Adhyaya 43

Verse 1

श्रीनारद उवाच । ततोऽहं पार्थ भूयोऽपि जनानुग्रहकाम्यया । प्रत्यक्षदेवं मार्तंडमत्रानेतुमियेष ह

শ্ৰী নাৰদে ক’লে: তাৰ পাছত, হে পাৰ্থ, জনকল্যাণ কামনা কৰি মই পুনৰবাৰ সংকল্প কৰিলোঁ যে প্ৰত্যক্ষ দেৱ মাৰ্তণ্ড—সূৰ্যক—ইয়ালৈ সাক্ষাতে আনিম।

Verse 2

सर्वेषां प्राणिनां यस्मादुडुपो भगवान्रविः । इहामुत्र च कौंतेय विश्वद्धारी रविर्मतः

হে কৌন্তেয়, যিহেতু ভগৱান ৰবি সকলো প্ৰাণীৰ বাবে পাৰ কৰোৱা নাও-সদৃশ, সেয়ে ৰবিক ইহলোক আৰু পৰলোক—দুয়োতে—বিশ্বধাৰী বুলি মানা হয়।

Verse 3

ये स्मरंति रविं भक्त्या कीर्तयंति च ये नराः । पूजयंति च ये नित्यं कृतार्थास्ते न संशयः

যিসকল মানুহে ভক্তিভাৱে ৰবিক স্মৰণ কৰে, যিসকলে তেওঁৰ কীৰ্তন কৰে, আৰু যিসকলে নিত্য পূজা কৰে—তেওঁলোক নিঃসন্দেহে কৃতাৰ্থ; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 4

सूर्यभक्तिपरा ये च नित्यं तद्गतमानसाः । ये स्मरंति सदा सूर्यं न ते दुःखस्य भाजिनः

যিসকল সূৰ্যদেৱৰ ভক্ত, যিসকলৰ মন সদায় তেঁওতেই লীন, আৰু যিসকল সদা সূৰ্যক স্মৰণ কৰে—তেনে লোক দুখৰ ভাগী নহয়।

Verse 5

भवनानि मनोज्ञानि विविधाभरणाः स्त्रियः । धनं चादृष्टपर्यंतं सूर्यपूजाविधेः फलम्

মনোহৰ গৃহ, নানা অলংকাৰৰে সজ্জিত নাৰী, আৰু ধন—যি অদৃষ্ট (ভৱিষ্য) পৰ্যন্ত বিস্তৃত—এইবোৰ সূৰ্যপূজাৰ বিধিৰ ফল বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 6

दुर्लभा भक्तिः सूर्ये वा दुर्लभं तस्य चार्चनम् । दानं च दुर्लभं तस्मै ततो होमश्च दुर्लभः

সূৰ্যদেৱত ভক্তি দুষ্প্ৰাপ্য; তেঁওৰ আৰ্চনাও দুষ্প্ৰাপ্য। তেঁওৰ নিমিত্তে দান কৰাও দুষ্প্ৰাপ্য, আৰু তেঁওৰ নিমিত্তে হোম কৰাটো তাতোকৈও অধিক দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 7

नमस्कारादिसंयुक्तं रविरित्यक्षरद्वयम् । जिह्वाग्रे वर्तते यस्य सफलं तस्य जीवितम्

যাৰ জিহ্বাৰ আগত ‘ৰবি’ এই দ্বাক্ষৰ, নমস্কাৰ আদি সহিত, সদায় বৰ্তি থাকে—তেঁওৰ জীৱন সফল হয়।

Verse 8

इत्यहं हृदि संचिंत्य माहात्म्यं रविजं महत् । पूर्णं वर्षशतं पार्थ रविं भक्त्या ह्यतोषयम्

এইদৰে, হে পাৰ্থ, হৃদয়ত ৰবিজাত এই মহান মাহাত্ম্য ধৰি, সম্পূৰ্ণ এশ বছৰ ভক্তিৰে প্ৰভু ৰবিক সন্তুষ্ট কৰিলোঁ।

Verse 9

जपेन सुविशुद्धेन च्छन्दसां वायुभोजनः । ततः खाद्द्वितीयां मूर्तिं कृत्वा योगबलाद्विभुः

বৈদিক ছন্দৰ অতি-পবিত্ৰ জপেৰে, বায়ুকেই আহাৰ কৰি, তাৰ পাছত যোগবলত সেই বিভুৱে দ্বিতীয় মূর্তি গঢ়ি আকাশত স্থিত হ’ল।

Verse 10

तेजसा दुर्दृशो भास्वान्प्रत्यक्षः समजायत

তেতিয়াই সেই ভাস্বান তেজে দৃষ্টিদুৰ্লভ—জ্বলন্ত দীপ্তিৰ বাবে চাবলৈ কঠিন—প্ৰত্যক্ষ হৈ উঠিল।

Verse 11

तमहं प्रांजलिर्भूत्वा नमस्कृत्य रविं प्रभुम् । सामभिर्विविधैर्देवं पर्यतोषयमीश्वरम्

তেওঁক দেখি মই প্ৰাঞ্জলি হৈ থিয় দিলোঁ; প্ৰভু ৰবিক নমস্কাৰ কৰি, নানা সামগানেৰে সেই দেৱ-ঈশ্বৰক সন্তুষ্ট কৰিলোঁ।

Verse 12

तुष्टो मामाह वरदो देवर्षे सुचिरं त्वया । तपसाराधितोऽस्मीति वरं वृणु यथेप्सितम्

সন্তুষ্ট হৈ বৰদাতা প্ৰভুৱে মোক ক’লে, “হে দেবর্ষি, বহুদিন ধৰি তপস্যাৰে তুমি মোক আৰাধনা কৰিছা। মই সন্তুষ্ট—যি বৰ ইচ্ছা, সেয়া বাছি লোৱা।”

Verse 13

इत्युक्तोऽहं लोकनाथं प्रांजलिः प्रास्तुवं वचः । यदि तुष्टो भवान्मह्यं यदि देयो वरो मम

এনেদৰে কোৱা শুনি মই প্ৰাঞ্জলি হৈ লোকনাথৰ স্তৱ কৰিলোঁ আৰু ক’লোঁ: “যদি আপুনি মোৰ ওপৰত সন্তুষ্ট, যদি মোৰ বাবে বৰ দানযোগ্য হয়…”

Verse 14

ततस्ते कामरूपे या कला नाथ प्रवर्तते । राजवर्धनराज्ञा याऽराधिता च जनैः पुरा

সেয়ে, হে নাথ, কামৰূপত যি তোমাৰ সেই কলা/শক্তি প্ৰৱৰ্তমান—যাক প্ৰাচীন কালত ৰাজা ৰাজবৰ্ধন আৰু জনসাধাৰণে আৰাধনা কৰিছিল—সেই প্ৰকাশ ইয়াত স্থিৰ হৈ থাকক।

Verse 15

तया च कलया भानो सदात्र स्थातुमर्हसि । ततस्तथेति देवेन प्रोक्ते तुष्टेन भारत

হে ভানু (সূৰ্য), সেই একে কলেৰে তুমি সদায় ইয়াত স্থিত হ’বলৈ যোগ্য। তেতিয়া, হে ভাৰত, সন্তুষ্ট দেৱতাই ক’লে—“তথাস্তु, তেনেই হওক।”

Verse 16

अस्थापयमहं सूर्यं भट्टादित्याभिधानकम् । भट्टेनस्थापितं यस्मान्मया तस्माद्रविर्जगौ

মই সূৰ্যক ‘ভট্টাদিত্য’ নামে স্থাপন কৰিলোঁ। যিহেতু সেই ৰবি মোৰ—ভট্টৰ—দ্বাৰাই স্থাপিত হৈছিল, সেয়ে সূৰ্য সেই নামেই প্ৰসিদ্ধ হ’ল।

Verse 17

ततः संपूज्य तं पुष्पैः कृतावेशमहं रविम् । भक्त्युद्रेकाप्लुतांगोऽथ स्तुतिमेतामथाचरम्

তাৰ পাছত মই সেই ৰবিক ফুলেৰে সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি, আৱেশ/আৱাহন কৰি উপস্থিতি স্থাপন কৰিলোঁ। ভক্তিৰ উচ্ছ্বাসে মোৰ দেহ প্লাৱিত হ’ল, তেতিয়া মই এই স্তোত্ৰ-স্তুতি আচৰণ কৰিলোঁ।

Verse 18

सर्ववेदरहस्यैश्च नामभिश्च शताष्टभिः । सप्तसप्तिरचिंत्यात्मा महाकारुणिकोत्तमः

সকলো বেদৰ ৰহস্যসদৃশ নামসমূহেৰে—একশ আঠটা—মই সূৰ্যক স্তৱ কৰিলোঁ: সপ্তসপ্তিৰ অধিপতি, অচিন্ত্য স্বভাৱ, মহাকাৰুণ্যৰ শ্ৰেষ্ঠ মূৰ্তি।

Verse 19

संजीवनो जयो जीवो जीवनाथो जगत्पतिः । कालाश्रयः कालकर्ता महायोगी महामतिः

তেওঁ সংজীৱন, জয়, জীৱন স্বয়ং; জীৱনৰ নাথ, জগতৰ পতি। কালৰ আশ্ৰয় আৰু কালৰ কৰ্তা—মহাযোগী, মহামতি।

Verse 20

भूतांतकरणो देवः कमलानन्दनन्दनः । सहस्रपाच्च वरदो दिव्यकुण्डलमण्डितः

তেওঁ দেৱতা, সত্তাসকলৰ ভয়-আতংক নাশক; কমলা (লক্ষ্মী) আৰু আনন্দৰ প্ৰিয়। সহস্ৰ-কিৰণময় প্ৰভু, বৰদাতা, দিব্য কুণ্ডলে সুশোভিত।

Verse 21

धर्मप्रियोचितात्मा च सविता वायुवाहनः । आदित्योऽक्रोधनः सूर्यो रश्मिमाली विभावसुः

তেওঁ ধৰ্মপ্ৰিয়, যোগ্য আৰু মহৎ স্বভাৱৰ; সৱিতা, যি বায়ুক বাহন কৰে। আদিত্য, ক্ৰোধশূন্য; সূৰ্য, ৰশ্মিমালাৰে বিভূষিত—বিভাৱসু, দীপ্তিমান।

Verse 22

दिनकृद्दिनहृन्मौनी सुरथो रथिनांवरः । राज्ञीपतिः स्वर्णरेताः पूषा त्वष्टा दिवाकरः

তেওঁ দিনকৰ্তা আৰু দিনৰ অন্ধকাৰ হৰণকাৰী; মৌনী মুনি। সুৰথ, শুভ ৰথচালক, ৰথীসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ। ৰাজশক্তি (ৰাজ্ঞী)ৰ পতি, স্বৰ্ণবীজ আৰু তেজময়; পূষা পোষক, ত্বষ্টা দিৱ্য শিল্পী, দিৱাকৰ আলোকদাতা।

Verse 23

आकाशतिलको धाता संविभागी मनोहरः । प्रज्ञः प्रजापतिर्धन्यो विष्णुः श्रीशो भिषग्वरः

তেওঁ আকাশৰ তিলক; ধাতা, পালনকৰ্তা। সকলো ভাগ-বণ্টনকাৰী, মনোহৰ। প্ৰাজ্ঞ, প্ৰজাপতি—প্ৰজাৰ নাথ; ধন্য আৰু মঙ্গলময়। বিষ্ণু, সর্বব্যাপী ৰক্ষক; শ্ৰীশ, সমৃদ্ধিৰ প্ৰভু; আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিকিৎসক।

Verse 24

आलोककृल्लोकनाथो लोकपालनमस्कृतः । विदिताशयश्च सुनयो महात्मा भक्तवत्सलः

তেওঁ জ্যোতিৰ স্ৰষ্টা, লোকসমূহৰ নাথ; লোকৰ ৰক্ষক লোকপালসকলেও যাক নমস্কাৰ কৰে। তেওঁ সকলো হৃদয়ৰ ভাব জানে, সৎপথৰ পথপ্ৰদৰ্শক, মহাত্মা আৰু ভক্তবৎসল।

Verse 25

कीर्तिकीर्तिकरो नित्यो रोचिष्णुः कल्मषापहः । जितानन्दो महावीर्यो हंसः संहारकारकः

তেওঁ নিজেই কীৰ্তি আৰু কীৰ্তিদাতা; নিত্য, দীপ্তিমান, পাপ-মল নাশক। আনন্দেৰে শোক জয় কৰা, মহাবীৰ্যবান, পবিত্ৰ হংস-স্বরূপ, আৰু যথাসময়ে সংহাৰকাৰী শক্তি।

Verse 26

कृतकृत्यः सुसंगश्च बहुज्ञो वचसां पतिः । विश्वपूज्यो मृत्युहारि घृणी धर्मस्य कारणम्

তেওঁ কৃতকৃত্য আৰু আনৰ কাৰ্য সিদ্ধ কৰোৱা; সুশীল সঙ্গযুক্ত, বহুজ্ঞ, বাক্যৰ অধিপতি। সমগ্ৰ বিশ্বে যাক পূজা কৰে; মৃত্যুভয় হৰণকাৰী, ঘৃণী—কৰুণাময় দীপ্তিমান—আৰু ধৰ্মৰ মূল কাৰণ।

Verse 27

प्रणतार्तिहरोऽरोग आयुष्यमान्सुखदः सुखी । मङ्गलं पुण्डरीकाक्षो व्रती व्रतफलप्रदः

যিসকলে প্ৰণাম কৰে, তেওঁলোকৰ দুখ-কষ্ট তেওঁ হৰণ কৰে; তেওঁ নিৰোগ আৰু আৰোগ্য দান কৰে। তেওঁ দীঘল আয়ু দিয়ে, সুখ দাতা আৰু নিজে সুখ-স্বরূপ। তেওঁ মঙ্গলময়, পুণ্ডৰীকাক্ষ (পদ্মনয়ন), ব্ৰতী আৰু ব্ৰতৰ ফল দাতা।

Verse 28

शुचिः पूर्णो मोक्षमार्गदाता भोक्ता महेश्वरः । धन्वंतरिः प्रियाभाषी धनुर्वेदविदेकराट

তেওঁ শুচি আৰু পূৰ্ণ; মোক্ষ-মাৰ্গৰ দাতা; যজ্ঞ-অৰ্পণৰ ভোক্তা; মহেশ্বৰ। তেওঁ ধন্বন্তৰি—লোকৰ বৈদ্য—মধুৰভাষী, আৰু ধনুৰ্বেদ-বিদ্যাৰ অদ্বিতীয় সম্ৰাট।

Verse 29

जगत्पिता धूमकेतुर्विधूतो ध्वांतहा गुरुः । गोपतिश्च कृतातिथ्यः शुभाचारः शुचिप्रियः

সেই জগতৰ পিতা; ধূমকেতু-ধ্বজধাৰী দিৱ্য জ্যোতি; অশুভক কঁপাই দূৰ কৰা; অন্ধকাৰ-নাশক; গুৰু; গোপতি—গৰু-গাইৰ ৰক্ষক; অতিথি-সৎকাৰী; শুভ আচৰণসম্পন্ন আৰু শুচিতাৰ প্ৰিয়।

Verse 30

सामप्रियो लोकबन्धुर्नैकरूपो युगादिकृत् । धर्मसेतुर्लोकसाक्षी खेटतऋ सर्वदः प्रभुः

সেই সামগান আৰু সুৰ-সমন্বয়ত আনন্দ পায়; জগতৰ বান্ধৱ; বহুৰূপী; যুগসমূহৰ আদিৰ কৰ্তা; ধৰ্মসেতু—ধৰ্মৰ সেতু; লোকসাক্ষী—জগতৰ সাক্ষী; দীপ্ত চক্রধাৰী; সকলো দানকাৰী; সর্বাধিপতি প্ৰভু।

Verse 31

मयैवं संस्तुतो भानुर्नाम्नामष्टशतेन च । तुष्यतां सर्वलोकानां सर्वलोकप्रियो विभुः

এইদৰে মই ভানুক একশ আঠ নামৰে স্তৱন কৰিলোঁ। সকলো লোকৰ প্ৰিয়, সর্বব্যাপী বিভু প্ৰভু সন্তুষ্ট হওক—সকলো জগতৰ মঙ্গলৰ বাবে।

Verse 32

इत्येवं संस्तवात्प्रीतो भास्करो मामवोचत । सदात्र कलया स्थास्ये देवर्षे त्वत्प्रियेप्सया

এইদৰে স্তৱনত সন্তুষ্ট হৈ ভাস্কৰে মোক ক’লে: “হে দেৱঋষি, তোমাৰ প্ৰিয় কাম সিদ্ধ কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰি, মই মোৰ কিৰণৰ একাংশসহ সদায় ইয়াত অৱস্থিত থাকিম।”

Verse 33

यो मामत्र महाभक्त्या भट्टादित्यं प्रपूजयेत् । सहस्रशः का मरूपे संपूज्याप्नोति तत्फलम्

যি কোনোবাই ইয়াত মহাভক্তিৰে মোক ভট্টাদিত্য ৰূপে পূজা কৰে, সি কামৰূপত হাজাৰবাৰ পূজা কৰাৰ সমান ফল লাভ কৰে।

Verse 34

मामुद्दिश्य च यो विप्रः स्वल्पं वा यदि वा बहु । दास्यतेऽत्राक्षयं तच्च ग्रहीष्ये करजं यथा

যি কোনো ব্ৰাহ্মণে মোক উদ্দেশ্য কৰি ইয়াত অলপ হওক বা বেছি হওক দান দিয়ে, সেই দান অক্ষয় হয়; মই তাক ধৰ্মসঙ্গত কৰৰ দৰে গ্ৰহণ কৰিম।

Verse 35

रक्तोत्पलैश्च कह्लारैः केसरैः करवीरकैः । शतत्रयैर्महाप्दमै रविवारेण मानवः

ৰক্ত পদুম, নীল পদুম (কহ্লাৰ), কেশৰ, আৰু কৰবীৰ ফুলেৰে—আৰু তিনিশ মহাপদুমসহ—ৰবিবাৰে মানুহে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 36

सप्तम्यामथ षष्ठ्यां वा येऽर्चयिष्यंति मामिह । यान्यान्प्रार्थयते कामांस्तांतान्प्राप्स्यति निश्चितम्

যিসকলে ইয়াত সপ্তমী তিথিত বা ষষ্ঠী তিথিত মোক অৰ্চনা কৰিব, তেওঁলোকে যি যি কামনা প্ৰাৰ্থনা কৰে, সেয়া সেয়া নিশ্চিতভাৱে লাভ কৰিব।

Verse 37

दर्शनान्मम भक्त्या च नाशो व्याधिदरिद्रयोः । प्रणामात्स्वर्गमाप्नोति श्रुत्वा मोक्षं च नित्यशः

মোৰ দর্শন আৰু মোৰ প্ৰতি ভক্তিৰ দ্বাৰা ব্যাধি আৰু দাৰিদ্ৰ্য নাশ হয়। প্ৰণাম কৰিলে স্বৰ্গ লাভ হয়; আৰু নিত্য শুনিলে মোক্ষও লাভ হয়।

Verse 38

अभक्तिं यश्च कर्ता मे स गच्छेन्निश्चिंतं क्षयम् । अष्टोत्तरशतं नाम ममाग्रे यत्त्वयेरितम्

কিন্তু যি কোনোবাই মোৰ প্ৰতি অভক্তি বা অবমাননা কৰে, সি নিশ্চিন্তে বিনাশলৈ যায়। আৰু মোৰ একশ আঠটা নাম, যি তুমি মোৰ আগত উচ্চাৰণ কৰিলা—

Verse 39

त्रिकालमेककालं वा पठतः श्रृणुयत्फलम् । कीर्तिमान्सुभगो विद्वान्सुसुखी प्रियदर्शनः

যি ত্ৰিকাল বা একবাৰো ইয়াৰ পাঠ কৰে, তাৰ ফল শুনা: সি কীৰ্তিমান, সৌভাগ্যবান, বিদ্বান, অতি সুখী আৰু দৰ্শন-প্ৰিয় হয়।

Verse 40

भवेद्वर्षशतायुश्च सर्वरोगविवर्जितः । यस्त्विदं श्रृणुयान्नित्यं पठेद्वा प्रयतः शुचिः

সি শতবছৰ আয়ু লাভ কৰে আৰু সকলো ৰোগৰ পৰা মুক্ত হয়—যি সংযমী আৰু শুচি হৈ নিত্য ইয়াক শুনে বা পাঠ কৰে।

Verse 41

अक्षयं स्वल्पमप्यन्नं भवेत्तस्योपसाधितम् । विजयी च भवेन्नित्यं तथा जातिस्मरो भवेत्

তাৰ বাবে অলপ অন্নো অক্ষয় হৈ যায়, যেন পূৰ্ণভাৱে যোগান ধৰা। সি সদায় বিজয়ী হয় আৰু পূৰ্বজন্ম স্মৰণকাৰীও হয়।

Verse 42

तस्मादेतत्त्वया जाप्यं परं स्वस्त्ययनं महत् । तथा ममाग्रे कुंडं च कुरु स्नानार्थमुत्तमम्

সেয়ে তুমি এই পৰম আৰু মহৎ স্বস্ত্যয়ন (মঙ্গল-প্ৰাৰ্থনা) জপ কৰা। আৰু মোৰ আগত স্নানাৰ্থে এক উৎকৃষ্ট পবিত্ৰ কুণ্ডো নিৰ্মাণ কৰা।

Verse 43

कामरूपकला यत्र तत्र कुंडं वने भवेत् । एवं दत्त्वा वरान्भानुस्तत्रैवां तरधीयत

য’ত কামৰূপৰ শক্তি বিদ্যমান, ত’ত বনত এক কুণ্ড উদ্ভৱ হ’ল। এইদৰে বৰ দান কৰি ভানু (সূৰ্য) তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 44

ततो भास्करवाक्येन सिद्धेशस्य च सव्यतः । वनमध्ये मया कुंडं कृतं दर्भशलाकया

তাৰ পিছত ভাস্কৰৰ বাক্য অনুসৰি, আৰু সিদ্ধেশৰ বাওঁফালে, বনমধ্যত মই দৰ্ভা-ডাঁটিৰে এটা কুণ্ড নিৰ্মাণ কৰিলোঁ।

Verse 45

कामरूपभवं कुंडं वृक्षास्ते चापि भारत । संलीनास्तन्महाश्चर्यं ममाजायत चेतसि

হে ভাৰত, কামৰূপ-উৎপন্ন সেই কুণ্ড—আৰু সেই গছবোৰো—যেন লীন হৈ গ’ল; তাৰ পৰা মোৰ চিত্তত মহা আশ্চৰ্য জাগিল।

Verse 46

माघमासस्य शुक्लायां सप्तम्यां स्त्री नरोऽपि वा । स्नानं कुंडे शुभं कृत्वा भट्टादित्यं प्रपश्यति

মাঘ মাহৰ শুক্ল পক্ষৰ সপ্তমীত, নাৰী হওক বা পুৰুষ, কুণ্ডত শুভ স্নান কৰি ভট্টাদিত্য (সূৰ্যদেৱ)ৰ দৰ্শন লাভ কৰে।

Verse 47

तस्यानंतं भवेत्पुण्यं रथं यश्च प्रपूजयेत् । रथयात्रां च कुरुते यस्मिन्यस्मिन्नसौ पथि

যি জনে সেই ৰথক বিধিপূৰ্বক পূজা কৰে, তাৰ অনন্ত পুণ্য হয়; আৰু যি জনে এই পথত য’ত য’ত ই আগবাঢ়ে, ৰথযাত্ৰা সম্পন্ন কৰে।

Verse 48

ये च पश्यंति लोकास्ते धन्याः सर्वे न संशयः । पुत्रधान्यधनैर्युक्ता नीरुजस्तेजसाऽन्विताः

আৰু যিসকল লোকে ইয়াক দৰ্শন কৰে, তেওঁলোক সকলোৱেই ধন্য—ইয়াত সন্দেহ নাই; পুত্ৰ, ধান্য আৰু ধনেৰে সমৃদ্ধ, ৰোগমুক্ত আৰু তেজেৰে অন্বিত।

Verse 49

भविष्यंति नरास्ते ये कारयंति रथोत्सवम् । गंगादिसर्वतीर्थेषु यत्फलं कीर्तितं बुधैः

যিসকল নৰে ৰথোৎসৱ আয়োজন কৰি সম্পন্ন কৰায়, তেওঁলোকে গঙ্গা আদি সকলো তীৰ্থত স্নান-পূজাৰ যি ফল বুধসকলে কীৰ্তন কৰিছে, সেই একে পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 50

भट्टादित्यस्य कुंडे च तत्फलं सप्तमीदिने । तत्र कुंडे च यः स्नात्वा सूर्यार्घ्यं प्रयच्छति । कपिला गोशतस्यासौ दत्तस्य फलमश्नुते

ভট্টাদিত্যৰ কুণ্ডত সপ্তমী দিনা সেই একে ফল লাভ হয়। যিয়ে সেই কুণ্ডত স্নান কৰি সূৰ্যলৈ অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰে, তেওঁ শত কপিলা গৰু দান কৰাৰ ফল ভোগ কৰে।

Verse 51

अर्जुर उवाच । वासुदेवादयः सर्वे वदंत्येवं महामुने

অৰ্জুৰ ক’লে: হে মহামুনে, বাসুদেৱ আদি সকলোয়ে এইদৰে কৈ আহিছে।

Verse 52

भास्करार्घं विना पातः कृतं सर्वं च निष्फलम् । तस्याहं श्रोतुमिच्छामि विधिं विधिविदां वर

ভাস্কৰলৈ অৰ্ঘ্য নেদিলে কৰা পাঠ আৰু সকলো ব্ৰত-আচাৰ নিষ্ফল হয়। সেয়ে, হে বিধিবিদসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ, মই তাৰ বিধি শুনিবলৈ ইচ্ছা কৰোঁ।

Verse 53

नारद उवाच । यथा ब्रह्मादयो देवा यच्छंत्यर्घं महात्मने । भास्कराय श्रृणु त्वं तं विधिं सर्वाघनाशनम्

নাৰদ ক’লে: ব্ৰহ্মা আদি দেৱসকলে মহাত্মা ভাস্কৰলৈ যিদৰে অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰে, সেই বিধি তুমি শুনা। সকলো পাপ নাশ কৰা সেই আচাৰ শুনা।

Verse 54

प्रथमं तावत्प्रत्युषे उदिते सूर्ये शुचिर्भूत्वा गोमयकृतमंडलस्योपरि रक्तचंदनेन मंडलकं कृत्वा ततस्ताम्रपात्रे रक्तचंदनोदकश्वेतचंदनादिद्रव्यैः प्रपूरणं कृत्वा तन्मध्ये हेमाक्षतदूर्वादधिसर्पीषि परिक्षिप्य स्थापयेत्

প্ৰথমে, প্ৰত্যুষে সূৰ্য উদিত হ’লে, শুচি হৈ, গোবৰৰে কৃত মণ্ডলৰ ওপৰত ৰক্তচন্দনেৰে সৰু বৃত্ত আঁকিব। তাৰ পাছত তাম্ৰপাত্ৰত ৰক্তচন্দন-মিশ্ৰিত জল আৰু শ্বেতচন্দন আদি দ্ৰব্য ভৰি, তাৰ মাজত হেমবৰ্ণ অক্ষত, দূৰ্বা ঘাঁহ, দধি আৰু ঘৃত ছটিয়াই স্থাপন কৰিব।

Verse 55

स्वशरीरमालभेत् अनेन मंत्रेण । ओंखखोल्काय नमः । सप्तवारानुच्चार्य स्थातव्यम् । तेन शुद्धिरुपसंजायते देहस्यार्चार्हता भवति । पश्चादासनस्थं देवं सवितारं मंडलमध्ये द्वादशात्मकं सुरादिभिः संपूज्यमानं ध्यात्वा पूर्वोक्तमर्घपात्रं शिरसि कृत्वा भूमौ जानुनी निपात्य सूर्याभिमुखस्तद्गतमनाभूत्वार्घमंत्रमुदाहरेत् । तदुच्यते सूर्यवक्त्राद्विनिर्गतमिति

এই মন্ত্ৰেৰে নিজৰ দেহ স্পৰ্শ বা অনুলেপ কৰিব: “ওঁ খখোল্কায় নমঃ।” সাতবাৰ উচ্চাৰণ কৰি স্থিৰ থাকিব; তাতে শুদ্ধি জন্মে আৰু দেহ পূজাৰ যোগ্য হয়। তাৰ পাছত মণ্ডলৰ মাজত আসনস্থ সৱিতৃ দেৱক দ্বাদশাত্মক ৰূপে, দেৱতাসকলৰ দ্বাৰা পূজিত বুলি ধ্যান কৰি, পূৰ্বোক্ত অৰ্ঘ্যপাত্ৰ মূৰত ধৰি, ভূমিত জানু পাতি সূৰ্যমুখে হৈ, মন তাত লীন কৰি অৰ্ঘ্যমন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰিব—যাক সূৰ্যৰ মুখৰ পৰা নিৰ্গত বুলি কোৱা হয়।

Verse 56

यस्योच्चारणशब्देन रथं संस्थाप्य भास्करः । प्रतिगृह्णाति चैवार्घ्यं वरमिष्टं च यच्छति

যাৰ উচ্চাৰণধ্বনিত ভাস্কৰ নিজৰ ৰথ স্থাপন কৰে, অৰ্ঘ্য গ্ৰহণ কৰে আৰু ইষ্ট বৰ দান কৰে।

Verse 57

ओंयस्याहुः सप्त च्छंदांसि रथे तिष्ठंति वाजिनः । अरुणः सारथिर्यस्य रथवाहोऽग्रतः स्थितः

ওঁ। কোৱা হয়, সাতটা বৈদিক ছন্দ তেওঁৰ ৰথত অশ্বৰূপে স্থিত; আৰু অৰুণ তেওঁৰ সাৰথি, আগত অৱস্থিত হৈ ৰথ চালায়।

Verse 58

जया च विजया चैव जयंती पापनाशनी । इडा च पिंगला चैव वहंतोऽश्वमुखास्तथा

জয়া আৰু বিজয়া, আৰু পাপনাশিনী জয়ন্তী; তদ্ৰূপে ইডা আৰু পিঙ্গলা—এইসকলো বাহক, অশ্বমুখধাৰী।

Verse 59

डिंडिश्च शेषनागश्च गणाध्यक्षस्तथैव च । स्कंदरेवंततार्क्ष्याश्च तथा कल्माषपक्षिणौ

ডিঁডি, শেষনাগ আৰু গণাধ্যক্ষো; লগতে স্কন্দ, ৰেৱন্ত আৰু তাৰ্ক্ষ্য; আৰু ক’ল্মাষ নামে দুটা পক্ষী—এই সকলোকে এই পৰিবাৰত আহ্বান কৰা হৈছে।

Verse 60

राज्ञी च निक्षुभा देवी ललिता चैव संज्ञिका । तथा यज्ञभुजो देवा ये चान्ये परिकीर्तिताः

ৰাজ্ঞী, দেৱী নিক্ষুভা আৰু নামখ্যাত ললিতা; তদুপৰি যজ্ঞভোজী দেৱসকল আৰু আন যিসকলৰ নাম আগতে কীৰ্তিত হৈছে।

Verse 61

एभिः परिवृतो योऽसावधरोत्तरवासिभिः । तमहं लोककर्तारमाह्वयामि तमोपहम्

ওপৰ-তলৰ লোকবাসীসকলৰ দ্বাৰা পৰিবৃত যি, সেই লোককৰ্তা, তমোহৰকক মই আহ্বান কৰোঁ।

Verse 62

अम्मयो भगवान्भानुरमुं यज्ञं प्रवर्तयन् । इदमर्घ्यं च पाद्यं च प्रगृहाण नमोनमः

হে ভগৱান ভানু, অমৃতময় স্বৰূপ, যি এই যজ্ঞ প্ৰৱৰ্তাইছা—এই অৰ্ঘ্য আৰু এই পাদ্য গ্ৰহণ কৰা; নমো নমঃ।

Verse 63

आवाहनम् । सहस्रकिरण वरद जीवनरूप ते नमः । इति सांनिध्यकरणम् ओंवषट् इत्युच्चार्य सूर्यस्य चरणयुगलं पश्यन् भुवि पद्म्यां पात्रीं निर्वापयेत् पाद्यं तदुच्यते । एवं पाद्यं दत्त्वा बद्धांजलिः सुस्वागतमिति कुर्यात् । स्वागतं भगवन्नेहि मम प्रसादं विधाय आस्यताम् । इह गृहाण पूजां च प्रसादं च धिया कुरु । तिष्ठ त्वं तावदत्रैव यावत्पूजां करोम्यहम्

আৱাহন: ‘সহস্ৰকিৰণ, বৰদাতা, জীৱনৰূপ—তোমাক নমস্কাৰ।’ এইদৰে সান্নিধ্য স্থাপন কৰা হয়। তাৰ পাছত ‘ওঁ বষট্’ উচ্চাৰণ কৰি, সূৰ্যৰ চৰণযুগললৈ চাই, মাটিত থোৱা পদ্মচিহ্নিত পাত্ৰত জল ঢালি দিব—ইয়াক পাদ্য বোলা হয়। পাদ্য দিয়া পাছত, বদ্ধাঞ্জলি হৈ ‘সুস্বাগতম্’ ক’ব। ‘স্বাগতম্, হে ভগৱান; আহা—মোৰ ওপৰত প্ৰসাদ কৰা আৰু আসনত বহা। ইয়াত পূজা আৰু প্ৰসাদ গ্ৰহণ কৰা; সদ্ভাৱনাৰে অনুগ্ৰহ কৰা। যেতিয়ালৈকে মই পূজা কৰোঁ, তেতিয়ালৈকে ইয়াতেই অৱস্থান কৰা।’

Verse 64

एवं विज्ञापनं दद्यादनेन मंत्रेण कमलासनम् । तत्कमलासनं कमलनंदन उपाविशति । आसन उपविष्टस्य शेषां पूजां नियोजयेत् अनेन विधानेन । ओंसोममूर्तिक्षीरोदपतये नमः । इति क्षीरादिस्नपनम् । ओंभास्कराय नीरव सिने नमः । इति जलस्नानम् ततो वासोयुगं शुभ्रं दद्यात् अनेन मंत्रेण । इदं वासोयुगं सूर्य गृहाण कृपया मम । कटिभूषणमेकं ते द्वितीयं चांगप्रावरणम्

এইদৰে নিবেদন কৰি এই মন্ত্ৰেৰে কমলাসন অৰ্পণ কৰিব। কমলনন্দন, কমলাসন ভগৱান সূৰ্য সেই আসনত উপবিষ্ট হন। আসনত বহাৰ পিছত এই বিধান অনুসাৰে বাকী পূজা সম্পন্ন কৰিব। ‘ওঁ—সোমমূৰ্তি, ক্ষীৰসাগৰৰ পতি, তোমাক নমস্কাৰ’—ইয়াৰে দুধ আদি দ্ৰব্যেৰে স্নান। ‘ওঁ—ভাস্কৰ, শান্ত স্বৰূপ, তোমাক নমস্কাৰ’—ইয়াৰে জলস্নান। তাৰ পিছত এই মন্ত্ৰেৰে শুভ্ৰ বস্ত্ৰযুগল দিব: ‘হে সূৰ্য, কৃপা কৰি মোৰ পৰা এই বস্ত্ৰযুগল গ্ৰহণ কৰা—এটা কটিভূষণ, দ্বিতীয়টো অঙ্গ-আৱৰণ।’

Verse 65

ततो यज्ञोपवीतं दद्यात् अनेन मंत्रेण । सूत्रतंतुमयं शुद्धं पवित्रमिदमुत्तमम् । यज्ञोपवीतं देवेश प्रगृहाण नमोऽस्तु ते

তাৰ পিছত এই মন্ত্ৰেৰে যজ্ঞোপৱীত (জনেৱ) দিব: ‘সূত্ৰ-তন্তুৰে নিৰ্মিত এই শুদ্ধ, পবিত্ৰ আৰু উত্তম যজ্ঞোপৱীত। হে দেৱেশ, ইয়াক গ্ৰহণ কৰা; তোমাক নমস্কাৰ।’

Verse 66

ततो यथाशक्ति श्वेतमुकुटमुद्रिकादिभूषणानि दद्यात् अनेन मंत्रेण । मुकुटो रत्ननद्धोऽयं मुद्रिकां भूषणानि च । अलंकारं गृहणेमं मया भक्त्या समर्पितम्

তাৰ পিছত নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে শ্বেত মুকুট, মুদ্ৰিকা আদি ভূষণ এই মন্ত্ৰেৰে দিব: ‘এই মুকুট ৰত্নেৰে জড়িত, লগতে আঙুঠি আৰু অন্যান্য অলংকাৰ। মোৰ ভক্তিৰে সমৰ্পিত এই অলংকাৰ গ্ৰহণ কৰা।’

Verse 67

एवमलंकारं निवेद्य पश्चात्केशरकुंकुमकर्पूररक्तचंदनमिश्रमनुलेपनं दद्यात्

এইদৰে অলংকাৰ নিবেদন কৰাৰ পিছত, কেশৰ, কুংকুম, কৰ্পূৰ আৰু ৰক্তচন্দনৰ মিশ্ৰিত সুগন্ধি অনুলেপন লেপ অৰ্পণ কৰিব।

Verse 68

ओंतवातिप्रिय वृक्षाणां रसोऽयं तिग्मदीधिते । स तवैवोचितः स्वामिन्गृहाण कृपया मम

ওঁ। হে তীক্ষ্ণ কিৰণধাৰী প্ৰভু, তোমাৰ প্ৰিয় বৃক্ষসমূহৰ পৰা উৎপন্ন এই ৰস তোমাৰেই বাবে যথোচিত। হে স্বামী, কৃপা কৰি মোৰ পৰা ইয়াক গ্ৰহণ কৰা।

Verse 69

ततश्चंपकजपाकरवीरकर्णककेसरकोकनदादिभिः पूजां कुर्यात्

তাৰ পাছত চম্পক, জপা, কৰবীৰ, কৰ্ণিকা, কেশৰ, কোকনদ আদি ফুলেৰে পূজা কৰিব লাগে।

Verse 70

ओंवनस्पतिरसो दिव्यो गंधाढ्यो गंध उत्तमः । आहारः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रतिगृह्यताम्

ওঁ। এই ধূপ বনস্পতিসকলৰ দিব্য ৰস, সুগন্ধে পৰিপূৰ্ণ আৰু উত্তম গন্ধযুক্ত; ই সকলো দেৱতাৰ আহাৰস্বৰূপ। এই ধূপ গ্ৰহণ কৰা হওক।

Verse 71

शल्लकीधूपमंत्रः । ततः पायसादिनिष्पन्नं नैवेद्यं निवेदयेदनेन मंत्रेण । नैवेद्यममृतं सर्वभूतानां प्राणवर्धनम् । पूर्णपात्रे मया दत्तं प्रतिगृह्ण प्रसीद मे

এইটো শল্লকী-ধূপ মন্ত্র। তাৰ পাছত এই মন্ত্রেৰে পায়স আদি খাদ্যৰে প্ৰস্তুত নৈবেদ্য নিবেদন কৰিব: “এই নৈবেদ্য অমৃতসম, সকলো ভূতৰ প্ৰাণবর্ধক। পূৰ্ণ পাত্ৰত মই দিছোঁ—গ্ৰহণ কৰি মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক।”

Verse 72

ततः शौचोदकतांबूलदीपारार्तिकशीतलिकापुनः पूजादि निवेद्य यथाशक्त्या स्तुत्वा सुकृतं दुष्कृतं वा क्षमस्वेति प्रोच्य विसर्जयेत् । ततो भूयो नमस्य हेमवस्त्रोपवीतालंकारान् ब्राह्मणाय निवेद्य निर्माल्यं संहृत्यांभसि निक्षिपेत्

তাৰ পাছত শৌচোদক, তাম্বূল, দীপ, আৰতি, শীতলিকা আৰু বাকী পূজা আদি নিবেদন কৰি, যথাশক্তি স্তৱ কৰিব; “মোৰ দ্বাৰা হোৱা সুকৃত বা দুষ্কৃত—সকলো ক্ষমা কৰা” বুলি কৈ বিধি সমাপ্ত (বিসৰ্জন) কৰিব। তাৰ পাছত পুনৰ নমস্কাৰ কৰি, ব্ৰাহ্মণক সোণ, বস্ত্ৰ, উপবীত আৰু অলংকাৰ নিবেদন কৰিব; নিৰ্মাল্য গোটাই পানীত নিক্ষেপ কৰিব।

Verse 73

इत्यर्घ्यदानविधिः य एवं भास्करायार्घ्यं मूर्तौ मंडलकेऽपि वा । नित्यं निवेदयेत्प्रातः स्याद्रवेरात्मवत्प्रियः

এইদৰে অৰ্ঘ্যদানৰ বিধি। যি এই প্ৰকাৰ ভাস্কৰক—মূৰ্তিত বা মণ্ডলকতো—নিত্য পুৱাতে অৰ্ঘ্য নিবেদন কৰে, সি ৰৱিৰ ওচৰত নিজৰ আত্মাৰ দৰে প্ৰিয় হয়।

Verse 74

अनेन विधिना कर्णो भास्करार्घ्यं प्रयच्छति । ततः सूर्यस्य पार्थासावात्मवद्वल्लभो मतः

এই বিধিৰে কৰ্ণে ভাস্কৰলৈ অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰে; সেয়ে পৃথাৰ সেই পুত্ৰ সূৰ্যদেৱৰ নিজৰ আত্মাৰ দৰে অতি প্ৰিয় বুলি গণ্য হয়।

Verse 75

अशक्तश्चेन्नित्यमेकमर्घ्यं दद्याद्दिवाकृते । ततोऽत्र रथसप्तम्यां कुंडे देयः प्रयत्नतः

যদি সক্ষম নহয়, তেন্তে নিত্য দিৱাকৰলৈ অন্ততঃ এক অৰ্ঘ্য দিয়া উচিত। কিন্তু এই ব্ৰতত ৰথসপ্তমীৰ দিন কুণ্ডত বিশেষ যত্নে অৰ্ঘ্য অৰ্পণ কৰিব লাগে।

Verse 76

अश्वमेधफलं प्राप्य सूर्यलोक मवाप्नुयात् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन दातव्योऽर्घोऽत्र भारत

অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰি মানুহে সূৰ্যলোক প্ৰাপ্ত কৰে। সেয়ে, হে ভাৰত, ইয়াত সৰ্বপ্ৰযত্নে অৰ্ঘ্য দিয়া উচিত।

Verse 77

एवंविधस्त्वसौ देवो भट्टादित्योऽत्र तिष्ठति । भूयानतोऽपि बहुशः पापहा धर्मवर्धनः

এনেকুৱা স্বৰূপৰ সেই দেৱ—ভট্টাদিত্য—ইয়াত অৱস্থিত। তেওঁক বাৰে বাৰে পূজা কৰিলে অধিক মহৎ ফল হয়; তেওঁ পাপ নাশ কৰে আৰু ধৰ্ম বৃদ্ধি কৰে।

Verse 78

दिव्यमष्टविधं चात्र सद्यः प्रत्ययकारकम् । पापानां चोपभुक्तं हि यथा पार्थ हलाहलम्

আৰু ইয়াত ‘দিব্য’ৰ আঠ প্ৰকাৰ আছে, যিয়ে তৎক্ষণাৎ নিশ্চিত প্ৰমাণ দিয়ে। ই পাপো ভক্ষণ কৰে—যেনেকৈ, হে পাৰ্থ, হালাহল বিষ ভক্ষণ কৰি নিস্ক্ৰিয় কৰা হৈছিল।