীসকলৰ মণ্ডপ)ো নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 30

हविर्द्धानं सदश्चैव उत्तरा वेदिरेव च । ब्रह्मणः सदनाग्नीध्रीत्येवं स्थानानि चक्रिरे

তেওঁলোকে হৱিৰ্ধান, সদস-মণ্ডপ, উত্তৰা বেদী, আৰু ব্ৰহ্মাৰ সদনসহ আগ্নীধ্ৰৰ স্থান—এইদৰে যজ্ঞৰ সকলো পবিত্ৰ স্থান বিধিমতে সজাই তুলিলে।

Verse 31

तत्र योजनपर्यंतं यज्ञयूपांश्च मंडपान् । विश्वकर्मा चकाराशु कुंडानि विविधानि च

তাত এক যোজন বিস্তাৰত বিশ্বকৰ্মাই শীঘ্ৰে যজ্ঞযূপ আৰু মণ্ডপসমূহ গঢ়ি তুলিলে, আৰু নানা প্ৰকাৰৰ কুণ্ডও নিৰ্মাণ কৰিলে।

Verse 32

सहस्रसंख्यया तत्र कुण्डानां मंडपावधि । तत्र ते ब्राह्मणाः सर्वे प्रतिष्ठायज्ञकोविदाः

তাত সহস্ৰ সংখ্যক কুণ্ড মণ্ডপসমূহলৈকে বিস্তৃত আছিল। আৰু তাত প্ৰতিষ্ঠা আৰু যজ্ঞবিধিত কুশলী সেই সকলো ব্ৰাহ্মণ একত্ৰিত হ’ল।

Verse 33

नानाभरणरत्नैश्च ब्राह्मणाः समलंकृताः । चक्रुः सर्वे यथन्यायं शास्त्रं दृष्ट्वा पुनःपुनः

নানা অলংকাৰ আৰু ৰত্নেৰে সুশোভিত ব্ৰাহ্মণসকলে শাস্ত্ৰ পুনঃপুনঃ চায়ে সকলো কাৰ্য বিধিমতে সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 34

वृक्षांस्तथौषधीर्दिव्या समित्पुष्पकुशादिकान् । होमद्रव्यादिकं सर्व माज्यं प्राज्यं नवं पयः

তেওঁলোকে পবিত্ৰ বৃক্ষ আৰু দিৱ্য ঔষধি, লগতে সমিধ, ফুল, কুশা আদি সংগ্ৰহ কৰিলে; হোম-অৰ্পণৰ সকলো দ্ৰব্য, প্ৰচুৰ নৱ ঘৃত আৰু সদ্য দোহা দুধো আনিলে।

Verse 35

तथान्यदपि यत्किंचिद्यज्ञोपकरणं स्मृतम् । वर्द्धनीकलशाद्यं च सर्वं हेममयं शुभम्

আৰু যজ্ঞৰ বাবে স্মৃতিত নিৰ্দিষ্ট যি কোনো আন উপকৰণ—বৰ্ধনী পাত্ৰ, কলশ আদি সহ—সকলোয়ে শুভ, স্বৰ্ণময় ৰূপে নিৰ্মিত আছিল।

Verse 36

चक्रुः सर्वं यथान्यायं प्रतिष्ठामखमादृताः । तत्र विप्रगणो हृष्टो भक्ष्यभोज्यादितर्पितः

তেওঁলোকে আদৰে সৈতে প্ৰতিষ্ঠা-যজ্ঞ বিধি অনুসাৰে সকলো সম্পন্ন কৰিলে। তাত বিপ্ৰগণ আনন্দিত হ’ল, ভক্ষ্য-ভোজ্য আদি আহাৰে তৃপ্ত কৰা হ’ল।

Verse 37

वेदध्वनितनिर्घोषैर्दिवं भूमिं च संस्पृशन् । सुशुभे मंडपस्तत्र पताकाभिरलंकृतः

বেদমন্ত্ৰৰ ধ্বনি-নির্ঘোষে যেন আকাশ আৰু ভূমি দুয়ো স্পৰ্শ কৰিলে; তাত পতাকা-ধ্বজাৰে অলংকৃত মণ্ডপ অতি শোভাময় হৈ উঠিল।

Verse 38

दिव्यसिंहासनोपेतो मुक्तादामपरिष्कृतः । दिव्यचन्दनमालाभिः कल्पपल्लवतोरणैः

তাত দিৱ্য সিংহাসন স্থাপিত আছিল, মুক্তাৰ মালাৰে সুসজ্জিত; দিৱ্য চন্দনৰ হাৰ আৰু কল্পলতাৰ দৰে পল্লৱ-তোৰণেৰে শোভিত দ্বাৰ-মণ্ডন আছিল।

Verse 39

दिव्यगन्ध सुगन्धाद्यैः स्वर्गस्थानमिवाभवत् । चतुर्दशविधस्तत्र भूतग्रामः समागतः

দিব্য সুগন্ধি আৰু মিঠা আতৰৰ আদি সুবাসে সেই স্থান যেন স্বৰ্গলোকৰ দৰে হৈ উঠিল। তাত চৌদহ প্ৰকাৰৰ ভূত-গ্ৰাম, অৰ্থাৎ সত্তাসমূহৰ মহাসমাৱেশ ঘটিল।

Verse 40

स्थावरः सर्पजातिश्च पक्षिजातिस्तथैव च । मृगसंज्ञश्चतुर्थश्च पश्वाख्यः पञ्चमः स्मृतः

প্ৰথম গোটটো স্থাৱৰ, অৰ্থাৎ অচল সত্তা; দ্বিতীয়টো সৰ্প-জাতি; তৃতীয়টো পক্ষী-জাতি। চতুৰ্থটো মৃগ-সঞ্জ্ঞা, বনৰীয়া পশু; আৰু পঞ্চমটো পশ্বাখ্য, গৃহপালিত গবাদি পশু বুলি স্মৃত।

Verse 41

षष्ठश्च मानुषः प्रोक्तः पैशाचः सप्तमः स्मृतः । अष्टमो राक्षसः प्रोक्तो नवमो यज्ञ एव च

ষষ্ঠ গোটটো মানৱ বুলি কোৱা হৈছে; সপ্তমটো পৈশাচ শ্ৰেণী বুলি স্মৃত। অষ্টমটো ৰাক্ষস শ্ৰেণী বুলি ঘোষণা, আৰু নবমটো যজ্ঞ-সম্পৰ্কীয় শ্ৰেণী বুলিয়েই কোৱা হৈছে।

Verse 42

गांधर्वशाक्रसौम्याश्च प्राजापत्यस्तथैव च । ब्राह्मश्चेति समाख्यातश्चतुर्दशविधो गणः

গান্ধৰ্ব, শাক্ৰ, সৌম্য, আৰু তদ্ৰূপ প্ৰাজাপত্য; লগতে ব্ৰাহ্ম—এইদৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। এইদৰে এই গণ চৌদহ প্ৰকাৰৰ বুলি ঘোষণা।

Verse 43

विश्वेदेवास्तथा साध्या मरुतो वसवस्तथा । लोकपालास्तथाष्टौ च नक्षत्राणि ग्रहैः सह

বিশ্বেদেৱ, সাধ্য, মৰুত আৰু বসুসকল তাত উপস্থিত আছিল; তদুপৰি আঠজন লোকপাল, আৰু নক্ষত্ৰসমূহ গ্ৰহসমেতো আছিল।

Verse 44

ब्रह्माण्डे देवता याश्च ताः सर्वास्तत्र चागताः । हृष्टाः प्रभासके क्षेत्रे प्रारब्धे यज्ञकर्म्मणि

ব্ৰহ্মাণ্ডত যিমান দেৱতা আছে, তেওঁলোক সকলো তাত আহি উপস্থিত হ’ল। যজ্ঞকৰ্ম আৰম্ভ হোৱাত প্ৰভাসৰ পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে হৰ্ষেৰে সমবেত হ’ল।

Verse 45

घृतक्षीरवहा नद्यो दधिपायसकर्दमाः । पक्वान्नानां फलानां च राशयः पर्वतोपमाः

ঘী আৰু গাখীৰ বোৱাই নৈবোৰ বৈ আছিল; সিহঁতৰ কাদঁ দধি আৰু পায়সৰ আছিল। পক্ব অন্ন আৰু ফলৰ ৰাশি পৰ্বতৰ দৰে উঁচু হৈ উঠিছিল।

Verse 46

दृश्यन्ते विविधाकारास्तस्मिन्यज्ञमहोत्सवे । जगु स्तत्रैव गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

সেই মহাযজ্ঞ-মহোৎসৱত নানা প্ৰকাৰৰ আশ্চৰ্য ৰূপ দেখা গৈছিল। তাতেই গন্ধৰ্বসকলে গীত গাইছিল আৰু অপ্সৰাগণে নৃত্য কৰিছিল।

Verse 47

भक्ष्यभोज्यैश्च विविधैः कामपानादिभिस्तथा । तृप्ता देवाश्च मुनयो भूतग्रामाश्चतुर्दश

বিভিন্ন ভক্ষ্য-ভোজ্য আৰু ইচ্ছামতে পানীয় আদি পোৱাত দেৱতা আৰু মুনিসকল তৃপ্ত হ’ল; চৌদ্দ ভূত-গ্ৰামো তৃপ্ত হ’ল।

Verse 48

एवं संभारसहितं यज्ञांगं सर्वमेव हि । प्रगुणीकृत्य सचिवो मुक्त्वा तत्रैव रक्षकान् । सोमस्याह्वाननार्थं च ब्रह्मलोकं जगाम ह

এইদৰে সকলো সামগ্ৰীসহ যজ্ঞৰ সকলো অঙ্গ সুসজ্জিত কৰি, সচিবে তাতেই ৰক্ষক নিযুক্ত কৰিলে। তাৰ পাছত সোমক আহ্বান কৰিবলৈ তেওঁ ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল।

Verse 49

ईश्वर उवाच । स दृष्ट्वा ब्रह्मणः पार्श्वे स्थितं सोममहाप्रभम् । प्रणम्य दण्डवद्भूमौ सोमं ब्रह्माणमेव च

ঈশ্বৰে ক’লে: ব্ৰহ্মাৰ কাষত অৱস্থিত মহাতেজস্বী সোমক দেখি তেওঁ ভূমিত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি সোম আৰু ব্ৰহ্মা—দুয়োকে নমস্কাৰ কৰিলে।

Verse 50

कृतांजलिपुटो भूत्वा उवाच नतकंधरः । हेमगर्भ उवाच । भगवन्भवदादेशाद्यज्ञांगं सर्वमेव हि

হাত জোৰ কৰি আৰু মূৰ নত কৰি তেওঁ ক’লে। হেমগৰ্ভ ক’লে: “হে ভগৱান, আপোনাৰ আদেশমতে যজ্ঞৰ সকলো অংগ আৰু সামগ্ৰী নিশ্চয়েই সজাই থোৱা হৈছে।”

Verse 51

तत्र प्राभासिके क्षेत्रे मया ते प्रगुणीकृतम् । तत्र ब्रह्मर्षयः सर्वे तथा राजर्षयोऽपरे

সেই প্ৰাভাসিক পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত মই আপোনাৰ বাবে সকলো বিধিমতে সাজি থৈছোঁ। তাত সকলো ব্ৰহ্মৰ্ষি আৰু আন আন ৰাজৰ্ষিও উপস্থিত আছে।

Verse 52

त्वन्मार्गप्रेक्षकाः सर्वे सन्तिष्ठन्ते समाकुलाः । अनन्तरं तु यत्कृत्यं तद्भवान्कर्तुमर्हति

আপোনাৰ পথলৈ চাই থকা সকলোৱে উৎকণ্ঠিত হৈ থিয় হৈ আছে। এতিয়া ইয়াৰ পিছত যি কৰ্তব্য, সেয়া ভৱানে কৃপা কৰি সম্পন্ন কৰা উচিত।

Verse 53

ईश्वर उवाच । इत्युक्तस्तु तदा चन्द्रः समुद्रस्य सुतेन वै । प्रहस्योवाच ब्रह्माणं चन्द्रमा लोकसाक्षिणम्

ঈশ্বৰে ক’লে: সাগৰৰ পুত্ৰে এইদৰে কোৱাত, চন্দ্ৰ (চন্দ্ৰমা) হাঁহি মাৰি লোকসাক্ষী ব্ৰহ্মাক সম্বোধন কৰি ক’লে।

Verse 54

भगवन्सर्वदेवेश ममानुग्रहकाम्यया । प्रतिष्ठायज्ञकामस्य ममातिथ्यं कुरु प्रभो

হে ভগৱন, সৰ্বদেৱেশ্বৰ! তোমাৰ অনুগ্ৰহ কামনা কৰি আৰু প্ৰতিষ্ঠা-যজ্ঞ কৰিবলৈ ইচ্ছুক হৈ, হে প্ৰভু, মোৰ আতিথ্য-সেৱা গ্ৰহণ কৰা।

Verse 55

अद्य मे सफलं जन्म सफलं च तपः प्रभो । देवत्वमद्य मे ब्रह्मंस्त्वत्प्रसादाद्भविष्यति

আজি মোৰ জন্ম সফল হ’ল, আৰু মোৰ তপস্যাও সফল হ’ল, হে প্ৰভু। হে ব্ৰহ্মা, আজি তোমাৰ প্ৰসাদে মোৰ দেৱত্ব-প্ৰাপ্তি ঘটিব।

Verse 56

मया च तपसोग्रेण प्राप्तं लिंगमुमापतेः । तत्प्रतिष्ठाविधिं सर्वं तद्भवान्कर्त्तुमर्हति

আৰু মই তীব্ৰ তপস্যাৰে উমাপতি (শিৱ)ৰ লিঙ্গ লাভ কৰিছোঁ। সেই লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠাৰ সম্পূৰ্ণ বিধি, অনুগ্ৰহ কৰি আপুনি সম্পাদন কৰা উচিত।

Verse 57

ब्रह्मोवाच । अवश्यं तव कर्त्तास्मि प्रतिष्ठां शंकरात्मिकाम् । त्वदाराधनलिंगे तु सोमेशेऽतिविशेषतः

ব্ৰহ্মাই ক’লে: নিশ্চয়েই মই তোমাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিম—যি শংকৰৰ স্বৰূপময়। আৰু তোমাৰ আৰাধ্য লিঙ্গত, বিশেষকৈ সোমেশত, ই অতি উৎকৃষ্টভাৱে সম্পন্ন হ’ব।

Verse 58

ये केचिद्भवितारो वा अतीता ये निशाकराः । तेषां सोमान्वयानां च सर्वेषामाद्यदैवतम्

যিসকল চন্দ্ৰ ভবিষ্যতে হ’ব বা যিসকল চন্দ্ৰ অতীত হৈ গ’ল—সোম বংশৰ অন্তৰ্গত সকলোৰে বাবে এই (সোমেশ্বৰ) আদ্য দেৱতা।

Verse 59

योऽसौ सोमेश्वरो देव आदौ भैरवनामभृत् । मन्वन्तरान्तरेऽतीते प्रतिष्ठेऽहं पुनःपुनः

সেই দেৱ সোমেশ্বৰ, যি আদিতে ‘ভৈৰৱ’ নাম ধাৰণ কৰিছিল—প্ৰত্যেক মন্বন্তৰ অন্ত হ’লে মই তেওঁক পুনঃপুনঃ প্ৰতিষ্ঠা কৰোঁ।

Verse 60

यदा प्राभासिकं क्षेत्रे गतोऽहं चाष्टवार्षिकः । आहूतः पूर्वमिन्द्रेण भैरवस्य प्रतिष्ठिते

যেতিয়া মই মাত্ৰ আঠ বছৰীয়া হৈ প্ৰভাস-ক্ষেত্ৰৰ পবিত্ৰ ধামলৈ গৈছিলোঁ, তেতিয়া ভৈৰৱৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত ইন্দ্ৰই মোক আগতেই তাত আহ্বান কৰিছিল।

Verse 61

तत्प्रभृत्येव मे नाम बालरूपी निगद्यते । अन्येषु सर्वतीर्थेषु वृद्धरूपी वसाम्यहम्

সেই সময়ৰ পৰাই মোৰ নাম ‘বালৰূপী’ বুলি উচ্চাৰিত হয়। কিন্তু আন সকলো তীৰ্থত মই বৃদ্ধৰূপে বাস কৰোঁ।

Verse 62

प्रभासे तु पुनश्चंद्र बाल्याप्रभृति संवसे । ब्रह्माण्डे यानि तीर्थानि ब्राह्मणास्तेषु ये स्मृताः

কিন্তু প্ৰভাসত, হে চন্দ্ৰ, মই শৈশৱৰ পৰাই বাস কৰোঁ। আৰু ব্ৰহ্মাণ্ডজুৰি যিসকল তীৰ্থ স্মৰণীয়—সেই তীৰ্থসমূহত স্মৃত ব্ৰাহ্মণসকলসহ—

Verse 63

तेषामाद्यो निशानाथ प्रभासेऽहं व्यवस्थितः । कल्पेकल्पे निशानाथ मम नामांतरं भवेत्

সেই তীৰ্থসমূহৰ ভিতৰত, হে নিশানাথ, প্ৰভাসত মই সৰ্বপ্ৰথমে প্ৰতিষ্ঠিত। আৰু প্ৰতিটো কল্পত, হে নিশানাথ, মোৰ নাম আন এটা হয়।

Verse 64

स्वयंभूः प्रथमे नाम द्वितीये पद्मभूः स्मृतः । तृतीये विश्वकर्त्तेति बालरूपी तुरीयके

প্ৰথম কল্পত মোৰ নাম ‘স্বয়ম্ভূ’; দ্বিতীয়ত ‘পদ্মভূ’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়। তৃতীয়ত ‘বিশ্বকৰ্তা’ আৰু চতুৰ্থত ‘বালৰূপী’ নামে পৰিচিত হওঁ।

Verse 65

एषामेव परीवर्तो नाम्नां भावि पुनःपुनः । परार्द्धद्वयपर्यंतं प्रभासे संस्थितस्य मे

এইদৰে মোৰ নামসমূহৰ এই একেই পৰিবর্তন পুনঃপুনঃ ঘটিব—দুই পৰাৰ্ধৰ অন্ত পৰ্যন্ত—যেতিয়ালৈকে মই প্ৰভাসত স্থিত থাকোঁ।

Verse 66

आदिसोमेन तत्रैव शंभोर्नेत्रोद्भवेन वै । प्रभासे तु तपस्तप्त्वा प्रत्यक्षीकृतईश्वरः

সেই ঠাইতেই আদি-সোমে—যি সত্যই শম্ভুৰ নেত্ৰৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছিল—প্ৰভাসত তপস্যা কৰি ঈশ্বৰক প্ৰত্যক্ষ ৰূপে প্ৰকাশিত কৰিলে।

Verse 67

ततो ददौ वरं तुष्टः पूर्वचन्द्रस्य शूलधृक् । यस्मादाराधितोऽहं ते सोम भक्त्या चिरन्तनम्

তাৰ পাছত ত্ৰিশূলধাৰী প্ৰসন্ন হৈ পূৰ্ব চন্দ্ৰক বৰ দিলে: ‘হে সোম, তুমিয়ে প্ৰাচীন আৰু অচল ভক্তিৰে মোক আৰাধনা কৰিলা, সেয়েহে…’

Verse 68

तस्मात्सोमेशनामैवमस्मिंल्लिंगे भविष्यति । यावद्ब्रह्मा शतानन्दः प्रकृतौ न प्रलीयते

সেয়েহে এই লিঙ্গতেই ‘সোমেশ্বৰ’ নাম স্থায়ী হ’ব—যেতিয়ালৈকে সদা-আনন্দ ব্ৰহ্মা প্ৰকৃতিত লীন নহয়।

Verse 69

ये केचिद्भवितारो वै रात्रिनाथा निशाकराः । ते मदाराधनं चात्र करिष्यंति पुनःपुनः

ভৱিষ্যতে যি কোনো ৰাত্ৰিৰ নাথ—চন্দ্ৰধাৰী—হ’ব, তেওঁলোকেও ইয়াত মোৰ আৰাধনা পুনঃপুনঃ কৰিব।

Verse 71

तदाप्रभृति सोमानां लक्षाणां द्वितयं गतम् । सहस्रद्वितयं चैव शतं चैकं षडुत्तरम्

“সেই সময়ৰ পৰা, হে সোম, দু’লাখ পাৰ হৈ গৈছে; লগতে দু’হাজাৰ, আৰু একশ, তাৰ ওপৰত আৰু ছয়।”

Verse 72

सप्तमस्त्वं महावाहो वर्त्तसे सोम सांप्रतम् । एतावन्त्येव लिंगानि प्रतिष्ठां प्रापितानि मे

“হে মহাবাহু সোম, তুমি এতিয়া সপ্তম পৰ্যায়ত বৰ্তি আছা। ঠিক ইমানেই লিঙ্গ মোৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিছে।”

Verse 73

एष एवाधुना सोऽहं तदाराधनजं फलम् । प्रतिष्ठातास्मि भद्रं ते सोम कृत्य ममैव तत्

“সেয়ে মই এতিয়াও সেই একেই—সেই আৰাধনাৰ পৰা জন্মা ফল ধৰি আছোঁ। তোমাৰ মঙ্গল হওক, হে সোম; এই সিদ্ধি নিশ্চয় মোৰেই কৰ্ম।”

Verse 74

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्ब्रह्मा वेदविद्यासमन्वितः । सर्वदेवमयो देवैः सहितस्तीर्थसंयुतः

ঈশ্বৰে ক’লে: “এইদৰে কৈ, ভগৱান ব্ৰহ্মা—বেদ আৰু পবিত্ৰ বিদ্যাৰে সমন্বিত, সকলো দেৱতাৰ স্বৰূপ—দেৱগণসহ আৰু তীৰ্থসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ আগবাঢ়িল/প্ৰকাশ পালে।”

Verse 75

सनत्कुमारप्रमुखै र्योगीन्द्रैरृषिभिः सह । बृहस्पतिं समाहूय पुरस्कृत्य पुरोधसम्

সনৎকুমাৰ প্ৰমুখ মহাযোগী ঋষিসকলৰ সৈতে তেওঁ বৃহস্পতিকে আহ্বান কৰি সেই মুখ্য পুৰোহিতক অগ্ৰস্থানত স্থাপন কৰিলে।

Verse 76

हंसयानं समारुह्य कोटिब्रह्मर्षिभिः सह । आगतः सोमराजेन तदा ब्रह्मा जगत्पतिः

হংসযানত আৰোহণ কৰি, কোটি কোটি ব্ৰহ্মর্ষিৰ সৈতে, তেতিয়া জগত্পতি ব্ৰহ্মা সোমৰাজৰ সৈতে উপস্থিত হ’ল।

Verse 77

प्राभासिके महातीर्थे यत्र दारुवनं स्मृतम् । ऋषितोया नदी यत्र महापातकनाशिनी

প্ৰাভাসিক মহাতীৰ্থত—য’ত পবিত্ৰ দাৰুবন প্ৰসিদ্ধ—সেই ঠাইত ঋষিতোয়া নদী বৈ থাকে, যি মহাপাতক নাশ কৰে।

Verse 78

अस्मिंस्तीर्थे प्रभासे तु ब्रह्मभागः स उच्यते । त्रिदैवतमिदं क्षेत्रं मया ते कथितं प्रिये

এই প্ৰভাস তীৰ্থত সেই অংশক ‘ব্ৰহ্মভাগ’ বুলি কোৱা হয়। হে প্ৰিয়ে, এই ক্ষেত্ৰ ত্ৰিদৈৱতৰ পবিত্ৰ ধাম—মই তোমাক ক’লোঁ।

Verse 79

तत्रागत्व चतुर्वक्त्रो ब्राह्मभागेऽतिनिर्मले । मुनीनाकारयामास उन्नत स्थानवासिनः

তাত উপস্থিত হৈ চতুৰ্মুখ ব্ৰহ্মাই অতি নিৰ্মল ব্ৰাহ্মভাগত, উচ্চ ধামত বাস কৰা মুনিসকলক আহ্বান কৰালে।

Verse 80

आयांतं वेधसं दृष्ट्वा देवर्षिगुरुसंयुतम् । ते सर्वे पूजयामासुः संस्तवैर्वेदसंमितैः

বেধস (ব্ৰহ্মা) দেৱর্ষি আৰু তেওঁলোকৰ গুৰুসহ আগবাঢ়ি আহোঁতে দেখি, তেওঁলোকে সকলোৱে বেদ-সম্মত ছন্দোবদ্ধ স্তৱেৰে তেওঁৰ পূজা কৰিলে।

Verse 81

अथोवाच द्विजान्सर्वान्ब्रह्मा लोकपितामहः । चिरमाराध्य सोमेन सोमेशं पापनाशनम्

তাৰ পাছত লোকপিতামহ ব্ৰহ্মাই সকলো দ্বিজক ক’লে— “সোমে দীঘল সময় ধৰি পাপনাশক সোমেশ্বৰক আৰাধনা কৰাৰ ফলত সেই প্ৰভু প্ৰসন্ন হ’ল।”

Verse 82

तस्मिन्प्रसन्ने सोमेन लब्धं लिङ्गमनुत्तमम् । प्रतिष्ठार्थं तु देवस्य आयाता द्विजसत्तमाः

সোমৰ দ্বাৰা প্ৰসন্ন হোৱা সেই প্ৰভুৰ পৰা সোমে অনুত্তম লিঙ্গ লাভ কৰিলে। দেৱতাৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ্থে তাত দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 83

यथा मया सदा कार्या प्रतिष्ठा शंकरात्मिका । भवद्भिः परिकार्या सा मम भागसमाश्रयैः

“যেনেকৈ মই সদায় শংকৰ-স্বৰূপ প্ৰতিষ্ঠা কৰোঁ, তেনেকৈ তোমালোকেও—মোৰ ভাগৰ অধিকাৰত অংশীদাৰ—সেই প্ৰতিষ্ঠা সম্পন্ন কৰিব লাগিব।”

Verse 84

यतः कोपेन भवतां लिंगं प्रपतितं भुवि । प्रतिष्ठा तस्य कर्तव्या युष्माभिर्वै न संशयः

“কাৰণ তোমালোকৰ ক্ৰোধৰ ফলত লিঙ্গ পৃথিৱীত পতিত হৈছিল; সেয়ে তাৰ প্ৰতিষ্ঠা তোমালোকেই পুনৰ কৰিব লাগিব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”

Verse 85

ईश्वर उवाच । गृहीत्वाऽथ मुनीन्सर्वान्ब्रह्मा लोकपिता महः । आनीतः सोमराजेन तदा ब्रह्मा जगत्पतिः

ঈশ্বৰে ক’লে: তেতিয়া লোকসমূহৰ মহাপিতামহ ব্ৰহ্মাই সকলো মুনিক লগত লৈ, সোমৰাজৰ দ্বাৰা তাত আনা হ’ল; এইদৰে জগতপতি ব্ৰহ্মা উপস্থিত হ’ল।

Verse 86

प्राभासिके महातीर्थे सावित्र्या सहितः प्रभुः । कारयामास कुण्डानां मण्डपानां शतंशतम्

প্ৰভাসৰ মহাতীৰ্থত প্ৰভুৱে সাৱিত্ৰীসহ, কুণ্ড আৰু মণ্ডপৰ শত শত নিৰ্মাণ কৰালে।

Verse 87

एकैके मण्डपे तत्र चक्रे सप्तदशर्त्विजः । गुरुणा प्रेरितो ब्रह्मा तत्र देवपुरोधसा

তাত প্ৰতিটো মণ্ডপতে ব্ৰহ্মাই সতৰজন ঋত্বিজ (যজ্ঞ-পুৰোহিত) নিযুক্ত কৰিলে, গুৰুৰ প্ৰেৰণা অনুসাৰে—যি দেবপুৰোহিত ৰূপে কৰ্মৰ অধিষ্ঠাতা আছিল।

Verse 88

पार्श्वे स्थितस्तदा ब्रह्मा विधानैर्वेद भाषितैः । दीक्षयामास सोमं तु रोहिण्या सहितं विभुम्

তাৰপিছত ব্ৰহ্মাই কাষতে থিয় হৈ, বেদে উচ্চাৰিত বিধান অনুসাৰে, ৰোহিণীসহ বিভূ সোমক দীক্ষা দিলে।

Verse 89

पत्नीं च रोहिणीं कृत्वा सर्वलक्षणसंयुताम् । मृगचर्मधरां देवीं क्षौमवस्त्रावगुंठिता म्

আৰু তেওঁ ৰোহিণীক পত্নী ৰূপে স্থাপন কৰিলে—সকলো শুভ লক্ষণেৰে সংযুক্ত—সেই দেবী মৃগচৰ্ম ধাৰণ কৰা, আৰু ক্ষৌম (সুত) বস্ত্ৰেৰে আৱৃত।

Verse 90

पत्नीशालां समानीता ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । चंद्रमा दीक्षया युक्त ऋषिगंधर्वसंस्तुतः

বেদপাৰগ ঋত্বিজসকলে পত্নীশালালৈ আনিলে; দীক্ষাৰে যুক্ত চন্দ্ৰমা (সোম) ঋষি আৰু গন্ধৰ্বসকলৰ স্তুতিত বিভূষিত হ’ল।

Verse 91

औदुंबरेण दंडेन संवृतो मृगचर्मणा । अतीव तेजसा युक्तः शुशुभे सदसि स्थितः

উদুম্বৰ-কাঠৰ দণ্ড ধৰি, মৃগচৰ্মে আৱৃত হৈ, অতিশয় তেজেৰে যুক্ত তেওঁ পবিত্ৰ সদসভিত স্থিত হৈ দ্যুতিময় হৈ উজ্বলিল।

Verse 92

ततो ब्रह्मा महादेवि सर्वलोकपितामहः । ऋत्विजां वरणं चक्रे वेदोक्तविधिना तदा

তেতিয়া, হে মহাদেৱী, সকলো লোকৰ পিতামহ ব্ৰহ্মাই বেদোক্ত বিধি অনুসাৰে সেই সময়ত ঋত্বিজসকলক বাছনি কৰি নিযুক্ত কৰিলে।

Verse 93

गुरुर्होता वृतस्तत्र वसिष्ठोऽध्वर्युरेव च । तत्रोद्गाता मरीचिस्तु ब्रह्मत्वे नारदः कृतः

তাত গুৰুক হোতা ৰূপে বাছনি কৰা হ’ল আৰু বশিষ্ঠক অধ্বৰ্যু নিযুক্ত কৰা হ’ল; মৰীচি উদ্গাতা হ’ল, আৰু নাৰদক ব্ৰহ্ম-পুৰোহিতৰ পদত স্থাপন কৰা হ’ল।

Verse 94

सनत्कुमारसंयुक्ताः सदस्यास्तत्र वै कृताः । वस्त्रैराभरणैर्युक्ता मुकुटैरंगुलीयकैः

তাত সনৎকুমাৰৰ সৈতে সদস্যানসকল নিযুক্ত কৰা হ’ল; তেওঁলোক বস্ত্ৰ আৰু অলংকাৰ, মুকুট আৰু আঙুঠিৰে সুসজ্জিত আছিল।

Verse 95

भूषिता भूषणौघेन तस्मिन्यज्ञे तदर्त्विजः । चतुर्षु तज्ज्ञाश्चत्वार एवं ते षोडशर्त्विजः

সেই যজ্ঞত তৎ ঋত্বিজসকল বহু অলংকাৰৰে ভূষিত হৈছিল। চাৰিটা-চাৰিটা বিশেষজ্ঞ প্ৰতিটো বিভাগত নিযুক্ত হ’ল; এইদৰে মুঠ ষোলজন কৰ্মকাৰী ঋত্বিজ আছিল।

Verse 96

प्रस्तोता कश्यपस्तत्र प्रतिहर्ता तु गालवः । सुब्रह्मण्यस्तथा गर्गः सदस्यः पुलहः कृतः

তাত কশ্যপক প্ৰস্তোতা ৰূপে নিযুক্ত কৰা হ’ল আৰু গালৱক প্ৰতিহৰ্তা। তদ্ৰূপে গৰ্গক সুব্ৰহ্মণ্য কৰা হ’ল আৰু পুলহক সভাৰ সদস্য ৰূপে স্থাপন কৰা হ’ল।

Verse 97

होता शुक्रः समाख्यातो नेष्टा क्रथ उदाहृतः । मैत्रावरुणो दुर्वासा ब्राह्मणाच्छंसी कौशिकः

শুক্ৰক হোতা বুলি ঘোষণা কৰা হ’ল আৰু ক্ৰথক নেষ্টাৰূপে নামকৰণ কৰা হ’ল। দুৰ্বাসাক মৈত্ৰাৱৰুণ নিযুক্ত কৰা হ’ল আৰু কৌশিকক ব্ৰাহ্মণাচ্ছংসী কৰা হ’ল।

Verse 98

अच्छावाकश्च शाकल्यो ग्रावस्थः क्रतुरेव च । प्रस्थाता प्रतिपूर्वो यः शालंकायन एव च

শাকল্যক অচ্ছাৱাক ৰূপে নিযুক্ত কৰা হ’ল আৰু ক্ৰতুকেই গ্ৰাৱস্থ কৰা হ’ল। প্ৰতিপূৰ্বক প্ৰস্থাতা কৰা হ’ল আৰু শালংকায়নকো নিজ নিজ পদত স্থাপন কৰা হ’ল।

Verse 99

अग्नीध्रश्च मनुस्तत्र उन्नेता त्वंगिराः कृतः । एवमाद्यान्मण्डपेषु कृत्वा तानृत्विजः प्रभुः

তাত মনুক অগ্নীধ্ৰ ৰূপে নিযুক্ত কৰা হ’ল আৰু অঙ্গিৰাক উন্নেতা কৰা হ’ল। এইদৰে প্ৰভুৱে মণ্ডপসমূহত এইসকল আৰু আন ঋত্বিজক স্থাপন কৰি আগবাঢ়িল।

Verse 100

अन्येषु मण्डपेष्वेव प्रत्येकमृत्विजः कृताः । मण्डपानां शतेष्वेव कृत्वा कुण्डान्यकल्पयत्

অন্য মণ্ডপসমূহতো প্ৰতিটোতে পৃথক পৃথক ঋত্বিজ (যাজক) নিযুক্ত কৰা হ’ল। আৰু শতাধিক মণ্ডপত তেওঁ যজ্ঞ-কুণ্ডসমূহ সজাই-গছাই স্থাপন কৰি সুপ্ৰস্তুত কৰিলে।

Verse 101

एकैको मण्डपस्तत्र विंशहस्तप्रमाणतः । अस्त्रेणाशोध्य भूमिं तु पंचगव्येन प्रोक्ष्य च

তাত প্ৰতিটো মণ্ডপ বিশ হাত পৰিমাপ অনুসাৰে নিৰ্মাণ কৰিব লাগে। অস্ত্ৰ-মন্ত্ৰে ভূমি শোধন কৰি, পঞ্চগব্য ছিটাই তাকো পবিত্ৰ কৰিব লাগে।

Verse 102

चर्मणा चावगुंठ्यैव आलिख्यास्त्रेण पार्वति । उल्लिख्य प्रोक्षणं कृत्वा खातं कृत्वा विधानतः

হে পাৰ্বতী, চর্মেৰে ঢাকি অস্ত্ৰ-ক্রিয়াৰে চিহ্ন আঁকি, তাৰ পাছত খুঁচৰি পৰিষ্কাৰ কৰিব লাগে। প্ৰোক্ষণ কৰি, বিধি অনুসাৰে গাঁত খনন কৰিব লাগে।

Verse 103

अष्टौ कुंडानि संकल्प्य तथैकमण्डपे प्रिये । लेपनं मण्डपे कृत्वा वज्राकरणमेव च

হে প্ৰিয়ে, অষ্ট কুণ্ডৰ সংকল্প কৰি, একে মণ্ডপৰ ভিতৰতে তেনেদৰে সজ্জিত কৰিব লাগে। মণ্ডপত লেপন কৰি, বজ্ৰাকৰণো কৰিব লাগে—যাতে ই দৃঢ় আৰু বজ্ৰসম পবিত্ৰ হয়।

Verse 104

चतुरस्रकार्मुकं च वर्तुलं कमलाकृति । पूर्वां दिशं समा रभ्य कृत्वा तानि प्रयत्नतः

সিহঁতক চতুৰস্ৰ, কাৰ্মুক-আকাৰ, বৃত্তাকাৰ আৰু কমলাকৃতি আদি ৰূপত গঢ় দিব লাগে। পূৰ্ব দিশৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, যত্নসহকাৰে এইসমূহ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে।

Verse 105

चतुःकोणसमायुक्तं पूर्वे कुण्डं निवेश्य तु । भगाकृति तथाऽग्नेय्यां दक्षिणे धनुराकृति

পূৰ্ব দিশত চতুৰ্কোণ (চতুৰস্ৰ) অগ্নিকুণ্ড স্থাপন কৰা; অগ্নেয় কোণত ভগা-আকাৰৰ, আৰু দক্ষিণত ধনুৰ-আকাৰৰ কুণ্ড নিৰ্মাণ কৰা।

Verse 106

नैरृत्ये तु त्रिकोणं वै वर्तुलं पश्चिमेन तु । षट्कोणं चैव वायव्ये पद्माकारं तथोत्तरे

নৈঋত্য কোণত ত্ৰিকোণ কুণ্ড কৰা; পশ্চিমত বৃত্তাকার কুণ্ড। বায়ব্য কোণত ষট্কোণ, আৰু উত্তৰত পদ্ম-আকাৰৰ কুণ্ড স্থাপন কৰা।

Verse 107

ऐशान्यामष्टकोणं तु मध्ये चैकं विधा नतः । प्रत्येकं मण्डपं शुभ्रं स्तम्भैः षोडशभिर्युतम्

ঈশান কোণত অষ্টকোণ কুণ্ড কৰা, আৰু মধ্যত বিধি অনুসাৰে আন এটা। প্ৰত্যেক মণ্ডপ শুভ্ৰ আৰু মঙ্গলময় হওক, ষোড়শ স্তম্ভেৰে সংযুক্ত।

Verse 108

ध्वजैः सतोरणैर्युक्तं चक्रे ब्रह्मा विधानतः । न्यग्रोधं पूर्वतो न्यस्य दक्षे चोदुंबरं तथा

বিধান অনুসাৰে ব্ৰহ্মাই চক্র-ব্যৱস্থাক ধ্বজা আৰু তোৰণৰে সুশোভিত কৰিলে। পূৰ্বত ন্যগ্ৰোধ (বট) স্থাপন কৰিলে, আৰু দক্ষিণত তদ্ৰূপ উদুম্বৰো স্থাপন কৰিলে।

Verse 109

अश्वत्थं पश्चिमे चैव पलाशं चोत्तरे क्रमात् । बाहुदंडप्रमाणेन ध्वजांस्तत्र निवेश्य वै

পশ্চিমত অশ্বত্থ (অশ্বত্থ/পিপল) স্থাপন কৰিলে, আৰু ক্ৰম অনুসাৰে উত্তৰত পলাশ স্থাপন কৰিলে। তাত বাহুদণ্ডৰ মাপে ধ্বজাসমূহো স্থাপন কৰিলে।

Verse 110

ऐन्द्र्यादौ पीतवर्णादि पताका परिकल्पिताः । ततो ब्रह्मा ह्यग्निकुंडे चाग्निस्थापनमारभत्

ঐন্দ্ৰ্য দিশা অৰ্থাৎ পূৰ্ব দিশাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি হালধীয়া আদি নানা বৰ্ণৰ পতাকা সজোৱা হ’ল। তাৰ পাছত ব্ৰহ্মাই অগ্নিকুণ্ডত পৱিত্ৰ অগ্নিৰ স্থাপনাৰ কাৰ্য আৰম্ভ কৰিলে।

Verse 111

स्वस्थाने ब्राह्मणांश्चैव जाप्ये चैव न्ययोजयत् । श्रीसूक्तं पावमानं च सदा चैव च वाजिनम्

তাৰ পাছত তেওঁ ব্ৰাহ্মণসকলক নিজ নিজ উপযুক্ত স্থানত স্থাপন কৰি জপৰ বাবে নিযুক্ত কৰিলে—শ্ৰীসূক্ত, পাৱমান স্তোত্ৰ, আৰু ‘সদা’ নামৰ সামন, লগতে ‘ৱাজিন’—এইদৰে শুদ্ধিকৰ জপধ্বনি আৰম্ভ হ’ল।

Verse 112

वृषाकपिं तथैन्द्रं च बह्वृचः पूर्वतोऽजपन् । रुद्रान्पुरुषसूक्तं च क्रोकाध्यायं च वैक्रियम्

পূৰ্ব দিশাত বহ্বৃচ (ঋগ্বেদীয়) পাঠকসকলে বৃষাকপি আৰু ঐন্দ্ৰ স্তোত্ৰ জপিলে। লগতে ৰুদ্ৰ স্তোত্ৰ, পুৰুষসূক্ত, আৰু ক্ৰোকাধ্যায় তথা বৈক্ৰিয় পাঠ কৰি দিশাসমূহক বৈদিক শক্তিৰে পূৰ্ণ কৰিলে।

Verse 113

ब्राह्मणं पैत्र्यमैंद्रं च जपेरन्यजुषो यमे । देवव्रतं वामदेव्यं ज्येष्ठं साम रथंतरम्

দক্ষিণ দিশাত যজুৰ্বেদীয় জপকাৰসকলে ব্ৰাহ্মণ অংশ, পৈত্ৰ্য আৰু ঐন্দ্ৰ বিধান জপিলে। লগতে দেৱব্ৰত, বামদেৱ্য, জ্যেষ্ঠ সামন আৰু ৰথন্তৰ গাই শৃঙ্খলিত লিতুৰ্জীয়ে যজ্ঞক দৃঢ় কৰিলে।

Verse 114

भेरुंडानि च सामानि च्छंदोगः पश्चिमेऽजपत् । अथर्वाथर्वशिरसं स्कम्भस्तंभमथर्वणम्

পশ্চিম দিশাত ছান্দোগে ভেৰুণ্ড নামৰ সামনসমূহ জপিলে। লগতে অথৰ্বণীয় পাঠ—অথৰ্বশিৰস আৰু স্কম্ভ-স্তম্ভ অথৰ্বণ—ৰক্ষা আৰু স্থিতিৰ ধাৰাৰে যজ্ঞ সম্পূৰ্ণ কৰিলে।

Verse 115

नीलरुद्रमथर्वाणमथर्वा चोत्तरेऽजपत् । गर्भाधानादिकं सर्वं ततोऽग्नेरकरोद्विभुः

উত্তৰ দিশত অথৰ্বণ পুৰোহিতে নীলৰুদ্ৰ আৰু অন্যান্য অথৰ্ব মন্ত্র জপ কৰিলে। তাৰ পাছত সেই মহাবলীজনে পবিত্ৰ অগ্নিৰ দ্বাৰা গৰ্ভাধান আদি সকলো সংস্কাৰ সম্পন্ন কৰিলে।

Verse 116

पूर्णाहुतिं ततो दत्त्वा स्नानकर्म तथाऽरभत् । पंचपल्लवसंयुक्तं मृत्तिकाभिः समन्वितम्

তাৰ পাছত পূৰ্ণাহুতি দান কৰি তেওঁ স্নানকর্ম আৰম্ভ কৰিলে। পাঁচ পবিত্ৰ পল্লৱেৰে যুক্ত আৰু অভিমন্ত্রিত মৃত্তিকাৰে সমন্বিত কৰি সেয়া সাজি লোৱা হৈছিল।

Verse 117

कषायैः पंचगव्यैश्च पंचामृतफलैस्तथा । तीर्थोदकैः समेतं तु मंत्रैः स्नानमथारभत्

তাৰ পাছত তেওঁ মন্ত্রসহ স্নান আৰম্ভ কৰিলে—কষায়, পঞ্চগব্য, পঞ্চামৃত আৰু ফলসমূহেৰে, লগতে তীৰ্থোদক যুক্ত কৰি—যাতে অভিষেক সম্পূৰ্ণ হয়।

Verse 118

नेत्राण्युत्पाद्य देवस्य कृत्वा च तिलकक्रियाम् । पृथिव्यां यानि तीर्थानि पाताले च विशेषतः

দেৱতাৰ নেত্ৰোৎপাদন কৰি আৰু তিলক-ক্ৰিয়া সম্পন্ন কৰি, পৃথিৱীত থকা সকলো তীৰ্থ—বিশেষকৈ পাতালৰ তীৰ্থসমূহ—সেই সময়ত উপস্থিত হ’ল।

Verse 119

स्वर्ग लोके च यान्येव तत्र तान्याययुस्तदा । एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा देवानां पश्यतां तदा

আৰু স্বৰ্গলোকত থকা তীৰ্থসমূহো সেই সময়ত তাত আহি উপস্থিত হ’ল। এই অন্তৰত, দেৱতাসকল চাই থাকোঁতেই ব্ৰহ্মাই (কাৰ্য আৰম্ভ কৰিলে)।

Verse 120

भूमिं भित्त्वा विवेशाथ तत्र लिंगमपश्यत । स्पर्शाख्यं तं तु संछाद्य मधुना दर्भमूलकैः

তেওঁ মাটি ভেদ কৰি ভিতৰলৈ প্ৰৱেশ কৰিলে; তাত তেওঁ এটা লিঙ্গ দৰ্শন কৰিলে। ‘স্পৰ্শ’ নামে পৰিচিত সেই লিঙ্গখন মধু আৰু দৰ্ভা ঘাঁহৰ মূলৰে আৱৰি ভক্তিভাৱে সন্মান জনালে।

Verse 121

तत्र ब्रह्मशिलां न्यस्य तस्या ऊर्ध्वं महाप्रभम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास कृत्वा निश्चलमा त्मवान्

তাত তেওঁ ব্ৰহ্মশিলা স্থাপন কৰিলে, আৰু তাৰ ওপৰত মহাতেজস্বী লিঙ্গখন অচলচিত্তে দৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।

Verse 122

स्थित्वा च परमे तत्त्वे मंत्रन्यासमथाकरोत् । एवं लिंगं प्रतिष्ठाप्य तत्र ब्रह्मा जगद्गुरुः । पूजयामास विधिना वेदोक्तैर्मंत्र विस्तरैः

পৰম তত্ত্বত স্থিত হৈ তেওঁ তাৰ পাছত মন্ত্রন্যাস সম্পন্ন কৰিলে। এইদৰে লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰি জগতগুৰু ব্ৰহ্মাই বিধি অনুসাৰে বেদোক্ত বিস্তৃত মন্ত্রেৰে পূজা কৰিলে।

Verse 123

मन्त्रन्यासे कृते तत्र ब्रह्मणा लोककर्तॄणा । तत्र विप्रगणो हृष्टो जयशब्दादिमंगलैः । निर्धूमश्चाभवद्वह्निः सूर्यकोटिसमप्रभः

তাত লোককৰ্তা ব্ৰহ্মাই মন্ত্রন্যাস সম্পন্ন কৰাত বিপ্ৰসমূহৰ সমাৱেশ ‘জয়’ আদি মঙ্গলধ্বনিত হর্ষিত হ’ল। আৰু যজ্ঞাগ্নি ধোঁৱাহীন হৈ কোটিসূৰ্যসম দীপ্তিময় জ্বলি উঠিল।

Verse 124

देवदुन्दुभयो नेदुः प्रसन्नाश्च दिगीश्वराः । पुष्पवृष्टिः पपातोच्चैस्तस्मिन्यज्ञमहोत्सवे

দেৱদুন্দুভি ধ্বনিত হ’ল, দিশাৰ অধিপতিসকল প্ৰসন্ন হ’ল; আৰু সেই মহাযজ্ঞ-মহোৎসৱত ওপৰৰ পৰা পুষ্পবৃষ্টি পৰিল।

Verse 125

प्रतिष्ठाप्य ततो लिंगं श्रीसोमेशं पितामहः । दापयामास विप्रेभ्यो भूरिशो यज्ञदक्षिणाम्

তাৰ পাছত পিতামহ ব্ৰহ্মাই শ্ৰী সোমেশ্বৰ লিঙ্গ প্ৰতিষ্ঠা কৰি, ব্ৰাহ্মণসকলক প্ৰচুৰ যজ্ঞ-দক্ষিণা দান কৰালে।

Verse 126

सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः । दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकान्ब्रह्मणे पुरा

সনৎকুমাৰ আদি প্ৰাচীন ব্ৰহ্মৰ্ষিসকলৰ বেষ্টনীত, সোমে এক সময়ত ব্ৰহ্মাক যজ্ঞ-দক্ষিণা ৰূপে ত্ৰিলোক দান কৰিছিল।

Verse 127

तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यस्तथैव च । ददौ हिरण्यं रत्नानि कोटिशो भूरिदक्षिणाः

সেই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰহ্মৰ্ষিসকলক আৰু যজ্ঞৰ সদস্যসকলকো তেওঁ সোণ আৰু ৰত্ন দান কৰিলে—কোটি গণনাৰ অতিশয় প্ৰচুৰ দক্ষিণা।

Verse 128

सोभिषिक्तो महातेजाः सर्वैर्ब्रह्मर्षिभिस्ततः । त्रींल्लोकान्भावयामास स्वभासा भासतां वरः

তাৰ পাছত সকলো ব্ৰহ্মৰ্ষিৰ দ্বাৰা অভিষিক্ত হৈ, সেই মহাতেজস্বী—দীপ্তিমানসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ—নিজ জ্যোতিয়ে ত্ৰিলোকক আলোকিত কৰি পালন কৰিলে।

Verse 129

तं सिनी च कुहूश्चैव द्युतिः पुष्टिः प्रभा वसुः । कीर्त्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे

সিনী আৰু কুহূ, লগতে দ্যুতি, পুষ্টি, প্ৰভা, বসু, কীৰ্তি, ধৃতি আৰু লক্ষ্মী—এই নৱদেৱীয়ে ভক্তিভাৱে তেওঁৰ সেবা কৰিছিল।

Verse 130

प्राप्यावभृथमव्यग्रः कृत्वा माहेश्वरं मखम् । कृतार्थः परिपूर्णश्च संबभूव निशापतिः

অৱভৃথৰ অন্তিম স্নান অন্যমনস্ক নোহোৱাকৈ লাভ কৰি আৰু মাহেশ্বৰ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰি, নিশাপতি সোম নিজৰ উদ্দেশ্যত কৃতাৰ্থ আৰু পৰিপূৰ্ণ হ’ল।

Verse 131

ततस्तस्मै ददौ राज्यं प्राज्यं ब्रह्मा पितामहः । बीजौषधीनां विप्राणामवन्नानां च वरानने

তাৰ পাছত পিতামহ ব্ৰহ্মাই তেওঁক বিস্তৃত আৰু সমৃদ্ধ ৰাজ্য দান কৰিলে—বীজ আৰু ঔষধিৰ প্ৰাচুৰ্যসহ, আৰু ব্ৰাহ্মণসকল তথা অন্নহীনসকলৰো মঙ্গল, হে সুন্দৰ-মুখী দেৱী।

Verse 132

तस्मिन्यज्ञे समाजग्मुर्ये केचित्पृथिवीश्वराः । तेषां राज्यं धनं भोगान्ददौ स्वर्गं तथाऽक्षयम्

সেই যজ্ঞত যিসকল পৃথিৱীশ্বৰ আহি সমবেত হৈছিল, তেওঁলোকক তেওঁ ৰাজ্য, ধন, ভোগ আৰু অক্ষয় স্বৰ্গো দান কৰিলে।

Verse 133

ब्राह्मणान्भोजयामास स्वयमेवौषधीपतिः । ददौ सर्वं तदा तेषां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

তেতিয়া ঔষধীপতি নিজেই ব্ৰাহ্মণসকলক ভোজন কৰালে, আৰু সেই সময়ত প্ৰভাসক্ষেত্ৰত বাস কৰা সকলক সকলো দান কৰিলে।

Verse 134

हिरण्यादीन्यदाच्चैव महादानानि षोडश । यो यदर्थयते तत्र सामान्यः प्राकृतो जनः । निजकर्मानुसारेण स लेभे च तदेव हि

তেওঁ সোণ আদি দান কৰি ষোড়শ মহাদানও কৰিলে। তাত কোনো সাধাৰণ লোক যি যি বিচাৰে, নিজৰ কৰ্মানুসাৰে ঠিক সেইটোৱেই নিশ্চিতভাৱে লাভ কৰিলে।

Verse 136

एवं समर्थिते यज्ञे सर्वे देवाः सवासवाः । स्थापयित्वा तु लिंगानि जग्मुः सर्वे यथागतम्

এইদৰে যজ্ঞ যথাযথভাৱে সম্পন্ন হোৱাত, ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতাই লিঙ্গসমূহ প্ৰতিষ্ঠা কৰি, যিদৰে আহিছিল তেনেদৰেই সকলোৱে নিজ নিজ স্থানলৈ উভতি গ’ল।

Verse 137

त्रिकालं पूजयामास धूपमाल्यानुलेपनैः । तं प्रणम्य च देवेशि स्तौति नित्यं निशापतिः

তেওঁ ত্ৰিকালত ধূপ, মালা আৰু অনুলেপনেৰে লিঙ্গৰ পূজা কৰিছিল। হে দেৱেশী! তেঁওক প্ৰণাম কৰি নিশাপতি চন্দ্ৰই নিত্য তেওঁৰ স্তৱ কৰে।