
শৌনকে সূতক সুধিলে—গণপ/ক্ষেত্ৰপাল (পুণ্যক্ষেত্ৰৰ ৰক্ষক-স্বামী) কেনেকৈ উৎপন্ন হ’ল। সূতে ক’লে: দাৰুক নামৰ প্ৰবল দৈত্যে দেৱতাসকলক পৰাজিত কৰি উৎখাত কৰিলে; দেৱতাসকলে শিৱ-দেৱীৰ শৰণ লৈ ক’লে যে অৰ্ধনাৰীশ্বৰ তত্ত্ব নাথাকিলে অন্য দেৱে তাক জয় কৰিব নোৱাৰে। তেতিয়া পাৰ্বতীয়ে হৰৰ কণ্ঠস্থিত ‘তমস’ শক্তিৰ পৰা কালিকাক প্ৰকাশ কৰি নাম দি শত্রুনাশৰ আদেশ দিলে। কালিকাৰ ভয়ংকৰ গর্জনত দাৰুক সপৰিয়াল নাশ হ’ল, কিন্তু জগতত মহা অস্থিৰতা দেখা দিলে। শান্তিৰ বাবে ৰুদ্ৰ শ্মশানত কান্দি থকা শিশুৰূপে প্ৰকট হ’ল; কালিকাই তাক স্তন্যদান কৰিলে আৰু সেই শিশু যেন ক্ৰোধমূৰ্তি পান কৰি দেৱীক সৌম্য কৰি তুলিলে। দেৱতাসকলৰ আশংকা থাকিলে শিশু-মহেশ্বৰে আশ্বাস দি নিজৰ মুখৰ পৰা চৌষট্টি শিশুসদৃশ ক্ষেত্ৰপাল সৃষ্টি কৰি স্বৰ্গ, পাতাল আৰু চতুৰ্দশভুবনাত্মক ভূলোকৰ বিভিন্ন স্থানত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰিলে। তাৰ পিছত ক্ষেত্ৰপাল-পূজাৰ সংক্ষিপ্ত বিধান—নৱাক্ষৰী মন্ত্ৰ, দীপ, আৰু ক’লা উৰদ-চাউল মিশ্ৰ নৈবেদ্য; অৱহেলাত কৰ্মফল নিষ্ফল হয় আৰু দুষ্ট সত্তাই ফল হৰণ কৰে। স্তুতিত বন, জল, গুহা, চৌমুহনী, পৰ্বত আদি স্থানত থকা ৰক্ষকৰ নাম-স্থান উল্লেখ আছে। পিছত বটযক্ষিণীৰ কাহিনী—বিধবা সুনন্দাই তপস্যা আৰু নিত্যপূজাৰে দেৱীক প্ৰকট কৰে; শিৱে নিয়ম দিয়ে যে যিয়ে মোৰ পূজা কৰি বটযক্ষিণীক পূজা নকৰে, তাৰ ফল শূন্য। বটযক্ষিণীৰ সহজ মন্ত্ৰ-প্ৰাৰ্থনা নাৰী-পুৰুষ উভয়ক সিদ্ধি দিয়ে বুলি কোৱা হৈছে। শেষত বিজয়ে ‘পৰম বৈষ্ণৱী’ অপৰাজিতা মহাবিদ্যাৰ আৰাধনা কৰে; দীঘল ৰক্ষামন্ত্ৰে অগ্নি-জল-বায়ু, চোৰ-পশু, শত্রুকৃত্য, ৰোগ আদি ভয়ৰ পৰা ৰক্ষা, জয় আৰু বাধানিবাৰণৰ আশ্বাস—আৰু নিত্যজপে বৃহৎ বিধি নোহোৱাকৈও বিঘ্ন দূৰ হয় বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।
Verse 1
शौनक उवाच । सूत श्रुता पुरास्माभिरुत्पत्तिर्गणपस्य च । क्षेत्रनाथः कथं जज्ञे वदैतच्छृण्वतां हि नः
শৌনকে ক’লে: হে সূত! আমি আগতে গণপ (গণেশ)ৰ উৎপত্তি শুনিছোঁ। এতিয়া কওক—ক্ষেত্ৰনাথ, পবিত্ৰ ক্ষেত্ৰৰ অধিপতি কেনেকৈ জন্মিল? শুনি থকা আমাক এই কথা বৰ্ণনা কৰক।
Verse 2
सूत उवाच । यदा दारुकदैत्येन पीड्यमाना दिवौकसः । शिवं देव्या सहासीनं प्रणिपत्येदमब्रुवन्
সূত উৱাচ: দাৰুক দানৱৰ অত্যাচাৰত পীড়িত দেৱতাসকলে দেবীৰ সৈতে আসীন শিৱক প্ৰণাম কৰি এই বাক্য ক’লে।
Verse 3
देव दैत्येन घोरेण दुर्जयेन सुरासुरैः । पीडिता दारुकेण स्मः स्वस्थानाच्चापि च्याविताः
হে দেৱ! দেৱ-অসুৰ উভয়ৰেই অজেয় সেই ভয়ংকৰ দাৰুক দানৱে আমাক পীড়া দিছে আৰু আমাৰ নিজ নিজ স্থানৰ পৰা উচ্ছেদ কৰিছে।
Verse 4
न विष्णुना न चंद्रेण न चान्येनापि केनचित् । शक्यो हंतुं स दुष्टात्मा अर्धनारीश्वरं विना
বিষ্ণুৱে নহয়, চন্দ্ৰদেৱেও নহয়, আন কোনোবাইও সেই দুষ্টাত্মাক বধ কৰিব নোৱাৰে—অৰ্ধনাৰীশ্বৰ (শিৱ-শক্তিৰ ঐক্য) ব্যতীত।
Verse 5
तेन संपीड्यमानानामस्माकं शरणं भव । इत्युक्त्वा रुरुदुर्देवास्त्राहित्राहीति चाब्रुवन्
সেয়ে, হে নাথ! যি আমি তাৰ দ্বাৰা চেপি ধৰা পৰিছোঁ, আমাৰ আশ্ৰয় হওক। এই বুলি দেৱতাসকলে কান্দিলে আৰু বাৰে বাৰে ক’লে: ‘ৰক্ষা কৰক, ৰক্ষা কৰক!’
Verse 6
ततोऽतिकृपयाविष्टहरकंठस्य कालिमाम् । गृहीत्वा पार्वती चक्रे नारीमेकां महाभयाम्
তাৰ পাছত অতিশয় কৰুণাত আচ্ছন্ন পাৰ্বতীয়ে হৰৰ কণ্ঠৰ ক’লা দীপ্তি গ্ৰহণ কৰি, তাৰ পৰা এক মহাভয়ংকৰী নাৰী সৃষ্টি কৰিলে।
Verse 7
आत्मशक्तिं तत्र मुक्त्वा प्रोवाचेदं वचः शुभा । यस्मादतीव कालासि नाम्ना त्वं कालिका भव
তাত নিজৰ শক্তি মুক্ত কৰি সেই শুভ দেৱীয়ে এইদৰে ক’লে: "যিহেতু তুমি অতিশয় কৃষ্ণবৰ্ণা, সেয়ে তোমাৰ নাম কালিকা হ’ব।"
Verse 8
देवारिं च दुरात्मानं शीघ्रं नाशय शोभने । एवमुक्ता महारावा कालिका प्राप्य तं तदा
"হে সুন্দৰী, দেৱতাৰ শত্ৰু সেই দুৰাত্মাক শীঘ্ৰে বিনাশ কৰা!" এইদৰে আদিষ্ট হৈ কালিকা দেৱীয়ে প্ৰচণ্ড গৰ্জন কৰি তেতিয়া তাৰ ওচৰ পালেগৈ।
Verse 9
रवेणैव मृतं चक्रे सानुगं स्फुटितहृदम् । ततोवन्ती श्मशानस्था महारावानमुंचत
কেৱল গৰ্জনৰ দ্বাৰাই তেওঁ অনুচৰবৰ্গৰ সৈতে তাৰ হৃদয় বিদীৰ্ণ কৰি তাক মৃতপ্ৰায় কৰিলে। তাৰপাছত শ্মশানত থিয় হৈ তেওঁ পুনৰ এক প্ৰচণ্ড চিঞৰ মাৰিলে।
Verse 10
यैरासन्विकला लोकास्त्रयोऽपि प्रमृता यथा । ततो रुद्रो बालरूपं कृत्वा विश्वकृते विभुः
সেই কাৰণবোৰৰ বাবে তিনিও লোক দুৰ্বল হৈ পৰিছিল, যেন মৃতপ্ৰায়। তেতিয়া জগতৰ কল্যাণৰ বাবে সৰ্বশক্তিমান প্ৰভু ৰুদ্ৰই শিশুৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে।
Verse 11
रुदंस्तस्याः समीपे चाप्यागतः प्रेतसद्मनि । रुदंतं च ततो बालं कृत्वोत्संगे कृपान्विता
কান্দি কান্দি তেওঁ সেই প্ৰেতপুৰীত (শ্মশানত) দেৱীৰ ওচৰলৈ আহিল। শিশুটিক কান্দি থকা দেখি, তেওঁ কৰুণাৰে বিগলিত হৈ তাক কোলাত তুলি ল’লে।
Verse 12
कालिकाऽपाययत्स्तन्यं मा रुदेति प्रजल्पती । स्तन्य व्याजेन बालोऽपि पपौ क्रोधं तदंगजम्
কালিকাই তেওঁক স্তন্য পান কৰালে, কোমলকৈ ক’লে, “নাকান্দিবা।” কিন্তু স্তন্যপানৰ অজুহাতে সেই শিশুৱেও তাইৰ নিজৰ অঙ্গজ ক্ৰোধো পান কৰি ল’লে।
Verse 13
योऽसौ हरकंठभवविषादासीत्सुदुर्धरः । पीतक्रोधस्वभावे च सौम्यासीत्कालिका तदा
হৰৰ কণ্ঠত উদ্ভৱ হোৱা সেই অসহনীয় বিষজ বিষাদ—ক্ৰোধ পান হোৱাৰ পিছত—তেতিয়া কালীকা স্বভাৱতেই সৌম্য আৰু মঙ্গলময়ী হৈ উঠিল।
Verse 14
बालोऽपि बालरूपं तत्त्यक्तुमैच्छत्कृतक्रियः
নিজ কাৰ্য সিদ্ধ কৰি, সেই শিশুৱেও সেই শিশুৰূপ ত্যাগ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে।
Verse 15
ततो देवाः कालिकायाः शंकमानाः पुनर्भयम् । ऊचुर्मा बाल बालत्वं परित्यज कृपां कुरु
তেতিয়া দেৱতাসকলে কালীকাৰ বিষয়ে পুনৰ ভয় আৰু সন্দেহ কৰি ক’লে: “হে বালক, বাল্য অৱস্থা ত্যাগ নকৰিবা; কৃপা কৰা।”
Verse 16
बाल उवाच । न भेतव्यं कालिकायाः सौम्या देवी यतः कृता । अस्ति चेद्भवतां भीतिरन्यान्स्रक्ष्यामि बालकान् । चतुःषष्टिक्षेत्रपालानित्युक्त्वा सोऽसृजन्मुखात्
বালকে ক’লে: “কালীকাৰ পৰা ভয় নকৰিবা, কিয়নো দেৱী সৌম্য কৰা হৈছে। তথাপি যদি তোমালোকৰ ভয় থাকে, তেন্তে মই আন আন বালৰূপ—চৌষট্টি ক্ষেত্ৰপাল—সৃষ্টি কৰিম।” এইদৰে কৈ তেওঁ মুখৰ পৰা সিহঁতক উলিয়াই দিলে।
Verse 17
प्राह तान्बालरूपांश्च बालरूपी महेश्वरः । स्वर्गेषु पंचविशानां पातालेषु च तावताम्
বালৰূপ ধৰি মহেশ্বৰে সেই বালৰূপসকলক ক’লে— “স্বৰ্গলোকত তোমালোকৰ পঁচিশজনৰ বাবে, আৰু পাতাললোকতো তেনেকৈ একে সংখ্যাৰ বাবে, তোমালোকৰ স্থান নিৰ্ধাৰিত হ’ব।”
Verse 18
चतुर्दशानां भूर्लोके वासो वः पालनं तथा । अयमेव श्मशानस्थो भविता श्वा च वाहनम्
“তোমালোকৰ চৌদ্দজনৰ বাসস্থান আৰু ৰক্ষণ-কাৰ্য ভূ-লোকত হ’ব। এইজন শ্মশানত স্থিত থাকিব, আৰু কুকুৰেই তাৰ বাহন হ’ব।”
Verse 19
नैवेद्यं भवतां राजमाषतंदुलमिश्रकाः । अनभ्यर्च्य च यो युष्मान्किंचित्कृत्यं विधास्यति
“তোমালোকৰ নৈবেদ্য হ’ব ৰাজমাষ (ক’লা উৰদ) আৰু চাউলৰ মিশ্ৰণ। আৰু যি কোনোবাই তোমালোকক পূজা নকৰাকৈ কোনো কাৰ্য আৰম্ভ কৰে…”
Verse 20
तस्य तन्निष्फलं भावि भुक्तं प्रेतैश्च राक्षसैः । इत्युक्त्वा भगवान्रुद्रस्तत्रैवां तरधीयत
“তাৰ বাবে সেই কৰ্ম নিষ্ফল হ’ব, আৰু তাৰ নৈবেদ্য প্ৰেত আৰু ৰাক্ষসসকলে ভক্ষণ কৰিব।” এইদৰে কৈ ভগৱান ৰুদ্ৰই তাতেই বচন ক’লে আৰু তৎক্ষণাৎ অন্তৰ্ধান হ’ল।
Verse 21
क्षेत्रपालाः स्थिताश्चैव यथास्थाने निरूपिताः । इति वः क्षेत्रपालानां सृष्टिः प्रोक्ता समासतः
এইদৰে ক্ষেত্ৰপালসকলক নিজ নিজ নিৰ্ধাৰিত স্থানত স্থাপন কৰা হ’ল। এই প্ৰকাৰেই তোমালোকক ক্ষেত্ৰপালসকলৰ সৃষ্টি সংক্ষেপে কোৱা হ’ল।
Verse 22
आराधनं प्रवक्ष्यामि येन प्रीता भवंति ते
এতিয়া মই সেই আৰাধনাৰ বিধি ক’ম, যাৰ দ্বাৰা সেই ক্ষেত্ৰপালসকল সন্তুষ্ট হয়।
Verse 23
ओंक्षां क्षेत्रपालाय नमः । इति नवाक्षरो महामंत्रः
“ওঁ ক্ষাঁ ক্ষেত্ৰপালায় নমঃ”—এইটো নৱাক্ষৰ মহামন্ত্ৰ বুলি ঘোষিত।
Verse 24
अनेनात्र चंदनादि दत्त्वा राजमाषतण्डुलमिश्रकाश्च चतुःषष्टिकृतभागान्वटकान्निवेद्य तावत्यो दीपिकास्तावन्ति पत्राणि पूगानि निवेद्य दण्डवत्प्रणम्य महास्तुतिमेतां जपेत्
এই মন্ত্ৰেৰে ইয়াত চন্দন আদি অৰ্পণ কৰিব; ক’লা উৰদ আৰু চাউল মিহলাই বনোৱা ৱটক চৌষট্টি ভাগ কৰি নিবেদন কৰিব; তেনেদৰে সমসংখ্যক দীপ, আৰু তেনেদৰে পাত আৰু সুপাৰীও অৰ্পণ কৰিব; তাৰ পাছত দণ্ডৱৎ প্ৰণাম কৰি এই মহাস্তৱ জপ কৰিব।
Verse 25
ओंऊर्ध्वकेशा विरू पाक्षा नित्यं ये घोररूपिणः । रक्तनेत्राश्च पिंगाक्षाः क्षेत्रपालान्नमामि तान्
ওঁ। যিসকল ক্ষেত্ৰপালৰ কেশ উৰ্ধ্বমুখী, দৃষ্টি ভয়ংকৰ আৰু বিচিত্ৰ, যিসকল সদায় ঘোৰৰূপী—ৰক্তনেত্ৰ আৰু পিঙ্গলনেত্ৰ—তেওঁলোকক মই নমস্কাৰ কৰোঁ।
Verse 26
अह्वरो ह्यापकुम्भश्च इडाचारस्तथैव यः । इंद्रमूर्तिश्च कोलाक्ष उपपाद ऋतुंसनः
অহ্বৰ, আপকুম্ভ, আৰু ইডাচাৰ; ইন্দ্ৰমূৰ্তি, কোলাক্ষ, উপপাদ আৰু ঋতুংসন—এইসকলও ক্ষেত্ৰপালসকলৰ মাজত (স্তৱিত) আছে।
Verse 27
सिद्धेयश्चैव वलिको नीलपादेकदंष्ट्रिकः । इरापतिश्चाघहारी विघ्नहारी तथांतकः
সিদ্ধেয় আৰু বলিক; নীলপাদ-একদংশ্ট্ৰিক; ইৰাপতি; আঘহাৰী, বিঘ্নহাৰী আৰু অন্তক—এইসকল খেত্ৰপাল, যাঁহাক নমস্কাৰ কৰা উচিত।
Verse 28
ऊर्ध्वपादः कम्बलश्च खंजनः खर एव च । गोमुखश्चैव जंघालो गणनाथश्च वारणः
ঊৰ্ধ্বপাদ, কম্বল, খঞ্জন আৰু খৰ; গোমুখ, জঙ্ঘাল, গণনাথ আৰু বাৰণ—এইসকল খেত্ৰপাল, যাঁহাক স্তৱত স্মৰণ কৰা হয়।
Verse 29
जटालोप्यजटालश्च नौमि स्वःक्षेत्रपालकान् । ऋकारो हठकारी च टंकपाणिः खणिस्तथा
মই মোৰ নিজ খেত্ৰপাল ৰক্ষকসকলক নমো—জটাল আৰু অজটাল; ঋকাৰ, হঠকাৰী, টঙ্কপাণি আৰু খণিকো।
Verse 30
ठंठंकणो जंबरश्च स्फुलिंगास्यस्तडिद्रुचिः । दंतुरो घननादश्च नन्दकश्च तथा परः
মই খেত্ৰপাল ৰক্ষক-দেৱতাসকলক নমো—ঠংঠংকণ, জংবৰ, স্ফুলিঙ্গাস্য (যাৰ মুখে স্ফুলিঙ্গ উজাৰে), তডিদ্ৰুচি (বিদ্যুৎসম দীপ্ত), দন্তুৰ, ঘননাদ (মেঘগর্জনসম), আৰু নন্দক; লগতে আন ৰক্ষককো।
Verse 31
फेत्कारकारी पंचास्यो बर्बरी भीमरूपवान् । भग्नपक्षः कालमेघो युवानो भास्करस्तथा
মই ফেত্কারকাৰী, পঞ্চাস্য (পাঁচমুখীয়া), বৰ্বৰী, ভয়ংকৰ-ৰূপধাৰী ভীমৰূপৱান, ভগ্নপক্ষ, কালমেঘ (ঝড়-মেঘৰ দৰে অন্ধকাৰ), যুবান আৰু ভাস্কৰকো নমো।
Verse 32
रौरवश्चापि लंबोष्ठो वणिजः सुजटालिकः । सुगंधो हुहुकश्चैव नौमि पातालरक्षकान्
মই ৰৌৰৱ, লম্বোষ্ঠ (ডাঠ ওঁঠযুক্ত), বণিজ, সুজটালিক (সুন্দৰ জটাধাৰী), সুগন্ধ আৰু হুহুক—পাতালৰ ৰক্ষকসকলক নমস্কাৰ কৰোঁ।
Verse 33
सर्वलिंगेषु हुंकारः स्मशानेषु भयावहः । महालक्षो वने घोरे ज्वालाक्षो वसतौ स्थितः
সকলো লিঙ্গ-ধামত তেওঁ হুংকাৰ; শ্মশানত তেওঁ ভয়াৱহ (ভয় জগোৱা)। ভয়ংকৰ অৰণ্যত তেওঁ মহালক্ষ, আৰু মানৱ বসতিত তেওঁ জ্বালাক্ষ (অগ্নিনয়ন) ৰূপে অৱস্থিত।
Verse 34
एकवृक्षश्च वृक्षेषु करालवदनो निशि । घण्टारवो गुहावासी पद्मखंजो जले स्थितः
গছ-গছনিত তেওঁ একবৃক্ষ; নিশাত তেওঁ কৰালবদন (ভয়ংকৰ মুখ)। গুহাত বাস কৰা তেওঁ ঘণ্টাৰৱ (ঘণ্টাধ্বনি সদৃশ গর্জন), আৰু জলত তেওঁ পদ্মখঞ্জো ৰূপে অৱস্থিত।
Verse 35
चत्वरेषु दुरारोहः पर्वते कुरवस्तथा । निर्झरेषु प्रवाहाख्यो माणिभद्रो निधिष्वपि
চৌমুহনীত তেওঁ দুৰাৰোহ (আৰোহণ দুষ্কৰ); পৰ্ব্বতত তেওঁ কুৰৱ। নিৰ্ঝৰত তেওঁ প্ৰৱাহাখ্য নামে পৰিচিত, আৰু নিধি—গোপন ধনভঁৰাল—মাজতো তেওঁ মাণিভদ্ৰ ৰূপে অৱস্থিত।
Verse 36
रसक्षेत्रे रसाध्यक्षो यज्ञवाटेषु कोटनः । चतुर्दश भुवं व्याप्य स्थिताश्चैवं नमामि तान्
ৰস-ক্ষেত্ৰত তেওঁ ৰসাধ্যক্ষ, আৰু যজ্ঞ-ৱাটত তেওঁ কোটন। চৌদ্দ ভুৱন জুৰি ব্যাপি এইদৰে অৱস্থিত সেইসকলক মই সকলোকে নমস্কাৰ কৰোঁ।
Verse 37
एवं चतुःषष्टिमिताञ्छरणं यामि क्षेत्रपान् । प्रसीदंतु प्रसीदंतु तृप्यंतु मम पूजया
এইদৰে মই চৌষট্টি সংখ্যক ক্ষেত্ৰপালসকলৰ শৰণ লওঁ। প্ৰসন্ন হওক, প্ৰসন্ন হওক; মোৰ পূজাৰে তৃপ্ত হওক।
Verse 38
सर्वकार्येषु यश्चैवं क्षेत्रपानर्चयेच्छुचिः । क्षेत्रपास्तस्य तुष्यंति यच्छंति च समीहितम्
যি কোনো ব্যক্তি শুচি হৈ সকলো কাৰ্যৰ আৰম্ভণিতে এইদৰে ক্ষেত্ৰপালসকলক অৰ্চনা কৰে, ক্ষেত্ৰপালসকল তাত প্ৰসন্ন হয় আৰু তাৰ ইচ্ছিত বস্তু দান কৰে।
Verse 39
इमं क्षेत्रपकल्पं च विजानन्विजयस्तथा । यथोक्तविधिनाभ्यर्च्य सिद्धेयं तुष्टुवे च तम्
ক্ষেত্ৰপালসকলৰ এই বিধি বুজি, বিজয়ােও কোৱা মতে বিধিৰে অৰ্চনা কৰি, নিজৰ কাৰ্য সিদ্ধিৰ কামনাৰে সেই ৰক্ষক দেৱতাক স্তৱন কৰিলে।
Verse 40
प्रणम्य च ततो देवीमानर्च वटयक्षिणीम् । पुरा यदा नारदेन कलापग्रामतो द्विजाः
তাৰ পাছত প্ৰণাম কৰি, তেওঁ দেৱী বটযক্ষিণীক অৰ্চনা কৰিলে। পূৰ্বে, যেতিয়া নাৰদে কলাপগ্ৰাম নামৰ গাঁৱৰ পৰা দ্বিজসকলক আনিছিল,
Verse 41
समानीतास्तैश्च साकं सुनंदा नाम ब्राह्मणी । विधवाभ्यागता तत्र तपस्तप्तुं महीतटे
তেওঁলোকৰ সৈতে সুনন্দা নামৰ এগৰাকী ব্ৰাহ্মণীও আনিছিল; বিধৱা হৈ, তেওঁ তাত নদীৰ তীৰত তপস্যা কৰিবলৈ আহিছিল।
Verse 42
सा कृच्छ्राणि पराकांश्च अतिकृच्छ्राणि कुर्वती । ज्यैष्ठे भाद्रपदे चक्रे सावित्र्या द्वे त्रिरात्रिके
তাই কৃচ্ছ্ৰ, পৰাক আৰু অতি-কৃচ্ছ্ৰ তপস্যা পালন কৰিছিল। জ্যৈষ্ঠ আৰু ভাদ্ৰপদ মাহত সাৱিত্ৰী-ব্ৰতসহ দুটা ত্ৰিৰাত্ৰি নিতি-নিয়ম অৱলম্বন কৰিলে।
Verse 43
मासोपवासं च तथा कार्तिके कुलनंदिनी । सप्तलिंगानि संपूज्य देवीपूजां सदा व्यधात्
আৰু কাৰ্ত্তিক মাহত সেই কুলনন্দিনী মাহজোৰা উপবাস পালন কৰিলে। সাতটা লিঙ্গ বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি, তাই সদায় দেৱীৰ আৰাধনা কৰি থাকিল।
Verse 44
दर्शे स्नानं तथा चक्रे महीसागरसंगमे । इत्यादिबहुभिस्तैस्तैर्नित्यं नियमपालनैः
দৰ্শ অমাৱস্যাৰ দিনা তাই নদী-সাগৰৰ সংগমত স্নানো কৰিলে। এইদৰে নানা ধৰণৰ তেনেকুৱা নিত্য নিয়ম-অনুশাসন পালন কৰি,
Verse 45
धूतपापा ययौ लोकमुमायाः कृतस्वागता । अंशेन च तटे तस्मिन्संभूता वटयक्षिणी
পাপ ধুই পেলাই তাই উমাৰ লোকলৈ গ’ল, সন্মানেৰে স্বাগতম লাভ কৰিলে। আৰু সেই একে তীৰতে দেৱীৰ এক অংশৰূপে বটযক্ষিণী প্ৰকাশিত হ’ল।
Verse 46
तस्यास्तुष्टो वरं प्रादात्सिद्धलिंगस्थितो हरः । अनभ्यर्च्य य एनां च मत्पूजां प्रकरिष्यति
তাইত সন্তুষ্ট হৈ, সিদ্ধ-লিঙ্গত অৱস্থিত হৰে বৰ দান কৰিলে: ‘যি কোনোবাই প্ৰথমে এইগৰাকীক পূজা নকৰাকৈ মোৰ পূজা কৰিব,
Verse 47
तस्य तन्निष्फलं सर्वमित्युक्तं पाल्यमेव मे । तस्मात्प्रपूजयेन्नित्यं वटस्थां वटयक्षिणीम् । पुष्पैर्धूपैस्तु नैवेद्यैर्मंत्रेणानेन भक्तितः
(শিৱে কৈলে:) ‘তাৰ বাবে সকলো ফলহীন হয়’—এইদৰে ঘোষণা কৰা হৈছে, আৰু মোৰ আজ্ঞা অনুসাৰে ই নিয়ম পালনীয়। সেয়ে ভক্তিভাৱে নিত্য বটবৃক্ষত অৱস্থিত বটযক্ষিণীক ফুল, ধূপ, নৈবেদ্য আৰু এই মন্ত্রেৰে পূজা কৰিব লাগে।
Verse 48
सुनंदे नंदनीयासि पूजामेतां गृहाण मे । प्रसीद् सर्वकालेषु मम त्वं वटयक्षिणि
হে সুনন্দা, তুমি আনন্দদায়িনী আৰু পূজাযোগ্যা; মোৰ এই পূজা গ্ৰহণ কৰা। হে মোৰ বটযক্ষিণি, সকলো কালতে প্ৰসন্ন হোৱা।
Verse 49
एवं संपूज्य तां नत्वा क्षमाप्य वटयक्षिणीम् । सर्वान्कामानवाप्नोति नरो नारी च सर्वदा
এইদৰে বিধিপূৰ্বক তেঁওক পূজা কৰি, নমস্কাৰ জনাই আৰু বটযক্ষিণিৰ ওচৰত ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰি, নৰ বা নাৰী সদায় সকলো ইচ্ছিত কামনা লাভ কৰে।
Verse 50
विजयश्चापि माहात्म्यमिदं जानन्महामतिः । आनर्च वटवृक्षस्थां भक्तितो वटयक्षिणीम्
বিজয়ো—মহামতি, আৰু এই পবিত্ৰ বৃত্তান্তৰ মাহাত্ম্য জানি—ভক্তিভাৱে বটবৃক্ষত অৱস্থিত যক্ষিণী, বটযক্ষিণীক আৰ্চনা কৰিলে।
Verse 51
ततः सिद्धांबिकां स्तुत्वा जप्तवानपराजिताम् । महाविद्यां वैष्णवीं तु साधनेन समन्विताम्
তাৰ পাছত সি সিদ্ধাম্বিকাৰ স্তৱ কৰি, অপৰাজিতা—বৈষ্ণৱী মহাবিদ্যা—ৰ জপ কৰিলে, যি নিৰ্দিষ্ট সাধনাৰে সম্পূৰ্ণ সমন্বিত আছিল।
Verse 52
यस्याः स्मरणमात्रेण सर्वदुःखक्षयो भवेत् । तां विद्यां कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं विप्रपुंगवाः
সেই পৱিত্ৰ বিদ্যা, যাৰ কেৱল স্মৰণৰ দ্বাৰাই সকলো দুখৰ বিনাশ হয়, মই এতিয়া বৰ্ণনা কৰিম। হে শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকল, শ্ৰৱণ কৰক।
Verse 53
ॐ नमो भगवते वासुदेवाय नमोऽनंताय सहस्रशीर्षाय क्षीरोदार्णवशायिने शेषभोगपर्यंकाय गरुडवाहनाय पीतवाससे वासुदेव संकर्षण प्रद्युम्नानिरुद्ध हयशिरो वराह नरसिंह वामन त्रिविक्रम राम राम वरप्रद नमोऽस्तु ते नमोऽ स्तुते असुरदैत्यदानवयक्षराक्षस भूतप्रेतपिशाचकुंभांड सिद्धयोगिनी डाकिनी स्कंदपुरोगमान्ग्रहान्नक्षत्रग्रहांश्चान्यांश्च हन २ दह २ पच २ मथ २ विध्वंसय २ विद्रावय २ शंखेन चक्रेण वज्रेण गदया मुशलेन हलेन भस्मीकुरु सहस्रबाहवे सहस्रचरणायुध जय २ विजय २ अपराजित अप्रतिहत सहस्रनेत्र ज्वल २ प्रज्वल २ विश्वरूप बहुरूप मधुसूदन महावराह महापुरुष वैकुंठ नारायण पद्मनाभ गोविंद दामोदर हृषीकेश सर्वासुरो त्सादन सर्वभूतवशंकर सर्वदुःखप्रभेदन सर्वयंत्रप्रभंजन सर्वनागप्रमर्दन सर्वदेवमहेश्वर सर्वबंधविमोक्षण सर्वाहितप्रमर्दन सर्वज्वरप्रणाशन सर्वग्रह निवारण सर्वपापप्रशमन जनार्दन जनानंदकर नमोऽस्तु ते स्वाहा
ওঁ নমো ভগৱতে বাসুদেৱায়; অনন্ত, সহস্ৰশীৰ্ষ, যি ক্ষীৰ সাগৰত শেষনাগৰ শয্যাত শয়ন কৰে। বাসুদেৱ, সংকৰ্ষণ, প্ৰদ্যুম্ন, অনিৰুদ্ধ, বৰাহ, নৰসিংহ, বামন আৰু ৰামলৈ নমস্কাৰ। হে প্ৰভু! সকলো অসুৰ, ভূত, পিশাচ আৰু গ্ৰহক বিনাশ কৰক, দহন কৰক আৰু খেদি পঠিয়াওক। আপোনাৰ শংখ, চক্ৰ আৰু গদাৰে সিহঁতক ভস্ম কৰক। হে সহস্ৰবাহু বিশ্বৰূপ, হে নাৰায়ণ, গোবিন্দ, সকলো দুখ বিনাশকাৰী জনাৰ্দন, আপোনাক বাৰম্বাৰ নমস্কাৰ। স্বাহা।
Verse 54
इमामपराजितां परमवैष्णवीं महाविद्यां जपति पठति शृणोति स्मरति धारयति कीर्तयति न च तस्य वाय्वग्निवज्रोपलाशनिवर्षभयं न समुद्रभयं न ग्रहभयं न च चौरभयं न च श्वापदभयं वा भवेत्
যিজনে এই অপৰাজিতা পৰম বৈষ্ণৱী মহাবিদ্যা জপ কৰে, পাঠ কৰে, শুনে বা স্মৰণ কৰে, তেওঁৰ বতাহ, জুই, বজ্ৰপাত, সাগৰ, গ্ৰহদোষ, চোৰ বা হিংস্ৰ জন্তুৰ পৰা কোনো ভয় নাথাকে।
Verse 55
क्वचिद्रात्र्यंधकारस्त्रीराजकुलविषोपविषगरदवशीकरण विद्वेषणोच्चाटनवधबंधभयं वा न भवेदेतैर्मंत्रपदैरुदाहृतैर्हृदा बद्धैः संसिद्धपूजितैः
এই মন্ত্ৰসমূহৰ দ্বাৰা ৰাতিৰ অন্ধকাৰ, বিষ, বশীকৰণ, বিদ্বেষ, হত্যা বা বন্ধনৰ পৰা কতো কোনো ভয় নাথাকে।
Verse 56
तद्यथा । नमोनमस्तेऽस्तु अभये अनघे अजिते अत्रसिते अमृते अपराजिते पठितसिद्धे स्मरितसिद्ध एकानंशे उमे ध्रुवे अरुंधति सावित्रि गायत्रि जातवेदसि मानस्तोके सरसि सरस्वति धरणि धारिणि सौदामिनि अदिते विनते गौरि गांधारि मातंगि कृष्णे यशोदे सत्यवादिनि ब्रह्मवादिनि कालि कपालिनि सद्योवयवचयनकरि स्थलगतं जलगतमंतरिक्षगतं वा रक्ष २ सर्वभूतभयोपद्रवेभ्यो रक्ष २ स्वाहा
নমস্কাৰ, হে নিৰ্ভয়, নিষ্পাপ, অপৰাজিতা দেৱী! হে উমা, গায়ত্ৰী, সাৱিত্ৰী, সৰস্বতী, ধৰিত্ৰী, কালী আৰু যশোদা! হে সত্যবাদিনী! স্থল, জল আৰু আকাশত আমাক ৰক্ষা কৰক। সকলো ভূত আৰু ভয়ৰ পৰা আমাক ৰক্ষা কৰক। স্বাহা।
Verse 57
यस्याः प्रणश्यते पुष्पं गर्भो वा पतते यदि । म्रियंते बालका यस्याः काकवंध्या च या भवेत् । धारयेत इमां विद्यामेभिर्दोषैर्न लिप्यते
যদি কোনো নাৰীৰ ঋতুস্ৰাৱ বন্ধ হয়, বা গৰ্ভপাত হয়; যদি তেওঁৰ সন্তানৰ মৃত্যু হয়; বা যদি তেওঁ গৰ্ভধাৰণ কৰিও জীৱিত সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰে—তেন্তে এই পবিত্ৰ বিদ্যা ধাৰণ কৰিলে তেওঁ এই দোষ আৰু দুখ-কষ্টৰ পৰা মুক্ত হয়।
Verse 58
रणे राजकुले द्यूते नित्यं तस्य जयो भवेत् । शस्त्र धारयते ह्येषां समरे कांडधारिणी
যুদ্ধত, ৰাজসভাত আৰু আনকি জুৱা খেলতো তেওঁৰ সদায় জয় হয়। কিয়নো যুদ্ধত এই শক্তিয়ে তেওঁলোকৰ বাবে অস্ত্ৰ ধাৰণ কৰে—যি শৰ বা কাঁড় ধাৰণ কৰে—আৰু সংগ্ৰামত বিজয় প্ৰদান কৰে।
Verse 59
गुल्मशूलाक्षिरोगाणां नित्यं नाशकरी तथा । शिरोरोगज्वराणां च नाशनी सर्वदेहिनाम्
ই সদায় পেটৰ টিউমাৰ আৰু শূলৰ দৰে ৰোগ, আৰু লগতে চকুৰ ৰোগসমূহ ধ্বংস কৰে; আৰু সকলো দেহধাৰী জীৱৰ বাবে ই মূৰৰ ৰোগ আৰু জ্বৰ দূৰ কৰে।
Verse 60
तद्यथा । हन २ कालि सर २ कालि सर २ गौरि धम २ गौरि धम २ विद्ये आले ताले माले गंधे वधे पच २ विद्ये नाशय पापं हन् दुःस्वप्नं विनाशय कष्टनाशिनि रजनि संध्ये दुंदुभिनादे मानसवेगे शंखिनि चक्रिणि वज्रिणि शूलिनि अपमृत्युविनाशिनि विश्वेश्वरि द्रविडि द्राविडि केशवदयिते पशुपतिमहिते दुर्द्दमदमिनि शर्वरि किराति मातंगि ओंह्रांह्रंह्रंह्रंक्रांक्रंक्रंक्रंत्वर २ ये मां द्विषति प्रत्यक्षं परोक्षं वा सर्वान्दम २ मर्द्द २ तापय २ पातय २ शोषय २ उत्सादय २ ब्रह्माणि माहेश्वरि वाराहि विनायकि ऐंद्रि आग्नेयि चामुंडे वारुणि प्रचंडविद्योते इंदोपेंद्रभगिनि विजये शांतिस्वस्तिपुष्टिविवर्धिनि कामांकुशे कामदुधे सर्वकामवरप्रदे सर्वभूतेषु वासिनि प्रति विद्यां कुरु २ आकर्षिणि वेशिनि ज्वालामालिनि रमणि रामणि धरणि धारिणि मानोन्मानिनि रक्ष २ वायव्ये ज्वालामालिनि तापनि शोषणि नीलपताकिनि महागौरि महाश्रये महामयूरि आदित्यरश्मि जाह्नवि यमधंटे किणि २ चिंतामणि सुरभि सुरोत्पन्ने कामदुघे यथा मनीषितं कार्यं तन्मम सिध्यतु स्वाहा ओंस्वाहा ओंभूः स्वाहा ओंभुवः स्वाहा ओंस्वः स्वाहा ओंभूर्भुवःस्वःस्वाहा यत्रैवागतं पापं तत्रैव प्रतिगच्छतु स्वाहा ओंबले महाबले उासिद्धसाधिनि स्वाहा
এইদৰে (মহান ৰক্ষা মন্ত্ৰ): 'প্ৰহাৰ কৰা, প্ৰহাৰ কৰা! হে কালী... হে গৌৰী... হে বিদ্যা... পাপ নাশ কৰা; দুস্বপ্ন নাশ কৰা; হে কষ্ট নাশিনী!... হে ব্ৰহ্মাণী, মহেশ্বৰী... মোক ৰক্ষা কৰা... যিয়ে মোক ঘৃণা কৰে, তেওঁক ধ্বংস কৰা... ওম স্বাহা; ওম ভূঃ স্বাহা... য'ৰ পৰা পাপ আহিছে, ত'লৈকে উভতি যাওক—স্বাহা।'
Verse 61
इतीमां साधयामास वैष्णवीमपरा जिताम् । विजयः संयतो भूत्वा मनोबुद्धिसमाधिभिः
এইদৰে (এই বিদ্যা লাভ কৰি), বিজয়ে সমাধিৰ জৰিয়তে মন আৰু বুদ্ধিৰ একাগ্ৰতাৰে সংযত হৈ বৈষ্ণৱী অপৰাজিতাক সিদ্ধি কৰিলে।
Verse 62
य इमां पठते नित्यं साधनेन विनापि च । तस्यापि सर्वविघ्नानि नश्यंति द्विजपुंगवाः
হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল! যি এই পাঠ নিত্য পঢ়ে—বিধিবদ্ধ সাধনা নকৰিলেও—তেওঁৰ সকলো বিঘ্ন বিনাশ হয়।