Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

राजोवाच । कर्मणा केन पितरो निरयस्था द्विजोत्तमाः । स्वर्गं यांति सुपुत्रेण तारिताः प्रोच्यतां स्फुटम्

rājovāca | karmaṇā kena pitaro nirayasthā dvijottamāḥ | svargaṃ yāṃti suputreṇa tāritāḥ procyatāṃ sphuṭam

ৰজাই ক’লে: হে দ্বিজোত্তমসকল, নৰকত অৱস্থিত পিতৃসকলে কোন কৰ্ম/বিধিৰ দ্বাৰা সুপুত্ৰে তাৰি স্বৰ্গলৈ যায়? অনুগ্ৰহ কৰি স্পষ্টকৈ কওক।

राजाthe king
राजा:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
कर्मणाby what act/deed
कर्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
केनby which?
केन:
Visheshana (Interrogative qualifier)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
पितरःthe ancestors (pitṛs)
पितरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
निरय-स्थाःsituated in hell
निरय-स्थाः:
Karta (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootनिरय (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः (तत्पुरुष) — ‘निरये स्थिताḥ’
द्विज-उत्तमाःO best of the twice-born
द्विज-उत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन/प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय — ‘उत्तमा द्विजाः’ (address)
स्वर्गम्to heaven
स्वर्गम्:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यान्तिgo
यान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
सुपुत्रेणby a good son
सुपुत्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कर्मधारय — ‘सु-पुत्रः’ = good son
तारिताःhaving been delivered/saved
तारिताः:
Karta (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootतॄ (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
प्रोच्यताम्let it be explained
प्रोच्यताम्:
Kriya (Injunction/विधि)
TypeVerb
Rootप्र- वच् (धातु)
Formलोट् (Imperative), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘let it be told’
स्फुटम्clearly
स्फुटम्:
Kriya-viseshana (Manner)
TypeIndeclinable
Rootस्फुटम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

King (Rājā)

Listener: assembled brāhmaṇas (dvijottamāḥ)

Scene: The king, hands folded, questions the assembled brāhmaṇas; the queen stands beside him; scholars sit with manuscripts, ready to prescribe rites for pitṛ deliverance.

R
rājā (king)
D
dvijottama (brāhmaṇas)
P
pitaras (ancestors)
S
svarga
N
niraya

FAQs

One should actively seek the correct dharmic means to uplift ancestors, not rely on vague intention.

No tīrtha is named in this question; it introduces the topic of pitṛ-delivering ritual action.

The verse asks for the specific ‘karma’ (rite) that transfers ancestors from niraya to svarga.