Adhyaya 48

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । कुलसंतारणं गच्छेत्तत्र तीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः सम्यक्कुलं तारयतेऽखिलम्

পুলস্ত্য ক’লে: কুলসন্তাৰণ নামৰ সেই অনুত্তম তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত; কিয়নো তাত সম্যক স্নান কৰিলে মানুহে নিজৰ সমগ্ৰ কুলকেই তাৰে।

Verse 2

दश पूर्वान्भविष्यांश्च तथात्मानं नृपोत्तम । उद्धरेच्छ्रद्धयायुक्तस्तत्र दानेन मानवः

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! যি মানুহ শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত হৈ তাত দান কৰে, সি দহজন পূৰ্বপুৰুষ, দহজন ভবিষ্যৎ বংশধৰ আৰু নিজেকো উদ্ধাৰ কৰে।

Verse 3

आसीदप्रस्तुतो नाम राजा पूर्वं स पापकृत् । नापि दानं तथा ज्ञानं न ध्यानं न च सत्क्रिया

পূৰ্বে ‘অপ্ৰস্তুত’ নামে এজন ৰজা আছিল, সি পাপকৰ্তা। সি ন দান কৰিছিল, ন জ্ঞান; ন ধ্যান, ন কোনো সৎক্ৰিয়া।

Verse 4

तस्मिञ्छासति लोकानां नासीत्सौख्यं कदाचन । परदार रुचिर्नित्यं महादण्डपरश्च सः

তেওঁ শাসন কৰোঁতে লোকসকল কেতিয়াও সুখ নাপালে। সি সদায় পৰস্ত্ৰীৰ প্ৰতি আসক্ত আছিল আৰু কঠোৰ দণ্ডত পৰায়ণ আছিল।

Verse 5

न्यायतोऽन्यायतो वापि करोति धनसंग्रहम् । स घातयति लोकांश्च निर्दोषान्पापकृत्तमः

ন্যায়ে হওক বা অন্যায়ে, সি ধন সঞ্চয় কৰিছিল। সেই পাপকৰ্তমে নিৰ্দোষ লোককো হত্যা কৰাইছিল।

Verse 6

ततो वार्धक्यमापन्नस्तथापि न शमं गतः । कस्यचित्त्वथ कालस्य पितृभिः प्रतिबोधितः । तं प्रसुप्तं समासाद्य नारकेयैः सुदुःखितैः

তাৰ পাছত সি বাৰ্ধক্যলৈ গ’ল, তথাপি সংযম নাপালে। কিছুকাল পিছত নৰকত ঘোৰ দুখ ভোগা তাৰ পিতৃসকলে, সি শুই থকা অৱস্থাত ওচৰলৈ আহি তাক জগাই তুলিলে।

Verse 7

पितर ऊचुः । वयं शुद्धसमाचारा नित्यं धर्मपरायणाः । दानयज्ञतपःशीलाः स्वदारनिरतास्तथा

পিতৃসকলে ক’লে: আমি শুদ্ধ আচৰণৰ, সদায় ধৰ্ম-পরায়ণ; দান, যজ্ঞ আৰু তপস্যাত অনুৰক্ত, আৰু নিজ পত্নীতেই নিষ্ঠাবান আছিলোঁ।

Verse 8

स्वकर्मभिः कुलांगार दिवं प्राप्ता यथार्हतः । कुपुत्रं त्वां समासाद्य नरकं समुपस्थिताः । तस्मादुद्धर नः सर्वान्कृत्वा किंचिच्छुभार्चनम्

‘হে কুলৰ অঙ্গাৰ! নিজ কৰ্মৰ ফলত যোগ্য মতে আমি স্বৰ্গ লাভ কৰিছিলোঁ। কিন্তু কুপুত্ৰ ৰূপে তোমাক পাই আমি নৰকত পৰিলোঁ। সেয়ে অন্ততঃ কিঞ্চিৎ শুভ পূজা-অৰ্চনা কৰি আমাক সকলোকে উদ্ধাৰ কৰা।’

Verse 9

कर्मभिस्तव पापात्मन्वयं नरकमाश्रिताः । नरकं दश यास्यंति भविष्याश्च तथा भवान्

‘তোমাৰ কৰ্মৰ ফলত, হে পাপবুদ্ধি, আমি নৰকত আশ্ৰয় লৈছোঁ। আৰু দহটা নৰক ভোগ কৰিবলগীয়া আছে—ভৱিষ্যতে তুমিও সেয়া ভোগিবা।’

Verse 10

एवमुक्त्वा च ते सर्वे पितरस्तु सुदुःखिताः । याताश्च नरकं भूयः प्रबुद्धः सोऽपि पार्थिवः

এইদৰে কৈ সেই সকলো পিতৃ অতি দুখিত হৈ পুনৰ নৰকলৈ গ’ল; আৰু সেই ৰজাও জাগি উঠিল।

Verse 11

ततो दुःखमनुप्राप्तः पितृवाक्यानि संस्मरन् । रुरोद प्रातरुत्थाय तं भार्या प्रत्यभाषत

তাৰ পিছত দুখে আৱৰি ধৰিলে; পিতৃসকলৰ বাক্য স্মৰণ কৰি সি প্ৰভাতে উঠি কান্দিলে। তেতিয়া তাৰ পত্নীয়ে তাক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 12

इन्दुमत्युवाच । किमर्थं राजशार्दूल त्वं रोदिषि महास्वनम् । कथं ते कुशलं राज्ये शरीरे वा पुरेऽथवा

ইন্দুমতীয়ে ক’লে: হে ৰাজশাৰ্দূল, তুমি কিয় ইমান ডাঙৰ স্বৰে কান্দিছা? ৰাজ্যত, তোমাৰ দেহত, নে নগৰত সকলো কুশল তো?

Verse 13

राजोवाच । मया दृष्टोऽद्य स्वप्नांते पिता ह्यथ पितामहः । अपश्यं दुःखितान्देवि ताभ्यामथाग्रजान्पितॄन्

ৰাজাই ক’লে: “আজি স্বপ্নৰ অন্তত মই মোৰ পিতাক, তাৰ পাছত পিতামহক দেখিলোঁ। হে দেবী, মই তেওঁলোকক দুঃখিত দেখিলোঁ, আৰু তেওঁলোকৰ সৈতে আগৰ পিতৃসকলকো।”

Verse 14

उपालब्धोऽस्मि तैः सर्वैस्तव कर्मभिरीदृशैः । दारुणे नरके प्राप्ता अधर्मादिविचेष्टितैः

তেওঁলোক সকলোৱে তোমাৰ এনেকুৱা কৰ্মৰ বাবে মোক তিৰস্কাৰ কৰিলে। অধৰ্মৰ পৰা জন্মা দুষ্কৰ্ম আৰু কুক্ৰিয়াৰ ফলত তেওঁলোক ভয়ংকৰ নৰকত পতিত হৈছে।

Verse 15

अथान्ये दश यास्यन्ति भविष्याश्च भवानपि । तस्मात्कृत्वा शुभं कर्म दुर्गतेश्चोद्धरस्व नः

আৰু দহটা (নৰক) ভোগ কৰিবলৈ বাকী আছে, আৰু সময় হ’লে তুমিও সেয়া ভোগিবা। সেয়ে শুভ কৰ্ম কৰা আৰু আমাক দুঃগতি-ধ্বংসৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা।

Verse 16

एवमुक्तः प्रबुद्धोऽहं पितृभिर्वरवर्णिनि । तेनाहं दुःखमापन्नस्तद्वाक्यं हृदि संस्मरन्

হে সুশোভিত বৰ্ণৰ নাৰী, পিতৃসকলে এইদৰে ক’ত মই জাগি উঠিলোঁ। সেয়ে তেওঁলোকৰ বাক্য হৃদয়ত স্মৰণ কৰি মই দুঃখত নিমজ্জিত হ’লোঁ।

Verse 17

इन्दुमत्युवाच । सत्यमेतन्महाराज यदुक्तोऽसि पितामहैः । न त्वया सुकृतं कर्म संस्मरेऽहं कृतं पुरा

ইন্দুমতীয়ে ক’লে: হে মহাৰাজ, পিতামহসকলে তোমাক যি কৈছে সেয়া নিশ্চয় সত্য। কিন্তু তুমি পূৰ্বতে কৰা কোনো পুণ্যকৰ্ম মই স্মৰণ নকৰোঁ।

Verse 18

यथा सुपुत्रमासाद्य तरंति पितरो नृप । कुपुत्रेण तथा यांति नरकं नात्र संशयः

হে নৃপ, যেনেকৈ সুপুত্ৰ লাভ কৰিলে পিতৃসকলে কল্যাণলৈ পাৰ হয়, তেনেকৈ কুপুত্ৰৰ বাবে সিহঁতে নৰকলৈ যায়—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 19

स त्वमाहूय विप्रेंद्रान्धर्मशास्त्रविचक्षणान् । पृष्ट्वा तान्कुरु यच्छ्रेयः पितॄणामात्मना सह

সেয়ে তুমি ধৰ্মশাস্ত্ৰত নিপুণ শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলক আহ্বান কৰা; তেওঁলোকক সুধি-বুজি, নিজৰ মঙ্গলসহ পিতৃসকলৰ পৰম শ্ৰেয়ৰ বাবে যি উত্তম সেয়া কৰা।

Verse 20

आनयामास राजाऽसौ ततो विप्राननेकशः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञान्धर्मशास्त्रविचक्षणान् । उवाच विनयोपेतो भार्यया सहितो हितान्

তেতিয়া সেই ৰজাই বহু ব্ৰাহ্মণ আনিলে—বেদ-বেদাঙ্গৰ তত্ত্বজ্ঞানী আৰু ধৰ্মশাস্ত্ৰত নিপুণ। বিনয়সহ, ৰাণীৰ সৈতে, তেওঁ সেই হিতৈষীসকলক সম্বোধন কৰিলে।

Verse 21

राजोवाच । कर्मणा केन पितरो निरयस्था द्विजोत्तमाः । स्वर्गं यांति सुपुत्रेण तारिताः प्रोच्यतां स्फुटम्

ৰজাই ক’লে: হে দ্বিজোত্তমসকল, নৰকত অৱস্থিত পিতৃসকলে কোন কৰ্ম/বিধিৰ দ্বাৰা সুপুত্ৰে তাৰি স্বৰ্গলৈ যায়? অনুগ্ৰহ কৰি স্পষ্টকৈ কওক।

Verse 22

ब्राह्मणा ऊचुः । पितृमेधेन राजेंद्र कृतेन विधिपूर्वकम् । निरयस्था दिवं यांति यद्यपि स्युः सुपापिनः

ব্ৰাহ্মণসকলে ক’লে: হে ৰাজেন্দ্ৰ! বিধি-পূৰ্বক পিতৃমেধ যজ্ঞ সম্পন্ন কৰিলে নৰকস্থিত পিতৃলোকো স্বৰ্গলৈ উঠি যায়, যদিও তেওঁলোক মহাপাপী হয়।

Verse 23

राजोवाच । दीक्षयंतु द्विजाः सर्वे तदर्थं मां धृतव्रतम् । यत्किंचिदत्र कर्त्तव्यं प्रोच्यतामखिलं हि तत्

ৰাজাই ক’লে: সেই উদ্দেশ্যে সকলো দ্বিজে মোক দীক্ষা দিয়ক; মই দৃঢ়ব্ৰত। এই বিষয়ে যি কিবা কৰ্তব্য আছে, সেয়া সকলো সম্পূৰ্ণকৈ মোক কওক।

Verse 24

तथोक्तास्ते नृपेंद्रेण ब्राह्मणाः सत्यवादिनः । समग्राः पार्थिवं प्रोचुर्यदुक्तं यज्ञकर्मणि

ৰাজেন্দ্ৰে এইদৰে ক’লে, সত্যবাদী ব্ৰাহ্মণসকলে যজ্ঞকর্ম সম্বন্ধে শাস্ত্ৰে যি কোৱা আছে, সেয়া সকলো সমগ্ৰভাৱে সেই নৃপতিলৈ ব্যাখ্যা কৰিলে।

Verse 25

दीक्षा ग्राह्या नृपश्रेष्ठ पुरश्चरणमादितः । कृत्वा कायविशुद्ध्यर्थं ततः श्रेयस्करी भवेत्

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! প্ৰথমে দীক্ষা গ্ৰহণ কৰক আৰু আদিতে পুরশ্চৰণৰ নিয়ম পালন কৰক। দেহশুদ্ধিৰ অৰ্থে এইদৰে কৰিলে, তাৰ পাছত ই পৰম শ্ৰেয় দানকাৰী হয়।

Verse 26

स त्वं पापसमाचारो बाल्यात्प्रभृति पार्थिव । असंख्यं पातकं तस्मात्तीर्थयात्रां समाचर

কিন্তু হে পাৰ্থিৱ! তুমি বাল্যকালৰ পৰা পাপাচাৰত লিপ্ত, তোমাৰ পাতক অসংখ্য; সেয়ে পবিত্ৰ তীৰ্থসমূহলৈ তীৰ্থযাত্ৰা কৰ।

Verse 27

सर्वतीर्थाभिषिक्तस्त्वं यदा स्यान्नृपसत्तम । प्रायश्चित्तेन योग्यः स्यास्ततो यज्ञस्य नान्यथा

হে নৃপসত্তম! যেতিয়া তুমি সকলো তীৰ্থত অভিষিক্ত হৈ শুদ্ধ হ’বা, তেতিয়াহে প্ৰায়শ্চিত্তৰ দ্বাৰা যজ্ঞৰ যোগ্য হ’বা; অন্যথা কেতিয়াও নহয়।

Verse 28

प्रभासादीनि तीर्थानि यानि संति धरातले । गंतव्यं तेषु सर्वेषु स्नानं कुरु समाहितः

পৃথিৱীত প্ৰভাসা আদি যিমান তীৰ্থ আছে, সেই সকলোলৈ যোৱা উচিত। প্ৰতিটোত সমাহিত মনৰে স্নান কৰা।

Verse 29

मनसा गच्छ दुर्गाणि ददद्दानमनुत्तमम् । नश्येत्तेनाशुभं किंचिदपि ब्रह्मवधोद्भवम् । यन्न याति नृणां राजंस्तीर्थस्नानादिना भुवि

হে ৰাজন! মনৰ দৃঢ় সংকল্পে দুঃগম তীৰ্থলৈ গমন কৰা আৰু অনুত্তম দান দিয়া। তেনে কৰিলে ব্ৰহ্মহত্যাজনিত অশুভতাও সামান্যতম অৱশিষ্ট নাথাকে; যি শুদ্ধি মানুহে কেৱল তীৰ্থস্নান আদি কৰিলেই পৃথিৱীত নাপায়।

Verse 30

पुलस्त्य उवाच । विप्राणां वचनं श्रुत्वा स राजा श्रद्धयाऽन्वितः । तीर्थयात्रापरो भूत्वा परिबभ्राम मेदिनीम्

পুলস্ত্য ক’লে: বিপ্ৰসকলৰ বচন শুনি সেই ৰজা শ্ৰদ্ধায় যুক্ত হ’ল। তীৰ্থযাত্ৰাত নিবিষ্ট হৈ তেওঁ পৃথিৱীজুৰি পৰিভ্ৰমণ কৰিলে।

Verse 31

नियतो नियताहारो ददद्दानानि भूरिशः । राज्ये पुत्रं प्रतिष्ठाप्य वसुं सत्यपराक्रमम्

তেওঁ সংযমী আছিল, আহাৰত নিয়মিত আছিল, আৰু প্ৰচুৰ দান দিছিল। ৰাজ্যত সত্যপৰাক্ৰমী পুত্ৰ বসুক সিংহাসনত প্ৰতিষ্ঠা কৰি তেওঁ যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 32

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्रानुषंगतः । यातोऽसौ नृपतिश्चैव ह्यर्बुदे निर्मलोदकम्

কিছু কাল অতিবাহিত হোৱাত, তীৰ্থযাত্ৰাৰ অনুষঙ্গত সেই নৃপতি অৰ্বুদলৈ গ’ল আৰু নিৰ্মলোদক নামৰ নিৰ্মল জলেৰে পবিত্ৰ তীৰ্থত উপস্থিত হ’ল।

Verse 33

स स्नानमकरोत्तत्र श्रद्धापूतेन चेतसा । स्नातमात्रस्य तस्याथ तस्मिन्नेव जलाशये

তাত তেওঁ শ্ৰদ্ধাৰে পবিত্ৰ হোৱা চিত্তেৰে পবিত্ৰ স্নান কৰিলে। আৰু স্নান মাত্ৰেই, সেই একে জলাশয়তেই…

Verse 34

विमुक्ताः पितरो रौद्रान्नरकात्सुप्रहर्षिताः । ततो दिव्यविमानस्था दिव्यमाल्यांबरान्विताः

তেওঁৰ পিতৃগণ ভয়ংকৰ নৰকসমূহৰ পৰা মুক্ত হৈ অতি আনন্দিত হ’ল। তাৰ পাছত তেওঁলোকে দিব্য বিমানত আৰূঢ় হৈ, দিব্য মালা আৰু বস্ত্ৰে বিভূষিত হৈ প্ৰকাশ পালে।

Verse 35

तमूचुस्तारिताः सर्वे वयं पुत्र त्वयाऽधुना । तीर्थस्यास्य प्रभावेण भविष्याश्च तथा दश

তেওঁলোকে সকলোৱে উদ্ধাৰপ্ৰাপ্ত হৈ ক’লে: “হে পুত্ৰ, এতিয়া তোমাৰ দ্বাৰাই আমি ৰক্ষা পালোঁ। এই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত আৰু দহ পুৰুষো তেনেদৰে উদ্ধাৰ পাব।”

Verse 36

आत्मा च पार्थिवश्रेष्ठ स्नानाच्च जलतर्पणात् । यस्मात्कुलं त्वया पुत्र तीर्थेऽस्मिंस्तारितं ततः

হে পাৰ্থিৱশ্ৰেষ্ঠ, এই স্নান আৰু জল-তৰ্পণ (জলাঞ্জলি) দ্বাৰা তোমাৰ নিজৰ আত্মাও পবিত্ৰ হয়; কিয়নো, হে পুত্ৰ, এই তীৰ্থতেই তোমাৰ দ্বাৰা এই কুল উদ্ধাৰপ্ৰাপ্ত হৈছে।

Verse 37

कुलसंतारणंनाम तीर्थमेतद्भविष्यति । तस्मात्त्वमपि राजेंद्र सहाऽस्माभिर्दिवं प्रति । आगच्छानेन देहेन तीर्थस्यास्य प्रभावतः

এই তীৰ্থ ‘কুলসন্তাৰণ’ নামে খ্যাত হ’ব—বংশৰ উদ্ধাৰক। সেয়ে, হে ৰাজেন্দ্ৰ, এই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত, এই দেহতেই আমাৰ সৈতে স্বৰ্গলৈ আগবাঢ়া।

Verse 38

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तः स राजेंद्रो दिव्यकांतिवपुस्तदा । तं विमानमथारुह्य गतः स्वर्गं च तैः सह

পুলস্ত্য ক’লে: এইদৰে উপদেশ পোৱা সেই ৰাজশ্ৰেষ্ঠ তেতিয়া দিৱ্য কান্তিৰে দীপ্ত হ’ল। তাৰপিছত সেই বিমানত আৰোহন কৰি, তেওঁলোকৰ সৈতে স্বৰ্গলৈ গ’ল।

Verse 39

एष प्रभावो राजर्षे कुलसंतारणस्य च । मया ते वर्णितः सम्यग्भूयः किं परिपृच्छसि

হে ৰাজৰ্ষি, এইয়াই কুলসন্তাৰণ তীৰ্থৰ প্ৰভাৱ। মই তোমাক ইয়াক যথাযথভাৱে বৰ্ণনা কৰিলোঁ—এতিয়া আৰু কি সুধিব খোজা?

Verse 40

ययातिरुवाच । स किंप्रभावो राजा स तथा पापसमन्वितः । स्वदेहेन गतः स्वर्गमेतन्मे कौतुकं महत्

যযাতিয়ে ক’লে: সেই ৰজাৰ কেনে অদ্ভুত প্ৰভাৱ আছিল যে, পাপৰে ভাৰাক্ৰান্ত হৈও, নিজৰ দেহতেই স্বৰ্গলৈ গ’ল? এইটো মোৰ বাবে মহা বিস্ময়।

Verse 41

पुलस्त्य उवाच । राकासोमव्यतीपात समकाले नृपोत्तम । स स्नातो यत्र भूपालस्तन्महच्छ्रेयसे परम्

পুলস্ত্য ক’লে: হে নৃপোত্তম, ৰাকা (পূৰ্ণিমা), সোম আৰু ব্যতীপাতৰ শুভ সংযোগকালত, য’ত সেই ভূপালে স্নান কৰিছিল, সেই স্থান মহৎ কল্যাণৰ পৰম উপায় হ’ল।

Verse 48

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे कुलसंतारणतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः

এইদৰে শ্ৰী স্কন্দ মহাপুৰাণৰ একাশীতিসাহস্ৰী সংহিতাৰ সপ্তম প্ৰভাস খণ্ডৰ তৃতীয় অৰ্বুদখণ্ডত ‘কুলসন্তাৰণ তীৰ্থৰ মাহাত্ম্য বৰ্ণনা’ নামৰ অষ্টচত্বাৰিংশ অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল।