Adhyaya 47

Verse 1

नारद उवाच । ततो मयास्य तीर्थस्य रक्षणाय पुनर्जय । समाराध्य यथा देव्यः स्थापितास्तच्छृणुष्व भोः

নাৰদে ক’লে: তাৰ পাছত, হে বিজয়ী, এই তীৰ্থৰ ৰক্ষাৰ বাবে মই বিধিমতে দেৱীসকলক আৰাধনা কৰিলোঁ। হে মহাশয়, ইয়াত দিৱ্য দেৱীসকল কেনেকৈ প্ৰতিষ্ঠিত হ’ল সেয়া শুনা।

Verse 2

यथात्मा सर्वभूतेषु व्यापकः परमेश्वरः । तथैव प्रकृतिर्नित्या व्यापका परमेश्वरी

যেনেকৈ পৰমেশ্বৰ আত্মা সকলো ভূত-প্ৰাণীৰ মাজত ব্যাপক, তেনেকৈ নিত্য প্ৰকৃতি—পৰমেশ্বৰী—সৰ্বত্ৰ ব্যাপি আছে।

Verse 3

शक्ति प्रसादादाप्नोति वीर्यं सर्वाश्च संपदः । ईश्वरी सर्वभूतेषु सा चैवं पार्थ संस्थिता

শক্তিৰ প্ৰসাদে মানুহে বীৰ্য আৰু সকলো সম্পদ লাভ কৰে। সেই ঈশ্বৰী সকলো ভূত-প্ৰাণীৰ ভিতৰত নিবাস কৰে; হে পাৰ্থ, এইদৰে তাই সৰ্বত্ৰ স্থিত।

Verse 4

बुद्धिह्रीपुष्टिलज्जेति तुष्टिः शांतिः क्षमा स्पृहा । श्रद्धा च चेतना शक्तिर्मंत्रोत्साहप्रभूद्भवा

বুদ্ধি, হ্ৰী, পুষ্টি আৰু লজ্জা; তুষ্টি, শান্তি, ক্ষমা আৰু স্পৃহা; শ্ৰদ্ধা আৰু চেতনা—এই সকলো ৰূপে শক্তি প্ৰকাশ পায়, মন্ত্ৰ আৰু আধ্যাত্মিক উৎসাহে প্ৰবলভাৱে উদ্ভূত হৈ।

Verse 5

इयमेव च बंधाय मोक्षायेयं च सर्वदा । एनामाराध्य चैश्वर्यमिन्द्राद्याः समवाप्नुयुः

সেইয়েই সদায় বন্ধনৰ কাৰণ হয়, আৰু সেইয়েই সদায় মোক্ষৰ কাৰণো হয়। তাইক আৰাধনা কৰি ইন্দ্ৰ আদি দেৱতাসকলেও ঐশ্বৰ্য আৰু অধিপত্য লাভ কৰে।

Verse 6

ये च शक्तिं न मन्यंते तिरस्कुर्वंति चाधमाः । योगीन्द्रा अपि ते व्यक्तं भ्रश्यंते काशिजा यथा

যিসকল অধমে শক্তিক নেমানে আৰু সন্মান নকৰে, বৰঞ্চ নিন্দা কৰে—যদিও তেওঁলোক ‘যোগীন্দ্ৰ’ বুলিও পৰিচিত—তেওঁলোক নিশ্চিতভাৱে পতিত হয়, যেন কাশীত কেতিয়াবা কিছুমান পতিত হৈছিল।

Verse 7

वाराणस्यां किल पुरा सिद्धयोगीश्वराः पुनः । अवमन्य च ते शक्तिं पुनर्भ्रंशमुपागताः

কথিত আছে যে প্ৰাচীন কালত বাৰাণসীত কিছুমান সিদ্ধ যোগীশ্বৰে শক্তিক অৱমাননা কৰি পুনৰ পতনৰ মুখামুখি হৈছিল।

Verse 8

तस्मात्सदा देहिनेयं शक्तिः पूज्यैव नित्यदा । तुष्टा ददाति सा कामान्रुष्टा संहरते क्षणात्

সেয়ে দেহধাৰীসকলে এই শক্তিক সদায় নিত্য পূজা কৰিব লাগে। তুষ্ট হলে তাই কামনা দান কৰে; ৰুষ্ট হলে ক্ষণতে সকলো হৰণ কৰে।

Verse 9

परमा प्रकृतिः सा च बहुभेदैर्व्यवस्थिता । तासां मध्ये महादेव्यो ह्यत्र संस्थापिताः शृणु

সেই পৰম প্ৰকৃতি, বহু ভেদ-ৰূপে বিন্যস্ত। সেই ৰূপসমূহৰ মাজত ইয়াত মহাদেৱীসকল স্থাপিত আছে—শুনা, মই বৰ্ণনা কৰোঁ।

Verse 10

चतस्रस्तु महाशक्त्यश्चतुर्दिक्षु व्यवस्थिताः । सिद्धांबिका तु पूर्वस्यां स्थापिता सा गुहेन च

চাৰি মহাশক্তি চাৰি দিশত স্থাপিত আছিল। তাসকলৰ মাজত সিদ্ধাম্বিকা পূৰ্ব দিশত প্ৰতিষ্ঠিত—গুহা (স্কন্দ) নিজে স্থাপন কৰিছিল।

Verse 11

जगदादौ मूलूप्रकृतेरुत्पन्ना सा प्रकीर्त्यते । आराधिता यतः सिद्धैस्तस्मात्सिद्धांबिका च सा

জগতৰ আদিত মূলৈ প্ৰকৃতি (মূলপ্ৰকৃতি)ৰ পৰা তাই উদ্ভৱ হোৱা বুলি কীৰ্তিত। আৰু সিদ্ধসকলে যেহেতু তাইক আৰাধনা কৰিছিল, সেয়েহে তাই সিদ্ধাম্বিকা নামে প্ৰসিদ্ধ।

Verse 12

दक्षिणस्यां तथा तारा संस्थिता स्थापिता मया । तारणार्थाय देवानां यस्मात्कूर्मं समाश्रिता

তদ্ৰূপে দক্ষিণ দিশাত তাৰা দেৱীক মই স্থাপন কৰিলোঁ; দেৱতাসকলৰ তৰণৰ নিমিত্তে তেওঁ কূৰ্মৰ আশ্ৰয় লৈ তাক শক্তিময় কৰিলে।

Verse 13

ययाविष्टः समुज्जह्रे वेदान्कूर्मो जगद्गुरुः । अनयाविष्टदेहश्च बुधो बौद्धान्हनिष्यति

সেই শক্তিৰে আৱিষ্ট হৈ কূৰ্ম—জগতগুৰু—বেদসমূহ উদ্ধাৰ কৰি পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে। আৰু এই একে শক্তিৰে দেহ আৱিষ্ট হোৱা বুদ্ধই কালক্ৰমে বৌদ্ধসকলক দমন কৰিব।

Verse 14

कोटिशो वेदमार्गस्य ध्वंसकान्पापकर्मिणः । इयं मया समाराध्य समानीता गिरेः सुता

বেদমাৰ্গ ধ্বংস কৰা পাপকর্মীসকল অগণিত কোটিত উদ্ভৱ হয়। সেয়ে মই বিধিপূৰ্বক আৰাধনা কৰি গিৰিসুতা—পৰ্বতৰ কন্যা—ক ৰক্ষাৰ্থে ইয়ালৈ আনিলোঁ।

Verse 15

कोटिसंख्याभिरत्युग्रदेवीभिः संवृता च सा । दक्षिणां दिशमाश्रित्य संस्थिता मम गौरवात्

অতি উগ্ৰ দেৱীসকলৰ কোটিসংখ্যাৰে পৰিবেষ্টিত হৈ তেওঁ দক্ষিণ দিশাৰ আশ্ৰয় লৈ স্থিত আছে; মোৰ অধিকাৰৰ গৌৰৱ-তেজেৰে তেওঁ তাতেই প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 16

पश्चिमायां तथा देवी संस्थिता भास्करा शुभा । ययाविष्टानि भासंते भास्करप्रमुखानि च

তদ্ৰূপে পশ্চিম দিশাত শুভা দেৱী ভাস্কৰা স্থিতা। তেওঁৰ শক্তিৰে আৱিষ্ট হৈ সূৰ্য্য-প্ৰধান জ্যোতিষ্কসমূহ দীপ্তিমান হয়।

Verse 17

बिंबानि सर्वताराणां गच्छन्त्यायांति च द्रुतम् । सैषा महाबला शक्तिर्भास्वरा कुरुनन्दन

সকলো তৰাৰ বিম্ব দ্ৰুতগতিতে আহে-যায়। এইয়েই সেই দীপ্তিমান, মহাবলী শক্তি, হে কুৰুনন্দন।

Verse 18

मयाराध्य समानीता कटाहादत्र संस्थिता । कोटिकोटिवृता नित्यं त्रायते पश्चिमां दिशम्

মই আৰাধনা কৰি তাক কাটাহাৰ পৰা আনিলোঁ আৰু ইয়াত প্ৰতিষ্ঠা কৰিলোঁ। কোটিকোটি পৰিক্ৰমিত হৈ, সি সদায় পশ্চিম দিশ ৰক্ষা কৰে।

Verse 19

उत्तरस्यां तथा देवी संस्थिता योगनंदिनी । परमप्रकृतेर्देहात्पूर्वं निःसृतया यया

তদ্ৰূপে উত্তৰ দিশত দেবী যোগনন্দিনী প্ৰতিষ্ঠিতা—সেই শক্তিৰ দ্বাৰা, যি পূৰ্বে পৰম প্ৰকৃতিৰ দেহৰ পৰা নিঃসৃত হৈছিল।

Verse 20

दृष्ट्या दृष्टा निर्मलया योगमापुश्चतुःसनाः । योगीश्वरी च सा देवी सनकाद्यैः सुतोषिता

নিৰ্মল দৃষ্টিৰে তাক দেখি চাৰি কুমাৰে যোগসমাধি লাভ কৰিলে। সেই যোগীশ্বৰী দেবী সনক আদি সকলৰ ওপৰত অতিশয় সন্তুষ্ট হ’ল।

Verse 21

सैव चांडकटाहान्मे समाराध्यात्र प्रापिता । योगिनीभिः परिवृता संस्थिता चोत्तरां दिशम्

সেই একে দেবীক যথাবিধি আৰাধনা কৰি মই চাণ্ডকটাহাৰ পৰা ইয়ালৈ আনিলোঁ। যোগিনীসকলৰ দ্বাৰা পৰিবৃতা হৈ, সি উত্তৰ দিশমুখে স্থিত থাকে।

Verse 22

एवमेता महाशक्त्यश्चतस्रः संस्थिताः सदा । पूजिताः कामदा नित्यं रुष्टाः संहरणक्षमाः

এইদৰে এই চাৰিগৰাকী মহাশক্তি সদায় স্থিত থাকে। পূজিত হলে নিত্য মনোবাঞ্ছিত বৰ দান কৰে; ক্ৰুদ্ধ হলে সংহাৰ সাধন কৰিবলৈ সক্ষম।

Verse 23

ततश्च नव मे दुर्गाः समानीताः शृणुध्व ताः

তাৰ পাছত মোৰ নটা দুৰ্গা ইয়ালৈ অনা হ’ল; এতিয়া তোমালোকে সিহঁতক শুনা।

Verse 24

त्रिपुरानाम परमा देवी स्थाणुर्यया पुरा । आविष्टस्त्रिपुरं निन्ये भस्मत्वं जगदीश्वरः

‘ত্ৰিপুৰা’ নামৰ পৰমা দেবী আছেন। প্ৰাচীন কালে তেঁওৰ শক্তিত স্থাণু (শিৱ) আৱিষ্ট/সমর্থিত হৈছিল, আৰু জগদীশ্বৰে ত্ৰিপুৰক ভস্ম কৰি দিলে।

Verse 25

त्रिपुरेति ततस्तां तु प्रोक्तवान्भगवान्हरः । तुष्टाव च स्वयं तस्मात्पूज्या सा जगतामपि

সেইহেতু ভগৱান হৰে তেঁওক ‘ত্ৰিপুৰা’ বুলি ক’লে আৰু নিজেই তেঁওৰ স্তৱ কৰিল। সেয়ে তেঁও সকলো লোকৰো পূজ্য।

Verse 26

सा चाराध्य समानीता मयामरेश्वरपर्वतात् । भक्तानां कामदा सास्ति भट्टादित्यसमीपतः

তেঁওক আৰাধনা কৰি মই মৰেś্বৰ পৰ্বতৰ পৰা আনিলোঁ। ভট্টাদিত্যৰ ওচৰত তেঁও অৱস্থিত, ভক্তসকলক মনোবাঞ্ছিত বৰ দান কৰে।

Verse 27

अपरा चापि कोलंबा महाशक्तिः सनातनी । कोलरूपी ययाविष्टः केशवश्चोज्जहार गाम्

আৰু এগৰাকী কোলম্বা—সনাতনী মহাশক্তি। তেখেতৰ শক্তিত কেশৱে বৰাহ-ৰূপ ধৰি পৃথিৱীক উদ্ধাৰ কৰি ওপৰলৈ তুলিলে।

Verse 28

तस्मात्सा विष्णुना चोक्ता कोलंबेति स्तुतार्चिता । सा च देवी मया पार्थ भक्तियोगेन तोषिता

সেয়েহে বিষ্ণুৱে তেখেতক ‘কোলম্বা’ বুলি নাম দি স্তৱ-স্তুতি কৰি পূজা কৰিলে। হে পাৰ্থ, ভক্তিযোগৰ দ্বাৰা মই তেখেতক সন্তুষ্ট কৰাত সেই দেৱী প্ৰসন্ন হ’ল।

Verse 29

वाराहगिरिसंस्था मां समानीता च साब्रवीत् । यत्राहं नारद सदा तिष्ठामि कृपयार्थिनाम्

ৱৰাহগিৰিত প্ৰতিষ্ঠিত সেই দেৱীক মই আনিলোঁ, আৰু তেখেতে ক’লে— ‘হে নাৰদ, য’ত মই সদায় থাকোঁ, সেয়া দয়া বিচৰা লোকসকলৰ বাবে।’

Verse 30

तत्र कूपेन संस्थेयं रुद्राणीसंस्थितेन वै । तं हि कूपं विना मह्यं न रतिर्जायते क्वचित्

‘তাত মই নিশ্চয় থাকিম—সেই কূপৰ কাষত, য’ত ৰুদ্ৰাণী প্ৰতিষ্ঠিত। কিয়নো সেই কূপ নাথাকিলে মোৰ ক’তো কেতিয়াও আনন্দ নুঠে।’

Verse 31

तस्माद्भवान्कूपवरं स्वयमत्र खन द्विज । एवमुक्ते पार्थ देव्या दर्भमूलेन मे तदा

‘সেয়েহে, হে দ্বিজ ব্ৰাহ্মণ, তুমি নিজ হাতে ইয়াত এই উত্তম কূপ খনন কৰা।’ দেৱীয়ে এইদৰে ক’তেই, তেতিয়া মই কুশা-ঘাঁহৰ মূল লৈ কামত লাগিলোঁ।

Verse 32

कूपोऽखनि यत्र साक्षाद्रुद्राणी कूप आबभौ । ततो मया तत्र देवाः स्नात्वा जप्त्वा च तर्पिताः

তাত কূপ খনন কৰা হ’ল, আৰু সেই কূপতেই সাক্ষাৎ ৰুদ্ৰাণী প্ৰকাশ পালে। তাৰ পাছত মই সেই স্থানত স্নান কৰি, জপ কৰি, আৰু তৰ্পণ দি দেৱতাসকলক তৃপ্ত কৰিলোঁ।

Verse 33

पूजिता च ततो दैवी कोलंबा जगदीश्वरी । परितुष्टा तदा देवी प्रणतं मा ततोऽब्रवीत्

তাৰ পাছত জগদীশ্বৰী দেৱী কোলম্বাৰ পূজা কৰা হ’ল। সন্তুষ্ট হৈ, প্ৰণাম কৰা মোক দেৱীয়ে তেতিয়া ক’লে।

Verse 34

सदात्र चाहं स्थास्यामि प्रसादं प्रापिता त्वया । ये च कूपेत्र संस्नात्वा माघाष्टम्यां विशेषतः

“মই সদায় ইয়াতেই অৱস্থান কৰিম, কিয়নো তুমি মোৰ কৃপা লাভ কৰাইছা। আৰু যিসকলে এই কূপত স্নান কৰে—বিশেষকৈ মাঘ মাহৰ অষ্টমী তিথিত—”

Verse 35

पूजयिष्यंति मां मर्त्यास्तेषां छेत्स्यामि दुष्कृतम् । सर्वतीर्थमयी यश्च सर्वर्तुकवनेस्थितः

“যিসকল মৰ্ত্যই মোৰ পূজা কৰিব, মই তেওঁলোকৰ দুষ্কৃত কৰ্ম ছেদন কৰিম। আৰু এই স্থান, সৰ্বৰ্তুক বনত অৱস্থিত, সকলো তীৰ্থৰ শক্তিৰে পৰিপূৰ্ণ।”

Verse 36

मेरोः समीपे रुद्राण्याः कूप एष स एव च

এই ৰুদ্ৰাণীৰ সেই কূপেই, যি মেরু পৰ্বতৰ ওচৰত অৱস্থিত।

Verse 37

प्रयागादपि गंगाया गयायाश्च विशेषतः । कूपेस्मिन्नधिकं स्नानं मया नारद कीर्तितम्

প্ৰয়াগতো অধিক, গঙ্গাতো অধিক, আৰু বিশেষকৈ গয়াতকৈও—এই কূপত স্নান অধিক শ্ৰেষ্ঠ; হে নাৰদ, মই তোমাক এই কথা কীৰ্তন কৰি ক’লোঁ।

Verse 38

तदहं तव वाक्येन संस्थितात्र तपोधन । गुहेनाथ सरः पुण्यं पालयिष्याम्यतंद्रिता

সেয়ে, তোমাৰ বাক্য অনুসাৰে, হে তপোধন, মই ইয়াতেই স্থিত থাকিম; গুহাক নাথ মানি, মই এই পুণ্য সৰোবৰ অমনোযোগ নকৰাকৈ ৰক্ষা কৰিম।

Verse 39

कुमारेशं पूजयित्वा पूजयिष्यंति ये च माम् । देवीभिः षष्टिकोटीभिर्युता तेषामभीष्टदा

যিসকলে কুমাৰেশক পূজা কৰি তাৰ পাছত মোকো পূজা কৰে—ষাঠি কোটি দেৱীৰ সৈতে যুক্ত হৈ, মই তেওঁলোকক ইচ্ছিত বৰ দিওঁ।

Verse 40

नारद उवाच । इत्युक्तोऽहं पार्थ देव्या तदानीं प्रीयमाणया । प्रत्यब्रवं प्रमुदितः कोलंबां विश्वमातरम्

নাৰদে ক’লে: হে পাৰ্থ, সেই সময়ত প্ৰসন্না দেৱীয়ে মোক এইদৰে ক’লে; তেতিয়া মই আনন্দিত হৈ কোলম্বা—বিশ্বমাতাক—উত্তৰ দিলোঁ।

Verse 41

अत्रास्य माता त्वं देवि गुप्तक्षेत्रस्यकारणम् । तीर्थयात्रा वृथा तेषां नार्च्चयंतीह त्वां च ये

ইয়াত, হে দেৱি, তুমিয়েই এই স্থানৰ মাতা আৰু এই গুপ্ত ক্ষেত্ৰৰ কাৰণ; যিসকলে ইয়াত তোমাৰ অৰ্চনা নকৰে, তেওঁলোকৰ তীৰ্থযাত্ৰা বৃথা হয়।

Verse 42

इदं च यत्सरः पुण्यं त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति । ईश्वरी सरसोऽस्य त्वं तीर्थस्यास्य तथेश्वरी

এই পুণ্য সৰোবৰ তোমাৰেই নামত খ্যাতি লাভ কৰিব। হে ঈশ্বৰী, তুমি এই সৰোবৰ আৰু এই তীৰ্থৰো অধিষ্ঠাত্রী দেৱী।

Verse 43

एवं दीर्घं तपस्तत्वा स्थापिता मयका शुभा । महादुर्गा नरैस्तस्मात्पूज्येयं सततं बुधैः

এইদৰে দীঘল তপস্যা কৰি মই এই শুভা দেৱীৰূপ স্থাপন কৰিলোঁ। সেয়ে মহাদুৰ্গা ৰূপে ই সদায় পূজিত হওক—বিশেষকৈ জ্ঞানীসকলৰ দ্বাৰা।

Verse 44

तृतीया च दिशि तस्यां स्थिता संस्थापिता मया । गुहेन च कपालेश्याः प्रभावोस्याः पुरेरितः

আৰু তৃতীয় দেৱীৰূপটো সেই দিশত মই স্থাপন কৰিলোঁ। আৰু গুহা (স্কন্দ)য়ে এই কপালেশীৰ প্ৰভাৱ-মহিমা নগৰত ঘোষণা কৰিলে।

Verse 45

धन्यास्ते ये प्रपश्यंति नित्यमेनां नरोत्तमाः । कपालेश्वरमभ्यर्च्य विश्वशक्तिरियं यतः

ধন্য সেই নৰোত্তমসকল, যিসকলে নিতৌ এই দেৱীক দর্শন কৰে। কিয়নো কপালেশ্বৰক অৰ্চনা কৰিলে এই দেৱী ইয়াত বিশ্বশক্তি ৰূপে বিদ্যমান।

Verse 46

एवमेतास्तिस्रो दुर्गाः पूर्वस्यां दिशि संस्थिताः । पश्चिमायां प्रवक्ष्यामि तिस्रो दुर्गा महोत्तमा

এইদৰে এই তিনিগৰাকী দুৰ্গা পূৰ্ব দিশত স্থিত। এতিয়া মই পশ্চিম দিশত থকা তিনিগৰাকী মহোত্তম দুৰ্গাৰ বৰ্ণনা কৰিম।

Verse 47

सुवर्णाक्षी तु या देवी ब्रह्मांडपरिपालिनी । सा मयात्र समाराध्य तीर्थे देवी निवेशिता

সুৱৰ্ণাক্ষী নামৰ সেই দেৱী, যি সমগ্ৰ ব্ৰহ্মাণ্ডৰ পৰিপালিনী, মই ইয়াত এই তীৰ্থত তেঁওক আৰাধনা কৰি দেৱীৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিলোঁ।

Verse 48

ये चैनां प्रणमिष्यंति पूजयिष्यंति भक्तितः । त्रयस्त्रिंशद्भिः कोटीभिर्देवीभिः पूजिता च तैः

যিসকলে ভক্তিভাৱে তেঁওক প্ৰণাম কৰি পূজা কৰে, তেওঁলোকৰ দ্বাৰা যেন ত্ৰয়স্ত্ৰিংশৎ কোটি দেৱীৰ পূজা সম্পন্ন হয়।

Verse 49

अपरा च महादुर्गा चर्चिता चेति संस्थिता । रसातलतलात्तत्र मयानीता सुभक्तितः

তাত ‘চৰ্চিতা’ নামে খ্যাত আন এগৰাকী মহাদুৰ্গা প্ৰতিষ্ঠিত আছে। ৰসাতলৰ তলৰ পৰা মই গভীৰ ভক্তিৰে তেঁওক ইয়ালৈ আনিলোঁ।

Verse 50

इयमर्च्या च चिंत्या च वीरत्वं समभीप्सुभिः । बहुभिर्देवदैतेयैर्ददौ तेभ्यश्च वीरताम्

যিসকলে বীৰত্ব লাভ কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকে এই দেৱীক পূজা আৰু ধ্যান কৰিব লাগে। বহু দেৱ আৰু দৈত্যে তেঁওক আৰাধনা কৰি তেঁওৰ পৰা সেই বীৰতা-পরাক্ৰম লাভ কৰিছিল।

Verse 51

इयमेव महादुर्गा शूद्रकं वीरसत्तमम् । चौरैर्बद्धं कलौ चाग्रे मोक्षयिष्यति विक्रमात्

এই মহাদুৰ্গাই নিজৰ মহাপৰাক্ৰমে, আগন্তুক কলিযুগত, চোৰে বান্ধি থোৱা বীৰশ্ৰেষ্ঠ শূদ্ৰকক মুক্ত কৰিব।

Verse 52

ततस्त्वेतां स चाराध्य वीरेंद्रत्वमवाप्स्यति । निहनिष्यति चाक्रम्य कालसेनमुखान्रिपून्

তাৰ পিছত তেওঁ সেই দেৱীক বিধিপূৰ্বক আৰাধনা কৰি বীৰেন্দ্ৰত্ব লাভ কৰিব; আৰু আগুৱাই গৈ ক্ৰমান্বয়ে কালোসেন-মুখ্য শত্রু ৰজাসকলক নিধন কৰিব।

Verse 53

तस्मादियं समाराध्या वीर्यकामैर्नरैः सदा । चर्चिता या महादुर्गा पश्चिमायां दिशि स्थिता

সেয়ে বীৰ্য আৰু পৰাক্ৰম কামনা কৰা নৰসকলে সদায় এই দেৱীক বিধিপূৰ্বক আৰাধনা কৰিব লাগে—যি ‘মহাদুৰ্গা’ নামে খ্যাত আৰু পশ্চিম দিশত প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 54

तथा त्रैलोक्यविजया तृतीयस्यां दिशि स्थिता । यामाराध्य जयं प्राप्तस्त्रिलोक्यां रोहिणीपतिः । सोमलोकान्मयानीता पूजिता जयदा सदा

তদ্ৰূপে ‘ত্রৈলোক্যবিজয়া’ তৃতীয় দিশত প্ৰতিষ্ঠিত। যাক আৰাধনা কৰি ৰোহিণীৰ পতি ত্ৰিলোকত জয় লাভ কৰিছিল। সোমলোকৰ পৰা মোৰ দ্বাৰা আনীত, সেয়া সদায় পূজিত আৰু সদা জয় দান কৰে।

Verse 55

एवमेताः पश्चिमायामुत्तरस्यामतः शृणु । तिस्रो देव्यश्चोत्तरस्यामेकवीरामुखाः स्थिताः

এইদৰে এইসকল দেৱী পশ্চিমত আছে; এতিয়া উত্তৰৰ কথা শুনা। উত্তৰ দিশত একবীৰা-মুখ্য তিনিগৰাকী দেৱী অৱস্থিত।

Verse 56

एकवीरेति या देवी साक्षात्सा शिवपूजिता । ययाविष्टो जगत्सर्वं संहरत्येष भूतराट्

‘একবীৰা’ নামে যি দেৱী, সেয়া স্বয়ং শিৱে সাক্ষাতে পূজিতা। তেওঁৰ শক্তিত আৱিষ্ট হৈ এই ভূতৰাট্—ভূতসমূহৰ অধিপতি—সমগ্ৰ জগতক সংহাৰ কৰে।

Verse 57

वीर्येणाद्येकवीरायाः कृत्वा लोकांश्च भस्मसात् । युगैकादशपूर्णत्वे विलक्षोऽभूत्स भस्मनि

একবীৰাৰ আদ্য শক্তিৰ বীৰ্য্যে লোকসমূহ ভস্মীভূত হ’ল; একাদশ যুগ সম্পূৰ্ণ হ’লে সি ভস্মতেই বিশেষ চিহ্নিত হৈ ৰ’ল।

Verse 58

एवंविधा त्वेकवीरा शक्तिरेषा सनातनी । पूजिताराधिता चैव सर्वाभीप्सितदा नृणाम्

এনেকুৱাই একবীৰা—এই সনাতনী শক্তি। ভক্তিভাৱে পূজিত আৰু আৰাধিত হ’লে, সি নৰলোকক সকলো অভীষ্ট দান কৰে।

Verse 59

ब्रह्मलोकात्समानीता मयाराध्यात्र भारत । नामकीर्तनमप्यस्या दुष्टानां घातनं विदुः

হে ভাৰত, ই ব্ৰহ্মলোকৰ পৰা আনিয়া ইয়াত মই আৰাধনা কৰোঁ। লোকসকলে জানে—দেৱীৰ নামকীৰ্তন মাত্ৰেই দুষ্টৰ বিনাশ সাধে।

Verse 60

द्वितीया हरसिद्ध्याख्या देवी दुर्गा महाबला । शीकोत्तरात्समाराध्य मयानीतात्र पांडव

দ্বিতীয়া দেৱী মহাবলা দেৱী দুৰ্গা, হৰসিদ্ধি নামে খ্যাত। হে পাণ্ডৱ, শীকোত্তৰত যথাবিধি আৰাধনা কৰি মই তাক ইয়ালৈ আনিলোঁ।

Verse 61

यदा शीकोत्तरस्थेन पार्वत्या प्रार्थितेन च । रुद्रेण डाकिनीमंत्रः प्रोक्तो देव्याः कृपालुना

যেতিয়া শীকোত্তৰত পাৰ্বতীৰ প্ৰাৰ্থনাত, দেৱীৰ প্ৰতি কৃপালু ৰুদ্ৰই দেৱীক ডাকিনী-মন্ত্ৰ উপদেশ দিলে।

Verse 62

तदा मंत्रप्रभावेण मोहिता गिरिजा सती । तमेवाक्रम्य मांसं च शोणितं च भवं पपौ

তেতিয়া মন্ত্ৰৰ প্ৰভাৱত মোহিত হৈ সতী গিৰিজাই ভৱকেই দমন কৰি তেওঁৰ মাংস আৰু ৰক্ত পান কৰিলে।

Verse 63

ततो रुद्रशरीरात्तु विनिष्क्रांतार्तिनाशिनी । हरसिद्धिर्महादुर्गा महामंत्रविशारदा

তাৰ পাছত ৰুদ্ৰৰ দেহৰ পৰা আৰ্তিনাশিনী হৰসিদ্ধি প্ৰকাশ পালে—মহাদুৰ্গা, মহামন্ত্ৰত সম্পূৰ্ণ পাৰদৰ্শী।

Verse 64

सा सहस्रभुजा देवी समाक्रम्याभिपीड्य च । मोक्षयामास गिरिशमशापयत तां तथा

সেই সহস্ৰভুজা দেবীয়ে ধৰি পীড়ন কৰি গিৰিশক মুক্ত কৰিলে; আৰু তেনেদৰেই তাকো শাপৰ পৰা মুক্ত কৰালে।

Verse 65

ततः प्रभृति सा लोके हरसिद्धिः प्रकीर्त्यते । देवीनां षष्टिकोटीभिरावृता पूज्यते सुरैः

সেই সময়ৰ পৰা জগতত তাই হৰসিদ্ধি নামে প্ৰখ্যাত। ষাঠি কোটি দেবীৰে আৱৃত হৈ, দেৱতাসকলে তাইক পূজা কৰে।

Verse 66

एतामाराध्य सुग्रीवप्रमुखा दोषनाशिनीम् । अभूवन्त्सुमहावीर्या डाकिनीसंघनाशनाः

সেই দোষনাশিনী দেবীক আৰাধনা কৰি সুগ্ৰীৱ আদি সকলোৱে মহাবীৰ্য লাভ কৰিলে আৰু ডাকিনী-সংঘ ধ্বংসকাৰী হ’ল।

Verse 67

तस्मादेतां पूजयेत्तु मनोवाक्कायकर्मभिः । डाकिन्याद्या न सर्पंति हरसिद्धेरनंतरम्

সেয়ে মন, বাক্য, দেহ আৰু কৰ্মেৰে সেই দেৱীক পূজা কৰিব লাগে; হৰসিদ্ধিৰ সান্নিধ্যত ডাকিনী আদি কেতিয়াও ওচৰ নাহে।

Verse 68

तृतीयेशानकोणस्था चंडिका नवमी स्थिता । वागीशोऽपि लभेत्पारं नैव यस्याः प्रवर्णने

তৃতীয়া দেৱী চণ্ডিকা ঈশান কোণত অৱস্থিত আৰু নবমী ৰূপে প্ৰতিষ্ঠিতা; বাক্‌ৰ অধিপতিও তেওঁৰ বৰ্ণনাৰ অন্ত নাপায়।

Verse 69

या पुरा पार्वतीदेहाद्विनिःसृत्य महासुरौ । चंडमुंडौ निहत्यैव भक्षयामास क्रोधतः

যি একদা পাৰ্বতীৰ দেহৰ পৰা নিৰ্গত হৈ ক্ৰোধে মহাসুৰ চণ্ড-মুণ্ডক বধ কৰি, তাৰ পাছত তেওঁলোকক ভক্ষণ কৰিছিল।

Verse 70

अक्षौहिणीशतं त्वेकं चंडमुंडौ च तावुभौ । नापूर्यतैकग्रासोऽस्याः किंलक्ष्या यात्वियं हि सा

এশ অক্ষৌহিণী সেনা আৰু সেই দুয়ো চণ্ড-মুণ্ডো তেওঁৰ এক গ্ৰাসো পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলে; তেন্তে তেওঁৰ পৰিমাপ ক’ত—সেই দেৱী সত্যই অগণনীয়।

Verse 71

इयमेवांधकानां च तृषिता शोणितं पुनः । पपौ ततो निजग्राह चांधकं भगवान्भवः

সেই দেৱীয়ে তৃষ্ণাতুৰ হৈ পুনৰ আন্ধকসকলৰ শোণিত পান কৰিলে; তাৰ পাছত ভগৱান ভৱ (শিৱ) আন্ধকক গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 72

इयं च रक्तबीजानां कृत्वा पानं च रक्तजम् । अर्पयामास तं देव्याश्चामुण्डापीतशोणितम्

তাই ৰক্তবীজসকলৰ পৰা উৎপন্ন ৰক্ত পান কৰি, চামুণ্ডাই যি শোণিত পান কৰিছিল সেই ৰক্ত দেৱীক অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 73

एषा तृप्यति भक्तानां प्रणामेनापि भारत । अर्बुदानां च कोटीभिर्दैत्यानां पापकर्मिणाम्

হে ভাৰত! ভক্তৰ একমাত্ৰ প্ৰণামতেই তাই তৃপ্ত হয়; কিন্তু পাপকর্মী দৈত্যসকলৰ অৰ্বুদ-কোটি সংখ্যাতেও (তৃপ্ত নহয়)।

Verse 74

कुण्डं चास्या मया देव्याः पुण्यं निष्पादितं शुभम् । यत्र वै स्पर्शमात्रेण सर्वतीर्थफलं लभेत्

আৰু এই দেৱীৰ বাবে মই পুণ্যময়, শুভ পবিত্ৰ কুণ্ড স্থাপন কৰিলোঁ; য’ত কেৱল স্পৰ্শমাত্ৰেই সকলো তীৰ্থৰ ফল লাভ হয়।

Verse 75

हरसिद्धिर्देवसिद्धिर्धर्मसिद्धिश्च भारत । विविधा प्राप्यते सिद्धिस्तीर्थेऽस्मिंश्चंडिकारतैः

হে ভাৰত! এই তীৰ্থত চণ্ডিকাৰ ভক্তসকলে নানা প্ৰকাৰ সিদ্ধি লাভ কৰে—হৰ (শিৱ) কৃপাৰ সিদ্ধি, দেৱলোকীয় সিদ্ধি আৰু ধৰ্মসিদ্ধি।

Verse 76

यश्च पूजयते देवीं स्वल्पेन बहुनापि वा । कात्यायनी कोटिशतैर्वृता तस्य विभूतिदा

যি কোনোবাই দেৱীক স্বল্পে বা বহুতেও পূজা কৰে, শত-কোটি পৰিবাৰে বেষ্টিত কাত্যায়নী তেনে জনক বিভূতি আৰু ঐশ্বৰ্য দান কৰে।

Verse 77

एवमेता महादुर्गा नवतीर्थेऽत्र संस्थिताः । चतस्रश्चापि दिग्देव्यो नित्यमर्च्याः शुभेप्सुभिः

এইদৰে মহাদুৰ্গাৰ এই ৰূপসমূহ ইয়াত নৱ তীৰ্থত প্ৰতিষ্ঠিত আছে; আৰু চাৰিও দিশৰ দিগ্দেৱীসকলকো শুভ কামনাকাৰী ভক্তসকলে নিত্য আৰাধনা কৰিব লাগে।

Verse 78

आश्विनस्य च मासस्य नवरात्रे विशेषतः । उपोष्य चैकभक्तैर्वा देवीस्त्वेताः प्रपूजयेत्

বিশেষকৈ আশ্বিন মাহৰ নৱৰাত্ৰিত, উপবাস কৰি বা একভক্ত (এবাৰ আহাৰ) বিধি মানি, এই দেৱীসকলক বিশেষ ভক্তিৰে পূজা কৰা উচিত।

Verse 79

बलिपूपकनैवेद्यैस्तर्पणैर्धूपगंधिभिः । तस्य रक्षां चरंत्येता रथ्यासु त्रिकचत्वरे

বলি, পূপক (পিঠা), নৈবেদ্য, তৰ্পণ আৰু ধূপ-গন্ধ আদি অৰ্পণ কৰিলে, এই দেৱীসকলে সেই ভক্তৰ ৰক্ষা কৰি পথ-ঘাটত বিচৰণ কৰে—ৰথ্যাৰ মাজে, সংযোগস্থলত, আৰু ত্ৰিমুখী-চতুৰ্মুখী চৌমুহনীত।

Verse 80

भूतप्रेतपिशाचाद्या नोपकुर्युः प्रपीडनम् । आपदो विद्रवंत्याशु योगिन्यो नंदयंति तम्

ভূত, প্ৰেত, পিশাচ আদি তাক পীড়া দি কষ্ট দিব নোৱাৰে। আপদ-বিপদ শীঘ্ৰে পলাই যায়, আৰু যোগিনীসকল তাত সন্তুষ্ট হয়।

Verse 81

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात्

পুত্ৰ কামনাকাৰী পুত্ৰ লাভ কৰে; ধন কামনাকাৰী ধন পায়। ৰোগাক্ৰান্ত ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়, আৰু বন্ধনগ্ৰস্ত বন্ধনৰ পৰা মুক্তি পায়।

Verse 82

आसां यः कुरुते भक्तिं नरो नारी च श्रद्धया । सर्वान्कामानवाप्नोति यांश्चिंतयति चेतसि

যি নৰ বা নাৰী শ্ৰদ্ধাৰে এই দেৱীসকল/শক্তিসকলৰ ভক্তি কৰে, তেওঁ হৃদয়ত যি যি কামনা চিন্তা কৰে, সেই সকলো কামনা লাভ কৰে।

Verse 83

कामगव्य इमा देव्यश्चिन्तामणिनिभास्तथा । कल्पवल्ल्योऽथ भक्तानां प्रतिच्छन्दोऽत्र नव हि

এই দেৱীসকল কামধেনু গাভীৰ দৰে কামনা-পূৰণকাৰী, আৰু চিন্তামণি ৰত্নৰ দৰে ইচ্ছা-দাতা। ভক্তসকলৰ বাবে ইহঁত কল্পৱল্লী লতাৰ ন্যায় ফলদায়িনী; ইয়াত সঁচাকৈ নটা এনে প্ৰকাশ আছে।

Verse 84

तथात्र भूतमातास्ति हरसिद्धेस्तु दक्षिणे । तस्या माहात्म्यमतुलं संक्षेपात्प्रब्रवीमि ते

তদ্ৰূপে ইয়াত হৰসিদ্ধিৰ দক্ষিণে ভূতমাতা আছেন। তেঁওৰ অতুল মাহাত্ম্য মই তোমাক সংক্ষেপে ক’ম।

Verse 85

पूर्वं किल गुहो विद्वान्पुण्ये सारस्वते तटे । भूतप्रेतपिशाचानामाधिराज्येऽभ्यषिच्यत

পূৰ্বে কিল পুণ্য সৰস্বতীৰ তীৰত বিদ্বান গুহাক ভূত, প্ৰেত আৰু পিশাচসকলৰ আধিৰাজ্যলৈ অভিষিক্ত কৰা হৈছিল।

Verse 86

स च सर्वाणि भूतानि मर्यादायामधारयत् । एतदन्नं प्रदायैव कृपया भगवान्गुहः

আৰু তেঁও সকলো ভূতক মৰ্যাদাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰি ৰাখিলে। কৃপাবশত ভগৱান গুহাই তেওঁলোকক এই অন্ন দান কৰিলে।

Verse 88

ततस्त्वनेन भोगेन तानि नंदंति कृत्स्नशः । ततः केनापि कालेन श्रद्धयाऽश्रद्धया कृतम्

তাৰ পাছত সেই ভোগ-অৰ্পণ উপভোগ কৰি তেওঁলোকে সকলোৱে সম্পূৰ্ণ তৃপ্ত হ’ল। তাৰ পিছত কোনো এক সময়ত এই কৰ্ম—শ্ৰদ্ধাৰে বা অশ্ৰদ্ধাৰে—সম্পন্ন কৰা হ’ল।

Verse 89

पुण्यं तान्येव भूतानि ग्रसंत्याक्रम्य देवताः । ततो देवाः क्षुधार्त्तास्ते गुहायैतन्न्यवेदयन्

সেই একেই ভূতসত্তাসমূহে দেবতাসকলক দমন কৰি তেওঁলোকৰ পুণ্য গিলিবলৈ ধৰিলে। তেতিয়া ক্ষুধাতুৰ দেবতাসকলে এই বিষয় গুহাক জনালে।

Verse 90

स वै तदाकर्ण्य क्रुद्धो गुहः काल इवाभवत् । तस्य क्रुद्धस्य भ्रूपद्ममध्यात्काचिद्विनिर्गता

সেই কথা শুনি গুহা ক্ৰুদ্ধ হ’ল, যেন কালে (মৃত্যু) নিজেই। ক্ৰোধে দীপ্ত তেওঁৰ ভ্ৰূ-কুমুদৰ মধ্যৰ পৰা এক শক্তি যেন বাহিৰ ওলাই আহিল।

Verse 91

ज्वालामाला सुदुर्दर्शा नारी द्वादशलोचना । सा च प्रणम्य तं प्राह तव शक्तिरहं प्रभो । शीघ्रमादिश मां कृत्ये किं करोमि तवेप्सितम्

জ্বালামালাৰে বেষ্টিত, দৰ্শন কৰাত অতি ভয়ংকৰ, দ্বাদশ-নয়না এক নাৰী প্ৰকাশ পালে। তাই নমস্কাৰ কৰি ক’লে: ‘হে প্ৰভু, মই আপোনাৰ শক্তি। এই কৰ্মত শীঘ্ৰ আজ্ঞা দিয়ক—আপোনাৰ ইচ্ছামতে মই কি কৰোঁ?’

Verse 92

स्कन्द उवाच । एतैर्भूतगणैः पापैरुल्लंघ्य मम शासनम्

স্কন্দে ক’লে: ‘এই পাপী ভূতগণেই মোৰ শাসন উলংঘন কৰিছে।’

Verse 93

मनुष्यदत्तं सकलं भुज्यते स्वेच्छयाधमैः । शीघ्रमेतानि त्वं तस्मान्मर्यादायामुपानय

মানুহে অৰ্পণ কৰা সকলো বস্তু এই অধমসকলে নিজৰ ইচ্ছামতে ভোগ কৰি আছে। সেয়ে তুমি শীঘ্ৰে সিহঁতক মৰ্যাদাৰ সীমাৰ ভিতৰলৈ উভতাই আন।

Verse 94

एतास्त्वानुव्रजिष्यंति देव्यः कोटिशतं शुभे । ततस्तथेति सा चोक्ता देवीभिः संवृता तदा

হে শুভে! কোটিশত দেৱী তোমাৰ পিছে পিছে অনুসৰণ কৰিব। এইদৰে কোৱা হোৱাত, তাই দেৱীয়ে ক’লে—“তথাস্তु”; আৰু তেতিয়া দেৱীসকলৰ দ্বাৰা আৱৃত হ’ল।

Verse 95

मयूरं समुपास्थाय गुहशक्तिः समागता । सरोजवनमासाद्य भूतसंघानपश्यत

ময়ূৰত আৰোহণ কৰি গুহশক্তি আগবাঢ়িল। পদ্মবনৰ ওচৰ পোৱাত তাই ভূতসঙ্ঘসমূহ একত্ৰিত হোৱা দেখিলে।

Verse 96

जघान च समासाद्य देवी नानाविधायुधैः । ततः प्रेतपिशाचाद्या हन्यमाना महारणे

ওচৰ চাপি দেৱীয়ে নানাবিধ অস্ত্ৰেৰে সিহঁতক সংহাৰ কৰিলে। তাৰ পাছত সেই মহাযুদ্ধত প্ৰেত-পিশাচ আদি বধ হৈ থাকিল।

Verse 97

प्रसादयंति तां देवीं नानावेषैः सुदीनवत् । केचिद्ब्राह्मणवेषैश्च तापसानां तथो क्तिभिः

অতি দীনভাৱে সিহঁতে নানাবিধ বেশ ধৰি দেৱীক প্ৰসন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। কিছুমানে ব্ৰাহ্মণৰ বেশ ল’লে, আৰু কিছুমানে তাপসৰ বাক্য-আচৰণ ধাৰণ কৰিলে।

Verse 98

नृत्यंति देवि पद्माक्षि प्रसीदेति पुनःपुनः । ततः प्रसन्ना सा देवी व्रियतां स्वेच्छयाऽह तान्

তেওঁলোকে বাৰে বাৰে নৃত্য কৰি ক’লে, “হে দেৱী, পদ্মনয়নী, প্ৰসন্ন হওক!” তেতিয়া সন্তুষ্ট দেৱীয়ে তেওঁলোকক ক’লে, “নিজ ইচ্ছামতে বৰ বাছি লোৱা।”

Verse 99

तां ते प्रोचुस्त्राहि नस्त्वं भूतमाता भवेश्वरि । मर्यादां नैव त्यक्ष्यामो वयं स्कन्दविनिर्मिताम्

তেওঁলোকে ক’লে, “আমাক ৰক্ষা কৰা, হে ভূত-মাতা, হে ভৱেশ্বৰী! স্কন্দে স্থাপন কৰা মৰ্যাদা-নিয়ম আমি কেতিয়াও ত্যাগ নকৰোঁ।”

Verse 100

ये चैवं त्वां तोषयन्ति तेषां देहि वरान्सदा

“আৰু যিসকলে এইদৰে তোমাক সন্তুষ্ট কৰে, তেওঁলোকক সদায় বৰ দিয়া।”

Verse 101

श्रीदेव्युवाच । वैशाखे दर्शदिवसे ये चैवं तोषयंति माम् । अरिष्टाभरणैः पुष्पैर्दधिभक्तैश्च पूजनैः । तेषां सर्वोपसर्गा वै यास्यंति विलयं स्फुटम्

শ্ৰী দেৱীয়ে ক’লে: “বৈশাখ মাহৰ অমাৱস্যাৰ দিনা যিসকলে এইদৰে মোক সন্তুষ্ট কৰে—ৰক্ষাকবচ/শুভ অলংকাৰ, ফুল, আৰু দধি-ভক্ত (দই আৰু ভাত) নিবেদন কৰি পূজা কৰে—তেওঁলোকৰ সকলো উপসৰ্গ আৰু বিপদ স্পষ্টকৈ সম্পূৰ্ণ লয় পাব।”

Verse 102

एवं दत्त्वा वरं देवी मुमुदे भूतसंवृता । एवंप्रभावा सा देवी मयानीतात्र भारत

এইদৰে বৰ দান কৰি দেৱী ভূত-গণৰে পৰিবেষ্টিত হৈ আনন্দিত হ’ল। হে ভাৰত, সেই দেৱীৰ এইদৰে মহিমা—মই ইয়াত তোমাক ক’লোঁ।

Verse 103

य एनां प्रणमेन्मर्त्यः सर्वारिष्टैर्विमुच्यते

যি কোনো মৰ্ত্যই এই দেৱীক ভক্তিভাৱে প্ৰণাম কৰে, সি সকলো অমঙ্গল আৰু অশুভ উপদ্ৰৱৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 104

एवं प्रभावाः परिकीर्तिता मया समासतस्तीर्थवरेऽत्र देव्यः । चतुर्दशैवार्जुन पूजिता याश्चतुर्दशस्थानवरैर्नृमुख्यैः

এইদৰে, হে অৰ্জুন, এই উত্তম তীৰ্থত দেৱীসকলৰ প্ৰভাৱ মই সংক্ষেপে বৰ্ণনা কৰিলোঁ। চৌদ্দগৰাকী দেৱী পূজিত হৈছিল, আৰু সিহঁত চৌদ্দটা উৎকৃষ্ট স্থানৰ সৈতে যুক্ত, যাক শ্ৰেষ্ঠ নৰসকলে সন্মান কৰে।