Adhyaya 39

Verse 1

। नारद उवाच । सहस्रसप्तत्युच्छ्राये पातालानि परस्परम् । अतलं वितलं चैव नितलं च रसातलम्

নাৰদে ক’লে: পাতালসমূহ একে-একে তলত অৱস্থিত, প্ৰতিটো এক হাজাৰ সত্তৰ যোজন গভীৰতাত। সেয়া—অতল, বিতল, নিতল আৰু ৰসাতল।

Verse 2

तलातलं च सुतलं पातालं चापि सप्तमम् । कृष्णशुक्लारुणाः पीताः शर्कराशैलकांचनाः

আৰু তলাতল, সুতল, আৰু সপ্তম পাটালো আছে। সিহঁতক কৃষ্ণ, শ্বেত, অৰুণ আৰু পীত বৰ্ণৰ বুলি কোৱা হয়—শিলাখণ্ড, পৰ্বত আৰু সোণৰ দৰে দীপ্তিময়।

Verse 3

भूमयो यत्र कौरव्य वरप्रासादशोभिताः । तेषु दानवदैतेयनागाश्चैव सहस्रसः

হে কৌৰৱবংশীয়, তাত এনে ভূমিসমূহ আছে যি বৰপ্ৰাসাদৰ শোভাৰে অলংকৃত; সেই লোকসমূহত দানৱ, দৈত্য আৰু নাগ সহস্ৰে সহস্ৰে বাস কৰে।

Verse 4

स्वर्लोकादपि रम्याणि दृष्टानि बहुशो मया । आह्लादकारिणो नानामण्यो यत्र पन्नगः

মই বহু বাৰ এনে স্থান দেখিছোঁ যি স্বৰ্গলোকতকৈও অধিক ৰমণীয়; তাত পন্নগ (সৰ্প) নানাবিধ মণিৰে অলংকৃত হৈ আনন্দ আৰু বিস্ময় জগায়।

Verse 5

दैत्यदानवकन्याभिर्महारूपाभिरन्विते । पाताले कस्य न प्रीतिर्विमुक्तस्यापि जायते

পাতালত দৈত্য-দানৱৰ মহাৰূপৱতী কন্যাসকলৰে পৰিপূৰ্ণ; সংসাৰ-বিৰক্তজনৰো হৃদয় কোনে আনন্দিত নহ’ব?

Verse 6

यत्र नोष्णं न वा शीतं न वर्षं दुःखमेव च । भक्ष्यभोज्यमहाभोगकालो यत्रापि जायते

তাত ন উষ্ণতা, ন শীত, ন বৰষুণ, ন দুখ; আৰু তাত ভক্ষ্য-ভোজ্যৰ মহাভোগৰ সময়ো উদয় হয়।

Verse 7

पाताले सप्तमे चास्ति लिंगं श्रीहाटकेश्वरम् । ब्रह्मणा स्थापितं पार्थ सहस्रयोजनोच्छ्रितम्

আৰু সপ্তম পাতালত ‘শ্ৰীহাটকেশ্বৰ’ নামৰ লিঙ্গ আছে। হে পাৰ্থ, সেয়া ব্ৰহ্মাই স্থাপন কৰিছিল, আৰু সহস্ৰ যোজন উচ্চতালৈ উঠি আছে।

Verse 8

हाटकस्य तु लिंगस्य प्रासादो योजनायुतः । सर्वरत्नमयो दिव्यो नानाश्चयविभूषितः

সেই হাটক-লিঙ্গৰ বাবে এক যোজন বিস্তৃত প্ৰাসাদ-মন্দিৰ আছে; সেয়া দিব্য, সকলো প্ৰকাৰ ৰত্নময়, আৰু নানাবিধ ধন-নিধিৰে সুশোভিত।

Verse 9

तच्चार्यंति तल्लिंगं नानानागेन्द्रसत्तमाः । तदधस्ताज्जलं भूरि तस्याधो नरकाः स्मृताः

সেই লিঙ্গক নানানাগেন্দ্ৰসত্তমসকলে আৰাধনা কৰি সেবা কৰে। তাৰ তলত প্ৰচুৰ জল আছে; আৰু তাৰো তলত নৰকসমূহ অৱস্থিত বুলি কোৱা হয়।

Verse 10

पापिनो येषु पात्यंते ताञ्छृणुष्व महामते । कोटयः पंचपंचाशद्राजानश्चैकविंशति

হে মহামতে, মোৰ পৰা শুনা—যি নৰকসমূহত পাপীসকলক নিক্ষেপ কৰা হয়; সিহঁত পঞ্চপঞ্চাশ কোটি, আৰু তাত একবিংশতি মুখ্য ‘ৰাজা’ (বিভাগ) আছে।

Verse 11

रौरवः शूकरो रोधस्तालो विशसनस्तथा । महाज्वालस्तप्तकुम्भो लवणोथ विमोहकः

ৰৌৰৱ, শূকৰ, ৰোধ, তাল আৰু বিশসন; মহাজ্বাল, তপ্তকুম্ভ, লৱণ আৰু তাৰ পাছত বিমোহক—এইবোৰ নৰকৰ নাম।

Verse 12

रुधिरांधो वैतरणी कृमिशः कृमिभोजनः । असिपत्रवनं कृष्णो लालाभक्ष्यश्च दारुमः

ৰুধিৰান্ধ, বৈতৰণী, কৃমিশ, কৃমিভোজন; অসিপত্ৰবন, কৃষ্ণ, লালাভক্ষ্য আৰু দাৰুম—এইবোৰো নৰকৰ ভিতৰত গণ্য।

Verse 13

तथा पूयवहः पापो वह्निज्वालोऽप्यधःशिराः । संदंशः कृष्णसूत्रश्च तमश्चावीचिरेवच

তদ্ৰূপে পূয়ৱহ, পাপ, বহ্নিজ্বাল আৰু অধঃশিৰাঃ; লগতে সন্দংশ, কৃষ্ণসূত্ৰ, তমঃ আৰু অৱীচি আছে।

Verse 14

श्वभोजनो विसूचिश्चाप्यवीचिश्च तथाऽपरः । कूटसाक्षी रौरवं च रोधं गोविप्ररोधकः

আৰু আছে শ্বভোজন, বিসূচি আৰু আন এক অৱীচি। কূটসাক্ষী ৰৌৰৱলৈ যায়; আৰু যিয়ে গাই আৰু ব্ৰাহ্মণক বাধা দিয়ে, সি ৰোধত পতিত হয়।

Verse 15

सुरापः सूकरं याति तालं मिथ्याम नुष्यहा । गुरुतल्पी तप्तकुम्भं तप्तलोहं च भक्तहा

সুৰাপানী সুকৰ হৈ জন্মে; মানুহ-হন্তা তাল নৰকত পতিত হয়। গুৰুৰ শয্যা লঙ্ঘনকাৰী তপ্তকুম্ভলৈ যায়; আৰু ভক্ত-হন্তা তপ্তলোহ নৰকত নিক্ষিপ্ত হয়।

Verse 16

गुरूणामवमंता यचो महाज्वाले निपात्यते । लवणं शास्त्रहंता च निर्मर्यादो विमोहके

যি গুৰুক অপমান কৰে সি মহাজ্বালা নৰকত নিক্ষিপ্ত হয়। শাস্ত্ৰ-ধ্বংসকাৰী লৱণলৈ যায়; আৰু সীমা-মৰ্যাদা নথকা, বিধিহীন জনা বিমোহকত পতিত হয়।

Verse 17

कृमिभक्ष्ये देवद्वेष्टा कृमिशे तु दुरिष्टकृत् । पितृदेवात्पूर्वमश्रल्लांलाभक्ष्ये प्रयाति च

দেৱদ্বেষী কৃমিভক্ষ্য নৰকলৈ যায়; দুষ্ট যজ্ঞকাৰী কৃমিশে নৰকলৈ। আৰু পিতৃ-দেৱতালৈ নিবেদন কৰাৰ আগতেই যি আহাৰ গ্ৰহণ কৰে, সি লাঁলাভক্ষ্যলৈ গমন কৰে।

Verse 18

मिथ्याजीवविरोधी विशसने कूटशस्त्रकृत् । अधोमुखे ह्यसद्ग्राही एकाशी पूयवाहके

যি ন্যায়সঙ্গত জীৱিকাৰ বিৰোধিতা কৰে সি বিশসনে নৰকলৈ যায়; আৰু কূট অস্ত্ৰ নিৰ্মাতাো তাতেই। যি অসত্য আঁকোৱালি লয় সি অধোমুখে পতিত হয়; আৰু যি একেলগে নাখাই একাই ভোজন কৰে সি পূয়বাহকে যায়।

Verse 19

मार्ज्जारकुक्कुटश्वानपक्षिपोष्टा प्रयाति च । बधिरांधगृहक्षेत्रतृणधान्यादिज्वालकः

যি মেকুৰী, কুকুৰা, কুকুৰ আৰু পক্ষী পুহি-পালন কৰি মোটা কৰে সিও সেই দুঃগতিকেই পায়। আৰু যি বধিৰ-অন্ধৰ ঘৰ বা ক্ষেত্ৰত আগুন লগায়—ঘাঁহ, ধান-শস্য আদি জ্বলাই—সি ভয়ংকৰ ফল ভোগ কৰে।

Verse 20

नक्षत्ररंगजीवी च याति वैतरणीं नरः । धनयौवनमत्तो यो धनहा कृष्णमेति सः

যি নক্ষত্ৰৰ ৰং-তামাশা দেখুৱাই জীৱিকা কৰে, সি বৈতৰণীলৈ যায়। আৰু যি ধন আৰু যৌৱনৰ মদত মত্ত হৈ ধন নষ্ট কৰে, সি কৃষ্ণ (অন্ধকাৰ নৰক-অৱস্থা)লৈ গমন কৰে।

Verse 21

असिपत्रवनं याति वृक्षच्छेदी वृथैव यत् । कुहकाजीविनः सर्वे वह्निज्वाले पतंति ते

যি অকাৰণে গছ কাটি পেলায়, সি অসিপত্ৰবনলৈ যায়। আৰু যিসকলে কুহক-প্ৰতারণাৰে জীৱিকা কৰে, তেওঁলোক সকলোৱে বহ্নিজ্বালা নামৰ অগ্নিশিখাত পতিত হয়।

Verse 22

परस्त्रीं च परान्नं च गच्छन्संदंशमेति च । दिवास्वप्नपरा ये व्रतलोपपराश्च ये

যি পৰস্ত্ৰী আৰু পৰান্নৰ পিছে পিছে যায়, সি সংদংশলৈ গমন কৰে। যিসকল দিনত শুই থাকিবলৈ আসক্ত, আৰু যিসকল ব্ৰতভঙ্গত নিবিষ্ট, তেওঁলোকো তেনে পতন লাভ কৰে।

Verse 23

शरीरमदमत्ताश्च यांति चैते श्वभोजनम् । शिवं हरिं न मन्यंते यांत्यवीचिनमेव च

যিসকল দেহ-অহংকাৰৰ মদত মত্ত, তেওঁলোকে ‘শ্বভোজন’ অৱস্থালৈ যায়। আৰু যিসকলে শিৱ আৰু হৰিক স্বীকাৰ নকৰে, তেওঁলোকে নিশ্চয়েই অৱীচি—অথাহ নৰক—লৈ পতিত হয়।

Verse 24

इत्येवमादिभिः पापैरशास्त्रौघस्य सेवनैः । पतंत्येव महाघोरनरकेषु सहस्रशः

এইদৰে আৰু অনুৰূপ পাপৰ দ্বাৰা—শাস্ত্ৰবিৰোধী আচাৰৰ বানত আশ্ৰয় লৈ—মানুহ নিশ্চয়েই সহস্ৰে সহস্ৰে অতি ভয়ংকৰ নৰকসমূহত পতিত হয়।

Verse 25

तस्माद्य इच्छेदेतेभ्यो विमोक्षं बुद्धिमान्नरः । श्रुतिमार्गेण तेनार्च्यौ देवौ हरिहरावुभौ

সেয়ে, যি বুদ্ধিমান নৰ এই (নৰকীয় গতি)সমূহৰ পৰা মোক্ষ বিচাৰে, তেওঁ শ্ৰুতি-মাৰ্গ অনুসৰি উভয় দেৱ—হৰি আৰু হৰ—ক ভক্তিভাৱে পূজা কৰা উচিত।

Verse 26

नरकाणामधोभागे स्थितः कालाग्निसंज्ञकः । तदधो हट्टकश्चैव अनंतस्तदधः स्मृतः

নৰকসমূহৰ তলৰ ভাগত ‘কালাগ্নি’ নামে এক লোক অৱস্থিত। তাৰ তলত ‘হট্টক’, আৰু তাৰো তলত ‘অনন্ত’ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 27

यस्यैतत्सकलं विश्वं मूर्धाग्रे सर्षपायते । इत्यनंतप्रभावात्स ह्यनंत इति कीर्त्यते

যাৰ বাবে এই সমগ্ৰ বিশ্ব মূৰৰ আগচূড়াত সৰিষাৰ দানাৰ দৰে দেখা যায়—এনে অসীম প্ৰভাৱৰ কাৰণেই তেওঁ ‘অনন্ত’ বুলি কীৰ্তিত।

Verse 28

दिशां गजास्तत्र पद्मकुमुदांजनवामनाः । तदधोंऽडकटाहश्च एकवीरास्ति तत्र च

তাত দিশাসমূহৰ গজ আছে—পদ্ম, কুমুদ, অঞ্জন আৰু বামন। তাৰ তলত ‘ওঁডকটাহ’ নামে লোক, আৰু তাতেই ‘একবীৰ’ও আছে।

Verse 29

चतुर्लक्षसहस्राणि नवतिश्च शतानि च । एतनैव प्रमाणेन उदकं च ततः स्मृतम्

চাৰিলক্ষ আৰু নব্বই শতও—এই একে প্ৰমাণ অনুসৰিয়েই তাত থকা জলৰ পৰিমাণো কোৱা হৈছে।

Verse 30

तदधो नरकाः कोट्यो द्विकोट्योऽग्निस्ततो महान् । चत्वारिंशत्सहस्रैश्च तदधस्तम उच्यते

তাৰ তলত নৰকৰ কোটি কোটি আছে; তাৰো তলত দুই কোটি পৰিমাণৰ মহা অগ্নি। আৰু তাৰো তলত চল্লিশ হাজাৰ অধিক তলত যাক ‘তমস’ (অন্ধকাৰ) বুলি কোৱা হয়।

Verse 31

चत्वारिंश्च्चकोट्यस्तु चतस्रश्च ततः पराः । एकोननवतिर्लक्षाः सहस्राशीतिरेव च

চল্লিশ কোটি নিশ্চয়, আৰু তাৰ ওপৰত চাৰিটা অধিক; তাৰ পাছত একোন নব্বই লাখ, আৰু আশী হাজাৰো।

Verse 32

तदधोंऽडकटाहोथ कोटिमात्रस्तथापरः । देवी युक्ता कपालीशा दंडहस्तेन चापि सा

তাৰ তলত পুনৰ ‘ওঁডকটাহ’ আছে, যাৰ পৰিমাণ এক কোটি; আৰু তাৰ ওপৰত পিছে আন এটা স্তৰ। তাত এগৰাকী দেৱী বিদ্যমান—কপালীশা—তেওঁৰ হাতত দণ্ডো আছে।

Verse 33

देवीनां कोटिकोटीभिः संवृता तत्र पालिनी । संकर्षणस्य निःश्वासप्रेरितो दाहकोऽनलः

তাত ৰক্ষাকাৰী দেৱী, দেৱীনাৰ কোটি-কোটিয়েৰে আৱৃত হৈ থিয় আছে। আৰু সংকর্ষণৰ নিশ্বাসে প্ৰেৰিত দাহক অনল, ভস্মকাৰী জ্বালাৰূপে আগবাঢ়ে।

Verse 34

कालाग्निं प्रेरयत्येव कल्पांते दह्यते जगत् । एवंविधमधःसूत्रं निर्मितं चात्र भारत

সেইয়ে নিশ্চয় কালাগ্নিক প্ৰেৰণা দিয়ে; কল্পান্তত জগত দগ্ধ হয়। এইদৰে, হে ভাৰত, ইয়াত এনেধৰণৰ অধঃসূত্ৰ (তলৰ আধাৰ) নিৰ্মিত হৈছে।

Verse 35

मध्यसूत्रे कटाहे च पालकांस्ताञ्छृणुष्व मे । वसुधामा स्थितः पूर्वे शंखपालश्च दक्षिणे

মোৰ পৰা শুনা—মধ্যসূত্ৰ আৰু ব্ৰহ্মাণ্ডীয় কটাহৰ ৰক্ষকসকলৰ কথা: পূৰ্ব দিশত বসুধামা স্থিত, আৰু দক্ষিণত শঙ্খপাল।

Verse 36

तक्षकेशः स्थितः पश्चादुत्तरे केतुमानिति । हरसिद्धिः सुपर्णाक्षी भास्करा योगनंदिनी

পশ্চিম দিশত তক্ষকেশ স্থিত, আৰু উত্তৰত কেতুমান। তদুপৰি হৰসিদ্ধি, সুপৰ্ণাক্ষী, ভাস্কৰা আৰু যোগনন্দিনীও উপস্থিত।

Verse 37

कोटिकोटी युता देवी देवीनां पालयत्यदः । एवमेतन्महाश्चर्यं ब्रह्मांडं स्थापितं च यैः

কোটি-কোটি দেবীৰ সহচৰ্য্যে সেই দেৱী তলৰ এই লোকক ৰক্ষা কৰে। এইদৰে যিসকল দিৱ্য শক্তিয়ে এই মহা-আশ্চৰ্য ব্ৰহ্মাণ্ড-অণ্ড স্থাপন কৰিলে।

Verse 38

नमामि तानहं नित्यं ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् । विष्णुलोको रुद्रलोको बहिश्चास्मात्प्रकीर्त्यते

মই নিত্য নমস্কাৰ কৰোঁ—ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ্বৰক। এই (ব্ৰহ্মাণ্ডীয় আৱৰণ)ৰ বাহিৰে বিষ্ণুলোক আৰু ৰুদ্ৰলোক নামে লোকসমূহ প্ৰখ্যাত।

Verse 39

तं च वर्णयितुं ब्रह्मा शक्तो नैवास्मदादयः । विमुक्ता यत्र संयांति नित्यं हरिहरव्रताः

সেই লোক বৰ্ণনা কৰিবলৈ ব্ৰহ্মাও সক্ষম নহয়, আমাৰ দৰে সত্ত্বও নহয়। তাত মুক্তসকলে সদায় গমন কৰে—যিসকল হৰি-হৰাৰ ব্ৰতত নিত্য স্থিৰ।

Verse 40

ब्रह्मांडं संवृतं ह्येतत्कटाहेन समंततः । कपित्थस्य यथा बीजं कटाहेन सुसंवृतम्

এই ব্ৰহ্মাণ্ড-অণ্ডটো চাৰিওফালে কটাহ সদৃশ কঠিন আৱৰণে আৱৃত; যেনে কপিত্থ (উড্-এপল)ৰ বীজ নিজৰ কঠোৰ খোলাত দৃঢ়ভাৱে আবদ্ধ থাকে।

Verse 41

दशोत्तरेण पयसा वृतं तच्चापि तेजसा । तेजश्च वायुना वायुर्नभ साहंतया च तत्

সেই আৱৰণটো তাৰ পৰা দশগুণ অধিক জলে আৱৃত, আৰু জল পুনৰ তেজ (অগ্নি) দ্বাৰা আৱৃত। তেজ বায়ুৰে আৱৃত, আৰু বায়ু আকাশে—প্ৰত্যেকেই আগৰটোৰ তুলনাত দশগুণ অধিক।

Verse 42

अहंकारश्च महता तं चापि प्रकृतिः परा । दशोत्तराणि सर्वाणि षडाहुः सप्तमं च तत्

অহংকাৰ মহৎ তত্ত্বে আৱৃত, আৰু মহৎ পুনৰ পৰম প্ৰকৃতিয়ে আৱৃত। এই সকলো আৱৰণ দশগুণ মাপে; কোৱা হয় ছয়টা আৱৰণ, আৰু সেই প্ৰকৃতি সপ্তম।

Verse 43

प्राकृतं चरणं पार्थ तदनंतं प्रकीर्तितम् । अंडानां तु सहस्राणां सहस्राण्ययुतानि च

হে পাৰ্থ, সেই প্ৰাকৃত চৰণ (প্ৰাকৃতিক ক্ষেত্ৰ) অনন্ত বুলি প্ৰখ্যাত; তাত ব্ৰহ্মাণ্ড-অণ্ডৰ হাজাৰ হাজাৰ, আৰু দশ হাজাৰ পৰ্যন্ত অসংখ্য সমষ্টি আছে।

Verse 44

ईदृशानां तथा चात्र कोटिकोटिशतानि च । सर्वाण्येवंविधान्येव यादृशं कीर्तितंत्विदम्

আৰু ইয়াত তেনেধৰণৰ জগত-ব্যৱস্থাৰ কোটিকোটি শতাধিক আছে। সকলোয়ে এই একে প্ৰকাৰৰেই—যেনেকৈ এইটো বৰ্ণনা কৰা হ’ল।

Verse 45

यस्यैवं वैभवं पार्थ तं नमामी सदाशिवम् । अहो मंदः स पापात्मा को वा तस्मादचेतनः

হে পাৰ্থ, যাৰ এনে মহিমাময় বৈভৱ, সেই সদাশিৱক মই নমস্কাৰ কৰোঁ। হায়, যি তেওঁৰ প্ৰতি জাগ্ৰত নহয়, সি মন্দবুদ্ধি পাপাত্মা; তাতকৈ অধিক জড় কোন হ’ব পাৰে?

Verse 46

य एवंविधसंमोहतारकं न शिवं भजेत् । अथ ते कीर्थयिष्यामि कालमानं निबोध तत्

এনে ধৰণৰ মোহৰ পৰা ত্ৰাণকৰ্তা শিৱক কোনে ভজনা নকৰিব? এতিয়া মই তোমাক সময়ৰ মান-মাপ কীৰ্তন কৰিম—সেয়া ভালদৰে বুজি লোৱা।

Verse 47

काष्ठा निमेषा दश पंच चाहुस्त्रिंशच्च काष्ठा गणयेत्कला हि । त्रिंशत्कलाश्चापि भवेन्मुहुर्त्तं तत्त्रिंशता रात्र्यहनी उभे च

কোৱা হয়, পঞ্চদশ নিমেষে এক কাষ্ঠা হয়, আৰু ত্ৰিংশৎ কাষ্ঠা গণিলে এক কলা। ত্ৰিংশৎ কলাই এক মুহূৰ্ত হয়, আৰু ত্ৰিংশৎ মুহূৰ্তে দিন আৰু ৰাতি—উভয়—গঠিত হয়।

Verse 48

दिवसे पंच कालाः स्युस्त्रिमुहूर्ताः श्रृणुष्व तान् । प्रातस्ततः संगवश्च मध्याह्नश्चापराह्णकः

এদিনত পঞ্চ কালে থাকে, প্ৰত্যেকটো ত্ৰিমুহূৰ্তৰ—সেয়া শুনা: প্ৰাতঃকাল, তাৰ পিছত সংগৱ, তাৰ পিছত মধ্যাহ্ন, আৰু অপৰাহ্ণ।

Verse 49

सायाह्नः पंचमश्चापि मुहूर्ता दश पंच च । अहोरात्राः पंचदश पक्ष इत्यभिधीयते

পঞ্চম কাল সায়াহ্ন (সন্ধ্যা); আৰু (এদিনত) পঞ্চদশ মুহূৰ্ত থাকে। পঞ্চদশ অহোৰাত্ৰক ‘পক্ষ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 50

मासः पक्षद्वयेनोक्तो द्वौ मासौ चार्कजावृतुः । ऋतुत्रयं चाप्ययनं द्वेयने वर्षमुच्यते

এটা মাস দুটা পক্ষৰে গঠিত বুলি কোৱা হয়; দুটা মাসে এক ঋতু হয়। তিনিটা ঋতুৱে এক অয়ন (অৰ্ধবৰ্ষ) হয়, আৰু দুটা অয়নক এক বছৰ বুলি কোৱা হয়।

Verse 51

चतुर्भेदं मासमाहुः पंचभेदं च वत्सरम् । संवत्सरस्तु प्रथमो द्वितीयः परिवत्सरः

মাসক চাৰ ভাগৰ বুলি কোৱা হয়, আৰু বৎসৰ (বছৰ)ক পাঁচ ভাগৰ বুলি। প্ৰথমটো ‘সংবৎসৰ’, দ্বিতীয়টো ‘পৰিবৎসৰ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 52

इद्वत्सरस्तृतीयोऽसौ चतुर्थश्चानुवत्सरः । पंचमश्च युगोनाम गणनानिश्चयो हि सः

তৃতীয়টো ‘ইদ্বৎসৰ’ আৰু চতুৰ্থটো ‘অনুবৎসৰ’। পঞ্চমটো ‘যুগ’ নামে কোৱা হয়—গণনাৰ বাবে এইয়েই স্থিৰ নিৰ্ণয়।

Verse 53

मासेन च मनुष्याणामहोरात्रं च पैतृकम् । कृष्णपक्षस्त्वहः प्रोक्तः शुक्लपक्षश्च शर्वरी

মানুহৰ এটা মাস পিতৃলোকৰ বাবে এটা অহোৰাত্ৰ (দিন-ৰাতি) হয়। কৃষ্ণপক্ষক তেওঁলোকৰ দিন বুলি কোৱা হৈছে, আৰু শুক্লপক্ষক তেওঁলোকৰ ৰাতি।

Verse 54

मानुषेण च वर्षेण दैविको दिवसः स्मृतः । अहस्तत्रो दगयनं रात्रिः स्याद्दक्षिणायनम्

মানুহৰ এটা বছৰ দেৱলোকৰ এটা দিন বুলি স্মৰণ কৰা হয়। সেই দিৱ্য দিনত উত্তৰায়ণ তেওঁলোকৰ দিন, আৰু দক্ষিণায়ণ তেওঁলোকৰ ৰাতি হয়।

Verse 55

वर्षेण चैव देवानां मतः सप्तर्षिवासरः । सप्तर्षीणां च वर्षेण ध्रौवश्च दिवसः स्मृतः

দেৱতাসকলৰ বাবে এক বছৰকেই ‘দিন’ বুলি গণ্য কৰা হয়—সেই দিনক সপ્તঋষিসকলৰ দিন বুলি কোৱা হয়। আৰু সপ্তঋষিসকলৰ এক বছৰৰ মাপে ধ্ৰুৱৰ দিন স্মৰণীয় বুলি ধৰা হয়।

Verse 56

मनुष्याणां च वर्षाणि लक्षासप्तदशैव तु । अष्टाविंशतिसहस्राणि कृतं त्रेतायुगं ततः

মানৱ-বছৰৰ হিচাপে সতৰ লাখ আৰু আঠাই হাজাৰ মিলি কৃত (সত্য) যুগ গঠিত হয়; তাৰ পাছত ত্ৰেতা যুগ আহে।

Verse 57

लक्षद्वादशसाहस्रषण्नवत्यधिकाः पराः । अष्टौ लक्षाश्चतुःषष्टिसहस्राणि च द्वापरः

ত্ৰেতা যুগ বুলিলে বুজায় বাৰ লাখ, ছিয়ানব্বই হাজাৰ আৰু তাৰ ওপৰত আরও এক হাজাৰ বছৰ; আৰু দ্বাপৰ যুগ আঠ লাখ আৰু চৌষট্টি হাজাৰ বছৰ (মানৱ-মাপে)।

Verse 58

चतुर्लक्षं तु द्वात्रिंशत्सहस्राणि कलिः स्मृतः । चतुर्भिरेतैर्देवानां युगामित्यभिधीयते

কলি যুগ চাৰ লাখ আৰু বত্রিশ হাজাৰ (মানৱ-বছৰ) বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে। এই চাৰিটা যুগ একেলগে লৈ দেৱতাসকলৰ ‘যুগ’ বুলিয়েই অভিহিত কৰা হয়।

Verse 59

आयुर्मनोर्युगानां च साधिका ह्येकसप्ततिः । चतुर्दशमनूनां च कालेन ब्रह्मणो दिनम्

মনুৰ যুগসমূহৰ আয়ু একাত্তৰ (কিছু অধিকাংশসহ) বুলি কোৱা হয়। আৰু চৌদ্দজন মনুৰ সময়-পরিমাপে ব্ৰহ্মাৰ ‘দিন’ নিৰ্ধাৰিত হয়।

Verse 60

युगानां च सहस्रेण स च कल्पः श्रृणुष्व तान् । भवोद्भवस्तपभव्य ऋतुर्वह्निर्वराहकः

যুগসমূহৰ হাজাৰ গোট মিলি এটা কল্প হয়—সিহঁতৰ নাম শুনা: ভবোদ্ভৱ, তপোভব্য, ঋতু, বহ্নি আৰু বৰাহক।

Verse 61

सावित्र आसिकश्चापि गांधारः कुशिकस्तथा । ऋषभश्च तथा खड्गो गांधारीयश्च मध्यमः

আৰু এই নামসমূহো আছে: সাৱিত্ৰ, আসিক, গান্ধাৰ, কুশিক; তদুপৰি ঋষভ, খড্গ, গান্ধাৰীয় আৰু মধ্যম।

Verse 62

वैराजश्च निषादश्च मेघवाहनपंचमौ । चित्रको ज्ञान आकूतिर्मोनो दंशश्च बृंहकः

বৈৰাজ আৰু নিষাদো (নাম) আছে, আৰু পঞ্চম মেঘবাহন; তাৰ পিছত চিত্ৰক, জ্ঞান, আকূতি, মোনো, দংশ আৰু বৃংহক।

Verse 63

श्वेतो लोहितरक्तौ च पीतवासाः शिवः प्रभुः । सर्वरूपश्च मासोऽयमेवं वर्षशतावधिः

প্ৰভু শিৱ, অধীশ্বৰ, কেতিয়াবা শ্বেত ৰূপে, কেতিয়াবা লোহিত-ৰক্ত ৰূপে, আৰু কেতিয়াবা পীত বস্ত্ৰধাৰী হৈ প্ৰকাশ পায়। এই মাহ সকলো ৰূপময়; এইদৰে (দিব্য মানে) ই একশ বছৰৰ পৰ্যন্ত বিস্তৃত।

Verse 64

पूर्वार्धमपरार्धं च ब्रह्ममानमिदं स्मृतम् । विष्णोश्च शंकरस्यापि नाहं शक्तश्च वर्णने

পূৰ্বাৰ্ধ আৰু অপৰাৰ্ধ—ইয়াকেই ব্ৰহ্মমান (ব্ৰহ্মাৰ মান) বুলি স্মৰণ কৰা হয়। বিষ্ণু আৰু শংকৰৰো (মহিমা-মাপ) সম্পূৰ্ণ বৰ্ণনা কৰিবলৈ মই সক্ষম নহয়।

Verse 65

क्वाहमल्पमतिः पार्थ क्वापरौ हरित्र्यंबकौ । देविकेनैव मानेन पातालेष्वपि गण्यते

হে পাৰ্থ! মই অল্পবুদ্ধিৰ ক’ত, আৰু সেই দুজন—হৰি আৰু ত্ৰ্যম্বক—ক’ত? কেৱল দেৱীৰ নিজ মাপকাঠিতেই ই গণ্য হয়, পাতালসমূহতো।

Verse 66

इति ते सूचितं बुद्ध्या श्रृणु तत्प्राकृतं पुनः

এইদৰে বুদ্ধিৰে তোমাক সূচিত কৰা হ’ল; এতিয়া পুনৰ শুনা, যি প্ৰাকৃত—সাধাৰণ বৰ্ণনা—।

Verse 67

इति वैधात्रव्यवस्थितिः । श्रीनारद उवाच । ऋषभोनाम यन्नाम्ना नानापाषंड कल्पनाः । कलौ पार्थ भविष्यंति लोकानां मोहनात्मिकाः

এইদৰে স্ৰষ্টা (বৈধাত্ৰ) স্থাপন কৰা বিধান স্থিৰ আছে। শ্ৰী নাৰদে ক’লে: হে পাৰ্থ! কলিযুগত ‘ঋষভ’ নামৰ আড়ালে বহু কল্পিত পাষণ্ড-মত উদ্ভৱ হ’ব, মোহময় স্বভাৱৰ, যিয়ে লোকক বিভ্ৰান্ত কৰিব।

Verse 68

तस्य पुत्रस्तु भरतः शतश्रृंगस्तु तत्सुतः । तस्य पुत्राष्टकं जातं तथैकाच कुमारिका

তাঁৰ পুত্ৰ আছিল ভৰত, আৰু ভৰতৰ পুত্ৰ আছিল শতশৃঙ্গ। তেওঁৰ আটজন পুত্ৰ জন্মিল, আৰু তদ্ৰূপে এজনী কুমাৰিকা কন্যাও।

Verse 69

इंद्रद्वीपः कसेरुश्च ताम्रद्वीपो गभस्तिमान् । नागः सौम्यश्च गांधर्वो वरुणश्च कुमारिका

ইন্দ্ৰদ্বীপ, কসেৰু, তাম্ৰদ্বীপ, গভস্তিমান, নাগ, সৌম্য, গান্ধৰ্ব, আৰু বৰুণ—আৰু (তেওঁলোকৰ) ভগ্নী কুমাৰিকা।

Verse 70

वदनं चापि कन्यायाः पार्थ बर्करिकाकृति । श्रृणु तत्कारणं सर्वं महाश्चर्यसमन्वितम्

হে পাৰ্থ, সেই কন্যাৰ মুখমণ্ডলো বর্কৰীৰ দৰে আকৃতিৰ আছিল। তাৰ সমগ্ৰ কাৰণ শুনা—মহা আশ্চৰ্যৰে পৰিপূৰ্ণ।

Verse 71

महीसागरपर्यंतं वृक्षराजिविराजिते । जालीगुल्मलताकीर्णे स्तंभतीर्थस्य संनिधौ

ভূমিৰ পৰা সাগৰৰ পৰ্যন্ত বিস্তৃত, গছৰ শাৰীশাৰীৰে শোভিত, জালী গছ-গছনি, ঝোপ-লতাৰে ঘন—স্তম্ভ-তীৰ্থৰ সন্নিধানত।

Verse 72

अजासमजतो मध्यात्काचिदेका च बर्करी । भ्रांता सती समायाता प्रदेशे तत्र दुश्चरे

ছাগলীৰ জাকৰ মাজৰ পৰা এটা একাকী বর্কৰী ওলাই আহিল; ভ্ৰমি ভ্ৰমি তাই তাত থকা দুৰ্গম প্ৰদেশত উপস্থিত হ’ল।

Verse 73

इतस्ततो भ्रमंति सा जालिमध्ये समंततः । निर्गंतुं नैव शक्नोति क्षुत्पिपासार्दिता शुभा

জালীৰ মাজত তাই চাৰিওফালে ইফালে-সিফালে ভ্ৰমি থাকিল; ক্ষুধা-পিপাসাত কাতৰ সেই শুভা বাহিৰ ওলোৱাৰ পথ নাপালে।

Verse 74

विलग्ना जालिमध्ये तु ततः पंचत्वमागता । कालेन कियता तस्य त्रुटित्वा शिरसो ह्यधः

জালীৰ মাজত ফঁসি তাই তেতিয়া পঞ্চত্ব প্ৰাপ্ত হ’ল। কিছু কাল পিছত তাইৰ মূৰ ভাঙি তললৈ পৰিল।

Verse 75

पपात शनिदर्शे च महीसागरसंगमे । सर्वतीर्थमये तत्र सर्वपापप्रमोचने

সেয়া শনিদৰ্শা নাম স্থানত, মহী নদী আৰু সাগৰৰ সঙ্গমত পতিত হ’ল—সেই ঠাই সকলো তীৰ্থৰ ময়, আৰু সকলো পাপৰ পৰা মুক্তিদায়ক।

Verse 76

शिरस्तु तदवस्थं हि समग्रं तत्र संस्थितम् । जालिगुल्मावलग्नं च तस्या नैवापतज्जले

কিন্তু তাই অৱস্থাতে, সম্পূৰ্ণ অক্ষতভাৱে, তাইৰ মূৰটো তাতেই স্থিৰ হৈ ৰ’ল। জাল আৰু ঝোপ-ঝাড়ত লাগি থাকি, সেয়া পানীত নপতিল।

Verse 77

शेषकायप्रपातेन महीसागरसंगमे । तत्तीर्थस्य प्रभावेन बर्करीसा कुरूद्वह

যেতিয়া তাইৰ দেহৰ শेष অংশ মহী–সাগৰৰ সঙ্গমত পতিত হ’ল, সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত, হে কুৰুশ্ৰেষ্ঠ, সেয়া বর্কৰীসা হৈ পৰিল।

Verse 78

शकश्रृंगस्य वै राज्ञः सिंहलेष्वभवत्सुता । मुखं बर्करिकातुल्यं व्यक्तं तस्या व्यजायत

সিংহল দেশত, ৰজা শকশৃংগৰ ঘৰত এটি কন্যা জন্মিল; আৰু তাইৰ মুখ স্পষ্টকৈ বর্কৰী (ছাগলী) সদৃশ দেখা গ’ল।

Verse 79

दिव्यनारी शुभाकारा शेषकाये बभौ शुभा । पूर्वं तस्याप्यपुत्रस्य राज्ञः पुत्रशतोपमा

তাইৰ শেষ দেহভাগে উজ্জ্বল, মঙ্গলময় এক দিৱ্য নাৰীৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। আগতে যি ৰজা পুত্ৰহীন আছিল, তাৰ বাবে সেয়া মূল্যত যেন শত পুত্ৰৰ সমান হ’ল।

Verse 80

पुत्री जाता प्रमोदेन स्वजनानंदवर्धिनी । ततस्तस्या विलोक्याथ मुखं वर्करिकाकृति

এগৰাকী কন্যা জন্মিল, প্ৰমোদে স্বজনসকলৰ আনন্দ বৃদ্ধি কৰিলে। তাৰ পাছত তাক চাই তেওঁলোকে দেখিলে যে তাইৰ মুখ ছাগলীৰ দৰে আকৃতিৰ।

Verse 81

विस्मयं समनुप्राप्ताः सर्वे ते राजपूरुषाः । विषादं परमापन्नो राजा सांतःपुरस्तदा

সকলো ৰাজপুৰুষ বিস্ময়ত অভিভূত হ’ল। তেতিয়া ৰজা অন্তঃপুৰসহ গভীৰ বিষাদত নিমজ্জিত হ’ল।

Verse 82

खिन्नाः प्रकृतयः सर्वास्तादृग्रूपविलोकनात् । तत्किमित्येतदाश्चर्यमूचुः पौराः सुविस्मिताः

এনে ৰূপ দেখি সকলো প্ৰজা বিমনা হ’ল। অতি বিস্মিত হৈ নগৰবাসীয়ে ক’লে, “এই আশ্চৰ্য কি, আৰু কিয় ঘটিল?”

Verse 83

ततः सा यौवनं प्राप्ता साक्षाद्देवसुतोपमा । स्वमुखं दर्पणे वीक्ष्यस्मृतः पूर्वो भवस्तया

তাৰ পাছত তাই যৌৱন লাভ কৰিলে, যেন সাক্ষাৎ দেৱকন্যা। দৰ্পণত নিজৰ মুখ দেখি তাইৰ পূৰ্বজন্মৰ স্মৃতি জাগিল।

Verse 84

तत्तीर्थस्य प्रभावेण मातृपित्रोर्निवेदितम् । विषादो नैव कर्तव्यो मदर्थे तात निश्चितम्

সেই তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত তাই মাতা-পিতাক নিবেদন কৰিলে: “হে তাতা, মোৰ কাৰণে কেতিয়াও বিষাদ নকৰিবা, এই নিশ্চিত।”

Verse 85

मा शोकं कुरु मे मातः पूर्वजन्मार्जितं फलम् । ततः पूर्वं स्ववृत्तांतमुक्त्वा सा च कुमारिका

মাতৃ, মোৰ বাবে শোক নকৰিবা; ই পূৰ্বজন্মত অৰ্জিত ফল। তাৰ পাছত সেই কুমাৰীয়ে নিজৰ আগৰ বৃত্তান্ত কৈ শুনালে।

Verse 86

पूर्वजन्मोद्भवः कायस्यस्या यत्रापतत्तथा । गमनाय तमुद्देशं विज्ञप्तौ पितरौ तया

তাই কুমাৰীয়ে পিতৃ-মাতৃক জনালে—পূৰ্বজন্মৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা তাইৰ দেহ যি ঠাইত পতিত হৈছিল সেই স্থান; আৰু সেই দিশলৈ যোৱাৰ অনুৰোধ কৰিলে।

Verse 87

अहं तात गमिष्यामि महीसागरसंगमम् । भवामि तत्र संप्राप्ता यथा कुरु तथा नृप

“পিতা, মই ভূমি আৰু সাগৰৰ সঙ্গমলৈ যাম। তাত উপস্থিত হ’লে, হে নৃপ, যি উচিত বুলি ভাবা তেনেকৈ কৰা।”

Verse 88

ततः पित्रा प्रतिज्ञातं शतश्रृंगेण तत्तथा । तस्याः संवाहनं चक्रे राजा पोतैः सरत्नकैः

তেতিয়া পিতৃয়ে শতশৃঙ্গৰ প্ৰতিজ্ঞা অনুসাৰে তেনেকৈয়ে কৰিব বুলি অঙ্গীকাৰ কৰিলে। ৰজাই ৰত্নে সজ্জিত নাওসমূহেৰে তাইৰ যাত্ৰাৰ ব্যৱস্থা কৰিলে।

Verse 89

स्तंभतीर्थं ततः साऽपि प्राप्य पोतार्यसंयुता । भूरिदानं ततश्चक्रे दानं सर्वस्वलक्षणम्

তাৰ পাছত নাওচালকসকলৰ সৈতে তাই স্তম্ভ-তীৰ্থত উপস্থিত হ’ল। তাত তাই বিপুল দান কৰিলে—সৰ্বস্ব অৰ্পণৰ লক্ষণযুক্ত দান।

Verse 90

जालिगुल्मांतरेऽन्विष्य ततो दृष्टं निजं शिरः । अस्थिचर्मावशेषं च तदादाय प्रयत्नतः

জোপোহা আৰু লতাবোৰৰ মাজত বিচাৰি তাই নিজৰ মূৰ, অৱশিষ্ট হাড় আৰু ছাল দেখা পালে; আৰু অতি যন্ত্ৰেৰে সাৱধানে সেইবোৰ তুলি ললে।

Verse 91

दग्ध्वा संगमसांनिध्ये क्षिप्तान्यस्थीनि संगमे । ततस्तीर्थप्रभावेण मुखं जातं शशिप्रभम्

সংগমৰ ওচৰত সেইবোৰ দাহ কৰি অস্থিবিলাক পানীত বিসৰ্জন দিলে, তেতিয়া তীৰ্থৰ প্ৰভাৱত তাইৰ মুখমণ্ডল চন্দ্ৰৰ দৰে উজ্জ্বল হৈ পৰিল।

Verse 92

न तादृग्देवकन्यानां न तादृङनागयोषिताम् । न तादृङमर्त्यनारीणां तस्या यादृङमुखं मुखम्

দেৱকন্যা, নাগকন্যা বা মানৱ নাৰীৰ মাজতো তেনে মুখ দেখা পোৱা নাছিল; তাইৰ মুখমণ্ডল আছিল অদ্বিতীয় আৰু অপৰূপ।

Verse 93

सुरासुरनराः सर्वे तस्या रूपेण मोहिताः । बहुधा प्रार्थयंत्येनां न सा वरमभीप्सति

দেৱতা, অসুৰ আৰু মানুহ সকলোৱেই তাইৰ ৰূপত মোহিত হ’ল। তেওঁলোকে বাৰে বাৰে প্ৰাৰ্থনা জনালে, কিন্তু তাই তেওঁলোকৰ পৰা কোনো বৰ নিবিচাৰিলে।

Verse 94

कष्टं तया मुदा तत्र प्रारब्धं दुश्चरं तपः । ततः संवत्सरे पूर्णे देवदेवो महेश्वरः

তাত তাই আনন্দৰে অতি কঠিন তপস্যা আৰম্ভ কৰিলে। তাৰ পাছত, এবছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাত, দেৱাদিদেৱ মহেশ্বৰ আৱিৰ্ভাৱ হ’ল।

Verse 95

प्रत्यक्षतां गतस्तस्यै वरदोऽस्मीति चाब्रवीत् । ततस्तं पूजयित्वा च कुमारी वाक्यमब्रवीत्

তেওঁ তাইৰ সন্মুখত প্ৰত্যক্ষ হৈ ক’লে, “মই বৰদান দানকাৰী।” তাৰ পাছত কুমাৰীয়ে তেওঁৰ পূজা কৰি এই বাক্য ক’লে।

Verse 96

यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । सांनिध्यं क्रियतामत्र सर्वकालं हि शंकर

“হে দেবেশ, যদি আপুনি সন্তুষ্ট আৰু যদি মোক বৰদান দিব লাগে, তেন্তে হে শংকৰ, ইয়াত সৰ্বকাল আপোনাৰ সান্নিধ্য স্থাপন কৰক।”

Verse 97

एवमस्त्विति शर्वेण प्रोक्ते हृष्टा कुमारिका । यत्र दग्धं शिरस्तस्या बर्कर्याः कुरुसत्तम

শৰ্ভে “এৱমস্ত্ব” বুলি ক’তেই কুমাৰিকা আনন্দিত হ’ল। হে কুৰুসত্তম, এই ঘটনাটো সেই ঠাইত ঘটিল য’ত সেই বৰ্কৰীৰ মূৰ দগ্ধ হৈছিল।

Verse 98

बर्करेशः शिवस्तत्र तया संस्थापितस्तदा । मन्मुखान्महादाश्चर्यं श्रुत्वेदं च तलातलात्

সেই সময় তাতেই তাই শিৱক বৰ্কৰেশ ৰূপে স্থাপন কৰিলে। আৰু মোৰ মুখৰ পৰা এই মহা আশ্চৰ্যৰ কথা শুনি—তলাতল পৰ্যন্তো ই প্ৰসিদ্ধ হ’ল।

Verse 99

स्वस्तिकोनाम नागेंद्रः कुमारीं द्रष्टुमागतः । शिरसा गच्छता तेन यत्रोत्क्षिप्ता च भूरभूत्

স্বস্তিক নামৰ নাগেন্দ্ৰ কুমাৰীক দৰ্শন কৰিবলৈ আহিল। সি মূৰ নোৱাই আগবাঢ়োঁতে য’ত ভূমি উঠাই দিয়া হৈছিল, সেই ঠাইত পৃথিৱী ওপঙি উঠিল।

Verse 100

ईशाने बर्करेशस्य कूपोऽभूत्स्वस्तिकाभिधः । पूरितो गंगया पार्थसर्वतीर्थफलप्रदः

বৰ্কৰেśৰ ঈশান দিশত ‘স্বস্তিকা’ নামৰ এটা কূপ উদ্ভৱ হ’ল। গঙ্গাজলে পূৰ্ণ হৈ, হে পাৰ্থ, ই সকলো তীৰ্থ-স্নানৰ ফল দান কৰে।

Verse 101

दृष्ट्वा च स्थापितं लिंगं शिवस्तुष्टो वरं ददौ । येषां मृतशरीराणामत्र दाहः प्रजायते

স্থাপিত লিঙ্গ দৰ্শন কৰি শিৱ সন্তুষ্ট হৈ এটা বৰ দান কৰিলে: যিসকলৰ মৃতদেহৰ দাহ-কাৰ্য ইয়াত হয়, তেওঁলোকৰ বাবে বিশেষ আধ্যাত্মিক ফল ঘটে।

Verse 102

क्षिप्यंतेब्धौ तथा स्थीनि तेषां स्यादक्षया गतिः । ते स्वर्गे सुचिरं कालं वसित्वात्र समागताः

আৰু যেতিয়া তেওঁলোকৰ অস্থি সাগৰত নিক্ষেপ কৰা হয়, তেতিয়া তেওঁলোকৰ গতি অক্ষয় হয়। তেওঁলোকে স্বৰ্গত বহু দীঘল সময় বাস কৰি পুনৰ ইয়ালৈ আহি শুভ অৱস্থালৈ উপনীত হয়।

Verse 103

राजानः सर्वसंपूर्णाः सप्रतापा भवंति ते । बर्करेशं च यो भक्त्या संपूजयति मानवः

সেই ৰজাসকল সকলো সম্পদে সম্পূৰ্ণ আৰু প্ৰতাপে দীপ্তিমান হয়। তদ্ৰূপ, যি মানুহে ভক্তিভাৱে বৰ্কৰেśক পূজা কৰে, সিও পূৰ্ণতা আৰু তেজ লাভ কৰে।

Verse 104

स्नात्वार्णवमहीतोये तस्य स्यान्मनसेप्सितम् । कार्तिके च चतुर्द्देश्यां कृष्णायां श्रद्धयान्वितः

সমুদ্ৰ আৰু পৃথিৱীৰ পবিত্ৰ জলত স্নান কৰি তাৰ মনোবাঞ্ছিত সিদ্ধ হয়—বিশেষকৈ কাৰ্ত্তিক মাহত, কৃষ্ণপক্ষৰ চতুৰ্দশী তিথিত, শ্ৰদ্ধাযুক্ত হৈ কৰ্ম কৰিলে।

Verse 105

कूपे स्नानं नरः कृत्वा संतर्प्य च पितॄन्निजान् । पूजयेद्बर्करेशं यः सर्पपापैः स मुच्यते

কূপত স্নান কৰি আৰু নিজ পিতৃলোকক তৰ্পণ দি, যি ভক্তে বৰ্কৰেশক পূজা কৰে, সি সৰ্প-সম্পৰ্কীয় পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 106

एवं लब्ध्वा वरान्सर्वान्सा पुनः सिंहलं ययौ । शतश्रृङ्गाय पित्रे च वृत्तांतं स्वं न्यवेदयत्

এইদৰে সকলো বৰ লাভ কৰি, সি পুনৰ সিংহললৈ গ’ল আৰু পিতৃ শতশৃংগক নিজৰ সমগ্ৰ বৃত্তান্ত নিবেদন কৰিলে।

Verse 107

तच्छ्रुत्वा विस्मितो राजा लोकाः सर्वे च फाल्गुन । प्रशशंसुर्महीतीर्थमाजग्मुश्च कृतादराः

সেয়া শুনি ৰজা বিস্মিত হ’ল আৰু সকলো লোকো, হে ফাল্গুন; তেওঁলোকে মহীতীৰ্থৰ প্ৰশংসা কৰিলে আৰু আদৰেৰে তাত আহিল।

Verse 108

स्नात्वा दत्त्वा च दानानि विविधानि च ते ततः । सिंहलं च ययुर्भूयस्तीर्थमाहात्म्यहर्षिताः

তাত স্নান কৰি আৰু নানাবিধ দান দি, তাৰ পাছত তীৰ্থৰ মাহাত্ম্যত হৰ্ষিত হৈ তেওঁলোকে পুনৰ সিংহললৈ গ’ল।

Verse 109

अनिच्छंत्यां कुमार्यां च वरं द्रव्यं च पार्थिवः । तथान्यदपि प्रीत्यासौ यद्ददौ नृपतिः श्रृणु

কুমাৰীৰ ইচ্ছা নথাকিলেও ৰজাই তাইক বৰ আৰু ধন দিলে; আৰু স্নেহবশতঃ আন কিছুমানো দিলে—শুনা, সেই নৃপতিয়ে কি কি দান কৰিলে।

Verse 110

इदं भारतखंडं च नवधैव विभज्य सः । ददावष्टौ स्वपुत्राणां कुमार्यै नवमं तथा

এই ভাৰতখণ্ডক তেওঁ নৱ ভাগত বিভাজন কৰি, আঠ ভাগ নিজৰ পুত্ৰসকলক দিলে, আৰু নবম ভাগ সেই কুমাৰীকো অৰ্পণ কৰিলে।

Verse 111

तेषां विभेदान्वक्ष्यामि पर्वतैरुपशोभितान् । पुत्रनामानि वर्षाणि पर्वतांश्च श्रृणुष्व मे

তেওঁলোকৰ বিভাজনসমূহ মই বৰ্ণনা কৰিম, যিবোৰ পৰ্বতেৰে শোভিত; মোৰ কথা শুনা—পুত্ৰসকলৰ নাম, বৰ্ষ-দেশ আৰু পৰ্বতসমূহ।

Verse 112

महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षपर्वतः । विंध्यश्च पारियात्रश्च सप्तात्र कुलपर्वताः

মহেন্দ্ৰ, মালয়, সহ্য, শুক্তিমান, ঋক্ষপৰ্বত, বিন্ধ্য আৰু পাৰিয়াত্ৰ—এইসকলেই সাতটা কুলপৰ্বত।

Verse 113

महेन्द्रपरतश्चैव इन्द्रद्वीपो निगद्यते । पारियात्रस्य चैवार्वाक्खण्डं कौमारिकं स्मृतम्

মহেন্দ্ৰ পৰ্বতৰ পশ্চিমফালে ইন্দ্ৰদ্বীপ বুলি কোৱা হয়; আৰু পাৰিয়াত্ৰ শ্ৰেণীৰ উত্তৰফালৰ খণ্ডক কৌমাৰিক খণ্ড বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 114

सहस्रमेकमेकं च सर्वखण्डान्यमूनि च । नदीनां संभवं चापि संक्षेपाच्छृणु फाल्गुन

হে ফাল্গুন, সংক্ষেপে শুনা—এই সকলো খণ্ড একেলগে এক হাজাৰ এক, আৰু নদীসমূহৰ উৎপত্তিৰ কথাও।

Verse 115

वेदस्मृतिमुखा नद्यः पारियात्रोद्भवा मताः । नर्मदासरसाद्याश्च नद्यो विंध्याद्विनिर्गताः

ৱেদস্মৃতি আৰু মুখা নামৰ নদীসমূহ পাৰিয়াত্ৰ পৰ্বতমালাৰ পৰা উৎপন্ন বুলি মানা হয়। আৰু নর্মদা আৰু সরসা আদি নদীসমূহ বিন্ধ্য পৰ্বতৰ পৰা ওলাই আহে বুলি কোৱা হয়।

Verse 116

शतद्रूचन्द्रभागाद्या ऋक्षपर्वतसंभवाः । ऋषिकुल्याकुमार्याद्याः शुक्तिमत्पादसंभवाः

শতদ্ৰূ আৰু চন্দ্ৰভাগা আদি নদীসমূহ ঋক্ষ পৰ্বতৰ পৰা জন্মে। আৰু ঋষিকুল্যা আৰু কুমাৰী আদি নদীসমূহ শুক্তিমত পৰ্বতৰ পাদদেশৰ পৰা উৎপন্ন বুলি ধৰা হয়।

Verse 117

तापी पयोष्णी निर्विध्या कावेरी च महीनदी । कृष्णा वेणी भीमरथी सह्यपादोद्भवाः स्मृताः

তাপী, পয়োষ্ণী, নিৰ্বিধ্যা, কাবেৰী আৰু মহী নদী—তদুপৰি কৃষ্ণা, বেণী আৰু ভীমৰথী—সাহ্য পৰ্বতৰ পাদদেশৰ পৰা উৎপন্ন বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 118

कृतमालाताम्रपर्णीप्रमुखा मलयोद्भवाः । त्रिसामऋष्यकुल्याद्या महेन्द्रप्रभवाः स्मृताः

কৃতমালা আৰু তাম্ৰপৰ্ণী প্ৰমুখ নদীসমূহ মালয় পৰ্বতৰ পৰা উৎপন্ন হয়। আৰু ত্ৰিসামা আৰু ঋষ্যকুল্যা আদি নদীসমূহ মহেন্দ্ৰ পৰ্বতৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 119

एवं विभज्य पुत्रेभ्यः कुमार्यै च महीपतिः । शतशृंगो गिरं गत्वा उदीच्यां तप्तवांस्तपः

এইদৰে পুত্ৰসকলক আৰু কুমাৰীকো ৰাজ্যভাগ বণ্টন কৰি, পৃথিৱীৰ অধিপতি ৰজা শতশৃঙ্গ উত্তৰ দিশৰ এক পৰ্বতলৈ গৈ তপস্যা কৰিলে।

Verse 120

तत्र तप्त्वा तपो घोरं ब्रह्मलोकं जगाम सः । शतश्रृंगो नृपश्रेष्ठः शतश्रृंगे नगोत्तमे

তাত তেওঁ ঘোৰ তপস্যা কৰি ব্ৰহ্মলোকলৈ গ’ল। ৰজাসকলৰ শ্ৰেষ্ঠ শতশৃংগে নগোত্তম শতশৃংগ পৰ্বতত এই সিদ্ধি লাভ কৰিলে।

Verse 121

यत्र जातोऽसि कौतेय पांडोस्त्वं सोदरैः सह । कुमारी च महाभागा स्तंभतीर्थस्थिता सती

হে কৌন্তেয়, য’ত তুমি পাণ্ডুৰ পুত্ৰ হৈ ভাতৃসকলৰ সৈতে জন্মিছিলা, সেই ঠাইতেই মহাভাগা সতি কুমাৰী স্তম্ভতীৰ্থত অৱস্থিত।

Verse 122

खंडोद्भवेन द्रव्येण तेपे दानानि यच्छती । ततः केनापि कालेन भ्रातृभ्योऽष्टभ्य एव च

নিজ ভাগৰ পৰা উৎপন্ন ধনেৰে তাই দান কৰি পুণ্য-তপস্যা কৰিলে। তাৰ পাছত কোনো এক সময়ত তাই নিজৰ আঠজন ভাতৃকো (দান) দিলে।

Verse 123

महावीर्यबलोत्साहा जाता नव नवात्मजाः । ते समेत्य समागम्य कुमारीं प्रोचिरे ततः

বীৰ্য, বল আৰু উৎসাহত মহৎ, নৱ নৱ পুত্ৰ পুনঃপুনঃ জন্মিল। তেওঁলোকে একেলগে মিলি সমবেত হৈ, তাৰ পাছত দেৱী কুমাৰীক ক’লে।

Verse 124

कुलदेवी त्वमस्माकं प्रसादं कुरु नः शुभे । अष्टौ खण्डानि चास्माकं विभज्य स्वयमेव च । देही द्वासप्ततीनां नो विभेदः स्याद्यथा न नः

“তুমি আমাৰ কুলদেৱী; হে শুভে, আমাক অনুগ্ৰহ কৰা। আমাৰ বাবে আঠ খণ্ড নিজে বিভাজন কৰা, আৰু এনে দান দিয়া যেন আমাৰ বাহাত্তৰৰ মাজত কেতিয়াও ফাটল নপৰে।”

Verse 125

इत्युक्ता सर्वधर्मज्ञा विज्ञाने ब्रह्मणा समा । द्वासप्ततिविभेदैः सा नव खंडान्यचीकरत्

এইদৰে কোৱা হ’লত, তাই—সকলো ধৰ্মৰ জ্ঞাতা আৰু জ্ঞানত ব্ৰহ্মাৰ সমান—বাহাত্তৰ প্ৰকাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি নৱ খণ্ডৰ বিভাগ গঢ়ি তুলিলে।

Verse 126

तेषां नामानि ग्रामांश्च पत्तनानि च फाल्गुन । वेलाकूलानि संख्यां च वक्ष्यामि तव तत्त्वतः

হে ফাল্গুন, মই তত্ত্বতঃ তোমাক সিহঁতৰ নাম, গাঁও আৰু পত্তন, সাগৰৰ তীৰভাগ আৰু সংখ্যা—সকলো নিখুঁতভাৱে ক’ম।

Verse 127

कोटिश्चतस्रो ग्रामाणां नीवृदासीच्च मंडले । सार्धकोटिद्वयग्रामैर्देशो बालाक जच्यते

সেই মণ্ডলত নীৱৃত অঞ্চলত গাঁৱৰ সংখ্যা চাৰি কোটি আছিল; আৰু বালাক দেশত আঢ়ৈ কোটি গাঁও আছে বুলি কোৱা হয়।

Verse 128

सपादकोटिर्ग्रामाणां पुरसाहणके विदुः । लक्षाश्चत्वार एवापि ग्रामाणामंधके स्मृताः

পুৰসাহণকত গাঁৱৰ সংখ্যা সৱা কোটি বুলি জনা যায়; আৰু অন্ধকত গাঁৱৰ সংখ্যা চাৰি লাখ বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 129

एको लक्षश्च नेपाले ग्रामाणां परिकीर्तितः । षट्त्रींशल्लक्षमानं तु कान्यकुब्जे प्रकीर्तितम्

নেপালত গাঁৱৰ সংখ্যা এক লাখ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে; আৰু কান্যকুব্জত গাঁৱৰ পৰিমাণ ছত্ত্ৰীশ লাখ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 130

द्वासप्ततिस्तथा लक्षा ग्रामा गाजणके स्मृताः । अष्टादश तथा लक्षा ग्रामाणां गौडदेशके

গাজণকত গাঁৱৰ সংখ্যা বাহাত্তৰ লক্ষ বুলি স্মৃতিত উল্লেখ আছে; আৰু গৌড়দেশতো গাঁৱৰ সংখ্যা আঠাৰ লক্ষ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 131

कामरूपे च ग्रामाणां नवलक्षाः प्रकीर्तिताः । डाहले वेदसंज्ञे तु ग्रामाणां नवलक्षकम्

কামৰূপত গাঁৱৰ সংখ্যা নৱ লক্ষ বুলি প্ৰখ্যাত; আৰু ডাহল—যাক ‘বেদ’ নামেৰেও জনা যায়—তাতো গাঁৱৰ সংখ্যা নৱ লক্ষ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 132

नवैव लक्षा ग्रामाणां कांतिपुरे प्रकीर्तिताः । नवलक्षास्तथा चैव माचिपुरे प्रकीर्तिताः

কান্তিপুৰত গাঁৱৰ সংখ্যা ঠিক নৱ লক্ষ বুলি প্ৰখ্যাত; আৰু মাচিপুৰতো তেনেদৰে নৱ লক্ষ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 133

ओड्डियाणे तथा देशे नवलक्षाः प्रकीर्तिताः । जालंधरे तथा देशे नवलक्षाः प्रकीर्तिताः

ওড্ডিয়াণ দেশত গাঁৱৰ সংখ্যা নৱ লক্ষ বুলি খ্যাত; আৰু জালন্ধৰ দেশতো গাঁৱৰ সংখ্যা নৱ লক্ষ বুলি প্ৰখ্যাত।

Verse 134

लोहपूरे तथा देशे लक्षाः प्रोक्ता नवैव च । ग्रामाणां सप्तलक्षं च पांबीपुरे प्रकीर्तितम्

লোহপুৰ দেশত নৱ লক্ষ বুলি কোৱা হৈছে; আৰু পাঁবীপুৰত গাঁৱৰ সংখ্যা সাত লক্ষ বুলি প্ৰখ্যাত।

Verse 135

ग्रामाणां सप्तलक्षं च रटराजे प्रकीर्तितम् । हरीआले च ग्रामाणां लक्षपंचकसंमितम्

ৰটৰাজত গাঁওসমূহৰ সংখ্যা সাত লক্ষ বুলি খ্যাত; আৰু হৰীআলত গাঁওসমূহ পাঁচ লক্ষ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 136

सार्धलक्षत्रयं प्रोक्तं द्रडस्य विषये तथा । सार्धलक्षत्रयं प्रोक्तं तथावंभणवाहके

দ্ৰডৰ বিষয়ত তিন লক্ষ আধা বুলি কোৱা হৈছে; আৰু অৱম্ভণৱাহকতো তেনেদৰে তিন লক্ষ আধা বুলি প্ৰোক্ত।

Verse 137

एकविंशतिसाहस्रं ग्रामणां नीलपूरके । तथामलविषये पार्थ ग्राममाणामेकलक्षकम्

নীলপূৰকত একুশ হাজাৰ গাঁও বুলি কোৱা হয়। আৰু, হে পাৰ্থ, মল বিষয়ত গাঁওসমূহৰ সংখ্যা এক লক্ষ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 138

नरेंदुनामदेशे तु लक्षमेकं सपादकम् । अतिलांगलदेशे च लक्षः प्रोक्तः सपादकः

নৰেন্দু নামৰ দেশত এক লক্ষ সৱা বুলি কোৱা হৈছে; আৰু অতিলাঙ্গল দেশতো এক লক্ষ সৱা বুলি প্ৰোক্ত।

Verse 139

लक्षाष्टादशसाहस्रं नवती द्वे च मालवे । सयंभरे तथा देशे लक्षः प्रोक्तः सपादकः

মালৱত এক লক্ষ আঠাৰ হাজাৰ বিৰানব্বই বুলি কোৱা হৈছে। আৰু সয়ম্ভৰ দেশতো এক লক্ষ সৱা বুলি প্ৰোক্ত।

Verse 140

मेवाडे च तथा प्रोक्तो लक्षश्चैकःसपादकः । अशीतिश्च सहस्राणि वागुरिः परिकीर्तितः

মেৱাড়তো তেনেদৰেই কোৱা হৈছে—এটা লাখ আৰু এক-চতুৰ্থাংশ; আৰু বাগুৰি অশী হাজাৰ (গাঁও/বসতি) থকা বুলি খ্যাত।

Verse 141

ग्रामसप्ततिसाहस्रो गुर्जरात्रः प्रकीर्तितः । तथा सप्ततिसाहस्रः पांडर्विषय एव च

গুৰ্জৰাত্ৰ সত্তৰ হাজাৰ গাঁও থকা বুলি খ্যাত; আৰু তেনেদৰেই পাণ্ডৰ-বিষয়ো সত্তৰ হাজাৰ বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 142

जहाहुतिसहस्राणि द्वाचत्वारिंशदेव च । अष्टषाष्टसहस्राणि प्रोक्तं काश्मीरमंडलम्

জহাহুতি বিয়াল্লিশ হাজাৰ (গাঁও/বসতি) থকা বুলি কোৱা হৈছে; আৰু কাশ্মীৰ-মণ্ডল আটষট্টি হাজাৰ বুলি উল্লেখিত।

Verse 143

षष्टित्रिंशत्सहस्राणि ग्रामाणां कौंकणे विदुः । चतुर्दशशतं द्वे च विंशतीलघुकौंकणम्

তেওঁলোকে জানে যে কোঙ্কণত ছত্রিশ হাজাৰ গাঁও আছে; আৰু ‘লঘুকোঙ্কণ’ নামে অঞ্চলত এক হাজাৰ চাৰিশ বিশ।

Verse 144

सिंधुः सहस्रदशके ग्रामाणां परिकीर्तितः

সিন্ধু দহ হাজাৰ গাঁও থকা বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 145

चतुर्दशशते द्वे च विंशतिः कच्छमंडलम् । पंचपंचाशत्सहस्रं ग्रामाः सौराष्ट्रमुच्यते

কচ্ছমণ্ডলত চৌদশ শত বিশটা গাঁও বুলি কোৱা হয়; আৰু সৌৰাষ্ট্ৰ পঞ্চপঞ্চাশ হাজাৰ গাঁওৰ দেশ বুলি খ্যাত।

Verse 146

एकविंशतिसहस्रो लाडदेशः प्रकीर्तितः । अतिसिंधुश्च ग्रामाणां दशसहस्र उच्यते । तथा चाश्वमुखं पार्थ दशसाहस्रमुच्यते

লাডদেশ একুশ হাজাৰ গাঁওযুক্ত বুলি প্ৰখ্যাত। আৰু অতিসিন্ধু দহ হাজাৰ গাঁওৰ বুলি কোৱা হয়। তদ্ৰূপে, হে পাৰ্থ, অশ্বমুখো দহ হাজাৰ বুলি উচৰিত।

Verse 147

सहस्रदशकं चापि एकपादः प्रकीर्तितः

আৰু একপাদো দহ হাজাৰ (গাঁওযুক্ত) বুলি প্ৰখ্যাত কৰি কোৱা হৈছে।

Verse 148

तथैव दशसाहस्रो देशः सूर्यमुखः स्मृतः । एकबाहुस्तथा देशो दशसाहस्रमुच्यते

তদ্ৰূপে সূৰ্যমুখ নামৰ দেশ দহ হাজাৰ (গাঁওযুক্ত) বুলি স্মৃত। আৰু একবাহু দেশো দহ হাজাৰ বুলি কোৱা হয়।

Verse 149

सहस्रदशकं चैव संजायुरिति देशकः । शिवनामा तथा देशः सहस्रदशकः स्मृतः । सहस्राणि दश ख्यातं तथा कालहयंजयः

সঞ্জায়ু নামৰ দেশো দহ হাজাৰ (গাঁওযুক্ত) বুলি গণ্য। শিৱনামা নামৰ দেশো দহ হাজাৰ বুলি স্মৃত। আৰু কালহয়ঞ্জয়ো দহ হাজাৰ বুলি খ্যাত।

Verse 150

लिंगोद्भवस्तथा देशः सहस्राणि दशैव च । भद्रश्च देवभद्रश्च प्रत्येकं दशकौ स्मृतौ

তদ্ৰূপে ‘লিঙ্গোদ্ভৱ’ নামৰ দেশ দহ হাজাৰ গাঁৱৰ বুলি কোৱা হৈছে। আৰু ভদ্ৰ আৰু দেবভদ্ৰ—প্ৰত্যেককেই দহ হাজাৰ (গাঁৱৰ) বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 151

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि स्मृतौ चटविराटकौ । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि यमकोटिः प्रकीर्तिता

চট আৰু বিরাটক—ছত্ত্ৰিশ হাজাৰ (গাঁৱৰ) দেশ বুলি স্মৃত। যমকোটিও ছত্ত্ৰিশ হাজাৰ বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হৈছে।

Verse 152

अष्टादश तथा कोट्यो रामको देश उच्यते । तोमरश्चापि कर्णाटो युगलश्च त्रयस्त्विमे

আৰু ৰামক দেশক অষ্টাদশ কোটি (গাঁৱৰ) দেশ বুলি কোৱা হয়। তদুপৰি তোমৰ, কৰ্ণাট আৰু যুগল—এই তিনিও ইয়াত উল্লেখিত।

Verse 153

सपादलक्षग्रामाणां प्रत्येकं परिकीर्तितः । पंचलक्षाश्च ग्रामाणां स्त्रीराज्यं परिकीर्तितम्

সেই অঞ্চলসমূহৰ প্ৰত্যেকক সৱা লক্ষ গাঁৱৰ বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে। আৰু ‘স্ত্ৰীৰাজ্য’ নামৰ দেশক পাঁচ লক্ষ গাঁৱৰ বুলি প্ৰখ্যাত কৰা হৈছে।

Verse 154

पुलस्त्यविषयश्चापि दशलक्षक उच्यते । प्रत्येकं लक्षदशकौ देशौ कांबोजकोशलौ

পুলস্ত্যৰ বিষয়ো দহ লক্ষ (গাঁৱৰ) বুলি কোৱা হয়। আৰু কাম্বোজ আৰু কোশল—এই দুয়ো দেশ প্ৰত্যেকেই দহ লক্ষ (গাঁৱৰ) বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 155

ग्रामाणां च चतुर्लक्षो बाल्हिकः परिकीर्त्यते । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि लंकादेशः प्रकीर्तितः

গ্ৰামসমূহৰ সংখ্যাত বাল্হিক দেশত চাৰি লক্ষ গাঁও বুলি প্ৰখ্যাত। লংকা-দেশত ছত্ত্ৰিশ হাজাৰ গাঁও বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে।

Verse 156

चतुःषष्टिसहस्राणि कुरुदेशः प्रकीर्तितः । सार्धलक्षस्तथा प्रोक्तः किरातविजयो जयः

কুরু-দেশত চৌষট্টি হাজাৰ গাঁও বুলি প্ৰখ্যাত। আৰু কিৰাতবিজয়—যাক ‘জয়’ বুলিও কোৱা হয়—তাতো দেড় লক্ষ গাঁও বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 157

पंच प्राहुस्तथा लक्षान्विदर्भायां च ग्रामकान् । चतुर्दशसहस्राणि वर्धमानं प्रकीर्तितम्

তদ্ৰূপে বিদৰ্ভাত পাঁচ লক্ষ গাঁও আছে বুলি কোৱা হয়। বৰ্ধমানত চৌদ্দ হাজাৰ গাঁও বুলি প্ৰখ্যাত।

Verse 158

सहस्रदशकं चापि सिंहलद्वीपमुच्यते । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि ग्रामाणां पांडुदेशकः

সিংহল-দ্বীপতো দহ হাজাৰ গাঁও আছে বুলি কোৱা হয়। আৰু পাণ্ডু-দেশত ছত্ত্ৰিশ হাজাৰ গাঁও বুলি প্ৰখ্যাত।

Verse 159

लक्षैकं च तथा प्रोक्तं ग्रामाणां तु भयाणकम् । षट्षष्टिं च सहस्राणि देशो मागध उच्यते

ভয়ানক দেশতো গ্ৰামসমূহ এক লক্ষ বুলি কোৱা হৈছে। মাগধ-দেশক ছিয়াষট্টি হাজাৰ গাঁও থকা বুলি কোৱা হয়।

Verse 160

षष्टिसहस्राणि तथा ग्रामाणां पांगुदेशकः । त्रिंशत्साहस्र उक्तश्च ग्रामाणां च वरेंदुकः

তদ্ৰূপে পাংগু-দেশত ষাঠি হাজাৰ গাঁও আছে বুলি কোৱা হয়; আৰু বৰেন্দুকত ত্ৰিশ হাজাৰ গাঁও আছে বুলি প্ৰখ্যাত।

Verse 161

पंचविंशतिसाहस्रं मूलस्थानं प्रकीर्तितम् । चत्वारिंशत्सहस्राणि ग्रामाणां यावनः स्मृतः

মূলস্থানক পঁচিশ হাজাৰ (গাঁও) থকা বুলি ঘোষণা কৰা হৈছে; আৰু যাৱনক চল্লিশ হাজাৰ গাঁও থকা বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 162

चत्वार्येव सहस्राणि पक्षबाहुरुदीर्यते । द्वासप्ततिरमी देशाः ग्रामसंख्याः प्रकीर्तिताः

পক্ষবাহুক চাৰি হাজাৰ (গাঁও) থকা বুলি কোৱা হয়। এইদৰে বাহাত্তৰ দেশ—তেওঁলোকৰ গাঁও-সংখ্যাসহ—প্ৰকীৰ্তিত হৈছে।

Verse 163

एवं भरतखंडेऽस्मिन्षण्णवत्येव कोटयः । द्वासप्ततिस्तथा लक्षाः पत्तनानां प्रकीर्तिताः

এইদৰে এই ভাৰতখণ্ডত ছিয়ানব্বৈ কোটি (পবিত্ৰ বিভাগ/বসতি) আছে বুলি কোৱা হয়; আৰু তদ্ৰূপে বাহাত্তৰ লক্ষ পট্টন (নগৰ) প্ৰকীৰ্তিত—এয়াই পৰম্পৰাত ঘোষিত।

Verse 164

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वेलाकूलानि भारत । एवं विभज्य खंडानि भ्रातृव्याणां ददौ नव

আৰু, হে ভাৰত, ছত্তী হাজাৰ সাগৰ-তটৰ প্ৰসাৰ আছে। এইদৰে খণ্ডসমূহ বিভাজন কৰি, তাই ভ্ৰাতৃসকলৰ কুটুম্বক নটা অংশ দান কৰিলে।

Verse 165

आत्मीयमपि सा देवी अनिच्छुष्वपि तेषु च । यतो मान्येति भगिनी प्रति क्रुध्यंति भ्रातरः

সেই দেৱীয়ে, নিজৰ বস্তু হ’লেও, তেওঁলোকৰ বিষয়ে ৰাখিবলৈ ইচ্ছা নকৰিলে। কিয়নো ভ্ৰাতাসকলে ভগ্নীৰ প্ৰতি ক্ৰুদ্ধ হয়, এই ভাবি যে—‘আগতে তাইক মান-সম্মান দিয়া উচিত।’

Verse 166

भ्रातॄन्प्रति भगिनी च विचार्यैव ददौ शुभा । तत्कृत्वा सानुमान्यैतान्स्तंभतीर्थमुपागता

ভ্ৰাতৃসকল আৰু ভগ্নীৰ ধৰ্ম বিবেচনা কৰি, সেই শুভা নাৰীয়ে নিশ্চয়েই অংশসমূহ দান কৰিলে। তেনে কৰি, তেওঁলোকক যথোচিত মান্য কৰি, তাই স্তম্ভ-তীৰ্থলৈ গ’ল।

Verse 167

तदा तेषु च देशेषु चतुर्वर्गस्य साधनम् । सर्वेषां प्रवरं प्रोक्तं कुमारीश्वरमेव च

তেতিয়া সেই দেশসমূহত চতুৰ্বৰ্গ লাভৰ উপায়সমূহ কোৱা হ’ল; তথাপি সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ বুলি কেৱল কুমাৰীশ্বৰকেই ঘোষণা কৰা হ’ল।

Verse 168

तत्रापि गुप्तक्षेत्रं च वेदैतत्सा कुमारिका । गुप्तक्षेत्रे कुमारेशं पूजयंति महाव्रता

তাতো এক ‘গুপ্ত ক্ষেত্ৰ’ আছে—এই কথা সেই কুমাৰিকাই জানে। সেই গুপ্ত ক্ষেত্ৰত মহাব্ৰতধাৰীসকলে কুমাৰেশক পূজা কৰে।

Verse 169

तस्थौ स्नायंती षट्सु चैवापि संगमे । ततः कालप्रकर्षाच् प्रासादे स्कंदनिर्मिते

তাই তাত অৱস্থান কৰি, সঙ্গমসমূহত—বিশেষকৈ ছয়টা সঙ্গম-স্থানত—স্নান কৰিলে। তাৰ পাছত সময় বাঢ়ি যোৱাত, স্কন্দে নিৰ্মিত প্ৰাসাদ-মন্দিৰত (বাস কৰিলে)।

Verse 170

जीर्णे नव्यं स्वर्णमयं प्रासादं साप्यकारयत् । ततस्तुष्टो महादेवस्तस्या भक्त्यातितोषितः

যেতিয়া পুৰণি মন্দিৰটি জীৰ্ণ হ’ল, তেতিয়া তাই নতুন সুৱৰ্ণময় প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰালে। তেতিয়া তাইৰ ভক্তিত অতিশয় সন্তুষ্ট মহাদেৱ প্ৰসন্ন হ’ল।

Verse 171

कुमारलिंगादुत्थाय प्रत्यक्षस्तामवोचत । भद्रे तवाहं भक्त्या च विज्ञानेन च तोषितः

কুমাৰ-লিঙ্গৰ পৰা উঠি প্ৰত্যক্ষ হৈ (শিৱে) তাইক ক’লে— ‘হে ভদ্ৰে, তোৰ ভক্তি আৰু জ্ঞান-বোধে মই সন্তুষ্ট।’

Verse 172

जीर्णः पुनरुद्धृतोऽयं प्रासादस्तेन तोषितः । तव नाम्ना च विख्यातो भविष्यामि कुमारिके

‘এই জীৰ্ণ প্ৰাসাদ পুনৰ উদ্ধাৰ কৰা হ’ল; তাতে মই সন্তুষ্ট। আৰু হে কুমাৰিকে, মই তোৰ নামেই প্ৰখ্যাত হ’ম।’

Verse 173

कर्ता चापि तथोद्धर्ता द्वौ वै समफलौ स्मृतौ । कुमारेशः कुमारीश इति वक्ष्यंति मां ततः

সৃষ্টিকৰ্তা আৰু উদ্ধাৰকৰ্তা—এই দুয়োকে সমফলদাতা বুলি স্মৰণ কৰা হয়। সেয়ে লোকসকলে তাৰ পাছত মোক ‘কুমাৰেশ’ আৰু ‘কুমাৰীশ’ বুলি ক’ব।

Verse 174

बर्करेशे च ये दत्त वरा दत्ताः सदैव ते । तवापि प्राप्तः कालश्च समीपे वरवर्णिनि

আৰু বৰ্কৰেশত যি বৰ দিয়া হৈছিল, সেয়া সদায় সত্যই প্ৰদান হয়। হে সুন্দৰবৰ্ণিনী, তোৰো নিয়তিৰ সময় আহি পৰিল, একেবাৰে ওচৰত।

Verse 175

अभर्तृकाया नार्याश्च न स्वर्गो मोक्ष एव च । यथैव वृद्धकन्यायाः सरस्वत्यास्तटे शुभे

যি নাৰীৰ স্বামী নাই, তেনে নাৰীৰ বাবে স্বৰ্গো নহয়, মোক্ষো নহয় বুলি কোৱা হয়—যেনেকৈ শুভ সৰস্বতী নদীৰ তীৰত থকা সেই বৃদ্ধা কন্যাৰ দৃষ্টান্ত।

Verse 176

तस्मात्त्वमत्र तीर्थे च महाकालमिति स्मृतम् । सिद्धिं गतं वृणु भद्रे पतित्वे वरवर्णिनि

সেয়ে, ইয়াত ‘মহাকাল’ নামে খ্যাত এই তীৰ্থত, হে ভদ্ৰে, সুন্দৰবৰ্ণিনী, সিদ্ধিলাভ কৰা মহাকালক স্বামীৰূপে বাছি লোৱা।

Verse 177

ततः सा रुद्रवाक्येन वरयामास तं पतिम् । रुद्रलोकं ययौ चापि महाकालसन्विता

তাৰ পাছত ৰুদ্ৰৰ বাক্য অনুসৰি তাই তেওঁক স্বামীৰূপে বৰণ কৰিলে; আৰু মহাকালসহ তাই ৰুদ্ৰলোকলৈ গ’ল।

Verse 178

तत्र तां पार्वती प्राह समालिंग्य प्रहर्षिता । यस्मात्त्वया चित्रवच्च लिखिता पृथिवी शुभे

তাত পাৰ্বতীয়ে আনন্দিত হৈ তাইক আলিঙ্গন কৰি ক’লে—“হে শুভে, তুমি যেন চিত্ৰৰ দৰে পৃথিৱীক অংকিত কৰিলা।”

Verse 179

चित्रलेखेतिनाम्ना त्वं तस्माद्भव सखी मम । ततः सखी समभवच्चित्रलेखेति सा शुभा

“সেয়ে তুমি ‘চিত্ৰলেখা’ নামে মোৰ সখী হোৱা।” তেতিয়াৰ পৰা সেই শুভা নাৰী সঁচাকৈ ‘চিত্ৰলেখা’ নামে সখী হ’ল।

Verse 180

ययानिरुद्धः कथित उषायाः पतिरुत्तमः । योगिनीनां वरिष्ठा या महाकालस्य वल्लभा

যিয়ে উষাৰ উত্তম পতি অনিৰুদ্ধক চিনাই দিছিল; যি যোগিনীবিলাকৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠা; যি মহাকালৰ প্ৰিয়তমা।

Verse 181

अप्सुसा वार्षिकं बिंदुं पूर्णे वर्षशते पपौ । तपश्चरंती तस्मात्सा प्रोच्यते चाप्सरा दिवि

তপস্যা কৰি তেওঁ সম্পূৰ্ণ এশ বছৰ ধৰি বছৰত মাত্ৰ এটা বিন্দু পান কৰিছিল। সেয়েহে স্বৰ্গত তেওঁক অপ্সৰা বুলি কোৱা হয়।

Verse 182

एवंविधा कुमारी सा लिंगमेतद्धि फाल्गुन । स्थापयामास शिवदं बर्करेश्वरसंज्ञितम्

এনেকুৱা আছিল সেই কুমাৰী; আৰু হে ফাল্গুন, তেওঁ এই লিঙ্গ—শিৱকৃপা দানকাৰী—স্থাপন কৰিলে, যি বৰ্কৰেশ্বৰ নামে খ্যাত।

Verse 183

तस्मादत्र नृणां दाहश्चास्थिक्षेपश्च भारत । प्रयागादधिकौ प्रोक्तौ महेशस्य वचो यथा

সেয়েহে, হে ভাৰত, ইয়াত মানুহৰ দাহকাৰ্য আৰু অস্থিক্ষেপ—মহেশৰ বচন অনুসাৰে—প্ৰয়াগতকৈও অধিক পুণ্যদায়ক বুলি কোৱা হৈছে।