
এই অধ্যায়ত দুটা ভাগত ধৰ্ম-তত্ত্বৰ বৰ্ণনা আছে। প্ৰথম ভাগত শক্তি-বৃদ্ধিৰে অহংকাৰী অন্ধকে কৈলাসলৈ দূত পঠাই শিৱক দম্ভভৰা আৰু বাধ্যকাৰী দাবী জনায়। শিৱে বীৰভদ্ৰ, মহাকাল, নন্দী আদি প্ৰধান গণসকলক পঠায়; তেওঁলোক আৰম্ভণিতে পৰাজিত হোৱাত শংকৰ স্বয়ং যুদ্ধক্ষেত্ৰত প্ৰৱেশ কৰে। অস্ত্ৰযুদ্ধ বিফল হ’লে নিকট সংঘৰ্ষ হয়; অন্ধকে ক্ষণিক শিৱক দবাই ধৰিলেও, শিৱে দিৱ্য অস্ত্ৰবলে তাক বশ কৰি ত্ৰিশূলত বিদ্ধ কৰি শূলাগ্ৰত স্থাপন কৰে। শূলাগ্ৰত থকা অন্ধকে দীঘলীয়া স্তোত্ৰে শিৱৰ স্তৱ কৰি শত্রুভাৱ ত্যাগ কৰি অনুতপ্ত ভক্ত হয়। শিৱে তাক মৃত্যু নিদিয়ে; দানৱ-স্বভাৱ শুদ্ধ কৰি তাক গণত্ব প্ৰদান কৰে। অন্ধকে বৰ বিচাৰে—ভৈৰৱৰূপ শিৱক, ত্ৰিশূলত বিদ্ধ অন্ধকৰ প্ৰতিমাসহ সেই একে ৰূপত প্ৰতিষ্ঠা কৰি পূজা কৰা মর্ত্যই মোক্ষ লাভ কৰক; শিৱে সন্মতি দিয়ে। দ্বিতীয় ভাগত সুৰথ ৰজাৰ দৃষ্টান্ত। ৰাজ্যচ্যুত সুৰথে বশিষ্ঠৰ শৰণ ল’লে, তেওঁ তাক সিদ্ধিদায়ক হাটকেশ্বৰ ক্ষেত্ৰলৈ উপাসনাৰ বাবে পঠায়। তাত সুৰথে ভৈৰৱৰূপ মহাদেৱক অন্ধক-শূলাগ্ৰ চিহ্নসহ প্ৰতিষ্ঠা কৰি, নৰসিংহ-মন্ত্ৰে লাল অৰ্ঘ্য-অৰ্পণসহ শুচিতা-নিয়ম মানি পূজা কৰে। জপসংখ্যা পূৰ্ণ হ’লে ভৈৰৱে তাক ৰাজ্য পুনৰ দিয়ে আৰু একে বিধি মানি উপাসনা কৰা আন ভক্তসকলৰো সিদ্ধি হ’ব বুলি আশ্বাস দিয়ে; এইদৰে কাহিনী, প্ৰতিষ্ঠা, মন্ত্ৰসাধনা আৰু শুদ্ধাচাৰ এক স্থানকেন্দ্ৰিক সাধনাক্ৰমত একত্ৰিত হয়।
Verse 1
सूत उवाच । अन्धकोऽपि परां विद्यां ज्ञात्वा शुक्रार्जितां तदा । केलीश्वर्याः प्रसादं च भक्तिजं बलवृद्धिदम्
সূতে ক’লে: তেতিয়া অন্ধকেও শুক্ৰৰ দ্বাৰা অৰ্জিত পৰম বিদ্যা জানিলে, আৰু কেলীশ্বৰীৰ প্ৰসাদ লাভ কৰিলে—ভক্তিৰ পৰা উদ্ভৱ, যি বল বৃদ্ধি কৰে।
Verse 2
अवध्यतामात्मनश्च पितामहवरोद्भवम् । महेश्वरं समुद्दिश्य कोपं चक्रे ततः परम्
তাৰ পাছত, পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ বৰদানৰ বাবে নিজকে অজেয় বুলি ভাবি, তেওঁ মহেশ্বৰৰ প্ৰতি ক্ৰোধিত হৈ পৰিল।
Verse 3
दूतं च प्रेषयामास कैलासं पर्वतं प्रति । गच्छ दूत हरं ब्रूहि मम वाक्येन सांप्रतम्
তেওঁ কৈলাস পৰ্বতৰ ফালে এজন দূত পঠিয়ালে আৰু ক’লে: “যোৱা দূত, এতিয়া হৰক (শিৱ) মোৰ এই কথাখিনি কোৱাগৈ।”
Verse 4
शक्रमेनं परित्यज्य सुखं तिष्ठात्र पर्वते । नो चेद्द्रुतं समागत्य सकैलासं सभार्यकम्
“এই ইন্দ্ৰক ত্যাগ কৰা আৰু ইয়াত পৰ্বতত সুখেৰে বাস কৰা। নহলে, তোমাৰ পত্নী আৰু কৈলাসৰ সৈতে সোনকালে গুচি আহা।”
Verse 5
सगणं च रणे हत्वा सुखी स्थास्यामि नंदने । त्वामहं नाशयिष्यामि सत्येनात्मानमालभे
“আৰু যুদ্ধত তোমাৰ গণসকলৰ সৈতে তোমাক বধ কৰি, মই নন্দন কাননত সুখেৰে বাস কৰিম। মই তোমাক বিনাশ কৰিম, মই সত্যৰ শপত খাইছো।”
Verse 6
एवमुक्तः स दैत्येन दूतो गत्वा द्रुतं ततः । प्रोवाच शंकरं वाक्यैः परुषैः स विशेषतः
অসুৰৰ দ্বাৰা এইদৰে নিৰ্দেশ পাই, দূতজন দ্ৰুতগতিৰে গ’ল আৰু শংকৰক সেই কঠোৰ আৰু বিশেষকৈ অপমানজনক বাক্যবোৰ ক’লে।
Verse 7
ततः कोपपरीतात्मा भगवान्वृषभध्वजः । गणान्संप्रेषयामास वधार्थं तस्य दुर्मतेः
তেতিয়া ধৰ্মসঙ্গত ক্ৰোধে আৱৃত ভগৱান বৃষভধ্বজ শিৱে সেই দুৰ্মতি দুষ্টজনক বধ কৰিবলৈ নিজৰ গণসকলক প্ৰেৰণ কৰিলে।
Verse 8
वीरभद्रं महाकालं नंदिं हस्तिमुखं तथा । अघोरं घोरनादं च घोरघंटं महाबलम्
তেওঁ বীৰভদ্ৰ, মহাকাল, নন্দী, হস্তিমুখক, লগতে অঘোৰ, ঘোৰনাদ আৰু মহাবলী ঘোৰঘণ্টক আহ্বান কৰিলে—শিৱৰ ভয়ংকৰ যুদ্ধোপযোগী গণসকল।
Verse 9
एतेषामनुगाश्चान्ये कोटिरेका पृथक्पृथक् । सर्वान्संप्रेषयामास वधार्थं तस्य दुर्मतेः
ইয়াৰ উপৰিও আন আনুগামীসকল আছিল—প্ৰত্যেকে পৃথক পৃথক দলে, এক এক কোটিৰ সংখ্যাৰে; সেই দুৰ্মতি দুষ্টজনক বিনাশ কৰিবলৈ সকলোকে প্ৰেৰণ কৰা হ’ল।
Verse 10
अथ संप्रेषितास्तेन गणास्ते विकृताननाः । हर्षेण महताविष्टा गर्जमाना यथा घनाः
তাৰ দ্বাৰা প্ৰেৰণ কৰা সেই বিকৃত-মুখ গণসকল মহা হৰ্ষে আৱিষ্ট হৈ, মেঘৰ দৰে গর্জন কৰি আগবাঢ়িল।
Verse 11
धृतायुधा गताः सर्वे युद्धार्थं यत्र सा पुरी । शक्रस्यासादिता तेन दानवेन बलीयसा
সকলো অস্ত্ৰধাৰী হৈ, যুদ্ধাৰ্থে সেই নগৰীত গ’ল—যি নগৰী শক্তিশালী দানৱে, শক্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ বৈৰী হৈ, আক্ৰমণ কৰিছিল।
Verse 12
अथ प्राप्तान्गणान्दृष्ट्वा दानवास्ते धृतायुधाः । निश्चक्रमुर्वै सहसा युद्धार्थमतिगर्विताः
গণসকল আহি পোৱা দেখি, অস্ত্ৰধাৰী সেই দানৱসকল গৰ্বে ফুলি উঠি, যুদ্ধাৰ্থে হঠাতে বাহিৰলৈ ওলাই আহিল।
Verse 13
ततः समभवद्युद्धं गणानां दानवैः सह । परस्परं महारौद्रं मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्
তাৰ পাছত গণসকল আৰু দানৱসকলৰ মাজত যুদ্ধ আৰম্ভ হ’ল—একে-আনকলৈ অতি ভয়ংকৰ; য’ত পিছু হটা মানে মৃত্যুক মূল্য কৰি লোৱা।
Verse 14
ततो हरगणाः सर्वे दानवैस्तै रणाजिरे । जिता जग्मुर्दिशो भीता हरवीक्षणतत्पराः
তেতিয়া হৰৰ সকলো গণ ৰণাঙ্গনত সেই দানৱসকলৰ হাতত পৰাজিত হৈ, ভয়ত দিশে-দিশে পলাই গ’ল—হৰৰ দৰ্শন আৰু আশ্ৰয় বিচাৰিবলৈ উদ্গ্ৰীৱ হৈ।
Verse 15
हरोऽपि तान्गणान्भग्नान्दृष्ट्वा कोपाद्विनिर्ययौ । हरं दृष्ट्वा ततो दैत्या दुद्द्रुवुस्ते दिशो दश
হৰেও নিজৰ ভগ্ন গণসকলক দেখি ক্ৰোধেৰে বাহিৰলৈ ওলাই আহিল; আৰু হৰক দেখা মাত্ৰেই দৈত্যসকল আতংকিত হৈ দহো দিশলৈ পলাই গ’ল।
Verse 16
अन्धकोऽपि हरं दृष्ट्वा युद्धार्थं संमुखो ययौ । ततो युद्धं समभवदंधकस्य हरेण तु । वृत्रवासवयोः पूर्वं यथा युद्धमभून्महत्
অন্ধকেও হৰক দেখি যুদ্ধাৰ্থে সোজাকৈ সন্মুখলৈ আগবাঢ়িল। তেতিয়া অন্ধক আৰু হৰৰ মাজত মহাযুদ্ধ হ’ল—যেনেকৈ পূৰ্বে বৃত্ৰ আৰু বাসৱ (ইন্দ্ৰ)ৰ মাজত মহাসংগ্ৰাম হৈছিল।
Verse 17
चक्रनालीकनाराचैस्तोमरैः खड्गमुद्गरैः । एवं न शक्यते हंतुं दानवो विविधायुधैः
চক্ৰ, বাণ, লৌহ-নাৰাচ, তোমৰ, খড়্গ আৰু মুদ্গৰ আদি নানাবিধ অস্ত্ৰে আঘাত কৰিলেও, সেই দানৱক এইদৰে বধ কৰা সম্ভৱ নহ’ল।
Verse 18
अस्त्रयुद्धं परित्यज्य बाहु युद्धमुपागतौ । करं करेण संगृह्य मुष्टिप्रहरणौ तदा
অস্ত্ৰযুদ্ধ পৰিত্যাগ কৰি দুয়ো বাহুযুদ্ধলৈ আগবাঢ়িল। হাতে হাতে ধৰি, তেতিয়া তেওঁলোকে মুষ্টিপ্ৰহাৰে পৰস্পৰক আঘাত কৰিবলৈ ধৰিলে।
Verse 19
दानवेनाथ देवेशो बंधेनाक्रम्य पीडितः । निष्पंदभावमापन्नस्ततो मूर्च्छामुपागतः
তেতিয়া দানৱে বন্ধনে আক্ৰমণ কৰি দেৱেশ্বৰক দমন কৰি পীড়িত কৰিলে। তেওঁ নিস্পন্দ অৱস্থালৈ গৈ, তাৰপিছত মূৰ্ছিত হ’ল।
Verse 20
मूर्छागतं तु तज्ज्ञात्वा ह्यन्धको निर्ययौ गृहात् । तावत्स्थाणुः क्षणाल्लब्ध्वा चेतनामात्तकार्मुकः
তেওঁ মূৰ্ছিত হোৱা বুলি জানি অন্ধক নিজৰ নিবাসৰ পৰা ওলাই আহিল। ইফালে স্থাণুৱে ক্ষণমাত্ৰতে চেতনা লাভ কৰি ধনু ধাৰণ কৰিলে।
Verse 21
आयसीं लकुटीं गृह्य प्रभुर्भारसहसि काम् । दानवेन्द्रं ततः प्राप्य ताडयामास मूर्धनि
প্ৰভুৱে গধুৰ আৰু বলৱান লৌহ-লকুটি হাতত লৈ দানৱেন্দ্ৰৰ ওচৰলৈ গৈ, তাৰ মূৰত আঘাত কৰিলে।
Verse 22
सोऽपि खड्गेन देवेशं ताडयामास वेगतः । अथ देवोऽपि सस्मार कौबेरास्त्रं महाहवे
সিও দ্ৰুতগতিত খড়্গেৰে দেৱেশ্বৰক আঘাত কৰিলে। তেতিয়া মহাযুদ্ধত দেৱে কৌবেৰ অস্ত্ৰ স্মৰণ কৰি আহ্বান কৰিলে।
Verse 23
अस्त्रेण तेन हृदये ताडयामास दानवम् । ततः स ताडितस्तेन रुधिरोद्गारमुद्वमन्
সেই অস্ত্ৰেৰে তেওঁ দানৱটোৰ হৃদয়ত আঘাত কৰিলে। তাতে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ দানৱে তেজৰ ধাৰ উগলি পেলালে।
Verse 24
पतितोऽधोमुखो भूत्वा ततः शूलेन भेदितः । शूलाग्रसंस्थितः पापश्चक्रवद्भ्रमते ततः
সিও অধোমুখ হৈ পৰিল, তাৰ পাছত ত্ৰিশূলেৰে বিদ্ধ হ’ল। ত্ৰিশূলৰ আগত স্থিত সেই পাপী তাৰ পাছত চক্ৰৰ দৰে ঘূৰি থাকিল।
Verse 25
अन्धकोऽपि तदात्मानं तथावस्थमवेक्ष्य च । ततो वाग्भिः सुपुष्टाभिरस्तौद्देवं महेश्वरम्
অন্ধকেও নিজকে তেনে অৱস্থাত দেখি, তাৰ পাছত সুগঠিত আৰু বলৱান বাক্যৰে দেৱ মহেশ্বৰক স্তৱন কৰিলে।
Verse 26
अन्धक उवाच । नमस्ते जगतां धात्रे शर्वाय त्रिगुणात्मने । वृषभासनसंस्थाय शशांककृतभूषण
অন্ধক ক’লে: জগতসমূহৰ ধাতা, তোমাক নমস্কাৰ; শৰ্ব, ত্ৰিগুণাত্মক তোমাক প্ৰণাম। বৃষভাসনত অধিষ্ঠিত, আৰু চন্দ্ৰক অলংকাৰ ৰূপে ধাৰণ কৰা প্ৰভু।
Verse 27
नमः खट्वांगहस्ताय नमः शूलधराय च । नमो डमरुकोदण्डकपालानलधारिणे
খট্বাঙ্গহস্তায় নমস্কাৰ; শূলধৰায়ো নমস্কাৰ। ডমৰু, দণ্ড, কপাল আৰু অগ্নি ধাৰণকাৰী প্ৰভুক নমো নমঃ।
Verse 28
स्मरदेहविनाशाय मूर्त्यष्टकमयात्मने । नमः स्वरूपदेहाय ह्यरूपबहुरू पिणे
স্মৰ (কাম)ৰ দেহ বিনাশকাৰীক নমস্কাৰ; অষ্টমূৰ্তিময় আত্মাক নমস্কাৰ। স্বৰূপদেহধাৰী, অৰুপ হয়েও বহুৰূপে প্ৰকাশিত প্ৰভুক নমো নমঃ।
Verse 29
उत्तमांगविनाशाय विरिंचेः सृष्टिकारिणे । स्मशानवासिने नित्यं नमो भैरवरूपिणे
উত্তমাঙ্গ বিনাশকাৰীক, বিৰিঞ্চি (ব্ৰহ্মা)ৰ সৃষ্টিৰ কাৰণভূত প্ৰভুক। শ্মশানবাসী প্ৰভুক নিত্য নমস্কাৰ—ভৈৰৱৰূপী প্ৰভুক নমো নমঃ।
Verse 30
सर्वगः सर्वकर्ता च त्वं हर्ता नान्य एव हि । त्वं भूमिस्त्वं रजश्चैव त्वं ज्योतिस्त्वं तमस्तथा
তুমি সৰ্বব্যাপী, তুমি সৰ্বকৰ্তা; তুমি একাই সংহাৰক—আন কেহ নহয়। তুমি ভূমি, তুমি ৰজঃ; তুমি জ্যোতি, আৰু তুমি তমসো।
Verse 31
त्वं वपुः सर्वभूतानां जीवभूतो महेश्वर । अस्तौदेवं दानवेन्द्रो देवशूलाग्र संस्थितः
হে মহেশ্বৰ, তুমি সৰ্বভূতৰ দেহ, জীৱৰূপে অন্তৰত অৱস্থিত। এইদৰে দানৱেন্দ্ৰই দেৱশূলৰ অগ্ৰত স্থিৰ হৈ দেৱতাক স্তৱ কৰিলে।
Verse 32
सूत उवाच । एवं तस्य स्तुतिं श्रुत्वा परितुष्टो महेश्वरः । ततः प्रोवाच तं हर्षाच्छूलाग्रस्थं दनूत्तमम्
সূতে ক’লে: এইদৰে তেওঁৰ স্তৱ শুনি মহেশ্বৰ পৰম সন্তুষ্ট হ’ল। তাৰ পাছত আনন্দেৰে ত্ৰিশূলৰ আগত অৱস্থিত সেই উত্তম দনু-বংশীয়ক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 33
श्रीभगवानुवाच । नेदं वीरव्रतं दैत्य यच्छत्रुकरपीडनात् । प्रोच्यन्ते सामवाक्यानि विशेषाद्दैत्यजन्मना
শ্ৰীভগৱানে ক’লে: হে দৈত্য, শত্রুৰ হাতৰ পীড়নত পৰি মিঠা-মিলনীয়া বাক্য কোৱা এইটো বীৰব্ৰত নহয়—বিশেষকৈ তুমি দৈত্য-জন্মধাৰী হওঁতে।
Verse 34
अन्धक उवाच । निर्विण्णोऽस्मि सुरश्रेष्ठ त्रिशूलाऽग्रं समाश्रितः । तस्मात्सूदय मां येन द्रुतं स्यान्मे व्यथाक्षयः
অন্ধকে ক’লে: হে সুৰশ্ৰেষ্ঠ, মই অতি ক্লান্ত, ত্ৰিশূলৰ আগত আশ্ৰয় লৈ আছোঁ। সেয়ে মোক বধ কৰা, যাতে মোৰ যন্ত্ৰণা শীঘ্ৰে শেষ হয়।
Verse 35
श्रीभगवानुवाच । न तेऽस्ति मरणं दैत्य कथंचिच्चिंतितं मया । तेनेत्थं विधृतं व्योम्नि भित्त्वा शूलेन वक्षसि
শ্ৰীভগৱানে ক’লে: হে দৈত্য, তোমাৰ বাবে মৃত্যু কোনোপধ্যেই মোৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত নহয়। সেইকাৰণে তুমি আকাশত ধৰি ৰখা হৈছা, ত্ৰিশূলেৰে বক্ষ বিদ্ধ।
Verse 36
तस्मात्त्वं गणतां गच्छ सांप्रतं पापवर्जितः । त्यक्त्वा दानवजं भावं श्रद्धया परया युतः
সেয়ে এতিয়া তুমি পাপবর্জিত হৈ মোৰ গণত্ব লাভ কৰা। দানৱীয় ভাব ত্যাগ কৰি পৰম শ্ৰদ্ধাৰে যুক্ত হোৱা।
Verse 37
अन्धक उवाच । गतो मे दानवो भावः सांप्रतं तव किंकरः । भविष्यामि न सन्देहः सत्येनात्मानमालभे
অন্ধকে ক’লে: মোৰ দানৱ-ভাব এতিয়া দূৰ হ’ল; বৰ্তমান মই তোমাৰ দাস। নিঃসন্দেহে মই তেনেকুৱাই হ’ম—সত্যৰ শপথে নিজকে অৰ্পণ কৰিলোঁ।
Verse 38
शंकर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्स ब्रूहि यत्तेऽभिवांछितम् । प्रार्थयस्व प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
শংকৰে ক’লে: মই তোমাত সন্তুষ্ট, বৎস। কোৱা, তোমাৰ অন্তৰৰ কামনা কি। প্ৰাৰ্থনা কৰা—যদিও অতি দুৰ্লভ হয়, মই দান কৰিম।
Verse 39
अन्धक उवाच । अनेनैव तु रूपेण शृलाग्रस्थितमत्तनुम् । यो मर्त्योर्च्चां प्रकृत्वा ते स्थापयिष्यति भूतले
অন্ধকে ক’লে: এই একে ৰূপতেই—ত্ৰিশূলৰ আগত স্থিত তোমাৰ দেহসহ—যি কোনো মৰ্ত্যই তোমাৰ আৰ্চা গঢ়ি পূজা কৰি ভূতলত স্থাপন কৰিব…
Verse 40
तस्य मोक्षस्त्वया देयो मद्वाक्यात्सुरसत्तम । तथेत्युक्त्वा महेशस्तं शूलाग्रात्प्रमुमोच ह । अस्थिशेषं कृशांगं च चामुण्डासदृशं द्विजाः
তাক তুমি মোক্ষ দিয়া, হে সুৰসত্তম—মোৰ বাক্যৰ মান ৰাখি। তেতিয়া মহেশে ক’লে, ‘তথাস্তূ’, আৰু ত্ৰিশূলৰ আগৰ পৰা তাক মুক্ত কৰিলে। হে দ্বিজসকল, সি অস্থিমাত্ৰ অৱশিষ্ট, কৃশ দেহ, চামুণ্ডাসদৃশ দেখা গ’ল।
Verse 41
ततः स गणतां प्राप्तो गीतं चक्रे मनोहरम् । पुरतो देवदेवस्य पार्वत्याश्च विशेषतः
তাৰ পাছত সি গণত্ব লাভ কৰিলে আৰু মনোহৰ গীত গাইলে—দেৱদেৱ মহাদেৱৰ সন্মুখত, বিশেষকৈ পাৰ্বতীৰ উপস্থিতিত।
Verse 42
भृंगवद्रटनं यस्मात्तस्य श्रोत्रसुखा वहम् । भृंगीरिटि इति प्रोक्तस्ततः स त्रिपुरारिणा
যিহেতু তেওঁৰ ধ্বনি ভ্ৰমৰৰ গুঞ্জনৰ দৰে, কাণলৈ সুখদায়ক আছিল, সেয়ে ত্ৰিপুৰাৰী (শিৱ)য়ে তেওঁক “ভৃঙ্গীৰিটি” বুলি নাম দিলে।
Verse 43
एवं स गणतां प्राप्तो देवदेवस्य शूलिनः । विश्वास्यः सर्वकृत्येषु तत्परं समपद्यत
এইদৰে দেৱদেৱ ত্ৰিশূলধাৰী শূলিনৰ গণত্ব লাভ কৰি, তেওঁ সকলো কৰ্মত বিশ্বাসযোগ্য হ’ল আৰু সেই সেৱাত সম্পূৰ্ণ নিবিষ্ট হ’ল।
Verse 44
ततःप्रभृति लोकेऽत्र देवदेवो महेश्वरः । तादृशेनैव रूपेण स्थाप्यते भूतले जनैः
সেই সময়ৰ পৰা এই জগতত দেৱদেৱ মহেশ্বৰক মানুহে ভূতলত ঠিক সেই একে ৰূপতেই প্ৰতিষ্ঠা কৰি আহিছে।
Verse 45
प्राप्यतेऽत्र परा सिद्धिस्तत्प्रसादादलौ किकी । कस्यचित्त्वथ कालस्य राज्याद्भ्रष्टो महीपतिः
ইয়াত তেওঁৰ কৃপাৰে কলিযুগতো পৰম সিদ্ধি লাভ হয়। তাৰ পাছত কিছু সময়ৰ অন্তত এজন ৰজা নিজৰ ৰাজ্যৰ পৰা বিচ্যুত হ’ল।
Verse 46
सुरथाख्यः प्रसिद्धोऽत्र सूर्यवंशसमुद्भवः । ततो वसिष्ठमासाद्य स चात्मीयं पुरो हितम् । प्रोवाच प्रणतो भूत्वा बाष्पव्याकुललोचनः
ইয়াত সূৰ্যবংশজাত, সুৰথ নামে প্ৰসিদ্ধ ৰজাই তাৰ পাছত নিজৰ কুলপুৰোহিত বশিষ্ঠক ওচৰ চাপিল। তেওঁ প্ৰণাম কৰি, চকু অশ্ৰুতে ব্যাকুল হৈ, ক’বলৈ ধৰিলে।
Verse 47
त्वया नाथेन मे ब्रह्मन्संस्थितेनाऽपि शत्रुभिः । बलाच्च यद्धृतं राज्यं मन्द भाग्यस्य सांप्रतम्
হে ব্ৰাহ্মণ! তুমি মোৰ নাথ আৰু ৰক্ষক হৈ থাকিলেও, শত্রুৱে বলপূৰ্বক মোৰ ৰাজ্য কেঢ়ি লৈছে; এতিয়া মোৰ দুখীয়া ভাগ্য এনেকুৱাই।
Verse 48
तस्मात्कुरु प्रसादं मे येन मे राज्यसंस्थितिः । भूयोऽपि त्वत्प्रसादेन नान्या मे विद्यते गतिः
সেয়ে, মোৰ ওপৰত কৃপা কৰা, যাতে মোৰ ৰাজ্যস্থিতি দৃঢ় হয়। পুনঃ পুনঃও তোমাৰ অনুগ্ৰহেই মোৰ একমাত্ৰ আশ্ৰয়; মোৰ আন কোনো গতি নাই।
Verse 49
वसिष्ठ उवाच । यद्येवं ते महाराज मद्वाक्यात्सत्वरं व्रज । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं सर्वसिद्धिप्रदायकम्
বসিষ্ঠ ক’লে: যদি তেনেহ’লে, হে মহাৰাজ, মোৰ বাক্য অনুসৰি শীঘ্ৰে যোৱা। হাটকেশ্বৰ-জন্ম পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰ সকলো সিদ্ধি প্ৰদানকাৰী।
Verse 50
तत्र भैरवरूपेण स्थापयित्वा महेश्वरम् । भुजोद्यतोग्रशूलाग्रविद्धान्धककलेवरम्
তাত ভৈৰৱৰূপে মহেশ্বৰক স্থাপন কৰা—ভুজা উত্তোলিত, উগ্ৰ ত্ৰিশূলৰ অগ্ৰে অন্ধক দানৱৰ দেহ বিদ্ধ কৰা।
Verse 51
नारसिंहेन मंत्रेण ततः पूजय तं नृप । रक्तपुष्पैस्तथा धूपै रक्तैश्चैवानुलेपनैः
তাৰ পাছত, হে নৃপ, নাৰসিংহ মন্ত্রেৰে তেঁওক পূজা কৰা—ৰক্তবৰ্ণ পুষ্প, ৰক্ত ধূপ আৰু ৰক্ত অনুলেপনেৰে।
Verse 52
ततः सद्वीर्य मासाद्य तेजोवीर्यसमन्वितः । हनिष्यस्यखिलाञ्छत्रूंस्तत्प्रसादादसंशयम्
তাৰ পাছত সত্য বীৰ্য লাভ কৰি, তেজ আৰু শক্তিৰে সমন্বিত হৈ, তেওঁৰ কৃপাৰ বলত নিঃসন্দেহে তুমি সকলো শত্ৰুক বিনাশ কৰিবা।
Verse 53
परं शौचसमेतेन संपूज्यो भगवांस्त्वया । अन्यथा प्राप्स्यसे विघ्नान्सत्यमेतन्मयोदितम्
কিন্তু পৰম শৌচ-পবিত্ৰতাৰে তুমি ভগৱানক পূজা কৰিবা; নতুবা তুমি বিঘ্নৰ সন্মুখীন হ’বা—এই কথাই মই সত্যকৈ ক’লোঁ।
Verse 54
अथ तस्य वचः श्रुत्वा स राजा सत्वरं ययौ । तत्र क्षेत्रे ततो देवं स्थापयामास भैरवम्
তাঁৰ বাক্য শুনি সেই ৰজা তৎক্ষণাৎ গ’ল। সেই পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰত গৈ তেতিয়া তেওঁ ভৈৰৱ দেৱতাক প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে।
Verse 55
ततः संपूजयामास नारसिंहेन भक्तितः । मन्त्रेण प्रयतो भूत्वा ब्रह्मचर्यपरायणः
তাৰ পাছত তেওঁ ভক্তিৰে নাৰসিংহ মন্ত্রেৰে বিধিপূৰ্বক পূজা কৰিলে, সংযমী হৈ আৰু ব্ৰহ্মচৰ্যত নিবিষ্ট হৈ।
Verse 56
ततो दशसहस्रांते तस्य मंत्रस्य संख्यया । भैरवस्तुष्टिमापन्नः प्रोवा च तदनन्तरम्
তাৰ পাছত সেই মন্ত্রৰ গণনা দহ হাজাৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাত ভৈৰৱ সন্তুষ্ট হ’ল আৰু তৎক্ষণাৎ তাৰ পিছতে ক’লে।
Verse 57
श्रीभैरव उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते राजन्मंत्रेणानेन पूजितः । तस्मात्प्रार्थय यच्चेष्टं येन सर्वं ददाम्यहम्
শ্ৰী ভৈৰৱে ক’লে: হে ৰাজন, এই মন্ত্ৰেৰে পূজিত হৈ মই তোমাৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ সন্তুষ্ট। সেয়ে যি ইচ্ছা তোমাৰ, সেয়া প্ৰাৰ্থনা কৰা; মই সকলো দান কৰিম।
Verse 58
सुरथ उवाच । शत्रुभिर्मे हृतं राज्यं त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर । तन्मे भवतु भूयोऽपि शत्रुभिः परिवर्ज्जितम्
সুৰথে ক’লে: হে সুৰেশ্বৰ, শত্রুৱে মোৰ ৰাজ্য হৰণ কৰিছিল। তোমাৰ কৃপাৰে সেই একে ৰাজ্য পুনৰ মোৰ হৌক—এইবাৰ শত্রুৰ উৎপাতৰ পৰা মুক্ত।
Verse 59
अन्योऽपि यः पुमानित्थं त्वामिहागत्य पूजयेत् । अनेनैव तु मंत्रेण तस्य सिद्धिस्त्वया विभो
আৰু যি কোনো আন মানুহো এইদৰে ইয়ালৈ আহি এই একে মন্ত্ৰেৰে তোমাক পূজা কৰে, হে বিভো, সি তোমাৰ দ্বাৰাই সিদ্ধি-সফলতা লাভ কৰিব।
Verse 60
देया देव सहस्रांते यथा मम सुरेश्वर । तथेति तं प्रतिज्ञाय गतश्चादर्शनं हरः
হে সুৰেশ্বৰ, হে দেৱ, মোৰ বাবে সহস্ৰৰ অন্তত যিদৰে দান কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি, তেনেদৰেই দিয়া। ‘তথাস্তূ’ বুলি হৰে প্ৰতিজ্ঞা কৰি তাৰপিছত দৰ্শনৰ পৰা অন্তৰ্হিত হ’ল।
Verse 61
सुरथोऽपि निजं राज्यं प्राप हत्वा रणे रिपून्
সুৰথেও ৰণত শত্রুসকলক বধ কৰি নিজৰ ৰাজ্য পুনৰ লাভ কৰিলে।